Άγνοια και προκαταλήψεις. Η συνταγή της υποταγής στον τρόμο

Ένα ενδιαφέρον πείραμα για το «Κοράνι» και τη «Βίβλο»

ΗΜΕΡΟΔΡΟΜΟΣ

Δύο Ολλανδοί δημοσιογράφοι για να αποδείξουν το μέγεθος της άγνοιας του κόσμου και της προκατάληψης που καλλιεργείται για να παρουσιαστεί το ισλάμ ως εχθρός του χριστιανισμού και εστία τρομοκρατίας, έκαναν ένα ενδιαφέρον πείραμα.
Έντυσαν τη Βίβλο με το εξώφυλλο του Κορανίου και βγήκαν στους δρόμους. Διάβασαν αποσπάσματα στους περαστικούς. Πώς αντέδρασαν οι χριστιανοί όσο νόμιζαν ότι τα χωρία προέρχονται από το Κοράνι και πώς όταν έμαθαν την αλήθεια;
Για το λόγο αυτό επέλεξαν να τους διαβάζουν μερικά από τα πιο ακραία αποσπάσματα της Βίβλου, λέγοντάς τους ότι προέρχονται από το Κοράνι.
«Αν δυο άντρες κοιμούνται μεταξύ τους θα πρέπει να θανατωθούν». Το απόσπασμα αυτό είναι από το Λευϊτικόν, το τρίτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, και προκάλεσε την τρομαγμένη αντίδραση όσων το άκουσαν.
«Δεν θα επιτρέψω σε μια γυναίκα να διδάξει» (Τιμόθεον επιστολή). «Θα πρέπει να της κόψεις το χέρι» (Δευτερονόμιον), αναφέρουν άλλα αποσπάσματα που το επιτελείο της εκπομπής διάβασε στους περαστικούς Ολλανδούς.
«Δεν είχα ιδέα ότι κάτι αναφερόταν σε αυτό το βιβλίο. Πώς μπορεί κάποιος να πιστέψει σε αυτό» ήταν η αντίδραση μιας γυναίκας.
Κι ένα άλλο απόσπασμα: «Αν απορρίψετε τις εντολές μου και καταπατήσετε τους νόμους μου, θα φάτε τις σάρκες των γιων σας και των κοριτσιών σας».
«Είναι απίστευτο. Ακούγεται σα να θέλουν να σε καταπιέσουν και να σε αναγκάσουν να πιστέψεις αυτό που πιστεύουν», ανέφερε κάποιος από τους ερωτώμενους και ένας άλλος είπε: «Αν έχεις μεγαλώσει με αυτό το βιβλίο, επηρεάζεται ο τρόπος που σκέφτεσαι».
Όταν οι περαστικοί ρωτήθηκαν ποιες είναι κατά τη γνώμη τους οι διαφορές της Βίβλου και του Κορανίου οι περισσότεροι έδωσαν απαντήσεις όπως: «Ακούγοντας τα αποσπάσματα, θα σκεφτόμουν ότι το Κοράνι είναι πιο επιθετικό», «Στη Βίβλο η ιστορία λέγεται πολύ διαφορετικά», «Ο κόσμος αλλάζει και νομίζω ότι πρέπει να προσαρμοστούν».
Πώς αντέδρασαν όμως οι περαστικοί όταν έμαθαν ότι τα αποσπάσματα δεν ήταν από το Κοράνι αλλά από την χριστιανική Βίβλο; Με έκπληξη και αμηχανία…
«Είναι θέμα προκατάληψης. Προσπαθώ πάντα να μην είμαι προκατειλημμένος αλλά τελικά είμαι ήδη» είπε ένας άντρας, ενώ μια γυναίκα ανέφερε: «Φυσικά έχω ακούσει τις ιστορίες της Βίβλου, πήγα σε χριστιανικό σχολείο, αλλά δεν είχα ιδέα ότι αυτό το απόσπασμα ήταν μέσα στη Βίβλο».

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύστε τα παιδιά από το υλιστικό πνεύμα των γιορτών

α τελευταία χρόνια, τα Χριστούγεννα φαίνεται πώς έχουν χάσει το αληθινό νόημά τους και έχουν μετατραπεί σε μια γιορτή υπερκαταναλωτισμού. Ωστόσο, όπως αποδεικνύουν διάφορες έρευνες, αυτό το υλιστικό πνεύμα δεν είναι απλά χαρακτηριστικό των γιορτινών ημερών, αλλά συνοδεύει τα παιδιά καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και απλά αυτές τις μέρες φτάνει στην κορύφωσή του.
 

 Αυτό που στα αγγλικά λέγεται «material parenting» δεν είναι τίποτα άλλο από τη συνήθεια των γονιών να εκφράζουν την αγάπη (ή τις ενοχές τους) απέναντι στο παιδί προσφέροντάς του συνεχώς παιχνίδια και δώρα. Και φυσικά τώρα στις γιορτές φτάνουν σε ακόμα μεγαλύτερες υπερβολές, όπως μια φωτογραφία που έχει γίνει viral αυτές τις ημέρες και δείχνει ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο με 300 δώρα γύρω του!
Αν θέλετε να σπάσετε αυτό το φαύλο κύκλο του καταναλωτισμού και να διδάξετε στα παιδιά σας το αληθινό πνεύμα των γιορτών, σκεφτείτε τα παρακάτω:
• Βοηθήστε τα να αποκτήσουν και όχι να αγοράσουν προσωπικότητα: Εξηγήστε τους ότι δεν έχει σημασία πόσα παιχνίδια έχουν και ότι δε χρειάζονται πολλά παιχνίδια για να είναι καλά. Το πιο σημαντικό είναι πώς νιώθουν και πώς φέρονται.
• Προσπαθήστε να μην επηρεάζονται από την τηλεόραση: Δεν είναι τυχαίο ότι οι διαφημιστές και τα τμήματα marketing στοχεύουν κατευθείαν στα μικρά παιδιά. Εξηγήστε τους ότι δεν τους είναι απαραίτητα όλα όσα βλέπουν στην τηλεόραση.
• Ασχοληθείτε με την οικογένειά σας και όχι με το τι κάνουν οι άλλοι: Οι περισσότεροι γονείς αγοράζουν συνεχώς πράγματα στα παιδιά τους για να μην έρθουν αντιμέτωποι με φράσεις όπως «ο Κωστάκης το έχει, εγώ γιατί όχι;» ή «θέλω αυτό που έχει η Αννούλα». Πείτε στα παιδιά σας ότι κάθε οικογένεια είναι ξεχωριστή κι εσείς δεν κάνετε ό,τι κάνουν οι άλλοι.
• Διδάξτε τους την αξία της ευγνωμοσύνης: Τα παιδιά σήμερα έχουν φτάσει να θεωρούν αυτονόητο ότι πρέπει να παίρνουν πολλά παιχνίδια και δώρα. Εξηγήστε τους ότι πρέπει να νιώθουν ευγνωμοσύνη για όσα έχουν, να είναι ευτυχισμένα για ό,τι τους προσφέρετε και όχι να ζητούν συνεχώς περισσότερα.
Πηγή: mother.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πώς η Τουρκική μαφία οργανώνει το δουλεμπόριο προσφύγων

Τον λένε Οσμάν. Ή κάπως έτσι μας συστήθηκε. Είναι ένας από τους κορυφαίους της τουρκικής μαφίας που διαχειρίζεται μετανάστες και πρόσφυγες στη γειτονική χώρα. Δεν κρύβεται… «Αν η τουρκική κυβέρνηση δεν ήθελε να κάνουμε τη δουλειά που κάνουμε εμείς δεν θα μπορούσαμε να περάσουμε στην Ελλάδα ούτε μύγα» λέει αφοπλιστικά.
 

 Του Στρατή Μπάλασκα για το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων
Διατηρεί ένα μαγαζί στη Σμύρνη που πουλάει τρόφιμα. Ένα μεγάλο μπακάλικο στο Μπασμανέ, τη συνοικία των Ρωμιών και των Εβραίων πριν το 1922 που σώθηκε από τη φωτιά. Οι Τούρκοι τη συνοικία την αποκαλούν «Δαμασκό». Όπως λένε «εδώ έχει πιο πολλούς Σύρους απ’ ότι στη Συρία». Δεν είναι όμως η εικόνα της περιοχής όπως ήταν το περασμένο καλοκαίρι. Στους δρόμους δεν έχει κανέναν Σύρο. Η δημοτική αρχή ξαναφύτεψε το γκαζόν στα πάρκα και στις νησίδες, Σύρος δεν υπάρχει πια ούτε για δείγμα.
Κι όμως… υπάρχουν!
Ο Οσμάν μας εξηγεί ότι πλέον «μένουν σε σπίτια που έχουν νοικιαστεί ειδικά για αυτό το σκοπό. Δεν κυκλοφορούν ελεύθερα, η μετακίνηση τους γίνεται με ΙΧ αυτοκίνητα που τους παραλαμβάνουν από τα σπίτια και τους μεταφέρουν σε σημεία εκκίνησης. Από εκεί μεταφέρονται στα σημεία αναχώρησης».
Πώς μεταφέρονται τώρα. Με πολλούς τρόπους. Πολλοί από αυτούς προκαλούν γέλιο. Όλοι δείχνουν το μέγεθος του κυκλώματος και το αδίστακτο του τρόπου που αυτό λειτουργεί.
Μετανάστες και πρόσφυγες έχουν μεταφερθεί λοιπόν από τον Οσμάν στις περιοχές απέναντι από τη Λέσβο και τη Χίο με λεωφορεία φορτωμένα σε αυτοκίνητα οδικής βοήθειας. Με σχολικά λεωφορεία από την ώρα που τα παιδιά σχολάνε μέχρι την επομένη το πρωί που τα λεωφορεία θα ξαναχρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά μαθητών. Με ένα κονβόι ΙΧ, πράγμα που επιτρέπει ακόμα κι όταν ένα αυτοκίνητο το σταματήσει η αστυνομία όλα τα άλλα να κατευθυνθούν στον προορισμό τους. Υπάρχουν όμως και… VIP μεταφορές όπως ανδρών ως πλούσιων αράβων με βιτρίνα Ρωσίδες συνοδούς ακόμα και… με νεκροφόρες! Οι τελευταίες λέει ο Οσμάν είναι ακριβές υπηρεσίες και πληρώνονται εξτρά σχεδόν όσο και το πέρασμα στο νησί.
Ας επιστρέψουμε όμως στη Σμύρνη. Εκεί όπου είναι η βάση του κυκλώματος. Το κύκλωμα που πλέον και υπό τον φόβο των μέτρων που εικάζεται ότι θα ληφθούν από τις τουρκικές αρχές μετά από την πίεση των Ευρωπαίων έχει το παρακάτω οργανόγραμμα.
Στην κορυφή είναι τα μέλη της μαφίας. Οι περισσότεροι είναι στη δουλειά πάνω από 20 χρόνια. Παλιότερα το κάνανε για κανένα καλό μεροκάματο. Πλέον και ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο τα λεφτά είναι πολλά και αξίζει τον κόπο κανείς ακόμα και να ρισκάρει.
Στην άλλη άκρη του δικτύου είναι οι τοπικοί παράγοντες. Αυτοί που διαθέτουν χώρους – ασφαλή περάσματα απ’ όπου και ξεκινούν οι βάρκες. Αυτοί έχουν την ευθύνη να διατηρούν το πέρασμα καθαρό και ασφαλές και να εξασφαλίζουν, είτε την εκπαίδευση κάποιου από τους μεταφερόμενους στο χειρισμό της βάρκας, είτε την εξασφάλιση ενός φτωχοδιάβολου που έναντι καλού μεροκάματου της τάξης των 100 ευρώ τη φορά, θα μεταφέρει τη βάρκα στο νησί και θα επιστρέψει στη συνέχεια στη βάση.
Στο ενδιάμεσο των κορυφαίων και των τοπικών παραγόντων υπάρχουν κυρίως δυο κατηγορίες εμπλεκομένων. Οι «ντίλερς» δηλαδή αυτοί που μαζεύουν πελατεία και την προωθούν στους κορυφαίους της μαφίας. Πώς το κάνουν αυτό; Μέσω σελίδων στο Facebook. Αλλά και με τηλέφωνα που δίνονται από πελάτη σε πελάτη. Σε αυτούς απευθύνονται οι κορυφαίοι της οργάνωσης όταν έχουν βάρκα έτοιμη προς αναχώρηση και απλά τη γεμίζουν.
Κοντά σε αυτούς οι «μπάνκερς». Απίστευτο πλην όμως αληθινό. Πρόκειται για τους «τραπεζίτες» του κυκλώματος, οι οποίοι εισπράττουν τα κόμιστρα. Ο υποψήφιος προς μετακίνηση πληρώνει σε αυτόν με όποιον τρόπο μπορεί. Με χρήματα ή και σε είδος. Κοσμήματα ή πολύτιμες πέτρες ακόμα και με αρχαιότητες! Από τη στιγμή που θα πληρώσει έχει χρόνο τριών ημερών να περάσει στην Ευρώπη. Μόλις η μεταφορά ολοκληρωθεί ο κάθε μετανάστης και πρόσφυγας τηλεφωνεί σε έναν αριθμό που του έχουν δώσει και δίνει έναν κωδικό αριθμό που έλαβε όταν πλήρωσε. Τότε τα κόμιστρα «απελευθερώνονται» και ο τραπεζίτης πληρώνει όσους έχουν λαμβάνειν. Περίπου το 15 με 20% πληρώνεται σε όλους τους άλλους συμμετέχοντες στη μεταφορά ενώ το υπόλοιπο ποσό το παραλαμβάνει ο κορυφαίος του κυκλώματος. Στην περίπτωση μας ο Οσμάν.
«Γιατί παίρνετε τα περισσότερα εσείς;» τον ρωτάμε. Μας εξηγεί πως έχει πολλά έξοδα. Πληρώνει τα σκάφη. Τις πλαστικές βάρκες που ανάλογα με το μέγεθος τους και την ποιότητα της μηχανής κοστίζουν από 800 έως 20.000 ευρώ! Αυτές αγοράζονται νόμιμα «Με φατούρα» δηλαδή με τιμολόγιο ούτως ώστε κατά τη μεταφορά ακόμα και αν η αστυνομία σταματήσει κάποιον που μεταφέρει βάρκες και μηχανές να μην μπορεί να του κάνει τίποτα.
Αυτός πληρώνει και τους τραπεζίτες. Αυτοί πληρώνονται από 20 μέχρι 100 ευρώ για κάθε είσπραξη ενώ κρατάνε και όλα τα χρήματα όσων δεν τηλεφωνούν για να δηλώσουν την άφιξη στον προορισμό τους. Γιατί; Γιατί για παράδειγμα πνίγηκαν ή τους συνέλαβε η ακτοφυλακή και τους επέστρεψε στην Τουρκία κι από εκεί στα στρατόπεδα που διατηρεί στη νοτιοανατολική Τουρκία.
«Δεν θέλει ματωμένα λεφτά» λέει ο Οσμάν. Με θράσος θα έλεγε κανείς… Αλλά συχνά επικαλείται τους «κανόνες ηθικής» που διακρίνουν τη δική του δουλειά. Γιατί όπως λέει όλοι αυτοί οι κορυφαίοι «είναι ηθικοί»! Δεν αφήνουν κόσμο να περάσει με θάλασσα. Δε βάζουν περισσότερους από 50 σε κάθε μεγάλη βάρκα και περισσότερους από 20 σε μικρή. Αυτοί μεταφέρουν κόσμο μόνο με πλαστικές βάρκες. Οι ξύλινες είναι δουλειά ντόπιων ή κάποιων Αράβων «που τους είχαμε σαν ενδιάμεσους να μαζεύουν λόγω της γλώσσας κόσμο και άνοιξαν δικά τους μαγαζάκια και πνίγουν τον κόσμο. Αυτούς πιάνουν συνήθως οι λιμενικές αρχές της Τουρκίας ή ρισκάρουν περνώντας κόσμο με μεγάλα σκάφη προκαλώντας ατυχήματα όπως αυτό στη Λέσβο στις 28 Οκτωβρίου».
Ο Οσμάν είναι απόλυτα ενημερωμένος για την κατάσταση που επικρατεί στη Λέσβο. Για το τι συμβαίνει στην Τουρκία δε το συζητάμε.
Ξέρει για τα ατυχήματα και τους νεκρούς, για τα hot spot και για τα προβλήματα που υπάρχουν στα νησιά. Ξέρει φυσικά και για το τι συμβαίνει στην Τουρκία. Για παράδειγμα μας λέει πως το ότι το Σαββατοκύριακο πριν ένα μήνα περίπου δεν πέρασε κανένας στη Λέσβο έχει να κάνει με το ότι στην περιοχή του Μοσχονησιού στον Αδραμυτινό κόλπο ήταν ο Ερντογάν για τη γιορτή της ελαιοσυλλογής. «Να μην προκαλούμε κιόλας» λέει γελώντας.
Μας αποχαιρετά «γιατί έχει δουλειά». Τον ρωτάμε αν φοβάται που μας μίλησε. Δε φοβάται. «Σου το ξαναείπα» λέει. «Αν η τουρκική κυβέρνηση δεν ήθελε να κάνουμε τη δουλειά που κάνουμε εμείς δεν θα μπορούσαμε να περάσουμε στην Ελλάδα ούτε μύγα»! Εξάλλου έχει βγάλει πολλά λεφτά. «Να κάθομαι εγώ. Και τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου. Σήμερα αν μου πει κάποιος πως πρέπει να σταματήσω θα το κάνω. Αλλά δε μου το λέει και κανένας…» λέει καθώς φεύγουμε!

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ πάντων πόλεμος 0

Από τη στιγμή των ένοπλων επιθέσεων σε εκατοντάδες αμάχους στο Παρίσι, τα γεγονότα σε όλο το φάσμα του σύγχρονου παγκόσμιου πολέμου επιταχύνονται.
Και είναι βέβαιο πως θα επιταχύνονται διαρκώς, έτσι ώστε, σε λίγο, θα είναι αδύνατη η πλήρης κάλυψή τους, καθώς ένα πλήθος μικρών και μεγάλων αλληλοσυσχετιζόμενων γεγονότων θα δοκιμάζουν με αλλεπάλληλα σοκ το σώμα της ανθρωπότητας. Οπότε, θα επικεντρωθούμε σε ορισμένα, μόνο, σημεία του πολέμου ώστε να γίνουν ευδιάκριτες –ελπίζουμε– κάποιες βασικές στοχεύσεις του.
Κατ’ αρχήν, μπορούμε να πιστέψουμε τον ισχυρισμό των ενόπλων ισλαμιστών που πραγματοποίησαν τη σφαγή στο Παρίσι; Ότι, δηλαδή, ήταν πράξη εκδίκησης –όπως ανέφεραν– για το ρόλο του Γαλλικού κράτους στη Συρία; Είναι οξύμωρο, καθώς είναι γνωστό πως η Γαλλία έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στον εξοπλισμό των ισλαμιστικών ομάδων που μάχονται τον Άσσαντ και αποτελούν αυτό που οι Δυτικοί ονομάζουν «μετριοπαθή αντιπολίτευση». Όπως επίσης, είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση του διεθνούς πολιτικού κλίματος υπέρ των «μετριοπαθών» οι οποίοι ευθύνονται για πλείστες φρικαλεότητες κατά αμάχων. Εδώ, βέβαια, μπαίνει το ζήτημα του διαχωρισμού των «μετριοπαθών» από τους «σκληροπυρηνικούς» του ISIS, αλλά τα γεγονότα καταδεικνύουν πως τα όρια μεταξύ των διαφόρων ισλαμικών σχηματισμών που δρουν στη Συρία είναι πολύ θολά και συχνά υπάρχει ανταλλαγή εξοπλισμού και μαχητών μεταξύ τους, καθώς ο στόχος όλων είναι καταρχήν κοινός: Η ανατροπή του Άσσαντ και η επισημοποίηση της αλλαγής συνόρων στη Μέση Ανατολή με την ανάδυση νέων κρατικών σχηματισμών. Όπως και οι «σπόνσορες» είναι κοινοί: Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Τουρκία υπό την υψηλή εποπτεία και συντονισμό των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Τι κάνει, λοιπόν, η Γαλλία στη Συρία που δεν συμφέρει το ISIS; Μέχρι στιγμής, τίποτα. Το αντίθετο μάλιστα.
Εδώ μπορεί να προβληθεί ο ισχυρισμός πως η Γαλλία και η Ευρώπη γενικότερα, υφίστανται τα αποτελέσματα της υποστήριξής τους στους ισλαμιστές, οι οποίοι πλέον «ξέφυγαν» και απειλούν τους «πρώην» υποστηρικτές τους. Κάτι τέτοιο ισχυρίστηκαν και οι Γαλλικές μυστικές υπηρεσίες, οι οποίες –κατά τα λεγόμενά τους– προειδοποιούσαν για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Μπορούμε, όμως, να διατηρούμε σοβαρές αμφιβολίες για την απώλεια ελέγχου σε γεγονότα τέτοιας κλίμακας, σε έναν πόλεμο όπου ακόμα και οι ισχυρότεροι εξουσιαστές παίζουν το μέλλον τους. Κάτι που φυσικά δεν μπορεί να αποδειχθεί ακράδαντα, αλλά μόνο με έμμεσο τρόπο, παρατηρώντας τις συνολικές στοχεύσεις των κυρίαρχων σε τοπική και πλανητική κλίμακα.
Κατά δεύτερον, δεδομένου πως βρίσκεται σε εξέλιξη ένα από τα μεγαλύτερα κύματα μετανάστευσης στην Ιστορία με κατεύθυνση την Ευρωπαϊκή ήπειρο, ως αποτέλεσμα είτε των πολέμων είτε της ανέχειας στον λεγόμενο «αναπτυσσόμενο» κόσμο (Αφρική-Ασία), γιατί το ISIS να θέσει σε κίνδυνο την ομαλή ροή της θάλασσας των μεταναστών μέσω της οποίας διασφαλίζει τη διακίνηση των μαχητών του στην Ευρώπη; Ήδη παρατηρούμε την αυξανόμενη ένταση, τόσο, στον πολιτικό όσο και στον κοινωνικό χώρο όλων των Ευρωπαϊκών κρατών, όπου άλλοι θέλουν τις πόρτες ανοιχτές και άλλοι χτίζουν φράχτες. Δεν ήταν αναμενόμενο μια τέτοια ενέργεια στο Παρίσι να ενισχύσει τις τάσεις αποκλεισμού των μεταναστευτικών ροών; Σε τι θα συνέφερε τους ισλαμιστές η ενίσχυση της καχυποψίας ή του μίσους από την πλευρά των Ευρωπαϊκών λαών κατά των αλλόφυλων και αλλόθρησκων –και άρα επιβεβαίωση των εθνιστών της Ευρώπης– την ώρα που η ελίτ, που κρατά αυτή τη στιγμή τα ηνία στην Ευρώπη, τους «κλείνει το μάτι» επιδιώκοντας για τους δικούς της λόγους την πληθυσμιακή ανάμειξη και αλλοίωση σε όλη την Ευρωπαϊκή αυτοκρατορία;
Τα ερωτήματα αυτά δεν συνάδουν με την ευφυΐα ανθρώπων που ειπώθηκε πως ήταν σε θέση να πιάσουν στον ύπνο το σύνολο των Ευρωπαϊκών μηχανισμών ασφαλείας. Όχι πως είναι εντελώς απίθανο, το θέμα όμως είναι πως έκαναν ακριβώς αυτό που ήθελαν οι αυτοκράτορες της Δύσης. Η εξήγηση αφορά δύο επίπεδα: το ένα είναι το μέτωπο του πολέμου στη Συρία και το άλλο το εσωτερικό μέτωπο της διαμορφούμενης Ευρωπαϊκής αυτοκρατορίας. Δύο συνθήκες που διόλου τυχαία εξελίσσονται ταυτόχρονα και παράλληλα μεταξύ τους.
Α) Μέση Ανατολή
Η σφαγή στο Παρίσι σχετίζεται κατ’ αρχήν με τη Ρωσική επέμβαση στη Συρία τους τελευταίους τρεις μήνες, η οποία αποδείχθηκε μέχρι στιγμής εξαιρετικά επιτυχημένη σε ό,τι αφορά τους διακηρυγμένους στόχους της. Όχι μόνο στο στρατιωτικό πεδίο αλλά και στο πολιτικό-επικοινωνιακό. Οι Ρώσοι δεν δυσκολεύτηκαν ιδιαίτερα να αποδομήσουν τα «ηθικά» επιχειρήματα της Δυτικής συμμαχίας. Ανέδειξαν την υποστήριξη των δυτικών κρατών στους ισλαμιστές μέσω του οικονομικού και στρατιωτικού εξοπλισμού τους. Ανέδειξαν τις πωλήσεις πετρελαίου από τον ISIS στα δυτικά κράτη μέσω Τουρκίας. Ανέδειξαν το ρόλο των ισλαμιστών στη διακίνηση προσφύγων. Και τελικά οι στρατιωτικές τους επιτυχίες σε μικρό χρονικό διάστημα έκαναν και τον πλέον αδαή να αναρωτιέται για το τί ακριβώς έκαναν οι Αμερικανοί που επί ενάμισι χρόνο υποτίθεται πως βομβάρδιζαν τους ισλαμιστές. Τριάντα χιλιάδες αεροπορικές επιδρομές είχαν πραγματοποιήσει σε επτά μήνες στη Λιβύη για να ρίξουν τον Καντάφι… Και μόλις 250 σε ενάμισι χρόνο κατά του ISIS. Παράλληλα, Ρώσοι με το στρατιωτικό «κλείδωμα» και αεροπορικό έλεγχο της περιοχής κάνουν δύσκολη την οποιαδήποτε «προηγμένη» στρατιωτική Δυτική παρουσία στην περιοχή χωρίς τη δική τους συγκατάθεση.
Οι Ρώσοι, βέβαια, δεν πήγαν εκεί για να σώσουν τον κόσμο. Εάν αρνούνταν να πολεμήσουν τους ισλαμιστές στη Συρία, όχι μόνο θα έχαναν κάθε πρόσβαση στη μελλοντικά διαμορφούμενη Μέση Ανατολή, αλλά σύντομα θα ήταν αναγκασμένοι να πολεμούν τους ισλαμιστές στον Καύκασο ή και στην ίδια τη Ρωσία. Ο Πούτιν μιλά την «παραδοσιακή» κυνική γλώσσα των ρεαλιστών εξουσιαστών που δεν καθοδηγούνται από ιδεοληψίες όπως οι Δυτικοί συνάδελφοί τους. «Σεβόμαστε τα συμφέροντά σας, σεβαστείτε κι εσείς τα δικά μας, συνδιαμορφώνουμε τον κόσμο κι όλα καλά». Οι Ρώσοι έχουν αποδείξει πως δεν είναι «μοναχοφάηδες» και πως σέβονται τις «σφαίρες επιρροής» του καθενός. Απομένει και στους Δυτικούς να το αποδείξουν έστω και εξ ανάγκης…
Εκεί λοιπόν, που η Δυτική συμμαχία είχε «στριμωχθεί» σχεδόν παρακολουθώντας απλώς τους Ρώσους να κάνουν παιχνίδι, βομβαρδίζοντας όχι τόσο τον ISIS όσο τους «μετριοπαθείς» που με κόπο έστησε η CIA στην περιοχή, έρχεται η σφαγή στο Παρίσι η οποία αναζωπυρώνει τα «ηθικά» επιχειρήματα των δυτικών για ενεργότερη επιθετική παρουσία στην περιοχή. Οι Γάλλοι και οι Αμερικανοί στέλνουν από ένα αεροπλανοφόρο… Εμείς λέτε πως υποστηρίζουμε τον ISIS; Αν είναι έτσι τότε γιατί ο ISIS πραγματοποιεί και απειλεί με επιθέσεις όλη τη Δύση;
Τα θύματα του Παρισιού ήταν επιτρεπτή θυσία στην απόπειρα «αλλαγής παιχνιδιού» από πλευράς της Δυτικής συμμαχίας, μετά τις εξελίξεις που δρομολόγησε η Ρώσικη εκδοχή «αλλαγής παιχνιδιού» στην περιοχή. Αλλοιώς δεν μπορούν να εξηγηθούν πράγματα που παραβιάζουν την κοινή λογική. Ο θρήνος δεν είχε κοπάσει ακόμα στο Παρίσι και μόλις λίγες μέρες μετά ο αρχηγός της ΜΙΤ (δηλαδή το ίδιο το Τουρκικό κράτος, ένα ΝΑΤΟϊκο συμμαχικό κράτος) υποστηρίζει ανοιχτά τον ISIS δηλώνοντας πως «δεν μπορεί να αγνοηθεί μια τόσο δημοφιλής δύναμη στην περιοχή» και κανείς –ούτε καν οι Γάλλοι– δεν διαμαρτύρεται στο ελάχιστο. Ποιός τελικά «επιτίθεται» στη Γαλλία; Οι Τούρκοι; Το Ισραήλ; Οι Σαουδάραβες; Οι ίδιοι οι Γάλλοι; Οι σύμμαχοι;…
Και γιατί αυτή η εμμονή με τη Γαλλία; Λίγους μήνες μετά τα γεγονότα του Σαρλύ; Δεν έχει ισλαμιστές η Αγγλία, όπου ο ανώτατος μουφτής του Λονδίνου δηλώνει ευθαρσώς πως σε 50 χρόνια η Αγγλία θα ανήκει στους μουσουλμάνους; Δεν έχει ισλαμιστές η Ολλανδία, όπου δηλώνουν ευθαρσώς πως σε 30 χρόνια οι γυναίκες της βασιλικής οικογένειας θα φοράνε μπούργκα; Δεν έχει ισλαμιστές η Γερμανία, πολύ περισσότερους μάλιστα; Αξίζει να παρατηρηθεί πως στις χώρες αυτές αρκέσθηκαν στην επιβολή ενός καθεστώτος μιας αόριστης, αλλά κάπως πειστικής απειλής, χωρίς επιθέσεις, πανομοιότυπα σχεδόν όπως είχε γίνει και με τις επιθέσεις στο Σαρλί. Η Γαλλία σίγουρα κατέχει τη θέση συμβόλου στη σύγχρονη Ευρωπαϊκή ιστορία. Επί πλέον, η καθολική Γαλλία μπορεί και να ματώνει. Ο σκληρός πυρήνας των προτεσταντών, όχι.
Βούτυρο όλα αυτά στο ψωμί των Ρώσων που φυσικά αισθάνονται δικαιωμένοι… Σύγκλιση και συνεννόηση Πούτιν-Ολάντ… «Ελάτε στη συμμαχία που ηγούμαστε εμείς», λένε οι Ρώσοι. Και κάπου εκεί καταρρίπτεται το Ρώσικο μαχητικό αεροσκάφος, όχι βέβαια από τους Τούρκους οι οποίοι δεν θα αποτολμούσαν κάτι τέτοιο χωρίς να ποντάρουν στο ΝΑΤΟ… Τα θύματα του Παρισιού δεν θα τα εκμεταλλευτούν οι Ρώσοι για να επιβάλλουν τη δική τους εκδοχή δράσης. Η δυτική συμμαχία είναι που πρέπει να ηγηθεί και οι Ρώσοι να ακολουθήσουν… Η κατάρριψη του αεροσκάφους κατέστρεψε την επιδίωξη των Ρώσων για ισχυρότερη σύγκλιση των Δυτικών στη δική τους γραμμή, την ώρα που ήταν φανερό πως κέρδιζαν την ανοχή, αν όχι τη συγκατάθεση σημαντικών Δυτικών κύκλων. Παρ’ όλα αυτά εξακολουθούν να είναι πρόθυμοι για συνεργασία αρκεί… το γεγονός να μην επαναληφθεί –και θα φροντίσουν να μην επαναληφθεί. Μόνοι «μουτζούρηδες» οι Τούρκοι, τους οποίους, αφού κόπασε η αρχική κινητοποίηση, σχεδόν «άδειασε» το μισό ΝΑΤΟ…
Η Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο χώρος σκληρής αντιπαράθεσης συμφερόντων. Είναι και χώρος συνθέσεων. Για παράδειγμα, οι Κούρδοι αυτή τη στιγμή υποστηρίζονται και από τους Δυτικούς και από τους Ρώσους. Πόσα νέα κράτη θα προκύψουν στη «Νέα» Μέση Ανατολή; Ποιους θα «μουτζουρώσει» η Ιστορία και ποίων τα εγκλήματα θα «απαλείψει»;
Β) Ευρώπη
Όποιος παρατηρεί τις ενέργειες και τις τακτικές της περιβόητης Νέας Τάξης Πραγμάτων, θα διαπιστώσει πως κάθε κίνηση εξυπηρετεί πολλούς και διαφορετικούς στόχους.
Η σφαγή στο Παρίσι εμπέδωσε ένα πολεμικό κλίμα στην Ευρώπη, στον απόηχο, μάλιστα, των εντάσεων –που είναι μόνον η αρχή– σε σχέση με την υποδοχή ή όχι προσφύγων και μεταναστών, ένα κεντρικό ζήτημα για την Ευρωπαϊκή ελίτ για τη διαμόρφωση του Ευρωπαϊκού χώρου του μέλλοντος. Ενός «Ευρωπαϊκού» χώρου ο οποίος μελλοντικά –αν τα πράγματα πάνε «καλά»– δεν θα περιοριστεί σε αυτό καθεαυτό το Ευρωπαϊκό έδαφος, αλλά θα κινηθεί για να ενσωματώσει και τις περιοχές της βόρειας Αφρικής και πιθανά και της Μέσης Ανατολής.
Δεδομένου πως βρίσκεται σε εξέλιξη το σχέδιο δημιουργίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης και δεδομένου πως δανείζεται τεχνογνωσία από τις ΗΠΑ, όπου το αντίστοιχο εγχείρημα έχει πραγματοποιηθεί, μπορούμε να αναρωτηθούμε ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές της μιας περίπτωσης από την άλλη. Οι ομοιότητες είναι προφανείς: Οι ελίτ που πραγματοποίησαν το εγχείρημα στις ΗΠΑ είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις Ευρωπαϊκές, συχνά δε είναι ένα και το αυτό. Μια θεμελιώδης διαφορά είναι πως οι ΗΠΑ ήταν ένα κράτος μεταναστών απ’ όλον τον κόσμο. Ασύνδετων ανθρώπων δηλαδή μεταξύ τους, χωρίς κοινή ιστορία και παραδόσεις, οι οποίοι αναζητούσαν τη δική τους «Γη της Επαγγελίας». Και οι οποίοι για να τη βρουν εξολόθρευσαν σε λίγους αιώνες τους ιθαγενείς πληθυσμούς της Αμερικής. Πάνω σ’ αυτήν την ετερόκλητη και ανομοιογενή μάζα μεταναστών με μοναδικό συνδετικό κρίκο το χρήμα και την επιβίωση, επιβλήθηκαν κάποιες ολιγάριθμες αλλά συμπαγείς και αποφασισμένες ευρωπαϊκές εξουσιαστικές ομάδες που διέθεταν τόσο το χρήμα όσο και την τεχνογνωσία διαχείρισης τόσο της οικονομίας όσο και των ανθρώπων και φυσικά του πολέμου.
Υπάρχει, δηλαδή, τεχνογνωσία στο πως ομογενοποιούνται τεράστιες μάζες ανθρώπων, με δεδομένο πως αυτές είναι ασύνδετες, κατακερματισμένες και χωρίς κοινή ιστορία. Κάτι που δεν συμβαίνει στον Ευρωπαϊκό χώρο. Η Ευρώπη έχει ακόμα τους «ιθαγενείς» της. Αιώνες ιστορίας και αιματηρών πολέμων έχουν παγιώσει ένα σύνολο από κατά τόπους ισχυρές παραδόσεις και ταυτότητες. Ομογενοποίηση σημαίνει πως αυτές θα πρέπει να διαλυθούν μέσα στο αμάλγαμα του Ευρωπαίου πολίτη.
Ο τρόπος, λοιπόν, που σκέφθηκαν οι Ευρωπαϊκές ελίτ (ακριβέστερα οι παγκοσμιοποιημένες ελίτ) ήταν «να γίνουμε όλοι μετανάστες». Είτε εσωτερικοί μετανάστες εντός της Ευρώπης από τους δυστυχείς που υφίστανται τον πόλεμο της «οικονομικής κρίσης», είτε εξωτερικοί μετανάστες, από τους δυστυχείς των πραγματικών πολέμων και της ανέχειας από άλλες περιοχές του κόσμου. Η βίαιη συγκέντρωση διαφοροποιημένων πληθυσμών στον ίδιο χώρο δημιουργεί δύο δυνατότητες. Από τη μια την αποδόμηση των παλαιών εθνικών διαφοροποιήσεων εντός του Ευρωπαϊκού χώρου. Από την άλλη εγγυάται την συγκρουσιακή δυναμική ανάμεσα σε ετερόκλητους πληθυσμούς που αναγκάζονται να συνυπάρξουν. Μπροστά στην προοπτική του χάους, ποια θα είναι η δύναμη που θα εγγυάται την ασφάλεια και τη σταθερότητα; Όλοι εναντίον όλων και οι κοσμοκράτορες κυρίαρχοι των πάντων. Αλλά η «ασφάλεια» και η «σταθερότητα» έχουν ένα τίμημα… Πλήρης αποδοχή του ελέγχου. Ηλεκτρονικό χρήμα και τσιπαρισμένα κορμιά. Υποταγή ή χάος. Διαχρονικά στέρεο επιχείρημα.
Ας αναρωτηθεί κάποιος: θα είχε την ίδια επιτυχία ο οικονομικός πόλεμος εναντίον των κοινωνιών της Ευρώπης χωρίς τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή; Για παράδειγμα, ο Έλληνας ή ο Ιταλός ή ο Ισπανός, παρ’ ότι μπορεί να υφίστανται τις συνέπειες, κοιτάζουν την ανελέητη σφαγή στη Συρία και αισθάνονται «τυχεροί». Μπροστά στην προοπτική να αντιδράσουν –ίσως– βλέπουν τους πρόσφυγες που θαλασσοπνίγονται και ανακαλύπτουν πως περιβάλλονται από «λύκους». Βρίσκονται ενώπιον γεγονότων που νοιώθουν πως ξεπερνούν τις δυνάμεις τους. Οικονομική κρίση, πόλεμος και προσφυγικό είναι κομμάτια του ίδιου ακριβώς σχεδιασμού.
Το «χαλιφάτο» δεν έχει κανένα άγχος για το να σταματήσουν οι προσφυγικές ροές. Γνωρίζει πως οι Ευρωπαϊκές ελίτ τις θέλουν. Όταν ένα κτήνος σαν τον Σόιμπλε λέει πως «δεν μπορούμε να μιλάμε για χρήματα όταν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπινες ζωές», εννοώντας τον πνιγμό μεταναστών στο Αιγαίο, καλύτερα να μην ποντάρουμε στις «ανθρωπιστικές» του προθέσεις. Την ανθρωπιά την έδειξαν πολλοί κάτοικοι του Ελλαδικού χώρου, είτε στα νησιά είτε στην Ειδομένη και αλλού, οι οποίοι ανώνυμα, χωρίς θόρυβο και τυμπανοκρουσίες, οργανώθηκαν και συνέδραμαν με τρόφιμα και ρουχισμό τους πρόσφυγες, γνωρίζοντας πως αυτό που συμβαίνει τούς ξεπερνά. Την ώρα, μάλιστα, που αποτελούν και οι ίδιοι στόχο των κοσμοκρατόρων με όλο αυτό το ρεύμα μεταναστών στην περιοχή τους.
Τα θύματα του Παρισιού, λοιπόν, ήταν επιτρεπτή θυσία για την αποδοχή του ακόμη σκληρότερου ελέγχου των ευρωπαϊκών συμμοριών πάνω στον πληθυσμό της ηπείρου.
Θα τελειώσουμε επισημαίνοντας έναν ακόμη σημαντικό λόγο για τον οποίο μέρος της παγκοσμιοποιημένης ελίτ δείχνει εύνοια προς το Ισλάμ. Και για να μιλάμε συγκεκριμένα, στην ακραία εκδοχή του Ισλάμ. Την εκδοχή αυτή η οποία τρεις δεκαετίες πριν ήταν περιθωριοποιημένη εντός του μεγαλύτερου μέρους των ίδιων των μουσουλμανικών κοινωνιών, αλλά έγινε κράτος εν κράτει σταδιακά με την αμέριστη συμπαράσταση των Δυτικών υπηρεσιών μετά την εισβολή των πάλαι ποτέ Σοβιετικών στο Αφγανιστάν.
Η εύνοια αυτή δεν έχει, βέβαια, κάποιο θρησκευτικό χαρακτήρα. Οφείλεται στον άτεγκτο χαρακτήρα του καθεστώτος της Σαρία. Στον ισοπεδωτικό χαρακτήρα που διακρίνει το «Νόμο του Θεού». Στην ικανότητά του να «σκεπάζει» με τη βία ολόκληρες διαφοροποιημένες κοινωνίες και να τις φέρνει σε έναν κοινό παρονομαστή.
Μια ικανότητα που την είχε και ο Χριστιανισμός τους πρώτες αιώνες της επικράτησής του. Ο «Νόμος του Θεού» σκέπασε την τότε Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και αποτέλεσε τη βάση της διοίκησης και μακροημέρευσής της. Οι Ρωμαίοι έγιναν χριστιανοί, ακριβώς επειδή οι αυτοκράτορές τους ζήλεψαν τον έλεγχο που μπορούσε να διατηρεί το ιερατείο στους πιστούς του. Η σημερινή Δυτική αυτοκρατορία είναι ο διάδοχος της τότε Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, μιας αυτοκρατορίας που στο πέρασμα των αιώνων άλλαξε χέρια.
Σήμερα, η μόνη θρησκεία που ακόμη διατηρεί τέτοια χαρακτηριστικά είναι το Ισλάμ, και κυρίως στην αιρετική –για τους Μουσουλμάνους– εκδοχή του των Ουαχαμπιστών της Σαουδικής Αραβίας που είναι και βασικοί χρηματοδότες του ISIS. Ο χριστιανισμός δεν μπορεί να παίζει πλέον τέτοιον ρόλο. Οι χριστιανικές κοινωνίες έχουν γίνει πολύ περισσότερο περίπλοκες. Δεν είναι παράξενο, για παράδειγμα, για κάποιον να θεωρεί εαυτόν χριστιανό και το βράδυ να διαβάζει Νίτσε και να μη βρίσκει καμία αντίφαση σ’ αυτό, απλά να το θεωρεί ως διαφορετική φιλοσοφική θεώρηση στο δρόμο ανάπτυξης του πνεύματος. Τέτοια «πολυπλοκότητα» δεν υφίσταται στους χώρους όπου επιβάλλεται η συγκεκριμένη εκδοχή του Ισλάμ.
Επίπλέον, μόνο τυφλοί δεν βλέπουν, πλέον, πως ο Χριστιανισμός βρίσκεται, άτυπα και ακήρυκτα, υπό διωγμόν στις Δυτικές κοινωνίες, και ειδικότερα οι λιγότερο «κοσμικές» εκδοχές του που διατηρούν ισχυρά στοιχεία εσωτερικής πνευματικότητας. Τα πράγματα έχουν αντιστραφεί. Οπότε, η παρουσία του Ισλάμ στην Ευρώπη χρησιμοποιείται για τον περαιτέρω περιορισμό του με απώτερο στόχο την ακύρωση και των δύο και την ανάδειξη νέας θρησκείας που θα είναι περισσότερο συμβατή με τη σύγχρονη πολιτιστική – τεχνολογική εξέλιξη.
Μέχρι τότε, όμως, «πατήρ πάντων πόλεμος». Ένας πόλεμος, όμως, που όλοι καταλαβαίνουν πως έχει όλες τις προδιαγραφές να χαρακτηριστεί παγκόσμιος, γενόμενος σταδιακά περισσότερο θερμός. Είναι ήδη παγκόσμιος, εφ’ όσον σε ένα μικρό κομμάτι γης του πλανήτη, στη Μέση Ανατολή, έχουν συγκεντρωθεί όλοι οι μεγαλύτεροι «λύκοι» που έχει γεννήσει και τα τελευταία 5 έτη το μόνο που βλέπουμε είναι μια σταθερή κλιμάκωση. Οι επιθέσεις στο Παρίσι μπορούν να θεωρηθούν ακριβώς ως προετοιμασία για το μεγαλύτερο που έρχεται. Εθίζεται ο κόσμος, μέσα στο χάος που ζει, στην ιδέα του «μεγαλύτερου που έρχεται». Προετοιμάζεται ψυχικά για αυτό. Εθίζεται στο «αναπόδραστο». Είναι εύκολο για κάποιον να αναρωτιέται, γιατί άραγε οι άνθρωποι δεν έκαναν τίποτα για να αποτρέψουν τις προηγούμενες παγκόσμιες ανθρωποσφαγές; Σήμερα μπορούν να δώσουν την απάντηση, παρατηρώντας μόνο τον σταδιακό αλλά σταθερό εθισμό στο «αναπόδραστο». Το οποίο, όμως, δεν είναι απόρροια της Μοίρας, αλλά απίστευτα μεθοδικά σχεδιασμένων πράξεων.
Θ.

Δημοσιεύθηκε στην ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 155, Δεκέμβριος 2015

Διαβάστε περισσότερα

Χαϊνης Δ. Αποστολάκης: Γιατί δεν επαναστατούν οι άνθρωποι;

Γιατί δεν επαναστατούν οι άνθρωποι; Ποιός είναι ο ορισμός της πορνείας; Γιατί οι φονιάδες είναι ιεροφάντες; Γιατί η ευχή «καλή ανάσταση!» είναι ανήθικη; Γιατί είναι καλύτερα να μας βομβαρδίζουν παρά να διασκεδάζουμε; Γιατί αν πεις την αλήθεια σε περιμένει η μοναξιά; Γιατί το να λένε τη γνώμη τους όλοι είναι φασιστικό;
Ο καλλιτέχνης και διανοητής Xαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή το πρώτο του βιβλίο «Φτου ξελευτερία για όλους!» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη
Κρ.Π.: Πως προέκυψε το πρώτο σου βιβλίο;
Χαϊνης Δ. Απ.: Μοιάζω πολύ με τα έντομα, με τυφλώνει ένα φως και πάω προς αυτό. Είναι το φως που με κάνει να κλαίω και να γελώ΄ είναι το φως που έχω ανάγκη για να μην αυτοκτονήσω, είναι ο μόνος τρόπος να πορευτώ. Έτσι ορμούμενος από μια καθολική υπαρξιακή παρόρμηση προχωρώ σαν τυφλός.
Κρ.Π.: Καταγράφεις βιώματα και σκέψεις σ’ αυτό το κυρίως αυτοβιογραφικό βιβλίο σου και μοιάζει σαν εξομολόγηση για όποιον και ό,τι στιγμάτισε τη ζωή σου. Και για μένα που το διάβασα απνευστί, γέλασα, σκέφτηκα, συμφώνησα ή διαφώνησα, συγκινήθηκα, ήταν σαν ένα δώρο…
Χαϊνης Δ. Απ.: Είναι εξομολόγηση, αλλά δεν το βλέπω σα δώρο ή προσφορά εκ μέρους μου, γιατί  δεν εστιάζω σε αυτά που δίνω, όσο σε αυτά που παίρνω.
Κρ.Π.: Επειδή κάνεις μεγάλη αναφορά στα παιδικά σου χρόνια στην Κρήτη, πόσο σημαντικά πιστεύεις ότι είναι τα παιδικά χρόνια για τη μετέπειτα ενήλικη ζωή;
Χαϊνης Δ. Απ.: Οι επιστήμονες λένε ότι ο κόσμος είναι πρόβλημα συνοριακών συνθηκών (Boundary Condition Problem). Στην ουσία τα παιδικά μου χρόνια, δεν τα αναφέρω επειδή αφορούν κάποιον, αλλά για το λόγο ότι πριν από δυο τρεις δεκαετίες οι άνθρωποι ζούσαν όπως ακριβώς ζούσαν και πριν από έξι χιλιάδες χρόνια παγκοσμίως, στις απαρχές των πρώτων σουμεριακών πολιτισμών στο στο δέλτα του Τίγρητος και του Ευφράτου.
Κι ο λόγος που αναφέρω τα παιδικά μου χρόνια δεν είναι γιατί θέλω να κάνω κανέναν συγκινησιακό εκβιασμό, ούτε γιατί διακατέχομαι από κάποιο αίσθημα παρελθοντολαγνείας, αλλά γιατί η σωστή δράση είναι εκείνη που πάει από το όλον στο μέρος.
Το όλον δεν είναι μόνο χωρικό είναι και χρονικό. Για να επιτελέσεις μια σωστή δράση στο εδώ και στο τώρα πρέπει να ψυχανεμίζεται το παντού και το πάντα. Δηλαδή, τον απώτατα μακρινό παρελθοντικό χρόνο, μέχρι τον πιο οραματικά μελλοντικό.
Κρ.Π.: Αυτό το βιβλίο, τώρα που το έχεις γράψει και έχει τελειώσει, αν το σκεφτείς τι είναι αυτό που σου έρχεται στο μυαλό;
Χαϊνης Δ. Απ.: Ότι είμαι μια γελοία οντότητα. Έχω κάνει πάμπολλες εργασίες από 12 χρονών. Οπότε μοιάζω με τον Καραγκιόζη. Ο Καραγκιόζης γραμματικός, ο Καραγκιόζης γιατρός, ο Καραγκιόζης φούρναρης, και τώρα ο Καραγκιόζης συγγραφέας. Αλλά αυτό το πράγμα, από τη μια μεριά είναι εξόχως άβολο για μένα, από την άλλη είναι παρηγορητικό αφού ξέρω καλά ότι καλλιτέχνης σημαίνει ιερή ακροβασία μεταξύ τραγικού και γελοιότητας.
Κρ.Π.: Αυτές οι αντιφάσεις που γράφεις πως καθορίζουν την δημιουργία και εν δυνάμει την τέχνη;
Χαϊνης Δ. Απ.: Ακριβώς. Η ζωή είναι σύνθεση! Και η σύνθεση είναι πάντρεμα αντιθέσεων. Όταν τα παντρέματα εμπεριέχουν έρωτα, η ζωή αποκτά ποίηση, γίνεται τέχνη. Γιατί η τέχνη δεν είναι η παράσταση δυο ώρες το βράδυ μιας ομάδας μουσικών, ηθοποιών ή χορευτών. Η παράσταση είναι από τη στιγμή που θα ανοίξεις τα μάτια σου μέχρι που θα τα κλείσεις. Η παράσταση διαρκεί από τη στιγμή που γεννιέσαι μέχρι τη στιγμή που φεύγεις από αυτόν τον κόσμο. Η παράσταση είναι μια, κι όποιος την χωρίζει σε επιμέρους χωρικά ή χρονικά κομμάτια είναι ή αφελής ή πονηρός.
Και κάθε καλλιτεχνικό έργο αξίζει μόνο όταν μπορεί να καταστεί γεννήτορας πολλαπλών ερμηνειών. Αυτό συμβαίνει όταν συντίθενται φαινομενικά αγεφύρωτες αντιφάσεις.
Γιατί είμαστε οντότητες τυφλές. Είμαστε σαν τυφλοί νάνοι  που ψάχνουμε να ανιχνεύσουμε την ουσία της ύπαρξης. Η ύπαρξη είναι ένας ελέφαντας. Εμείς τυφλοί τον ψαχουλεύουμε με τα χέρια μας. Ο ένας ψαχουλεύει την ουρά του ελέφαντα και λέει ότι «Α! Ο ελέφαντας, τριχωτός είναι». Ο άλλος ψαχουλεύει την προβοσκίδα του ελέφαντα και λέει «Α! Ο ελέφαντας ελαστικός είναι». Ο άλλος ψαχουλεύει τους χαυλιόδοντες και λέει «Είναι λείος και στιλπνός». Όμως ο ελέφας–ύπαρξη γελά με όλα αυτά, γιατί είναι όλα αυτά και τίποτα απ’ όλα αυτά.
Κρ.Π.: «Ίσως η μεγαλύτερη επανάσταση να προκύψει από το γέλιο», όπως αναφέρεις επίσης στο βιβλίο;
Χαϊνης Δ. Απ.: Το γέλιο είναι η άσκηση ελευθερίας μας.
Ο άνθρωπος πορεύεται προς την ελευθερία του, γιατί η ελευθερία είναι πορεία δεν είναι κατάσταση. Όλα τα ιδανικά είναι πορείες. Δηλαδή, αν μου ζητούσαν να ετυμολογήσω τη λέξη ελευθερία θα έλεγα ότι είναι η έλευση προς το εράν, η πορεία προς την αγάπη΄ αυτό θα έλεγα.
Η μέγιστη ελευθερία μιας ατομικής συνείδησης, είναι όταν μάθει από μικρό το υποκείμενο να σεναριογραφεί, να σκηνοθετεί τον εαυτό του, να γίνεται ο ίδιος ηθοποιός και εκτελεστής μιας μοναδικής παράστασης στον κόσμο.
Οπότε, λοιπόν, το γέλιο, αναγκάζει το υποκείμενο να γίνει σεναριογράφος, σκηνοθέτης, ηθοποιός, κινησιολόγος, χορευτής, performer΄ να αποκτήσει, δηλαδή, όλες τις ιδιότητες του ανθρώπου-κέντρου αφηγηματικής βαρύτητας.
Άρα το γέλιο είναι η άσκηση ελευθερίας μας. Σε όλες τις εκφάνσεις του. Από τον αυτοσαρκασμό μέχρι το τρανταχτό γέλιο μιας κοινωνικής συνεύρεσης. Είναι όλες πολυποίκιλες ασκήσεις ελευθερίας, και επίσης ο ύψιστος διαλογισμός.
Κρ.Π.: Αλλά, όπως γράφεις «Τι μπορεί να αφηγηθεί κάποιος που δεν έχει σκοτώσει τον εαυτό του;»
Χαϊνης Δ. Απ.: Η ιδέα του σταθερού εαυτού είναι μια ψευδαίσθηση και μια νοσηρή φαντασία του σημερινού καταναλωτικού ατόμου στο σύγχρονο καπιταλισμό του τζόγου, αφού κάθε μέρα εκατομμύρια κύτταρα πεθαίνουν και εκατομμύρια κύτταρα γεννιούνται, σκέψεις και όνειρα πεθαίνουν και καινούργια γεννιούνται. Οπότε λοιπόν η φύση είναι ένας διαρκής κύκλος θανάτων και αναγεννήσεων. Οι μεγαλύτερες αντιδραστικές πράξεις, είναι αυτές που αντιβαίνουν στο φυσικό ρου και εδράζονται στην εσφαλμένη ιδέα της σταθερότητας και της ασφάλειας. Αφού η φύση όπως είπαμε είναι ο αέναος κύκλος θανάτων και αναγεννήσεων.
Άρα λοιπόν η φονιάδες είναι οι ιεροφάντες των αρχέγονων τελετουργιών θεοφαγίας και θεογονίας. Ταυτόχρονα είναι και οι μόνοι αφηγητές. Είναι οι μόνοι που μπορούν να μιλήσουν για τη ζωή, αφού γνώρισαν το θάνατο.
Κρ.Π.: Και για να αναγεννηθεί κάποιος πρέπει πρώτα να σκοτώσει τον εαυτό του;
Χαϊνης Δ. Απ.: Η «Καλή Ανάσταση» προϋποθέτει έναν καλό θάνατο. Μη το ξεχνάμε αυτό.
Και η αποσιώπηση της ευχής «Καλό Θάνατο» είναι μια ανήθικη απόκρυψη, αφού στην ουσία το κόστος της θυσίας αποκρύβεται. Κάτι το οποίο όμως αποτελεί τη μεγαλύτερη έμπνευση στην ιστορία του ανθρώπου και είναι το μόνο που αποτυπώνεται ποιητικά. Μην ξεχνάμε για παράδειγμα ότι η Οδύσσεια είναι το ποιητικό αποτύπωμα του κόστους της θυσίας του Οδυσσέα. Μετά που φτάνει στην Ιθάκη, ο Όμηρος σιωπά. Δεν υπάρχει πια ποίηση μετά το πλήρωμα του κόστους.
Το ίδιο πράγμα γίνεται στον Ερωτόκριτο, ή σε όλα τα έπη που αποτελούν το απαύγασμα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Και γιατί αποτελούν το απαύγασμα της παγκόσμιας λογοτεχνίας τα έπη; Γιατί ακριβώς μόνο στα έπη δικαιολογείται το αίσιο τέλος.
Το ίδιο γίνεται και στον Ερωτόκριτο, το ίδιο γίνεται και παντού. Αφού ο ήρωας φτάνει στην ανάστασή του, έρχεται η σιωπή, έχουμε το τέλος της αφήγησης. Στην ουσία δηλαδή όλος ο κόσμος είναι αφηγήσεις κόστους.
Αν αποσιωπηθεί το πάθος του Θεανθρώπου, με την έννοια τουΥιού του ανθρώπου, τότε δεν έχει καμιά απολύτως σημασία, και καμιά ποίηση η ανάστασή Του.
Κρ.Π.: Λες ακόμη πως «Στις μέρες μας τα ελάχιστα πολύτιμα πετράδια της τέχνης εξαφανίζονται μέσα στην πληθώρα των σκουπιδιών της βιομηχανίας της κουλτούρας»
Χαϊνης Δ. Απ.: Θέλω να πω ότι η μαζική κουλτούρα είναι ο πραίτορας της εξουσίας. Μας το είπε χρόνια τώρα η Σχολή της Φρανκφούρτης: Μαρκούζε, Αντόρνο, Βέμπερ, Χορκχάϊμερ, κλπ. Και συγκεκριμένα είπαν ότι είναι προτιμότερο να περάσει ένα βομβαρδιστικό από πάνω μας, παρά η μαζική κουλτούρα. Αφού οι άνθρωποι είναι βαριά απομονωμένοι, νιώθουν ανήμποροι, είναι ισχυρά κατατεθλιμμένοι και εξόχως φοβισμένοι, χωρίς να μπορούν να νοηματοδοτήσουν την ύπαρξή τους, το ερώτημα γι’ αυτούς είναι: Γιατί δεν επαναστατούν οι άνθρωποι;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ότι η κοινωνία που έχουμε οικοδομήσει παρέχει δύο ισχυρά κατευναστικά ναρκωτικά για να μην επαναστατούμε. Το ένα κατευναστικό είναι η μονοσήμαντη ερμηνεία των κυρίαρχων ΜΜΕ, και το δεύτερο κατευναστικό ναρκωτικό είναι η μαζική κουλτούρα. Δηλαδή, σκεφτείτε πως θα δρούσαν οι άνθρωποι εάν στην απελπισία τους δεν είχαν ως καταφύγιο και ως βαλβίδα εκτόνωσης την τηλεόραση, το σκυλάδικο, ή το εντεχνάδικο, που είναι σκυλάδικο σε χάρτινο, οικολογικό περιτύλιγμα.
Οι άνθρωποι δεν έρχονται μπροστά στο κατοπτρικό τους είδωλο επειδή υπάρχει ο παραμορφωτικός καθρέφτης της τηλεοπτικής οθόνης ή του θεάματος. Αυτός είναι ο ορισμός της πορνείας., δηλαδή το να αισθάνεται ο θεατής ότι αλληλεπιδρά με τον τραγουδιστή στην απέναντι σκηνή ή με τον τηλεοπτικό αστέρα στην απέναντι οθόνη. Η πορνεία είναι η αγοραία προσομοίωση του έρωτα. Ακριβώς αυτό συμβαίνει σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Ο έρωτας είναι ακριβός, ριψοκίνδυνος και περιπετειώδης. Η πορνεία έρχεται σα φτηνό υποκατάστατο, για να εκτονωθούν οι σκλάβοι και να μη διασαλευτεί η κοινωνική ειρήνη.
Οπότε λοιπόν η βιομηχανία της κουλτούρας προτείνει αντί για το βιβλίο, ένα περιοδικό, ή αντί για την ψυχαγωγία, την διασκέδαση, που είναι βατοί δρόμοι για το ατομικό υποκείμενο που δεν χρειάζεται να αλλάξει εαυτό, δεν χρειάζεται δηλαδή να κουνηθεί από τη θέση του για να αλληλεπιδράσει, διότι η ψυχαγωγία ή το βιβλίο απαιτούν από σένα να ξεβολευτείς από τη θέση σου, να δράσεις, να συναντηθείτε κάπου και να εξελιχθείτε μαζί.
Οι ερμηνείες που θα προσάψεις στο καλλιτεχνικό ή στο πνευματικό έργο είναι βασικά οι ερμηνείες που ανακλούν πάνω σου. Είναι αυτό που λέμε στην επιστήμη «ανάδραση ακτινοβολίας» (Radiation Reaction). Το σώμα που αλλάζει κινητικότητα ακτινοβολεί και η ακτινοβολία αυτή επιδρά και στον εαυτό του.
Έτσι λοιπόν, τα έργα της μαζικής κουλτούρας δεν χρειάζεται να ξεβολευτείς για να τα κατακτήσεις. Είναι έργα μη κατάκτησης. Και τα έργα μη κατάκτησης είναι βαθιά ψεύτικα, βαθιά απατηλά.
Η πιο ηχηρή δήλωση υποτέλειας του σκλάβου στο αφεντικό του είναι να ανοίξει την τηλεόραση, να διαβάσει ένα περιοδικό, ή να πάει σ’ ένα εντεχνοσκυλάδικο. Είναι η χαμερπής παράκληση του εθελόδουλου στον αφέντη του: «Δώσε μου τη δόση μου, για να αντέχω το βιασμό της καθημερινής μισθωτής σκλαβιάς και τη σκοτεινιά της απουσίας οραμάτων».
Κρ.Π.: Αναφέρεις και ότι «Αν πεις την αλήθεια σε περιμένει η μοναξιά».
Χαϊνης Δ. Απ.: Η δυσλειτουργία αυτού του κόσμου καθρεφτίζεται στο γέλιο των τρελών. Οι αποκλίνουσες περιπτώσεις μάς δίνουν ζωή, μάς αλλάζουν, εκτρέπουν την πορεία του κόσμου, που πάει ολοταχώς στο γκρεμό. Όμως, αυτές οι αποκλίσεις εισάγουν ‘καινά δαιμόνια’, γίνονται απόστολοι μιας ασυνάρτητης μελλοντικής θρησκείας, που απαιτεί μη προβλεπόμενη κίνηση.
Οπότε το κοινωνικό σύνολο, σα σύνολο μάζας και αδρανούς πλειοψηφίας, έχει την τάση, αυτές τις αποκλίνουσες περιπτώσεις, φυγόπονα, να τις εξαλείψει από το πεδίο αντίληψης των αισθήσεών του. Και λέει: Κοίταξε κυρία αποκλίνουσα περίπτωση, ή θα συμφωνήσεις μαζί μας ότι το άσπρο είναι άσπρο και το μαύρο είναι μαύρο όπως το ορίσαμε εμείς, ειδάλλως σε περιμένει εξοντωτική μοναξιά. Κι αυτό δεν είναι τόσο κοινωνικός εκβιασμός όπως θα παρατηρούσε κάποιος κοινωνιολόγος, αλλά είναι βαθιά βιολογικός εκβιασμός, από τη στιγμή που η φύση του ανθρώπου εδώ και εκατομμύρια χρόνια είναι να ζει αγελαία.
Τονίζω λοιπόν ότι είναι βαθύς βιολογικός εκβιασμός της κοινωνίας των αντιτύπων και της αδράνειας, σε αντιδιαστολή με τον πλουραλισμό και τη διαρκή κινητικότητα της φύσης. Και τη φύση τη φέρουν σαν ασυνείδητη δωρεά μόνο οι προφήτες των αποκλινουσών περιπτώσεων.
Κρ.Π.: Μετά από αυτό το βιβλίο, που πάς;
Χαϊνης Δ. Απ.: Δεν ξέρω που πάω. Η αλήθεια είναι ποτέ δεν ήξερα που πάω. Κι όσες φορές προσπάθησα να το μάθω, απέτυχα. Η ζωή ξέρει κάτι παραπάνω από μένα. Κι όταν λέω η ζωή εννοώ η θέληση του οικουμενικού σπόρου να βλαστήσει. Ο εαυτός μου δεν είναι ούτε καν το δάσος, ούτε καν το δέντρο, ούτε το κλαδί. Είναι ένα μικρό νεύρο στο φύλλο ενός κλαδιού κάποιου δέντρου σε ένα δάσος. Αλλά ταυτόχρονα ξέρω ότι είμαι όλο το θησαυροφυλάκιο της θεϊκότητας. Η ασημαντότητα της ύπαρξής μου ταλαντώνεται με τη μοναδικότητά της. Κι αυτό το πράγμα είναι ένα εξωφρενικό συμπαντικό ταξίδι, ένα κοσμικός χορός τον οποίο δεν μπορώ να προβλέψω, αλλά μπορώ να ακολουθήσω τη φυσική ροή του.
Ξέρεις, μπορώ μόνο να ζω. Το ποτάμι της ζωής είναι ένα ποτάμι παράξενο που δεν ξέρεις σε ποια θάλασσα σε βγάζει. Η μια όχθη είναι η όχθη της επιθυμίας. Η άλλη όχθη είναι η όχθη του φόβου, που στην ουσία δεν είναι η ζωή, γιατί δεν είναι το παρόν. Γιατί τόσο η επιθυμία όσο και ο φόβος είναι αναμνήσεις παρελθούσας ηδονής ή αναμνήσεις ενός παρελθόντος πόνου. Όταν προσκολλούμαι στις όχθες, χάνω τη ροή του ποταμού και του απρόβλεπτου της θάλασσας ή του ωκεανού που θα με βγάλει. Οπότε αφήνω τον εαυτό μου, όπως με πάει.
Κρ.Π.: Γράφεις και πως είναι μέγα λάθος το «Όλοι πρέπει να λένε τη γνώμη τους»
Χαϊνης Δ. Απ.: Είναι τραγικό λάθος. Θεωρώ πως αυτό που πολλές φορές ονομάζουμε δημοκρατικό είναι βαθιά φασιστικό. Τη γνώμη του, πρέπει να τη λέει κάποιος για κάποιο θέμα, όταν έχει πληρώσει το αντίτιμο της θυσίας. Οφείλει να την πει τη γνώμη του σ’ αυτή την περίπτωση. Στην αντίθετη περίπτωση είναι καταστροφικός, δυσλειτουργικός και ανασταλτικός για τη συλλογική συνεξέλιξη.
Κρ.Π.: Για ποια πράγματα πιστεύεις πως εσύ έχεις πληρώσει αυτό το κόστος;
Χαϊνης Δ. Απ.: Εσείς θα κρίνετε. Δεν ξέρω τι δίνω, μπορώ να σου πω όμως, ότι έχω πληρωθεί από όλους τους ανθρώπους από καταβολής κόσμου και με το παραπάνω. Και δεν ξέρω αν μπορώ να ξεπληρώσω το ακριβό κέρασμα που μου κάνανε.
Κρ.Π.: Από το «Φτου ξελευτερία για όλους!», αν πρέπει να κρατούσες μόνο μια λέξη, ποια θα διάλεγες;
Χαϊνης Δ. Απ.: Το «Φτου!» γιατί η ζωή αξίζει όταν έχεις κάτι να τσακώνεσαι.
Κρ.Π.: Αυτό που κυρίως λείπει σήμερα από την Ελλάδα και παγκοσμίως τι είναι;
Χαϊνης Δ. Απ.: Το όραμα. Και δεν το χρησιμοποιώ ούτε ως αφελή ονειροπόληση, ούτε ως ελπιδοφόρα ψευδαίσθηση. Προς Θεού! Εννοώ ότι το μόνο όραμα είναι το βιωμένο στο παρόν, είναι αυτό που φέρει τη μυρωδιά στο τώρα, και στο εδώ, του μελλοντικού απόκοσμου, απρόβλεπτου, φυσικού και θεϊκού λουλουδιού που έρχεται. Τίποτε άλλο. Καμία ελπίδα.
Κρ.Π.: Ετοιμάζεις κάτι για το άμεσο μέλλον;
Χαϊνης Δ. Απ.: Έχουν προγραμματιστεί παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα με τους Χαϊνηδες και μια μεγάλη περιοδεία στην Ευρώπη, αυτόν το χειμώνα. Επίσης, εντελώς παράξενα και διαφορετικά μεταξύ τους τοπία,  φαίνεται να με καλούν και τα αποτελέσματα των εξερευνήσεων θα ανακοινωθούν, εάν και εφόσον τα γεγονότα-τρένα αποφασίσουν να περάσουν από τις ράγες της καρδιάς μου.-

«Φτου ξελευτερία για όλους!», Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, Εκδόσεις Καστανιώτη
Νεοελληνική πεζογραφία – Διήγημα
168 σελ.
tvxs.gr

Διαβάστε περισσότερα

Όταν ο πολιτισμός αντιστέκεται στην κρίση του καπιταλισμού

Ομιλία στην Ημερίδα της Κυπριακής Βουλής των Αντιπροσώπων, με θέμα «Όταν ο πολιτισμός αντιστέκεται στην κρίση»

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΚΡΑΟΥΝΑΚΗΣ 

Να διορθώσω και τον τίτλο λιγάκι: «Όταν ο πολιτισμός αντιστέκεται στην κρίση του καπιταλισμού».
​Πρέπει να σας πω -καταρχάς εκφράζω τη μεγάλη μου χαρά που είμαι κοντά σας- ότι ως πρώτη φορά επισκέπτης στην αδελφή χώρα, στο ΘΟΚ με τις ‟Νεφέλες”, είχα τη μεγάλη τύχη να γνωρίσω πάρα πολλούς εικαστικούς και να εκπλαγώ απ’ την τολμηρότητά τους και το πόσο κοντά -πολύ περισσότερο, μπορώ να σας πω, και από τους Έλληνες αντίστοιχους- στα ευρωπαϊκά κινήματα είναι.  
​Δεύτερη συγγενική μου σχέση είναι ότι εδώ και τρία χρόνια φιλοξενούμαι στο σπίτι που έφτιαξε και χάρισε στο ελληνικό κράτος ένας μεγάλος Κύπριος καλλιτέχνης, ο Μιχάλης Κακογιάννης, ο οποίος έκανε πραγματικά την Κύπρο και την Ελλάδα διάσημες στο εξωτερικό, πάρα πολύ διάσημες, και έδωσε από τα χρήματα που έβγαλε απ’ τη διάσημη δουλειά του, για να φτιάξει αυτό τον πολύ ωραίο χώρο απέναντι απ’ τις εργατικές πολυκατοικίες του Ταύρου.  Επίσης, το ανίψι του, ο Κώστας, έχει φτιάξει εδώ πάνω στο βουνό ένα πολιτιστικό κέντρο.  
​Γιατί ξεκινάω με αυτά;  Γιατί εγώ θα σας πληγώσω λίγο.  Δεν πιστεύω σε κανένα κράτος!  Το κράτος τη σκέφτεται και τη θυμάται την τέχνη, μόνο όποτε έχει ανάγκη για βιτρίνα πολιτισμού.  Και οι καλλιτέχνες…
(Χειροκροτήματα)
​…οι καλλιτέχνες που πάνε και παίζουνε το ρόλο αυτής της βιτρίνας έχουνε μεγάλη ανασφάλεια για την τέχνη τους.  Η τέχνη δεν είναι θέμα των γραφείων.  Ο καλλιτέχνης πρέπει να κυκλοφορεί στο δρόμο, να έχει το αυτί του στην καρδιά του κόσμου, να ακούει.  
​Δυστυχώς, βλέπω ότι όλες οι άλλες τέχνες αποτυπώνονται πλην από το θέατρο.  Βλέπω την κ. Μπεμπεδέλη μπροστά μου και λέω ότι θα ’πρεπε πραγματικά αυτή τη στιγμή η Κύπρος να τη στείλει να παίξει σε όλη την Ευρώπη αποσπάσματα απ’ τους μεγάλους τραγικούς και κωμικούς της ρόλους.  Όταν πήγα στον Τζαβάρα, στο γραφείο του, πριν από χρόνια, στην αρχή της κρίσης, να του πω «κάντε κάτι, βάλτε μας σ’ ένα πούλμαν αυτή τη στιγμή δέκα καλλιτέχνες να πάμε στις πρεσβείες σε όλη την Ευρώπη, να τους πούμε ότι η Ελλάδα δεν είναι αυτή η Αφροδίτη με το κωλοδάκτυλο!».  Αυτή τη στιγμή ο Παπαϊωάννου θερίζει σε όλη την Ευρώπη.  Ο Λάνθιμος θερίζει σε όλη την Ευρώπη.  Έγινε μάχη στο Κέντρο Κινηματογράφου, για να περάσει το σενάριό του και να χρηματοδοτηθεί.  Δεν πιστεύω στο κράτος.  Δεν πιστεύω στις επιχορηγήσεις.  Ο Βαν Γκογκ έκανε το κίτρινο μπαρ, επειδή δεν είχε άλλη μπογιά, και ο Σαρλό, για να αντισταθεί στους ναζί, έφτιαξε αυτό το χαρακτήρα, για να κοροϊδέψει το Χίτλερ.  
​Λοιπόν, όταν η τέχνη θέλει, μπορεί να το κάνει το θέμα της και μέσα σε ένα υπόγειο και μέσα σε ένα τρία επί τρία.  Ο ΘΟΚ γεννήθηκε, επειδή ένας τρελός, μαθητής του Κουν,ο Ευης Γαβριηλίδης, πήρε πέντε ανθρώπους στο Θεατράκι του ΡΙΚ, που κακώς το έχετε και ερημώνει, κακώς το έχετε και ερημώνει.  Θα ’πρεπε να ’ναι μέρος που να βρίσκονται όλες οι νέες ομάδες και να συναλλάσσονται.  Κακώς έχετε και κάθεται το θέατρο που έπεσε η στέγη του.  (Δημοτικό Λευκωσίας)Το Σαιξπηρικό Θέατρο στο Λονδίνο είναι υπαίθριο.
(Χειροκροτήματα)
 Αλλάζουνε συνέχεια οι δήμαρχοι, οι υπουργοί, οι υφυπουργοί.  Να υπογράψουμε καινούριες διατάξεις,νομοσχέδια,.  Και όχι μπήκε το μνημόνιο και όχι έφυγε το μνημόνιο…  Φτάσαμε να μισηθούμε, λες και αυτός ήταν ακριβώς ο στόχος.  Αυτός ήταν ακριβώς ο στόχος!  Να εκθέσουνε βλακωδώς..την αριστερά..  Δηλαδή περίμενανε όλοι από ένα ροζέ αστικό αριστερούλι κόμμα να κάνει θαύματα;  Όχι, σόρι κιόλας!  Γιατί εδώ δεν εξετέθη ο κομμουνιστής Πρόεδρός σας με το χειρότερο τρόπο;  Τον αδειάσανε, τον διαλύσανε…Είναι σχέδιο αυτό, όπως είναι σχέδιο να ξεπατώσουνε την πηγή της ποίησης, που είναι η Ανατολή.  Τον Ευριπίδη τον ’φάγαν τα σκυλιά.  Ποια σκυλιά -θα ρωτήσω- που το θεματάκι του ήταν οι τεχνοκράτες Έλληνες;  Ποια σκυλιά;   Εντελώς τυχαία επίσης ένα μοτοσακό σκότωσε το Θόδωρο Αγγελόπουλο, ένα σκηνοθέτη που θα παίζεται στα πανεπιστήμια για χρόνια και χρόνια, γιατί δεν υπήρχαν δυο άνθρωποι εκεί πέρα ,δίπλα του, να τον προστατέψουνε, ρε παιδί μου!  Θα δείχνουμε τις ταινίες του, για να θυμόμαστε πώς ήταν η Ελλάδα κάποτε, που δε θα ’ναι πια.  
​Πάμε καταρχάς να χαρακτηρίσουμε το τοπίο. Θα τα πω όσο πιο γρήγορα, τα είχα γράψει, θα πω ό,τι θυμάμαι.  Ποιο είν’ το τοπίο;  Η εξουσία είναι οι τράπεζες, οι κυβερνήσεις είναι οι διαχειριστές τους, τα κόμματα είναι το άλλοθι δημοκρατίας -πολύ σωστά το είπε η Λένα το πρωί, ποια δημοκρατία;- και οι ψηφοφόροι αθώοι ή βεβαρημένοι πια με κατάθλιψη, γιατί κάτι περιμένανε που δεν έγινε.  Επίσης, λείπει ο έρωτας, ακούω.  «Τι γίνεται, παιδιά;», λέω. «Γιατί τόση αγαμίλα;»  Σόρι κιόλας!  
(Γέλια)
​«Έχουμε κατάθλιψη.»!  «Και πώς ρημαδιάζεστε στα πληκτρολόγια με τις ώρες, για να κάνετε την επανάσταση απ’ τα πληκτρολόγια και βλέπετε αυτά τα εμέσματα στην τηλεόραση;»  Εγώ έχω κλείσει την τηλεόραση εδώ και δέκα χρόνια και έχω βρει την υγειά μου.  Αν δε μου το στείλουν οι φίλοι εδώ στα ipad και στα inbox, δεν κάνω τον κόπο καν να δω τι γίνεται.  Μαθαίνω, φυσικά, πληροφορούμαι.  
​Πάθαμε λοβοτομή απ’ το διαδίκτυο.  Νομίζουμε ότι, άμα γράψουμε δέκα ατάκες και μας κάνουνε δέκα like οι κολλητοί μας, καθαρίσαμε, την κάναμε την επανάσταση!  Μου είχε πει κάτι πριν χρόνια ο Στεφανής, ο ψυχίατρος, ο οποίος έχει -πώς το λένε;- παρακολουθήσει ιατρικά όλους τους Έλληνες Πρωθυπουργούς μέχρι σήμερα και δεν είμαι καθόλου σίγουρος για το πόσο καλή αγωγή τούς δίνει, εδώ που τα λέμε!
(Γέλια)
​Δεν ξέρω τι, σας λέω έχω μεγάλη αμφιβολία για τη θεραπεία.  
​Μου είχε πει πριν δεκαπέντε χρόνια λοιπόν, σε ένα πάνελ τηλεοπτικό που είχαμε βρεθεί «Κύριε Κραουνάκη, δεν υπάρχει ελπίδα.  Θα μας βάλουν όλους μπροστά σε μια οθόνη και θα τελειώσουνε μαζί μας».  Εγώ δεν ανήκω στους καλλιτέχνες που πιστεύουν ότι δεν υπάρχει ελπίδα.  Το 2000, που έβλεπα να ’ρχεται το βουνό και έλεγα «θα μας καταστρέψουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες» και με έπαιρνε ο συγχωρεμένος ο Λαμπράκης στο τηλέφωνο και μου έλεγε «τι είναι αυτά που λες, παιδί μου, στις εφημερίδες, την ώρα που προσπαθούμε να πάρουμε την Ολυμπιάδα;», «θα καεί η χώρα!», έλεγα.  Το ’βλεπα.  Έφτιαξα ομάδα.  Εκ του μηδενός, στο τίποτα, στο πουθενά.  Το ανένταχτο δεν το θέλει κανείς.  Μόλις ριζώσαμε και αρχίσαμε να βγάζουμε μισθό απ’ τα εισιτήρια, άρχισαν «τα παίρνει η ΜΚΟ, τα κάνει η ΜΚΟ».  Προχθές ένας οπαδός αυτού του μπαμπουίνου, που μούντζωσα έναν τοίχο απ’ εκεί που ’ρχόταν η φωνή, κάπου που μίλαγε, μου είπε «εξακόσια χιλιάρικα ήθελες» και του λέω «Ξέρεις και το ποσό, ε;  Για έλα να δεις πού μένω και πού μένει αυτός που υποστηρίζεις!».  Λοιπόν, οι πιστολιές είναι… Ορατές…. Και επ’ ευκαιρία θέλω πραγματικά να αποσύρω και ένα βότσαλο μπροστά στις πέτρες που ’φαγε η Λένα η Διβάνη, γιατί μες στον όλεθρο εκείνη την ώρα έριξα και εγώ εναντίον της ένα βότσαλο και σήμερα θέλω να το πάρω πίσω.  Γιατί ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον αποσυρέτω!
​Το ’80 -που η Αμερική ήθελε να εντάξει όλη την παγκόσμια μουσική παραγωγή στο 120 παλμοί το δευτερόλεπτο, για να κολλάνε οι DJεάδες στις ντισκοτέκ όλες τις μουσικές, τη μία μετά την άλλη, για να παίρνουνε τα χάπια τα μωρά, τα μωρά που εκπαίδευσαν όλα τα έντυπα που στήριξαν οι κυβερνήσεις εδώ και σαράντα χρόνια από παντού και τους τάζανε το μισθό των €10.000 το μήνα και τώρα τους έχουνε στα €250 χωρίς ΙΚΑ και τα τζάνκια χάσανε τη δόση και πέσανε στην κατάθλιψη, όσα δεν καήκαν στα παγκάκια και τρέχουμε στα ΚΕΘΕΑ κ.λπ. να γιατρεύουμε κόσμο- τα διαλύσαν όλα!  
​Λοιπόν, δεν πιστεύω στο κράτος, δεν πιστεύω στην κρατική βοήθεια.  Δεν πιστεύω καθόλου.  Ό,τι γίνει θα γίνει από τα σπίτια.  Μια στιγμή.  Ποια σπίτια τώρα;  Με φωνάξαν από τον  ΝΑΚΑ να φτιάξουμε κάτι με τα μουσικά σύνολα.  Και λέω «Παιδιά, να βρούμε ένα χορηγό, να βάλουμε στέγαστρα σε όλη την Αθήνα -παντού σε όλη την Ευρώπη οι μουσικοί παίζουνε στο δρόμο- να φτιάξουμε γκρουπ».  Και βρήκαμε χορηγό να μας φτιάξει στέγαστρα.  Πού κόλλησε το θέμα;  Στα σπίτια, παρακαλώ!  Κανένας γονιός δεν ήθελε το παιδάκι του να πάει να παίξει στο δρόμο και να βγάλει καπέλο!  Γιατί;  Είμαστε πολύ αριστοκράτες;  Όλοι οι νέοι καλλιτέχνες στο Λονδίνο, στο Παρίσι, παντού… Φεύγουνε τρένα με πτυχιούχους απ’ τη Ρώμη και πάνε να πιάσουνε δουλειά στα μπαρ στο Λονδίνο.  Έπαιξα στο RADA πριν τρία χρόνια με την ομάδα.  Όλα τα παιδιά του RADA είναι σπουδαστές του RADA.  Δουλεύουν στην ταξιθεσία, καθαρίζουν τουαλέτες, δουλεύουνε στα μαγαζιά που πουλάνε γκάτζετ για τα θέατρα και όχι μόνο.  
​Όλοι «γιατί δε μας τα έδωσε το κράτος;».   Γιατί, ρε, να σου δώσει;  Στο φινάλε οι ‟Όρνιθες” και το ‟Άξιον Εστί” γίναν με επιχορηγήσεις;  Για πείτε μου!  Με ψοφοπείνα γίνανε!  Και με μια πίστη και μια καύλα για όλα!  Για την τέχνη την ίδια!  Με τον Τσαρούχη να ράβει και να ζωγραφίζει τα φτερά των ορνίθων!  Τα ξέρουνε.  Για δείτε τους ‟Βατράχους” του Ευαγγελάτου στο YouTube, να δείτε όχι μόνο επίπεδο σκηνοθέτη και παράστασης και ηθοποιών, επίπεδο κοινού, με τι γελάει το κοινό μετά τη χούντα.  Για ανακαλύψτε έναν πιτσιρικά που λέγεται  ‟The boy”, να δείτε πώς οι τριαντάρηδες έχουνε το Σαββόπουλό τους, τι λόγο γράφει αυτό το πιτσιρίκι!   Είναι γιος της Καρυστιάνη και του Βούλγαρη.  ‟The boy” λέγεται, Αλέξανδρος Βούλγαρης.  Ακούστε το τραγούδι το ‟Κουστουμάκι”, να δείτε τι λέει αυτό το παιδί!  Για ξαναδείτε πάλι στο YouTube -ειδικά οι νεότεροι- τη μεγάλη στιγμή του Ροντήρη με την Ασπασία Παπαθανασίου, ’62, σωσμένο στο BBC, ‟Ηλέκτρα” με μουσική Μητρόπουλου, να δείτε μετάφραση, λόγο, ενορχήστρωση χορού, ελληνικό κουστούμι, αφαιρετικό στοιχείο, όπερα λόγου.  Πάνε όλοι σαν τους ξεφτιλισμένους, αντί να έχουμε κάνει εθνική σχολή ερμηνείας, τραγωδίας, κωμωδίας…  Εδώ ο Χαραλάμπους -τον έβλεπα το πρωί και μίλαγε- οι θεϊκές του ‟Ικέτιδες”…  Αντί να έχει γίνει σχολή αυτό το πράμα, πάνε και αντιγράφουνε με κουστουμάκια ευρωπαϊκά, κάτι αηδίες και ξεράσματα, όλους τους δυτικούς σκηνοθέτες;  Στη χώρα που γέννησε την τραγωδία και την κωμωδία;   Να τρελαθούμε όλοι;  
​Πρακτικά, τι κάνουμε;  Ό,τι μπορούμε με ό,τι έχουμε στα χέρια μας!  Ένα πιάνο, ένα hammond, έναν ενισχυτή, ένα δωμάτιο πέντε επί πέντε!  Εδώ κάθε λουτροκαμπινές έχει γίνει πλέον θέατρο και παίζουνε και στην Αθήνα μονολόγους όλες οι κυρίες!  . Και βάζουν και φορολογία 23% τώρα στην τέχνη, στα θέατρα!  Στα θέατρα όχι, το έχουν 6%.  Στα μουσικά. Δηλαδή γίνανε οι μπουζουκλερί μιούζικαλ της κακιάς ώρας, για να είναι στο 6%. Όλα τα μπουζούκια γίνανε θέατρα με πολύ κακό μουσικό επίπεδο.  Δεν το συζητώ.  Είδα δύο, ας πούμε, και ήτανε για κλάματα.  
​Μην περιμένουμε απ’ το κράτος.  Έχεις ταλέντο σπίτι;  Θρέψ’ το!  Βρες του δάσκαλο. Όταν αρχίσανε να κλείνουνε, τα πρώτα θύματα της κρίσης ήταν τα μουσικά σχολεία.  Όταν αρχίσαν να τα κλείνουν και με ’παίρναν τα παιδιά -είχα φίλους και συναδέλφους από τα μουσικά γυμνάσια κτλ.- τους λέω «Παιδιά, βρείτε τους δασκάλους, βρείτε ένα χορηγό, ένα φούρναρη, έναν αυτό, ένα σκατά, ό,τι θέλεις υπάρχει, άμα θέλεις, να πληρώσετε τους δασκάλους, να πληρώσετε μια καθαρίστρια να σας καθαρίζει το σχολειό, να κρατήσετε τις σπουδές σας».  Δε θα έρθει κανένα κράτος να βοηθήσει. Όποτε δόθηκαν από τα κράτη λεφτά στην τέχνη, ήτανε για να καεί και, όταν βλέπετε τους ιδιώτες, που ακούω «τις γκαλερί που χρηματοδοτούνε», καίνε λεφτά, που, αν τα πληρώναν σε φόρους, θα ’χαμε ξεχρεώσει τα ηθελημένα μνημόνια.  Είναι σχέδιο!  Την ιστορία του πώς ξεβράζονται οι πρόσφυγες στη Μεσόγειο την ξέρουν οι κυβερνήσεις στην Αμερική εδώ και σαράντα χρόνια!  Έχουνε ινστιτούτα σε όλη την Αφρική, για να αντιμετωπιστεί το θέμα, να τους προετοιμάσουνε!  Όλοι το ξέρουν ότι θα σκάσει το φαινόμενο και τώρα κάνουν καραγκιοζιλίκια στην πλάτη των ηττημένων….Πάντα ήτανε το θέμα της εξουσίας αυτό.  Παλιότερα όμως είχανε τουλάχιστον…λίγη τσίπα, πετάγανε μια κοκκάλα στο λαό να μη λυσσάξει…   Η περίφημος δεξιά, πριν είναι αυτό το τέρας που βλέπουμε τώρα, οι φονιάδες, που είναι όλοι ελεύθεροι οι φονιάδες…  
​Μην πιστεύουμε στο κράτος.  Δε θα έρθει απ’ εκεί τίποτα.  Το ξαναλέω.  Έχεις ταλέντο σπίτι;  Θρέψ’ το!  Να πάρει τρεις μάγκες κολλητούς, να πάνε να παίξουνε στην πρώτη γωνία που θα βρούνε, στην πρώτη πιλοτή.  Απ’ εκεί θα ξαναγεννηθεί το καινούριο.  Αποκλείεται να ξαναγεννηθεί απ’ τα ιδρύματα.  Γεμίσαμε ιδρύματα τέχνης.  Πρόσφατα σ’ ένα τέτοιο ίδρυμα μια πολύ ταλαντούχα σκηνοθέτης έκανε ένα σπουδαίο ανέβασμα στον ‟Καλό άνθρωπο του Σετσουάν”.  Την πήρε ο ιδρυματάρχης και της είπε: «Δεν τον κόβεις αυτό τον Μπρεχτ;   Αυτό το μονόλογο του κομμουνιστή;  Πολύ τραβάει!».  Αυτός είναι ο ρόλος των ιδρυμάτων!
​Σας φιλώ, σας ευχαριστώ.
​Ο πολιτισμός δε χρειάζεται υπουργείο.  Οι χώρες που έχουνε πολιτισμό δε χρειάζονται υπουργείο.  Το υπουργείο χρειάζεται πολιτισμό!
(Χειροκροτήματα)
​Και τώρα σφάχτε με!
Λευκωσία, 9 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Καταλαβαίνεις ότι έχεις μεγαλώσει όταν τα Χριστούγεννα αντί για δώρα ζητάς ανθρώπους

 

Αγαπητέ Άγιε Βασίλη, φέτος δε θα ζητήσω κάτι μόνο για μένα αλλά για όλη την οικογένεια μου. Θέλω αυτό το ξεχωριστό άτομο που θα λείπει και φέτος από το τραπέζι μας, να χτυπήσει την πόρτα, να μπει και να γεμίσει με χαρά όλο το σπίτι έστω για λίγο....

«Αγαπητέ Άγιε Βασίλη, φέτος δε θα ζητήσω κάτι μόνο για μένα αλλά για όλη την οικογένεια μου. Θέλω αυτό το ξεχωριστό άτομο που θα λείπει και φέτος από το τραπέζι μας, να χτυπήσει την πόρτα, να μπει και να γεμίσει με χαρά όλο το σπίτι έστω για λίγο. Μετά μπορείς να τον επιστρέψεις πίσω στον ουρανό μαζί με το χαμόγελό μας..»  Αυτό το γράμμα έγραψε στον Άγιο Βασίλη η Άννα τα φετινά Χριστούγεννα. Και ας γνώριζε πως δεν υπάρχει στα αλήθεια Άγιος Βασίλης…Και ας ήταν δεκαέξι χρονών.. Γιατί της έλειπε το στήριγμα της, ο βασιλίας της, ο μπαμπάς της.  Άλλη μια χρονιά θα περνούσε και μία θέση θα ήταν άδεια στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Οι στιγμές που κάποτε την έκαναν να δυσανασχετούσε της λείπουν, αφού είχε γίνει θρύψαλα μέσα της. Κάθε παραμονή Χριστουγέννων έμενε απορροφημένη στον υπολογιστή της και στις ακατάσχετες συζητήσεις με τις φίλες της και εκείνος μπαίνοντας στο δωμάτιό της με ένα παιχνιδιάρικο ύφος τη μάλωνε. Τώρα όμως είναι διαφορετικά, τη βλέπει από τον ουρανό αλλά δε μπορεί να της μιλήσει.. Και φέτος πήγε στο παγοδρόμιο και βλέποντας τα παιδιά να παίζουν και να γελούν με τους μπαμπάδες τους, θυμήθηκε το δικό της μπαμπά που ανησυχούσε καθώς γελούσαν μην έχει χτυπήσει.  Πήρε δώρα για όλους εκτός από αυτόν, του οποίου το δώρο τη δυσκόλευε πιο πολύ από όλα γιατί ήθελε να του πάρει το καλύτερο και πιο μοναδικό δώρο που θα το θυμόταν για πάντα και ας τη μάλωνε που κατανάλωνε όλα τα χρήματα της για χάρη του. Τη φετινή χρόνια αποφάσισε η μητέρα της να στολίσει και καθώς κοίταζε η Άννα την κορυφή του δέντρου θυμήθηκε εκείνον που τη βοηθούσε και την τοποθετούσαν μαζί. Και η κορυφή τα φετινά Χριστούγεννα έμεινε άδεια.. Ούτε δώρα δεν αντάλλαξαν για άλλη μια χρονιά με αυτό το υπέροχο τελετουργικό γιατί δεν ήταν πια στη ζωή αυτός που της έλεγε να κάνει υπομονή για να πάει η ώρα δώδεκα τα μεσάνυχτα. Τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες έμειναν ανέγγιχτοι αφού μόνο εκείνος τα έτρωγε και όταν πήγαινε εκείνη να φάει τη μάλωνε. Έτσι κάθε φορά εδώ και πέρα που πήγαινε να φάει θυμόταν το βλέμμα του και δεν έτρωγε. Από τα πρώτα Χριστούγεννα που γεννήθηκε της τραγουδούσε κάθε Χριστούγεννα πως το μόνο που ήθελε για τα Χριστούγεννα ήταν εκείνη και πως δεν τον ένοιαζαν τα δώρα κάτω από το δέντρο και λόγω της μεγάλης αγάπης που του έχει είχε γίνει το αγαπημένο της τραγούδι. Όμως τώρα δεν αντέχει να το ακούει γιατί δεν αντέχει και δε μπορεί να αποδεχτεί πως ο χρόνος κυλάει, κάθε Χριστούγεννα περνάνε και δεν θα ξανακούσει τη φωνή του να το τραγουδάει γιατί είναι κάπου μακριά, κάπου ψηλά και την προσέχει. Δεν καταλάβαινε μέχρι τότε πόσο σημαντικές ήταν αυτές οι στιγμές μέχρι που τις έχασε για πάντα και τώρα έχουν γίνει ανεκτίμητες στο νου και την καρδία της.
 Γι’αυτό εμείς οι νέοι δεν πρέπει να παραπονιόμαστε επειδή  κάθε Χριστούγεννα στολίζουμε με την οικογένειά μας το δέντρο με τον ίδιο τρόπο, την ίδια μέρα και στο ίδιο μέρος. Δεν πρέπει να αγανακτούμε εξαιτίας του οικογενειακού τραπεζιού τη στιγμή που όλοι οι συγγενείς ανακαλούσαν στη μνήμη τους τις δικές τους χαρούμενες και ανέμελες εποχές. Μη θυμώνετε στους γονείς σας γιατί θέλουν να καθίσετε μαζί τους την ημέρα το Χριστουγέννων, να γευτείτε λιχουδιές και να χορέψετε το «τρίγωνα κάλαντα».  Οι στιγμές που φαντάζουν τώρα τόσο απλές και τόσο δεδομένες σε λίγα χρόνια θα είναι από τις πιο ευχάριστες και σημαντικές ολόκληρης της ζωής μας. Μην αναγκαστείτε να τις χάσετε για να τις ζητήσετε και να τις εκτιμήσετε.. Και εσύ που η μαμά σου θέλει για άλλη μια χρονιά να τη βοηθήσεις να φτιάξει τα γλυκά μην της γκρινιάξεις ούτε να τη μαλώσεις. Αγκάλιασέ την, φιλησέ τη και υποσχέσου της πως θα φτιάξετε τα πάντα μαζί!

Διαβάστε περισσότερα

Τσαβισμός: το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου;

της Ευγενίας Παλιεράκη

Ο «σοσιαλισμός του 21ου αιώνα» υπέστη την πρώτη μεγάλη εκλογική του ήττα στις 6 Δεκεμβρίου. Η αντιπολίτευση (Στρογγυλή Τράπεζα Δημοκρατικής Ενότητας, MUD) απέσπασε 112 από τις τις 167 κοινοβουλευτικές έδρες. Το Ενωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα της Βενεζουέλας (PSUV) του προέδρου Νικολάς Μαδούρο έχασε 43 έδρες και περιορίστηκε στις 55. Δύο μόλις εβδομάδες μετά τη νίκη του Μάκρι στην Αργεντινή, η ευρωπαϊκή και η λατινοαμερικανική Δεξιά πανηγύρισαν ξανά, προαναγγέλλοντας το τέλος της «αριστερής στροφής» της Λατινικής Αμερικής που είχε εγκαινιάσει το 1998 ο Τσάβες, εκλεγόμενος πρόεδρος της Βενεζουέλας. Ανήκει όμως ο «σοσιαλισμός του 21ου αιώνα» στο παρελθόν;

Σε μια γειτονιά του Καράκας, 5.3.2013. Φωτογραφία: Geraldo Caso/AFP/Getty Images

Η κρίση του τσαβισμού. Το εκλογικό αποτέλεσμα συνιστά αναμφίβολα συντριπτική ήττα για το PSUV και προσωπικά για τον Μαδούρο. Παράλληλα, επιβεβαιώνει τη φθίνουσα τάση του τσαβισμού από το 2013 και μετά. Στις προεδρικές εκλογές του Απριλίου εκείνης της χρονιάς, ο Μαδούρο συγκέντρωσε 7.587.579 ψήφους και στις δημοτικές εκλογές οκτώ μήνες αργότερα 5.713.111. Το PSUV νίκησε τότε τη μάχη των δημοτικών κυρίως εξαιτίας της αδυναμίας της αντιπολίτευσης να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους που την είχαν στηρίξει στις προεδρικές εκλογές. Στις 6 Δεκεμβρίου 2015, 5.599.025 εκλογείς έδωσαν την ψήφο τους στο κυβερνών κόμμα. Με άλλα λόγια, το PSUV έχασε σχεδόν 2 εκατομμύρια ψήφους από τον Απρίλιο του 2013.

Αν και ο Μαδούρο επιμένει ότι η εκλογική ήττα οφείλεται αποκλειστικά στον «οικονομικό πόλεμο» που του κάνει η αντιπολίτευση, πολλά μέλη του PSUV ασκούν κριτική στον ίδιο. Δεν αποδίδουν το εκλογικό αποτέλεσμα μόνο στην οικονομική κατάσταση, αλλά και στην υποχώρηση της κοινωνικής πολιτικής της κυβέρνησης, στη διαφθορά, στη συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια των στενών συνεργατών του προέδρου και στην αποκοπή τους από. τις κοινωνικές βάσεις του τσαβισμού. Αλγεινή εντύπωση προκάλεσε και η δήλωση του Μαδούρο στην τηλεοπτική του εκπομπή ότι δεν θα κατασκευάσει τις 500.000 κατοικίες που είχε υποσχεθεί γιατί, όπως διευκρίνισε κοιτώντας την κάμερα και κουνώντας θυμωμένα το δάχτυλο στον λαό της Βενεζουέλας: «Ζήτησα την υποστήριξή σου και δεν μου την έδωσες». Η απροθυμία του Μαδούρο να αναλάβει οποιαδήποτε ευθύνη για την οικονομική και πολιτική κατάσταση της χώρας και η ανικανότητα της κυβερνητικής ομάδας να προτείνει πειστικές λύσεις στην κρίση που ολοένα βαθαίνει συνέβαλαν αποφασιστικά στο εκλογικό αποτέλεσμα. Πρέπει κανείς λοιπόν να συμπεράνει ότι ο τσαβισμός ζει τις τελευταίες του στιγμές; Δεν είναι καθόλου βέβαιο.

Μια φαινομενικά ισχυρή αντιπολίτευση. Καταρχάς, η κοινωνική πολιτική που άσκησε ο Τσάβες και, σε μικρότερο βαθμό, ο Μαδούρο εξακολουθεί να είναι ιδιαιτέρως δημοφιλής. Το επιχείρημα που φαίνεται ότι καθησύχασε τους ψηφοφόρους και πείστηκαν να στηρίξουν το MUD –όπως και στην περίπτωση του Μάκρι στην Αργεντινή– ήταν η διαβεβαίωση ότι δεν θα θέσει υπό αμφισβήτηση τα κοινωνικά κεκτημένα των τελευταίων 17 ετών, δηλαδή τη βασική παρακαταθήκη του τσαβισμού.

Δύο ακόμα αποφασιστικοί παράγοντες συνηγορούν στην πολιτική επιβίωση του τσαβισμού είναι, πρώτον, ο έλεγχος που το PSUV εξακολουθεί να ασκεί σε βασικούς πολιτειακούς θεσμούς και την κυβέρνηση τα μέλη της οποίας διορίζονται από τον πρόεδρο και, δεύτερον, οι δομικές αδυναμίες της αντιπολίτευσης. Χάρη στον έλεγχο των δύο τρίτων της Βουλής, το MUD μπορεί να υποχρεώσει μέλη της κυβέρνησης σε παραίτηση. Για να απομακρύνει όμως από το αξίωμά του τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας –όπως ετοιμάζεται να κάνει η αντιπολίτευση στην Βραζιλία με την Ρούσεφ–, χρειάζεται την σύμφωνη γνώμη του Ανώτατου Δικαστηρίου. Ωστόσο, πριν από τη λήξη των εργασιών της, η προηγούμενη Βουλή φρόντισε να διορίσει 12 φιλοκυβερνητικούς δικαστές ως μέλη του. Η πλειοψηφία των δύο τρίτων δίνει επίσης την δυνατότητα στο MUD να προτείνει νόμους, για την υιοθέτησή τους όμως χρειάζεται η υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Το βασικό όπλο που διαθέτει πια η αντιπολίτευση είναι το δικαίωμα αναθεώρησης –στην πραγματικότητα κατάργησης– του βολιβαριανού συντάγματος. Αυτό όμως θα σήμαινε ευθεία κήρυξη πολέμου στον Μαδούρο και την κυβέρνησή του. Οι άμεσες προοπτικές είναι λοιπόν είτε το θεσμικό αδιέξοδο είτε η ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ των δύο κομμάτων, που θα διοχετευτεί άμεσα και στην κοινωνία. Και τα δύο αυτά σενάρια θα αποδυναμώσουν τόσο το PSUV όσο και το MUD.

Το MUD, παρά τη βαθιά κρίση, πήρε 7.707.422 ψήφους, αύξησε δηλαδή μόνο κατά 400.000 τους εκλογείς του σε σχέση με τις προεδρικές εκλογές του 2013, ενώ το υπόλοιπο 1,5 εκατομμύριο ψήφων που έχασε ο Μαδούρο μοιράστηκε μεταξύ αποχής και άκυρου. Αυτό είναι πιθανότατα το καλύτερο αποτέλεσμα που μπορεί να πετύχει το MUD, και παραμένει υποδεέστερο των καλών αποτελεσμάτων του PSUV. Η μεγαλύτερη αδυναμία του MUD όμως είναι δομική: πρόκειται για έναν άκρως ετερογενή συνασπισμό, χωρίς ηγετική φυσιογνωμία με την οποία να ταυτίζονται όλοι οι εκλογείς του και χωρίς ξεκάθαρο πρόγραμμα πέρα από την εναντίωση στον Μαδούρο. Οι πιο δεξιές και νεοφιλελεύθερες τάσεις του διαφωνούν με την συνέχιση της κοινωνικής πολιτικής του τσαβισμού. Αν αυτές οι τάσεις επιβληθούν, πέρα από τις εσωτερικές προστριβές που θα προκαλέσουν, θα απομακρύνουν μέρος των ψηφοφόρων το οποίο θα επιστρέψει στο PSUV. Βέβαια, όλα αυτά υπό τον όρο ότι ο Μαδούρο και η κυβέρνησή του θα πάψουν να περιορίζονται στη στείρα και βίαιη αντιπαράθεση με το MUD και θα προτείνουν ουσιαστικές λύσεις για τα προβλήματα της χώρας.

H Ευγενία Παλιεράκη διδάσκει Ιστορία της Λατινικής Αμερικής στο Πανεπιστήμιο του Cergy-Pontoise, στο Παρίσι.

Διαβάστε περισσότερα

Ζαν Μπωντριγιάρ – Η κούραση

Υπάρχει στο εξής ένα παγκόσμιο πρόβλημα της κούρασης, όπως υπάρχει ένα παγκόσμιο πρόβλημα της πείνας. Παραδόξως, η ύπαρξη του ενός αποκλείει το άλλο: η ενδημική, ανεξέλεγκτη κούραση είναι, μαζί με την ανεξέλεγκτη βία […], χαρακτηριστικό των πλούσιων κοινωνιών, και απορρέει μεταξύ άλλων από το ξεπέρασμα της πείνας και της ενδημικής ένδειας, που παραμένει το μείζον πρόβλημα των προβιομηχανικών κοινωνιών. Η κούραση, ως συλλογικό σύνδρομο των μετα-βιομηχανικών κοινωνιών, επιστρέφει έτσι στο πεδίο των βαθιών ανωμαλιών, των «δυσλειτουργιών» της ευημερίας. Χαρακτηρίστηκε «καινούριο δεινό του αιώνα» και πρέπει να αναλυθεί σε συνδυασμό με τα άλλα φαινόμενα ανομίας, που η αναζωπύρωσή τους σημαδεύει την εποχή μας, ενώ όλα θα έπρεπε να συντελούν στην κατάργησή τους.
Όπως η καινούρια βία είναι «χωρίς αντικείμενο», έτσι και αυτή η κούραση είναι «χωρίς αιτία». Δεν έχει καμία σχέση με την μυική και ενεργειακή κούραση. Δεν προέρχεται από σωματικό ξόδεμα. Μιλούνε βέβαια αυθόρμητα για «νευρικό ξόδεμα», για «κατάθλιψη» και για ψυχοσωματική μεταστροφή. Αυτού του τύπου η εξήγηση αποτελεί τώρα μέρος της μαζικής κουλτούρας: υπάρχει σε όλες τις εφημερίδες (και σε όλα τα συνέδρια). Ο καθένας μπορεί να οχυρωθεί πίσω της σαν πίσω από μια καινούρια προδηλότητα, με την κατήφη χαρά ότι τον πρόδωσαν τα νεύρα του. Βέβαια, αυτή η κούραση σημαίνει τουλάχιστον ένα πράγμα (ίδια λειτουργία αποκαλυπτή όπως η βία και η μη βία): ότι αυτή η κοινωνία που προβάλλεται και βλέπει τον εαυτό της πάντα σε συνεχή πρόοδο προς την κατάργηση της προσπάθειας, τη λύση των εντάσεων, προς μεγαλύτερη ευκολία και αυτοματισμό, είναι στην πραγματικότητα μια κοινωνία του stress, της έντασης, του doping, στην οποία ο συνολικός ισολογισμός ικανοποίησης δίνει ένα ολοένα μεγαλύτερο έλλειμμα, στην οποία η ατομική και συλλογική ισορροπία καταστρέφεται ολοένα περισσότερο όσο πολλαπλασιάζονται οι τεχνικές προϋποθέσεις της πραγματοποίησής της.
Οι ήρωες της κατανάλωσης είναι κουρασμένοι. Μπορούμε να προβάλλουμε διάφορες ερμηνείες στο ψυχο-κοινωνιολογικό επίπεδο. Αντί να εξισώνει τις ευκαιρίες και να ειρηνεύει τον κοινωνικό (οικονομικό, κύρους) ανταγωνισμό, η καταναλωτική διαδικασία κάνει πιο βίαιο, πιο οξύ τον ανταγωνισμό σε όλες του τις μορφές. Με την κατανάλωση, είμαστε επιτέλους μόνο μέσα σε μια κοινωνία γενικευμένου, ολοκληρωτικού ανταγωνισμού, που παίζει σε όλα τα επίπεδα, οικονομικό, γνώση, πόθο, σώμα, σημεία και ενορμήσεις, και όλα τα πράγματα στο εξής παράγονται ως ανταλλακτική αξία σε μιαν ακατάπαυστη διαδικασία διαφοροποίησης και υπερ-διαφοροποίησης.
Μαζί με τον Chobart de Lawe, μπορούμε να δεχτούμε και ότι, αντί να συνταιριάζει, όπως προσποιείται πως κάνει, «τις βλέψεις, τις ανάγκες και τις ικανοποιήσεις», η κοινωνία αυτή δημιουργεί ολοένα μεγαλύτερες διαστρεβλώσεις, στα άτομα καθώς και στις κοινωνικές κατηγορίες, που διαφωνούν με την επιταγή του ανταγωνισμού και της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας, και συγχρόνως με την στο εξής σφόδρα εσωτερικευμένη επιταγή να μεγιστοποιήσουν τις απολαύσεις. Με τόσους αντίθετους καταναγκασμούς, το άτομο διαλύεται. Η κοινωνική διαστρέβλωση των ανισοτήτων προστίθεται στην εσωτερική διαστρέβλωση ανάμεσα σε ανάγκες και βλέψεις, για να κάνει αυτήν την κοινωνία μια κοινωνία ολοένα περισσότερο ασυμφιλίωτη, αποσυντεθειμένη, σε κατάσταση «δυσφορίας». Η κούραση (ή «ασθένεια») θα ερμηνευτεί τότε σαν απάντηση, με μορφή παθητικής άρνησης, του σύγχρονου ανθρώπου σ’ αυτές τις συνθήκες ύπαρξης. Αλλά θα πρέπει να καταλάβουμε καλά ότι αυτή η «παθητική άρνηση» είναι στην πραγματικότητα λανθάνουσα βία, και ως τέτοια, είναι μια μόνον από τις εφικτές απαντήσεις, που οι άλλες μορφές της είναι της ανοιχτής βίας. Και εδώ πάλι, πρέπει να ανασυστήσουμε την αρχή της αμφισημαντότητας. Κούραση, κατάθλιψη, νεύρωση μπορούν πάντα να μετατραπούν σε ανοιχτή βία, και αντιστρόφως. Η κούραση του πολίτη της μετα-βιομηχανικής κοινωνίας δεν απέχει πολύ από την καλυμμένη απεργία, το φρενάρισμα, το «slowing down» των εργατών στα εργοστάσια, ούτε από την «ανία» του σχολείου. Όλα αυτά είναι μορφές παθητικής αντίστασης, «εσωστρεφούς» με την έννοια που μιλούμε για «εσωστρεφές νύχι», που αναπτύσσεται μέσα στην σάρκα, προς το εσωτερικό.
Πράγματι, θα πρέπει να αντιστρέψουμε όλους τους όρους της αυθόρμητης όρασης: η κούραση δεν είναι η παθητικότητα ως αντίθεση στην εξωτερική κοινωνική υπερκινητικότητα· είναι, απεναντίας, η μοναδική μορφή δραστηριότητας που μπορεί να εναντιωθεί, σε ορισμένες συνθήκες, στον καταναγκασμό της γενικής παθητικότητας που είναι ο καταναγκασμός των παρουσών κοινωνικών σχέσεων. Ο κουρασμένος μαθητής είναι εκείνος που υφίσταται παθητικά τον λόγο του καθηγητή. Ο κουρασμένος εργάτης, ο κουρασμένος γραφειοκράτης είναι εκείνοι που από τη δουλειά τους έχει αφαιρεθεί κάθε υπευθυνότητα. Η πολιτική «αδιαφορία», αυτή η κατατονία του σύγχρονου πολίτη, είναι η αδιαφορία του ανθρώπου που δεν λαμβάνει καμία απόφαση και διατηρεί μόνο την κοροϊδία του καθολικού δικαιώματος ψήφου. Και η αλήθεια είναι ότι αυτό συμβαίνει σήμερα με την σωματική και ψυχική μονοτονία της δουλειάς στον ιμάντα μεταφοράς και στο γραφείο, με την μυική, αγγειακή, φυσιολογική καταληψία των επιβεβλημένων όρθιων ή καθιστών στάσεων, των στερεότυπων κινήσεων, όλης της χρόνιας αδράνειας και υποαπασχόλησης του σώματος στις κοινωνίες μας. Αλλά δεν είναι αυτό η ουσία, γι’ αυτό και ποτέ δεν θα γιατρέψουν την «παθολογική» κούραση με την άθληση και την μυική άσκηση, όπως λένε οι απλοϊκοί ειδήμονες (ούτε με τα ηρεμιστικά ή τα διεγερτικά). Γιατί η κούραση είναι μια καλυμμένη αμφισβήτηση, που στρέφεται εναντίον του εαυτού της και «εσωστρέφεται» στο σώμα της επειδή, σε ορισμένες συνθήκες, είναι το μοναδικό πράγμα που μπορεί να κάνει το στερημένο άτομο. Όπως οι Μαύροι που εξεγείρονται στις πόλεις της Αμερικής ξεκινούν καίγοντας τις δικές τους συνοικίες. Η αληθινή παθητικότητα υπάρχει στη χαρούμενη συμμόρφωση στο σύστημα, στο «δυναμικό» στέλεχος, με το ζωηρό μάτι και τους φαρδιούς ώμους, που είναι τέλεια προσαρμοσμένο στην συνεχή του δραστηριότητα. Η κούραση είναι μια δραστηριότητα, μια λανθάνουσα, ενδημική, χωρίς αυτοσυνειδησία εξέγερση. Έτσι διασαφηνίζεται η λειτουργία της: το «slowing down» σε όλες του τις μορφές είναι (όπως η νεύρωση) η μοναδική διέξοδος για ν’ αποφύγουμε την πλήρη και γνήσια «break down». Και επειδή ακριβώς είναι μια (λανθάνουσα) δραστηριότητα μπορεί ξαφνικά να μετατραπεί σε ανοιχτή εξέγερση, όπως έδειξαν παντού τα γεγονότα του Μάη [του 1968]. Η αυθόρμητη, ολική μόλυνση, η «έκρηξη» του κινήματος του Μάη γίνεται κατανοητή μόνο με την ακόλουθη υπόθεση: αυτό που εκλαμβάναμε για ατονία, για απόλυτη αδράνεια, για γενικευμένη παθητικότητα ήταν στην πραγματικότητα ένα δυναμικό δυνάμεων ενεργών ως και μες στην παραίτησή τους, στην κούρασή τους, στην αμπωτίδα τους και άρα αμέσως διαθέσιμων δυνάμεων. Δεν έγινε θαύμα. Και η αμπωτίδα από τον Μάη και μετά δεν είναι, ούτε αυτή, μια ανεξήγητη «αντιστροφή» της διαδικασίας, είναι η μεταστροφή μιας μορφής ανοιχτής εξέγερσης σ’ έναν τρόπο λανθάνουσας αμφισβήτησης (και άλλωστε ο όρος «αμφισβήτηση» θα ίσχυε αυστηρά μόνο για τούτη την τελευταία μορφή: ορίζει τις πολλαπλές μορφές άρνησης που στιγμιαία διακόπτονται από μια πρακτική ριζικής αλλαγής).
Οπότε, για να συλλάβουμε το νόημα της κούρασης πρέπει, πέρα από τις ψυχο-κοινωνιολογικές ερμηνείες, να την ξανατοποθετήσουμε μέσα στη γενική δομή των καταθλιπτικών καταστάσεων. Αϋπνίες, ημικρανίες, κεφαλαλγίες, παθολογική βουλιμία ή ανορεξία, ατονία ή καταναγκαστική υπερδραστηριότητα: τυπικά διαφορετικά ή αντίθετα, τα συμπτώματα αυτά μπορούν στην πραγματικότητα να εναλλαγούν, να αντικαταστήσουν τα μεν τα δε –καθώς η σωματική «μεταστροφή» συνοδεύεται πάντα, και φτάνει μάλιστα να ορίζεται από την δυνητική «μετατρεψιμότητα» όλων των συμπτωμάτων. Ε λοιπόν –κι αυτό ακριβώς είναι το κεφαλαιώδες– αυτή η λογική της κατάθλιψης (δηλαδή, το ότι τα συμπτώματα «περιφέρονται», καθώς πια δεν συνδέονται με οργανικές βλάβες ή με πραγματικές δυσλειτουργίες) απηχεί τη λογική της κατανάλωσης (δηλαδή, το ότι, καθώς πια δεν συνδέονται με την αντικειμενική λειτουργία των αντικειμένων, ανάγκες και ικανοποιήσεις διαδέχονται άλληλες, παραπέμπουν οι μεν στις δε, αντικαθιστούν οι μεν τις δε σε συνάρτηση με μια θεμελιώδη ανικανοποίηση). Ο ίδιος ασύλληπτος, απεριόριστος χαρακτήρας, η ίδια συστηματική μετατρεψιμότητα διέπει την πλημμυρίδα των αναγκών και την «ρευστότητα» των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Θα επανέλθουμε εδώ στην αρχή της αμφισημαντότητας, […], για να συνοψίσουμε την ολική, δομική εμπλοκή του συστήματος της κατανάλωσης και του συστήματος της σωματοποίησης (που μόνο μια πτυχή του αποτελεί η κούραση). Όλες οι διαδικασίες των κοινωνιών μας πηγαίνουν προς την κατεύθυνση μιας αποδόμησης, μιας διάλυσης της αμφισημαντότητας του πόθου. Καθώς ολοκληρώνεται στην ηδονή και στη συμβολική λειτουργία, η αμφισημαντότητα αυτή ξεφορτώνεται, αλλά με την ίδια λογική στις δυο έννοιες: όλη η θετικότητα του πόθου περνά μέσα στην αλυσίδα των αναγκών και των ικανοποιήσεων, όπου μεταβάλλεται σύμφωνα με έναν κατευθυνόμενο στόχο –όλη η αρνητικότητα του πόθου περνά στην ανεξέλεγκτη σωματοποίηση ή στην acting out της βίας. Έτσι φωτίζεται η βαθιά ενότητα όλης της διαδικασίας: καμία άλλη υπόθεση δεν μπορεί να εξηγήσει την πολλαπλότητα ξεκάρφωτων φαινομένων (αφθονία, βία, ευφορία, κατάθλιψη) που χαρακτηρίζουν όλα μαζί την «καταναλωτική κοινωνία» και που τα νιώθουμε πως όλα αναγκαστικά συνδέονται, αλλά που η λογική τους μένει ανεξήγητη στην οπτική μιας κλασικής ανθρωπολογίας.
Θα έπρεπε –αλλά δεν είναι εδώ το κατάλληλο μέρος– να προχωρήσουμε ακόμα περισσότερο την ανάλυση:
1.Της κατανάλωσης ως συνολικής διαδικασίας «μετατροπής», δηλαδή «συμβολικής» μεταβίβασης μιας έλλειψης σε μιαν ολόκληρη αλυσίδα σημαινόντων/αντικειμένων, που επενδύονται διαδοχικά ως επιμέρους αντικείμενα.
2.Να γενικεύσουμε τη θεωρία του επιμέρους αντικειμένου στις διαδικασίες σωματοποίησης –κι εδώ συμβολική μετατόπιση και επένδυση– πάνω στη βάση μιας θεωρίας του σώματος και της θέσης που αυτό κατέχει ως αντικείμενο στο σύστημα της νεοτερικότητας. Έχουμε δει ότι αυτή η θεωρία του σώματος είναι ουσιώδης για τη θεωρία της κατανάλωσης –αφού το σώμα είναι μια συνόψιση όλων αυτών των αμφισήμαντων διαδικασιών: επενδύεται ναρκισσιστικά ως αντικείμενο εξερωτισμένης μέριμνας και συγχρόνως επενδύεται «σωματικά» ως αντικείμενο ανησυχίας και επιθετικότητας.
«Είναι εντελώς κλασικό, σχολιάζει ένας ψυχο-σωματολόγος: βρίσκετε καταφύγιο στην κεφαλαλγία σας. Θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε άλλο: λόγου χάρη μια κολίτιδα, αϋπνίες, διάφορα εξανθήματα ή εκζέματα, σεξουαλικές διαταραχές, βουλιμία, διαταραχές αναπνευστικές, πεπτικές, καρδιοαγγειακές…ή απλούστατα και το πιο συχνό: μια ακαταμάχητη κούραση».
Η κατάθλιψη ξεπροβάλλει, και έχει σημασία αυτό, εκεί που παύουν οι εργασιακοί καταναγκασμοί και αρχίζει (θα έπρεπε να αρχίζει) ο χρόνος της ικανοποίησης (ημικρανίες των γενικών διευθυντών από την Παρασκευή το βράδυ μέχρι τη Δευτέρα το πρωί, αυτοκτονίες ή γρήγορος θάνατος «συνταξιούχων» κτλ.). Είναι διαβοήτο και ότι ο «χρόνος της σχόλης» βλέπει να αναπτύσσεται, πίσω από την θεσμική, τελετουργική σήμερα ζήτηση ελεύθερου χρόνου, μια αύξουσα ζήτηση για εργασία, για δραστηριότητα, μια καταναγκαστική ανάγκη να «κάνουμε», να «πράξουμε», πράγμα που έκαμε τους ευσεβείς ηθικολόγους μας να δουν σ’ αυτό μιαν απόδειξη ότι η εργασία είναι μια «φυσική τάση» του ανθρώπου. Πρέπει μάλλον να πιστέψουμε ότι σ’ αυτήν την μη οικονομική ζήτηση για εργασία εκφράζεται όλη η επιθετικότητα που μένει ανικανοποίητη στην ικανοποίηση και τη σχόλη. Αλλά δεν θα μπορούσε να λυθεί μ’ αυτό, αφού, καθώς έρχεται από το βάθος της αμφισημαντότητας του πόθου, αναδιατυπώνεται μ’ αυτό σε απαίτηση, σε «ανάγκη» για εργασία, και συνεπώς επανολοκληρώνει τον κύκλο των αναγκών, που ως γνωστόν είναι αδιέξοδος για τον πόθο.
Όπως η βία μπορεί να γίνει οικιακής χρήσεως, για να εξυμνήσει την ασφάλεια, έτσι και η κούραση καθώς και η νεύρωση μπορούν να ξαναγίνουν πολιτισμικό γνώρισμα διάκρισης. Κινητοποιείται τότε όλο το τελετουργικό της κούρασης και της ικανοποίησης, κατά προτίμηση στους καλλιεργημένους και τους προνομιούχους (μα η διάχυση αυτού του πολιτισμικού «άλλοθι» γίνεται πολύ γρήγορα). Στο στάδιο αυτό, η κούραση δεν είναι πια καθόλου ανομική, και τίποτε από τα όσα έχουμε πει δεν ισχύει γι’ αυτήν την «υποχρεωτική» κούραση: είναι κούραση «καταναλωνόμενη» και επιστρέφει στο κοινωνικό τελετουργικό ανταλλαγής ή standing.

* Μπωντρυγιάρ Ζαν, «Η κούραση», Η καταναλωτική κοινωνία: οι μύθοι της, οι δομές της, Θεσσαλονίκη, Νησίδες, 2005[2000], σσ. 225-230.

ResPublica

Διαβάστε περισσότερα

Το Ισλαμικό Κράτος απέναντι στις εσωτερικές αντιθέσεις της Ευρώπης

Αναφορικά με το Χαλιφάτο: μια νεωτερική εξέγερση στη νεωτερικότητα.

«Τρόμος δίχως αρετή είναι όλεθρος
και αρετή δίχως τον τρόμο είναι αδυναμία»

Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος

Γράφουν οι Αθανάσιος Γεωργιλάς και Νικόλας Γκίμπης

Δίχως αμφιβολία, οι ιδρυτικοί πατέρες του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Συρίας (εφεξής ΙΚ) δεν θα έφερναν αντίρρηση να χρησιμοποιήσουν τα παραπάνω λόγια για να εκθέσουν το σκεπτικό επάνω στο οποίο χτίζουν το Χαλιφάτο τους. Έξαλλου, ήδη στο σύνταγμα του ΙΚ, στο σημείο που θεσμοθετεί την ύπαρξη των ένοπλων θρησκευτικών και τοπικών πολιτοφυλακών, αναφέρουν ρητά πως ιδρύονται προκειμένου «να εφαρμόζουν την αρετή και να τιμωρούν τη μοχθηρία». Η βία είναι αυτή που θα εφαρμόσει την αρετή. Σχεδόν αντιγράφουν τη φράση του Ροβεσπιέρου από τον λόγο του στην Εθνοσυνέλευση την περίοδο έναρξης του λεγόμενου «Τρόμου» (La Τerreur). «Στην αρετή και τον τρόμο θεμελιώνουμε την επαναστατική μας διακυβέρνηση».

Για το ΙΚ, Ισλάμ και Τρόμος εμπλέκονται στην ίδια εκ των επαναστατικών συνθηκών αναγκαστική σύζευξη που αντιλαμβανόταν και ο Ροβεσπιέρος τη δική του «αρετή δια του τρόμου». Υπό την χρήση αυτού του ιδεολογικού μανδύα νομιμοποιούν την βία τους έναντι κάθε υπηκόου εντός της επικράτειάς τους, καθώς «ο τρόμος δεν είναι τίποτα άλλο από την καίρια, αυστηρή και άτεγκτη δικαιοσύνη» και απευθύνουν μήνυμα σε οποιονδήποτε εκτός της περιφέρειάς τους τούς επιβουλεύεται και αμφισβητεί την κυριαρχία τους. Ως προς αυτό το σημείο βέβαια ουδεμία καινοτομία, εφόσον αυτή η διαδικασία είναι ουσιαστικά ίδια κι απαράλλαχτη με τις μεθόδους των υπόλοιπων σύγχρονων εθνών-κρατών εδώ και διακόσια χρόνια επί των δικών τους πληθυσμών και των αντιπάλων τους προκειμένου να διαφυλάξουν την δική τους κυριαρχία. Η άμεση διαφορά στα μάτια μας που γίνεται αντιληπτή από την εικόνα των Ιακωβίνων Ισλαμιστών σε σχέση με τους Ιακωβίνους προπάτορες και τους συνεχιστές τους στην Ευρώπη είναι μάλλον τεχνικής φύσης και αισθητικής εκλέπτυνσης παρά αξιολογικής ανωτερότητας, καθώς τους εναέριους βομβαρδισμούς με Mirage απ’ τη μια και τους ζωσμένους με εκρηκτικά μαχητές του ΙΚ απ’ την άλλη, τους συνενώνει ξανά η στιγμή που, είτε στη μία είτε και στην άλλη περίπτωση, αμφότερες οι ενέργειες αυτές εκφράζουν επί της ουσίας «τη συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα». Σε κάθε περίπτωση, αυτό που αξίζει να διαπιστώσουμε είναι πως ο μύθος των περιθωριακών τρομοκρατικών ομάδων έχει καταρρεύσει. Από εδώ και στο εξής έχουμε να κάνουμε με αντικρουόμενες υφιστάμενες νομικές υπάρξεις. Ευρώπη και ΙΚ είναι ομόλογες επικράτειες.

Το γεγονός πως το ΙΚ επέστρεψε το πικρό ποτήρι του Ιακωβινισμού στον τόπο που γεννήθηκε επιβεβαιώνει, επί της ουσίας, το μέγεθος της αντανάκλασης του σε ένα πολιτισμικό πλαίσιο που, τουλάχιστον σε επίπεδο διακηρύξεων, υποτίθεται πως εγείρει την εναντίωση του: τη νεωτερικότητα. Η ειδοποιός διαφορά μάλλον διαφαίνεται στο γεγονός πως, χρησιμοποιώντας τις ίδιες μεθόδους τρομοκρατικής βίας, αντιστρέφει τα σκέλη της εξίσωσης: έτσι, αν για τον κλασικό ιακωβινισμό είναι «ο σκοπός που αγιάζει τα μέσα», στην περίπτωση του μαχητικού ισλαμισμού είναι «τα μέσα που αγιάζουν τον σκοπό», είναι δηλαδή τα ίδια τα μέσα που αποπνέουν αυτήν την ιερότητα («Τζιχάντ») προκειμένου να επικρατήσει ο σκοπός του πολιτισμικού τους ριζώματος στην οικουμένη. Από την άλλη μεριά όμως, είναι και ο δυτικός κόσμος που αδυνατεί να προσεγγίσει το ΙΚ με τρόπο άλλο εκτός από το δικό του πλαίσιο ερμηνείας με αποτέλεσμα να μειώνεται η ικανότητα του να δει στο ΙΚ μια συνεκτική αυθεντία σε επικράτεια και σε νόημα και το κρίνει μόνο κάτω από τα παραμορφωτικά κάτοπτρα του ιδεαλισμού. Σαν το ΙΚ να έπεσε μια ωραία πρωία εξ ουρανού επειδή κέρδισε απλώς την ιδεολογική μάχη της ερμηνείας του Κορανιού, πράγμα που πρακτικά σημαίνει πως για μας τους δυτικούς το ΙΚ νοείται ως τίποτε λιγότερο από μια σέχτα φανατισμένων που έχουν παρεξηγήσει το πραγματικό νόημα του Ισλάμ και το χρησιμοποιούν προκειμένου να εξωτερικεύσουν την εγκληματική τους προσωπικότητα.

Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με ένα γνήσιο τέκνο της αποτυχίας του νεωτερικού κόσμου που, όπως στον ελληνικό μύθο ο Δίας που εκτόπισε τον Κρόνο από την υφιστάμενη ιεραρχία του κόσμου ήταν τέκνο του, έτσι και εδώ ο Ιακωβίνικος Ισλαμισμός που εκφράζει το ΙΚ είναι ο απόγονος του βιασμού που υπέστη ο αραβικός κόσμος από τη Δύση. Αυτό το τέκνο λοιπόν διεκδικεί τώρα τη χειραφέτηση από τον προπάτορα του με σκληρότητα ανάλογης ποιότητας αυτής που έχει υποστεί. Όταν για ένα αιώνα οι άραβες θεωρούνταν ενοχλητικά μιάσματα στον δρόμο για τις πηγές του πετρελαίου είναι φυσιολογικό η σημερινή γενιά να έχει μεταμορφωθεί στο τέρας που βλέπουμε. Άλλωστε, αυτό δεν είναι καινοφανές. Η βαρβαρότητα που επέδειξε η πρώτη Σταυροφορία με τη σφαγή ολόκληρου του πληθυσμού των Ιεροσολύμων το 1099 (ανεξαιρέτως θρησκευτικού δόγματος) άφησε τέτοια εντύπωση στον αραβικό κόσμο που διατηρεί την επίδραση της σε αυτούς τους πληθυσμούς μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό και η δήλωση του Τζορτζ Μπους του νεότερου σχετικά με τη «σταυροφορία κατά του Kακού» θεωρήθηκε από κάθε σοβαρό άνθρωπο αυτής της γης ως η μεγαλύτερη ανοησία που θα μπορούσε να ειπωθεί. Γιατί επανέφερε στην επιφάνεια νοήματα στον μουσουλμανικό κόσμο ενός τραυματικού παρελθόντος και τους έδειξε τον δρόμο πώς να κινηθούν ενωμένοι κάτω από τη σημαία του Τζιχάντ.

Η ηθική υπεροχή του ΙΚ: μια ζωή με νόημα

Σαφώς πιο ψύχραιμες είναι οι ερμηνείες εκείνες για το ΙΚ που ξεφεύγουν από την κυρίαρχη κυβερνητική και μηντιακή προπαγάνδα αλλά και αυτές προσπαθούν να περιοριστούν μονάχα στην απογύμνωση των δυτικών αξιών που φέρνει αυτή η εξέγερση ενάντια στις αντιφάσεις του ύστερου φιλελευθερισμού της «πολυπολιτισμικότητας», της «παγκοσμιοποίησης» και του «τέλους της Ιστορίας» αντί να δουν και να αναγνωρίσουν στο ΙΚ το οντολογικό περιεχόμενο που ενσαρκώνει. Πράγματι, στον βαθμό που η αυθεντικότητα της βίας του IΚ κάνει τους ευρωπαϊκούς φοιτητικούς κύκλους επαναστατικής γυμναστικής και τους part-time ακτιβιστές των συγκρούσεων να μοιάζουν με λυκόπουλα, η παραπάνω ερμηνεία έχει μια αληθινή βάση. Όμως, αυτή η αυθεντικότητα δεν απορρέει από το μέγεθος της βίας που εκφράζει το IΚ. Δεν είναι δηλαδή η ποσοτική διαφορά που το διακρίνει ως το πλέον αντίπαλο δέος αυτή τη στιγμή στην κυριαρχία του νεωτερικού κόσμου, όσο η ποιότητα που εκφράζει έναντι της δυτικής ιδεολογίας – η, με άλλα λόγια, σωτηριολογική διάσταση αυτής της βίας η οποία εγγυάται την προσωπική λύτρωση του πιστού αφενός και την πεποίθησή του ότι υπηρετεί έναν οικουμενικό σκοπό αφετέρου. Η πραγματική σύγκρουση απλώνεται σε ολόκληρο τον γεωγραφικό χάρτη του βόρειου ημισφαιρίου, από τα ερείπια της Παλμύρας μέχρι τις πανικόβλητες πολιτείες της Αμερικής και τις πολυσύχναστες συνοικίες του Παρισιού, και περιλαμβάνει όλους αυτούς που ασπάζονται το ριζοσπαστικό Ισλάμ και είναι oι παρίες της Δύσης.

Το κάλεσμα αυτό δεν γίνεται στη βάση εξαγγελιών οικονομικού προγράμματος όπως είχαμε συνηθίσει στο παρελθόν, «καπιταλισμός ή σοσιαλισμός» με αποκορύφωμα τον Ψυχρό Πόλεμο, όσο επάνω σε μια σύγκρουση κοσμικής οντολογίας. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για «σύγκρουση πολιτισμών» αν ήταν ξεκάθαρο ποιος είναι ο πολιτισμός που οργανώνει το κοινωνικό είναι της Ευρώπης. Διότι, ενώ στην περίπτωση των μαχητών του ΙΚ φαίνεται ξεκάθαρα ποια είναι η φαντασιακή καταγωγή των λόγων για τους οποίους θυσιάζονται, τι είναι αυτό που δίνει νόημα στη ζωή τους και τον θάνατό τους, είναι δύσκολο να πούμε το ίδιο και για την περίπτωση των δυτικο-ευρωπαϊκών κοινωνιών. Ο πόλεμος στον οποίο σύρεται αυτή τη στιγμή η συμμαχία των ευρωπαϊκών κρατών είναι ξεκάθαρα όχι για την υπεράσπιση πανανθρώπινων αξιών αλλά για την επιβολή της Ισχύος, για την ανάκτηση της αυτοπεποίθησης που επιφέρει η τεχνολογική υπεροπλία του στρατιωτικού τους συμπλέγματος. Με τις φράσεις περί «ανθρωπιστικής επέμβασης» να έχουν καταντήσει άνευ νοήματος ευχολόγια που κανείς δεν επικαλείται πλέον ούτε καν για τα προσχήματα, η ορθολογική κυριαρχία είναι το μόνο στοιχείο που δείχνει να κινητοποιεί τον σημερινό νεωτερικό κόσμο. Τα αποτελέσματα αυτής της μετάλλαξης δεν είναι ακόμα ορατά παρόλο που ήδη βλέπουμε κάποια δείγματα: στρατιωτικοποίηση των πόλεων, κατάργηση του τεκμηρίου της αθωότητας για τον μέσο μουσουλμάνο κάτοικο στις ευρωπαϊκές χώρες, περιστολή των δικαιωμάτων και των ελευθεριών για λόγους ασφάλειας, πόλεμος εξολόθρευσης του αντιπάλου. Το μόνο σίγουρο είναι πως ακόμα και η θετική έκβαση αυτών των εξελίξεων για λογαριασμό της Ευρώπης θα αφήσει πίσω της όχι μόνο τα συντρίμμια του Ισλάμ αλλά και του πρότυπου της φιλελεύθερης ανοιχτής κοινωνίας.

Από τη σκοπιά ιστορικών παραλληλισμών, η κατάσταση δείχνει να θυμίζει την ανακάλυψη του Νέου Κόσμου και την εξολόθρευση των αμερινδιάνων ή την αντικατάσταση του παγανιστικού κόσμου από τον χριστιανικό και την αντιπαραβολή από πλευράς του Αγίου Αυγουστίνου της ζωής μέσα σε ένα corpus rei publicae από τη δική του Civitate Dei («Πολιτεία του Θεού»). Όπως τότε, έτσι κι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε απλά με διαφορές στη συλλογική έκφραση των σχέσεων αναπαραγωγής της κοινωνίας, αλλά με εντελώς διαφορετικές οντολογικές προσεγγίσεις για τον κόσμο, τη ζωή και το νόημα της ύπαρξης. Τούτη τη στιγμή η Δύση έρχεται αντιμέτωπη με τη συνάντηση με τον Άλλο μέσα στη δική του αλήθεια, με το πραγματικό πρόσωπο της ετερότητας – διότι ετερότητα δεν είναι η yoga και η ethnic κουζίνα αλλά η κλειτοριδεκτομή, το Τζιχάντ, οι ανθρωποθυσίες, το κυνήγι κεφαλών, τα τελετουργικά μαζικού μαστιγώματος. Και αυτή η σχεδόν ευνουχιστική αγωνία μας για το γεγονός ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι να νοηματοδοτηθεί η κοινωνική και ατομική ζωή δείχνει πόσο κίβδηλο ήταν τόσες δεκαετίες το φιλελεύθερο κήρυγμα περί «σεβασμού στη διαφορετικότητα» και η αντίφαση της πολυπολιτισμικότητας να ανέχεται à la carte πολιτισμικές πρακτικές μόνο εφόσον αυτές εξυπηρετούν τον μαζικό κομφορμισμό. Η ιστορία πάντως μέχρι στιγμής διδάσκει πως, όποτε βρίσκονται στο προσκήνιο αντιμέτωπες τέτοιου είδους αντιπαραθέσεις, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη γιατί αυτό που ο ένας θεωρεί νόημα ή ιερό ή ταμπού ο άλλος ενδέχεται να το αποδομεί τελείως. Κι αυτό μαρτυρά η ποιότητα των χτυπημάτων του μαχητικού ισλαμισμού. Τόσο στην περίπτωση του ρωσικού αεροπλάνου όσο και στις περιπτώσεις του Charlie Hebdo, του Bataclan, του Stade de France και του Radisson Blu στο Μαλί οι επιθέσεις δεν επικεντρώνονται σε κλασικούς πολιτικούς ή στρατιωτικούς στόχους αλλά στον «φιλελεύθερο τρόπο ζωής» της ελευθεριότητας και της ανεμελιάς: το «τρολάρισμα», το restaurant, το γήπεδο, ο τουρισμός, το ταξίδι αναψυχής, το ξενοδοχείο, η συναυλία. Να γιατί το ΙΚ και η Δύση δεν έχουν καμία άλλη εναλλακτική: ή θα εξοντώσει ο ένας τον άλλο ή θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα ανυπέρβλητο φυσικό χάσμα (ένας ωκεανός) που θα τους χωρίζει, αν και με τη σημερινή τεχνολογία το δεύτερο φαντάζει απίθανο.

Το Ισλαμικό Κράτος ως αναπαράσταση και ως πραγματικότητα

Η απόσταση που μας διαχωρίζει από την εσωτερική λογική των κοινωνικών σημασιών του ΙΚ και των δογμάτων που υπηρετεί ολισθαίνει την οπτική μας αναπόφευκτα προς τον εθνοκεντρισμό, με αποτέλεσμα να συγκαλύπτουμε και να απωθούμε ένα μεγάλο μέρος της πραγματικότητας. Η επικέντρωση του βλέμματός μας στις εικόνες φρίκης που το ίδιο το ΙΚ προωθεί προς τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα social media, τον θρησκευτικό φανατισμό των υποστηρικτών του και την ιδεολογική ακαμψία βάσει της οποίας φαίνεται να επιβεβαιώνεται η αφοσίωση των πιστών του είναι η «επικοινωνία» που σε μεγάλο βαθμό επιβάλλει το ίδιο το ΙΚ στον δυτικό κόσμο. Η προσήλωση από πλευράς μας αποκλειστικά σ’ αυτούς τους παράγοντες τείνει σε μια ιδεαλιστική και θεαματική ανάγνωση καθώς εμμένει τελικά σε μια διαστρεβλωμένη αναπάρασταση αγνοώντας παράλληλα πως, ίσως, ή μάλλον σίγουρα, αυτός ο τρόμος και το σοκ που προκαλείται από τις σκηνές βίας ή την εξωπραγματικά αιρετική ερμηνευτική του Κορανίου να αντανακλά τον τρόπο που το ίδιο το ΙΚ θέλει να το αντικρύζουμε. Εξαιτίας όμως αυτής της «παντοδυναμίας» με την οποία μας συστήνεται το ΙΚ παραγνωρίζουμε μια σειρά από υλικούς κοινωνικοπολιτικούς παράγοντες που οδήγησαν στην άνοδό του μέσα στη μπαρουταποθήκη της Μέσης Ανατολής.

Η επίθεση της 13^ης Νοεμβρίου στο Παρίσι επικυρώνει το γεγονός ότι η ανακοίνωση της ίδρυσης του «Χαλιφάτου» τον Ιούνιο του 2014 δεν ήταν ένα κούφιο σύνθημα αλλά μια πραγματικότητα. Οι δηλώσεις του Ολάντ επιβεβαιώνουν ότι η βία του ΙΚ κατά της Γαλλίας ήταν μια εκ των ληξιαρχικών πράξεων ανάδυσης του Χαλιφάτου στο προσκήνιο της Ιστορίας και η αναβάθμιση του ΙΚ από εξτρεμιστική ομάδα σε Κράτος. Το χτύπημα ήταν «μια πράξη πολέμου» σύμφωνα με τα λόγια του Προέδρου της République στο διάγγελμά του και ότι ως τέτοια θα απαντηθεί. Δεν πρόκειται επομένως ούτε περί απλού ποινικού αδικήματος, ούτε περί ενέργειας πολιτικής τρομοκρατίας κάποιας «εγκληματικής οργάνωσης» έναντι ενός Κράτους. Όχι, πρόκειται περί πολέμου, και, όπως γνωρίζουμε, πόλεμος διεξάγεται μόνο μεταξύ Κρατών, οπότε προκειμένου να τον κηρύξεις πρέπει να αποδεχτείς την ύπαρξη της σημαίας του αντίπαλου μέρους. Το ΙΚ, με τα χτυπήματα της 13^ης Νοεμβρίου, κατάφερε να στρέψει το βλέμμα της ανθρωπότητας όχι τόσο στο Παρίσι, όσο στους χάρτες Μέσης Ανατολής προκειμένου να εξακριβώσουμε σε ποιο σημείο «βρίσκεται».

Παρόλο που οι περισσότεροι κατανοούν τι σημαίνει «Κράτος», σχεδόν κανείς δεν προσπαθεί να εξηγήσει τον τρόπο λειτουργίας του στην περίπτωση του ΙΚ, τις αλλαγές που φέρνει η εμφάνισή του στον παγκόσμιο χάρτη τόσο από τη σκοπιά των νέων πόλων που θα σχηματιστούν στη διεθνή σκηνή μέσα από ανοιχτές ή κρυφές συμμαχίες στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και όσο και από τη σκοπιά της εσωτερικής διακυβέρνησης αυτού του νέου κρατικού φορέα. Το γεγονός ότι το ΙΚ αυτή τη στιγμή δεν είναι μια περιθωριοποιημένη ομάδα παράφρονων βαρβάρων που επιδίδεται σε τρομοκρατικές πράξεις, αλλά διαχειρίζεται εδάφη και τη ζωή περίπου ενός εκατομμυρίου ανθρώπων στη Συρία και το Ιράκ οφείλει τουλάχιστον να εγείρει μια σειρά από ερωτήματα – αν δεν θεωρηθεί ίσως και το πιο κρίσιμο σημείο κατανόησης του ΙΚ, πολύ πιο σημαντικής υφής απ’ την εικονική του αυτοπαρουσίαση. Και, πάνω απ’ όλα, οφείλουμε να αντιληφθούμε ότι η συμπόρευση όλων αυτών των ανθρώπων με το ΙΚ δεν είναι ούτε ζήτημα προσωπικής επιλογής, ούτε ζήτημα θρησκευτικού γούστου, ούτε ζήτημα ερμηνευτικού σχολαστικισμού των εδαφίων του Κορανιού αλλά πρωτίστως ζήτημα επιβίωσής. Καθώς στη Μέση Ανατολή η θρησκεία δεν είναι καταναλωτική επιλογή ή à la carte υπόθεση αλλά έχει το βάρος του έθνους, το να είναι κανείς μουσουλμάνος σουνίτης σημαίνει, με απλά λόγια, ότι δεν μπορεί να ζήσει στη Βαγδάτη ή τη Δαμασκό χωρίς να κινδυνεύει νυχθημερόν η ζωή του. Ομοίως, το να είναι σιίτης μουσουλμάνος σημαίνει πως δεν υπάρχει δυνατότητα επιβίωσής του στη Ράκα ή τη Μοσούλ. Η θρησκευτική σέχτα στην οποία ανήκει κάποιος καθορίζει και τον τρόπο που θα αντιμετωπίζεται από τις κυρίαρχες ομάδες. Οι περιοχές που ελέγχονται από το ΙΚ, του οποίου το δόγμα είναι ο σαλαφίτικος σουνιτισμός, είναι εδάφη που επικρατεί το σουνιτικό στοιχείο του Ισλάμ όπου, εξαιτίας των εξελίξεων από το 2003 μέχρι σήμερα, κατέληξαν να βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι από την αμερικανοκίνητη σιιτική κυβέρνηση του Ιράκ που διαδέχτηκε την πτώση του Σαντάμ Χουσείν και την επίσης σιιτική κυβέρνηση του Άσαντ αντίστοιχα. Και δεν είναι τυχαίο που οι τοπικοί κάτοικοι της Μοσούλ, σουνιτικής καταγωγής στην πλειοψηφία τους, υποδέχτηκαν την είσοδο του στρατού του ΙΚ στην πόλη τους ως «απελευθερωτές» από τη σιιτική ιρακινή κυβέρνηση. Αυτό που σε εμάς ακούγεται ως ανώτατο στάδιο της βαρβαρότητας για εκατομμύρια ανθρώπους είναι η μόνη επιλογή και μάλιστα ίσως η καλύτερη δυνατή επιλογή καθώς μπορούν να ζουν μέσα στην υπαρξιακή πληρότητα και την αξιοπρέπεια που τους υποδεικνύει ο ηθικός κώδικας της πίστης τους.

Το γεγονός ότι δεν διαρρέουν πληροφορίες αναφορικά με τη διακυβέρνηση του ΙΚ, δηλαδή με τους τρόπους που εγγυάται την ένυλη οργάνωση της καθημερινής ζωής εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων οι οποίοι έχουν σοβαρούς λόγους να προτιμούν αυτό το καθεστώς από τις αμερικανικές δυνάμεις κατοχής ή τον Άσαντ αντίστοιχα, αποκρύπτει τόσο την κοινωνική πραγματικότητα όσο και την ρεαλιστική πολιτική του ΙΚ, η οποία, σύμφωνα με τον ευφημισμό του Λένιν, είναι «η τέχνη των συμβιβασμών». Όσον αφορά την κοινωνική πραγματικότητα, το ΙΚ, πέρα απ’ το στρατιωτικό τμήμα του, έχει να αναδείξει ένα ολικό μοντέλο διακυβέρνησης: πολιτικό σύστημα, εκπαιδευτικό σύστημα, νομικό σύστημα και δικαστική διευθέτηση των παράνομων πράξεων, σύστημα υποδομών, δημόσια πρόνοια αποτελούμενων από την πολιτική οργάνωση των διοικητικών περιφερειών («βιλαέτια») και την ένωσή τους υπό την εξουσία του Χαλίφη, τα Γραφεία επιστράτευσης, τις θρησκευτικές ή τοπικές πολιτοφυλακές για τη διατήρηση της έννομης τάξης, τη ρύθμιση των φυλετικών και θρησκευτικών σχέσεων μεταξύ διαφόρων ομάδων, την εκπαίδευση και τον προσυλητισμό (Da’wa), τις «μουσουλμανικές υπηρεσίες» ανθρωπιστικής βοήθειας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, την κατάληψη και τον έλεγχο των εργοστασίων που σχετίζονται με τη σίτιση, την ύδρευση και τον ηλεκτρισμό. Όσον αφορά τη realpolitik του ΙΚ, παρά τα λεγόμενα περί της «ιδεολογικής ακαμψίας» του, οι τακτικές και στρατηγικές ενέργειές του κρύβουν μεγάλες δόσεις μακιαβελισμού: η συμμαχία τους με τη σιίτικη αντιπολίτευση της Συρίας κατά του Άσαντ, με τους μπααθιστές του Σαντάμ Χουσείν, με άλλες αντιπολιτευτικές δυνάμεις, η επικοινωνία με άρχοντες τοπικών φυλών, η υπόρρητη συνεργασία με κράτη που έχουν συμφέροντα στην περιοχή είναι στοιχεία που αναιρούν αυτήν την αρτηριοσκλήρυνση που θα περιμέναμε να ενσαρκώνει ένα πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα που κατηγορείται για «πουριτισμό» και «κυριολεκτισμό». Προτού λοιπόν συμφωνήσουμε ότι πολιτικά και ηθικά διαφωνούμε με τις αξίες που ενσαρκώνει το ΙΚ στη ρύθμιση των κοινωνικών σχέσεων, προτού ρίξουμε για άλλη μια φορά τα ιδεώδη του Διαφωτισμού, της εκκοσμίκευσης, της δημοκρατίας, των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, της αφθονίας και της ανάπτυξης στο τραπέζι για να υπερασπιστούμε τον πολιτισμό μας, οφείλουμε να λάβουμε σοβαρά υπόψιν ότι, σε αντίθεση με την υποκρισία του δυτικού κόσμου που διατυμπανίζει ένα πλέγμα αξιών οι οποίες όλο και περισσότερο υποχωρούν οδηγώντας στην υλική και ψυχική στέρηση και εσωτερική κενότητα του μέσου πολίτη των ευρωπαϊκών κοινωνιών, οι μαχητικοί ισλαμιστές όχι μόνο ευαγγελίζονται έναν συγκεκριμένο ηθικό κώδικα που θα εγγυηθεί να δώσει νόημα στη ζωή και στον θάνατο όσων το ακολουθήσουν αλλά κάνει παράλληλα και τα αδύνατα δυνατά προκειμένου να υλοποιήσει αυτό το πρόταγμα.

Η φθορά των δυτικών κοινωνιών

Αν από τα παραπάνω γίνεται ξεκάθαρο πως αυτό που αποβλέπει το IK είναι η διαιώνιση της αναπαραγωγής για την παράσταση που έχει για τον κόσμο, αυτό όμως σε πρώτη ανάγνωση έρχεται σε αντίφαση με τη μέχρι στιγμής στρατηγική του απέναντι στην Ευρώπη. Η όξυνση της βίας μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο προδιαγράφει και προκαλεί στην ουσία την ισχυροποίηση της θέλησης του αντιπάλου προς το πρόσωπο τους. Ο κίνδυνος για το ΙΚ να δεχτεί μια πολυεθνική επέμβαση γίνεται πλέον ολοένα και πιο ορατός, με τη συμμαχία Γαλλίας – Ρωσίας να συνιστούν την απαρχή για τη συγκρότηση ενός στρατιωτικού κονσέρτου. Η μόνη λογική εξήγηση που δίνεται από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης σ’ αυτήν την στάση του ΙΚ έγκειται στον φανατισμό τους. Κανονικά, θα πρέπει να αντιληφθούμε πως όλες οι πράξεις βίας από την μεριά του ΙΚ μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο αν και γίνονται αντιληπτές από την Ευρώπη ως επιθετικές, για το ίδιο το ΙΚ έχουν έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα: πρώτον, τις θεωρούν ως αμυντικές μορφές αντιποίνων έναντι των βομβαρδισμών της γαλλικής και ρωσικής αεροπορίας ή έναντι προσβολών σε αυτό που ορίζουν ως ταμπού (βλ. περίπτωση Charlie Hebdo)· δεύτερον, ισχύει εδώ αυτό που ο Όργουελ είχε επισημάνει για την εσωτερική χρησιμότητα της κήρυξης πολέμου: όταν βομβαρδίζεται το ΙΚ και τόσο οι μαχητές του όσο και ο πληθυσμός του συγχωνεύονται και βαφτίζονται στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ αμφότεροι ως το ίδιο ένοχοι, τότε αυτό ωφελεί το καθεστώς του ΙΚ γιατί επιτυγχάνει εσωτερικό μέτωπο συσπείρωσης. Ο πόλεμος είναι ο καλύτερος τρόπος για να εδραιώσει το καθεστώς του το ΙΚ.

Εγείρεται λοιπόν αυτομάτως το ερώτημα αν ο πόλεμος πράξει το ίδιο αποτέλεσμα συσπείρωσης στην ευρωπαϊκή ήπειρο, εφόσον η συνέχιση της τρομοκρατίας μέσα στον ζωτικό ευρωπαϊκό χώρο θα δώσει το έναυσμα για πανευρωπαϊκή στρατιωτική επέμβαση στο ΙΚ. Η φθορά που θα υποστούν οι δυτικές κοινωνίες με το να σηκώσουν στις πλάτες τους το υλικό αλλά και έμψυχο βάρος ενός τέτοιου πολέμου είναι αυτήν την στιγμή ανυπολόγιστη. Γεγονός είναι πως η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει σήμερα μια πρόκληση χωρίς ανάλογο προηγούμενο από την εποχή της ανόδου των Ναζί στο Ραιχσταγκ το 1933, χωρίς να βρίσκεται παράλληλα και στα καλύτερα της από σκοπιάς λαϊκού ερείσματος και κοινωνικής νομιμοποίησης. Οι εσωτερικές αντιθέσεις της Ευρώπης που έχουν αναδυθεί από την ανικανότητα της να βρει έναν τρόπο να αντιμετωπίσει το προσφυγικό κύμα που να ανταποκρίνεται στις διακηρύξεις των «solidarité – liberté – égalité – fraternité», το δημοκρατικό έλλειμμα και την ολοένα πιο γενικευμένη αυταρχικοποίηση των Βρυξελλών έναντι των ευρωπαϊκών πληθυσμών που αντιλαμβάνονται πως δεν έχουν πλέον κανέναν λόγο αυτοκυβέρνησης της ζωής τους, την οικονομική πίεση και την άδικη κατανομή πλούτου, μεταξύ άλλων, σημαίνουν πως απέναντι στο IK διεξάγεται ένας πόλεμος χωρίς νόημα για την πλειοψηφία των ευρωπαίων. Ένας πόλεμος που θα κοστίζει και το κόστος του θα το πληρώσουν οι πολλοί την ίδια στιγμή που θα υποστούν τη στρατιωτικοποίηση της κοινωνικής ζωής στις μητροπόλεις, αυξημένο κρατικό έλεγχο της ιδιωτικής τους ζωής και την περιστολή των δικαιωμάτων τους. Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες, κάθε φέρετρο ευρωπαίου στρατιώτη που θα επιστρέφει στα πάτρια εδάφη θα ηχεί τους ψαλμούς της ήττας σε αντίθεση με τα δοξολογημένα σώματα των νεκρών του ΙΚ, κατάσταση που θυμίζει τα αδιέξοδα της εμπλοκής των ΗΠΑ στο Βιετνάμ. Όλα τα παραπάνω σημαίνουν πως μια πανευρωπαϊκή εμπλοκή σε πόλεμο θα οξύνει σε ακραίο βαθμό τις πολιτιστικές αντιφάσεις του φιλελευθερισμού και θα επιφέρει τη σταδιακή αλλαγή του πολιτικού χάρτη στην ΕΕ εξαιτίας της αδυναμίας να βρεθούν πολιτικές λύσεις στα προβλήματα.

Όσον αφορά στην περίπτωση των προσφύγων ή των μουσουλμάνων δεύτερης γενιάς, σε συνθήκες ρεαλισμού που επιβάλει ο πόλεμος, θα θεωρηθούν αυτομάτως, αν όχι φορείς του εχθρού, τότε τουλάχιστον ύποπτοι. Και ίσως σ’ αυτή τη διάχυση της καχυποψίας να συνυπολογίζει και το ΙΚ το οποίο, κάνοντας δημιουργική χρήση του ξενοφοβικού λόγου των ακροδεξιών, υποδαυλίζει συνειδητά το χάσμα μεταξύ δυτικών και μουσουλμάνων μέσα στην Ευρώπη διογκώνοντας τα εσωτερικά προβλήματα που θα έχει να αντιμετωπίσει η τελευταία σε περίπτωση διεξαγωγής πολέμου. Αυτήν τη φθορά της Ευρώπης αναμένει το ΙΚ και γι’ αυτόν τον λόγο προκαλεί ανοιχτά τον αντίπαλο του να εκτεθεί σε διεύρυνση της στρατιωτικής σύγκρουσης. Το Χαλιφάτο, αν και στρατιωτικά υποδεέστερο, αντιλαμβάνεται πως από μια ανοιχτή σύγκρουση ο αντίπαλος του έχει να χάσει περισσότερα, ενώ ταυτόχρονα ο φόρος αίματος που θα κληθεί να πληρώσει το ίδιο είναι απαλλαγμένος από τα ηθικά διλήμματα του αντιπάλου του. Με την ενόρμηση του θανάτου να είναι θετικά νοηματοδοτημένη απ’ το ΙΚ σε αντίθεση με την ιδεολογία της ευτυχίας που προωθεί ο δυτικο-ευρωπαϊκός πολιτισμός, ο πόλεμος ευνοεί το καθεστώς του ΙΚ σε επίπεδο κοινωνικού φαντασιακού .

Το τι μπορούν να σημαίνουν όλα αυτά αν πραγματοποιηθούν στην πράξη, τη στιγμή που η Ευρώπη αμφιταλαντεύεται ακόμα σε ποιο βαθμό θα αναβαθμίσει τη βία της έναντι του ΙΚ, είναι ένα επικίνδυνο διανοητικό παιχνίδι που φλερτάρει με τη μελλοντολογία και δεν θα θέλαμε να εμπλακούμε περισσότερο από το να εκθέσουμε μόνο τα γεγονότα που βρίσκονται μπροστά μας. Το μόνο σίγουρο είναι πως η Αριστερά αλλά και το πολιτικό διακύβευμα ήδη εκ των συνθηκών θα αναγκαστούν να αναπροσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα. Ο αφορισμός του IΚ, σε συνδυασμό με τα αδιέξοδα των ευρωπαϊκών κρατών και την προσφυγική κρίση, ενδέχεται να δυναμώσουν επικίνδυνα τα ακροδεξιά κόμματα και τις αυταρχικές πολιτικές στην Ευρώπη. Η συμπόρευση, από την άλλη μεριά, ενός μετώπου ενάντια στο ΙΚ που θα ευαγγελίζεται τα «ιδανικά» του φιλελευθερισμού ενδέχεται να καταστεί μια άνευ νοήματος συμμαχία που θα φέρει σε ταύτιση την, κατά τ’ άλλα, αντικαπιταλιστική αριστερά με τις αντιλαϊκές ηγεσίες της ΕΕ. Θα θέλαμε πραγματικά πολύ να δούμε μια ενδιάμεση στάση από τους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς που ούτε θα ενδώσουν στην ξενοφοβία, ούτε θα υποστηρίξουν πειθήνια τις κυβερνήσεις τους –όπως γίνεται τώρα με τα μελοδραματικά happenings με κεράκια και τα τρικολόρ λαμπάκια– και ούτε θα συμμετέχουν σε έναν πόλεμο που ζημιώνει πρωτίστως τους ίδιους. Φαίνεται όμως δυστυχώς πως αυτός ο τρίτος πόλος, ο ιδιάζων «σπαρτακισμός» και «ντεφαιτισμός» που θα επιτάχυνε τις εσωτερικές αντιθέσεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο και θα μετέτρεπε τον πόλεμο σε κοινωνική επανάσταση να είναι ένας ευσεβής πόθος, καθώς μια τέτοια στάση προϋποθέτει ένα πολιτικό σθένος και μια δημοκρατική συνείδηση που απουσιάζουν από τον μέσο Ευρωπαίο. Όπερ έδει δέιξαι.

ResPublica

Διαβάστε περισσότερα