Ο Μαρξ πέθανε – Ζήτω ο Μαρξ! (του Νίκου Μπογιόπουλου)

135 χρόνια από τον θάνατο του Καρλ Μαρξ

 ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ 

mpog@imerodromos.gr

facebook.com/mpogiopoulos

«Αν ο Μαρξ και ο Λένιν ήταν σήµερα ζωντανοί, θα ήταν βασικοί διεκδικητές του βραβείου Νόµπελ για την οικονοµία. Ο Μαρξ προέβλεψε την προϊούσα εξαθλίωση των εργαζοµένων και ο Λένιν προείδε την υποταγή της υλικής παραγωγής στη συσσώρευση κερδών του χρηµατοπιστωτικού κεφαλαίου. Οι προβλέψεις τους είναι κατά πολύ ανώτερες από τα “οικονοµικά µοντέλα” που σήµερα βραβεύονται µε Νόµπελ και από τις προβλέψεις των κεντρικών τραπεζιτών, των υπουργών Οικονοµικών και των νοµπελιστών οικονοµολόγων…» (1).

   Αυτά δεν τα έγραψε κάποιος… τυφλωμένος από την «ιδεοληψία» του μαρξισμού. Και κυρίως δεν τα ισχυρίζεται κάποιος που πάσχει από μαρξιστικές και λενινιστικές «παρωπίδες». Ο ύμνος στον Μαρξ (και τον Λένιν) προέρχεται από έναν υπουργό Οικονομικών του… Ρήγκαν. Τον Πολ Κρεγκ Ρόµπερτς.
   Την τοποθέτηση του Ρόμπερτς (έγινε πριν από 8 χρόνια και ήταν η απάντηση του στις διάφορες αστείες θεωρίες που αναπτύσσονταν εκείνη την περίοδο για τον χαρακτήρα της παγκόσμιας κρίσης) την θυμηθήκαμε με αφορμή ότι σήμερα είναι η επέτειος του θανάτου του Καρλ Μαρξ, στις 14 Μάρτη 1883.
   Ο «παλιωμένος» Μαρξ ήταν αυτός που έγραφε:

«…κινέζικα μεροκάματα, αυτός είναι τώρα ο σκοπός που επιδιώκει το αγγλικό κεφάλαιο» (2)

   Και πρόσθετε:

«…η ανάπτυξη της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής έριξε τους εργάτες όλου του κόσμου. Δεν πρόκειται πια για το κατέβασμα των αγγλικών μισθών στο επίπεδο των μισθών της ηπειρωτικής Ευρώπης, αλλά για το κατέβασμα στο λίγο – πολύ κοντινό μέλλον των ευρωπαϊκών μισθών στο κινέζικο επίπεδο» (3)

   Αυτή η – καινοφανής για τα σημερινά δεδομένα- σύλληψη του Μαρξ δεν προέκυψε μετά τo… «σκίσιμο του Μνημονίου» και την «αλλαγή της Ευρώπης» από τον Τσίπρα. Ούτε μετά από τα «ουδείς αναμάρτητος» του Σαμαρά στη Μέρκελ.
   Διατυπώθηκε πριν από περίπου ενάμιση αιώνα, το 1867. Στη θέση της τότε «μητρόπολης» του καπιταλισμού, της Αγγλίας, σήμερα είναι τα κέντρα των ιμπεριαλιστών σε Βερολίνο και Νέα Υόρκη, που ακόμα και στους πιο αδυσώπητους μεταξύ τους ανταγωνισμούς, όπως οι σημερινοί για το ποιος ιμπεριαλιστής θα βγει λιγότερο λαβωμένος από την κρίση, δεν ξεχνούν το βασικό: Να είναι ενωμένοι, αδυσώπητοι και άτεγκτοι απέναντι στους μισθωτούς σκλάβους.

   Το «λίγο – πολύ κοντινό μέλλον» που προέβλεψε ο Μαρξ, η εποχή που οι ευρωπαϊκοί μισθοί (μαζί και του ελληνικού λαού), στο όνομα της «ανταγωνιστικότητας» των κεφαλαιοκρατών, θα συμπιέζονταν από τους κεφαλαιοκράτες με βάση τα κινέζικα πρότυπα, έφτασε. Οι αναλύσεις του για τον «εφεδρικό στρατό» εργασίας που κατρακυλά στα Τάρταρα της απόγνωσης και της κατάθλιψης είναι όσο ποτέ επίκαιρες.
   Ο καπιταλισμός, αυτό το απάνθρωπο σύστημα, στερεί από τους εργαζόμενους τους κόπους τους. Σφετερίζεται για λογαριασμό μιας χούφτας εκμεταλλευτών τον αμύθητο πλούτο που παράγει το αίμα και ο μόχθος του εργάτη.
   Η κρίση του καπιταλισμού, το πιο σταθερό «προϊόν» της λειτουργίας του, έχει φτάσει σε κανιβαλικό παροξυσμό.
   Όπως επιβεβαιώθηκε η οικονομική «προφητεία» του Μαρξ για τη μετατροπή του βίου του εργαζόμενου λαού σε κόλαση – μια κόλαση που στην Ελλάδα τα «καζάνια» της αποκαλούνται Μνημόνια, προαπαιτούμενα, φαστ τρακ ξεπουλήματα, «αξιολογήσεις» – έτσι ακριβώς αναδεικνύεται ως ζήτημα ζωής και θανάτου η αναγκαιότητα για την εκπλήρωση και της πολιτικής του «προφητείας».
   Ο «πολιτικός» Μαρξ, ενιαίος και αδιαίρετος με τον «οικονομικό» Μαρξ, ο Μαρξ της ταξικής πάλης, απέδειξε ότι το υπερώριμο αίτημα της ανατροπής του σάπιου κεφαλαιοκρατικού καθεστώτος είναι μια υπαρκτή, μια ρεαλιστική δυνατότητα και προοπτική, εφόσον οι «σκλάβοι» αποφασίσουν να την «περπατήσουν».
   Ο 21ος αιώνας, μόλις 25 χρόνια από τις ανατροπές που οδήγησαν τον κόσμο σε ένα πρωτοφανές πισωγύρισμα, αποδεικνύεται πολύ νωρίς ότι θα είναι ο αιώνας που θα τεθεί με όρους υπαρξιακούς το πραγματικό δίλημμα:

«Ο Φρίντριχτ Ενγκελς – γράφει η Ρόζα Λούξεμπουργκ – είπε κάποτε:

«Η αστική κοινωνία βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: ή πέρασμα στο σοσιαλισμό ή ξανακατρακύλισμα της ανθρωπότητας στη βαρβαρότητα».

Τι σήμαινε όμως «ξανακατρακύλισμα στη βαρβαρότητα» από το σημερινό επίπεδο του ευρωπαϊκού πολιτισμού;

Μέχρι σήμερα διαβάζουμε, αναμφισβήτητα, τα λόγια αυτά χωρίς να εμβαθύνουμε στο νόημα που κρύβουν και τα παραθέτουμε χωρίς να προαισθανόμαστε την τρομερή βαρύτητά τους.

Σήμερα όμως, αρκεί να ρίξουμε μια ματιά γύρω μας για να καταλάβουμε τι σημαίνει κατρακύλισμα της αστικής κοινωνίας στη βαρβαρότητα».

   Όλα αυτά – παρά τις δοξασίες ότι «ο Μαρξ πέθανε» – ο Μαρξ τα περιέγραψε, τα απέδειξε και τα προέβλεψε. Όχι φυσικά γιατί ήταν «προφήτης». Αλλά γιατί υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους επαναστάτες και διανοητές της ανθρωπότητας.
   Η πιο πυκνή, ίσως, καταγραφή της προσφοράς του Μαρξ διατυπώθηκε την ημέρα της κηδείας του μεγάλου νεκρού από τον σύντροφό του και συνιδρυτή της νέας κοσμοθεωρίας που πήρε το όνομα της από τον Μαρξ, από τον επιστήθιο φίλο του, τον Φρίντριχτ Ένγκελς.
   Παραθέτουμε την επικήδεια ομιλία του Ένγκελς:

«Στις 14 Μαρτίου το απόγευμα, στις τρεις παρά τέταρτο έπαψε να σκέφτεται ο μεγαλύτερος σύγχρονος στοχαστής. Μόλις τον είχαμε αφήσει μονάχο του δύο λεπτά και τον βρήκαμε όταν ξαναμπήκαμε στο δωμάτιό του ήσυχα αποκοιμισμένο στην πολυθρόνα του – αλλά για πάντα.

Είναι αδύνατο να εκτιμήσουμε τι έχασε το μαχητικό ευρωπαϊκό και αμερικάνικο προλεταριάτο, τι έχασε η ιστορική επιστήμη με το θάνατο αυτού του ανθρώπου. Πολύ γρήγορα θα γίνει αισθητό το κενό που δημιούργησε ο θάνατος αυτού του γίγαντα.

Όπως ο Δαρβίνος ανακάλυψε το νόμο εξέλιξης της οργανικής φύσης, έτσι ο Μαρξ ανακάλυψε το νόμο εξέλιξης της ανθρώπινης ιστορίας: το σκεπασμένο ίσαμε τώρα με ιδεολογικά επιστρώματα απλό γεγονός, ότι οι άνθρωποι, πριν απ’ όλα, πρέπει να τρώνε, να πίνουν, να έχουν κατοικία και να ντύνονται προτού αρχίσουν να ασχολούνται με την πολιτική, την επιστήμη, την τέχνη, τη θρησκεία κλπ.

Ότι επομένως η παραγωγή των άμεσων υλικών μέσων συντήρησης και κατά συνέπεια η κάθε φορά βαθμίδα της οικονομικής ανάπτυξης ενός λαού, η μιας χρονικής περιόδου, αποτελεί τη βάση, απ’ όπου εξελίχθηκαν οι κρατικοί θεσμοί, οι αντιλήψεις για το δίκαιο, την τέχνη, ακόμα και οι θρησκευτικές παραστάσεις των ανθρώπων αυτής της εποχής, τη βάση απ’ όπου επομένως πρέπει να εξηγηθούν και όχι αντίθετα – όπως συνέβαινε ίσαμε τώρα.

Μα αυτό δεν είναι όλο. Ο Μαρξ ανακάλυψε επίσης τον ειδικό νόμο κίνησης του σημερινού κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και της αστικής κοινωνίας που προέρχονταν απ’ αυτόν. Με την ανακάλυψη της υπεραξίας,φωτίστηκαν με μιας όλα, ενώ όλες οι προηγούμενες έρευνες, τόσο των αστών οικονομολόγων, όσο και των σοσιαλιστών κριτικών είχαν πλανηθεί στο σκοτάδι.

Δυό τέτοιες ανακαλύψεις θα ήταν αρκετές για μια ζωή, και θα ήταν ευτυχής εκείνος που θα αξιωνόταν να κάνει έστω και μια τέτοια ανακάλυψη. Ο Μαρξ όμως έκανε πρωτότυπες ανακαλύψεις σε κάθε τομέα που ερεύνησε – ακόμα και στα μαθηματικά – και τέτοιοι τομείς υπήρξαν πάρα πολλοί και δεν υπάρχει ούτε ένας μέσα σ’ αυτούς που να τον ερεύνησε μόνον επιφανειακά. Τέτοιος ήταν ο άνθρωπος της επιστήμης.

Αυτό όμως δεν ήταν το βασικό στο έργο του. Η επιστήμη ήταν για τον Μαρξ μια ιστορία κινητήρια, επαναστατική δύναμη. Όσο μεγάλη χαρά κι αν αισθανόταν για κάθε νέα ανακάλυψη σε οποιαδήποτε θεωρητική επιστήμη, που δε μπορούσε ίσως να προβλεφθεί ακόμα καθόλου η πρακτική της εφαρμογή – αισθανόταν μια εντελώς αλλιώτικη χαρά όταν επρόκειτο για μια ανακάλυψη που επιδρούσε αμέσως επαναστατικά στη βιομηχανία και γενικά στην ιστορική εξέλιξη. Έτσι παρακολούθησε επισταμένα την πορεία των ανακαλύψεων στον τομέα του ηλεκτρισμού και τελευταία τις ανακαλύψεις του Μαρκ Ντεπρέ.

Γιατί ο Μαρξ ήταν προπάντων επαναστάτης. Ο πραγματικός σκοπός της ζωής του ήταν να βοηθήσει με έναν οποιοδήποτε τρόπο στην ανατροπή της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας και των κρατικών θεσμών που έχει δημιουργήσει, να πάρει μέρος στην απελευθέρωση του σύγχρονου προλεταριάτου, που αυτός του έδωσε για πρώτη φορά τη συνείδηση της θέσης του και των αναγκών του, τη συνείδηση των όρων της χειραφέτησής του.

Ο αγώνας ήταν το στοιχείο του. Και αγωνίστηκε με πάθος, με επιμονή, με επιτυχία, όσο λίγοι. Η πρώτη “Εφημερίδα του Ρήνου” 1842, το παρισινό “Φόρβερτς” 1844 (σ.σ. “Vorwarts” “Εμπρός” – ριζοσπαστική εφημερίδα που έβγαινε στα γερμανικά στο Παρίσι το 1844 από γερμανούς σοσιαλιστές φυγάδες, ένας από τους συνεργάτες της ήταν και ο Μαρξ), “Η Γερμανική εφημερίδα των Βρυξελλών” 1847, “Η Νέα εφημερίδα του Ρήνου” 1848-49, “Το Βήμα της Νέας Υόρκης” από το 1852 έως το 1861 – και χώρια ένα πλήθος από μαχητικά βιβλιαράκια, δουλειά σε συλλόγους στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες και στο Λονδίνο, έως ότου ήρθε τελικά σαν στεφάνωμα του συνόλου, η μεγάλη “Διεθνής των Εργατών” – αληθινά ένα ακόμα αποτέλεσμα, που γι’ αυτό μπορούσε να περηφανεύεται ο δημιουργός του – κι αν ακόμα δεν είχε κάνει τίποτε άλλο.

Να γιατί είχαν μισήσει και συκοφαντήσει τον Μαρξ περισσότερο από κάθε άλλον άνθρωπο της εποχής του. Τον απέλαυναν κυβερνήσεις απολυταρχικές και δημοκρατικές. Αστοί, συντηρητικοί και δημοκράτες των άκρων συναγωνίζονταν αναμεταξύ τους ποιος θα τον δυσφημήσει περισσότερο. Όλα αυτά τα παραμέριζε σαν να ήταν ιστός αράχνης, δεν τους έδινε σημασία και δεν απαντούσε παρά μόνο σε μεγάλη ανάγκη.

Και πέθανε τιμημένος, αγαπημένος, τον κλάψανε εκατομμύρια επαναστάτες συνεργάτες του, που κατοικούν σ’ όλη την Ευρώπη και την Αμερική, από τα ορυχεία της Σιβηρίας έως την Καλιφόρνια. Και τολμώ να πω: μπορεί να είχε πολλούς αντιπάλους, όμως δύσκολο είναι να πούμε πως είχε έστω και έναν προσωπικό εχθρό.

Το όνομά του και το έργο του θα ζήσουν στους αιώνες!»

                                                                                                             (Πηγή: Ομιλία στον τάφο του Καρλ Μαρξ,                                                                                                      «Μαρξ – Ένγκελς Διαλεχτά Έργα» τόμος Α)

   Ήταν ο Ένγκελς, επίσης, που σε μια αξεπέραστη εκδήλωση έκφρασης του δικού του μεγαλείου, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του Μαρξ, δίνει την οριστική απάντηση στο «γιατί αποκαλείται “μαρξισμός”» μια θεωρία που φέρει και τη δική του ανεξίτηλη σφραγίδα.
   Μιλώντας για αυτό το θέμα και δίνοντας με ακρίβεια το περίγραμμα της ιδιαίτερης συνεισφοράς του Μαρξ σε ό,τι αποκαλείται «μαρξισμός», σημείωνε:

«Ας μου επιτραπεί εδώ μια προσωπική διασάφηση. Τελευταία μίλησαν πολλές φορές για τη συμβολή μου σ’ αυτήν τη θεωρία, κι έτσι δεν μπορώ να μην πω εδώ τα λίγα εκείνα λόγια που εξαντλούν το ζήτημα.

 Δεν μπορώ ούτε ο ίδιος ν’ αρνηθώ ότι, πριν και στο διάστημα της σαραντάχρονης συνεργασίας μου με το Μαρξ, έχω κι εγώ κάποιο ανεξάρτητο μερτικό στο θεμέλιωμα της θεωρίας, και ιδιαίτερα στην επεξεργασία της.

Όμως το μεγαλύτερο μέρος από τις κατευθυντήριες βασικές ιδέες, ιδιαίτερα στον οικονομικό και ιστορικό τομέα και ειδικά η τελική αυστηρή τους διατύπωση ανήκουν στο Μαρξ. Εκείνο που πρόσφερα εγώ- αν εξαιρέσουμε βέβαια μερικούς ειδικούς κλάδους- μπορούσε βέβαια να τόχε κάνει ο Μαρξ χωρίς εμένα. Ό,τι έδωσε ο Μαρξ, δεν θα τα κατάφερνα εγώ μοναχός.

Ο Μαρξ στεκόταν πιο ψηλά, έβλεπε πιο μακριά, και το βλέμμα του αγκάλιαζε περισσότερα και ταχύτερα απ’ όλους εμάς τους άλλους. Ο Μαρξ ήταν μεγαλοφυΐα, εμείς οι άλλοι το πολύ- πολύ νάμαστε ταλέντα. Χωρίς αυτόν η θεωρία δεν θάταν σήμερα καθόλου αυτή που είναι. Γι’ αυτό δίκαια φέρνει το όνομά του».

                         (Πηγή: Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, «Μαρξ – Ένγκελς Διαλεχτά Έργα», τόμος Β)

   Ο Καρλ Μαρξ τάραξε τα ύδατα επειδή ακριβώς έδειξε με το έργο του – και χωρίς ποτέ ο ίδιος να το ισχυριστεί για το εαυτό του – ότι πριν από αυτόν «οι φιλόσοφοι μονάχα εξηγούσαν με διάφορους τρόπους τον κόσμο, το ζήτημα όμως είναι να τον αλλάξουμε».
   Ο Μαρξ, παρά την εξόχως αντιμαρξιστική ανάγνωσή του από εχθρούς και «φίλους» ουδέποτε ισχυρίστηκε ότι αυτή η «αλλαγή» είναι προδιαγεγραμμένη.
   Καταδεικνύοντας τον εγγενή χαρακτήρα των οικονομικών κρίσεων του καπιταλισµού προσέφερε ταυτόχρονα όλα εκείνα τα εργαλεία της λογικής που µπορούν να µας κάνουν να δούµε πως ο καπιταλισµός έχει τη δυνατότητα να αναπαράγεται µέσα από την καταστροφική και απάνθρωπη λειτουργία του.
   Και είναι λόγω ακριβώς της αναπαραγωγής αυτής της «κανιβαλικής» φύσης του καπιταλισµού που ο Μαρξ μίλησε για την ιστορική αναγκαιότητα της ανατροπής αυτού του συστήµατος.
   Αυτή η ανατροπή εξηγούσε – με επιμονή – ο Μαρξ δεν θα επέλθει σαν απότοκο κάποιου τεχνοκρατικού ντετερµινισµού. Δεν θα αποτελέσει το επιστέγασμα μιας «χιλιαστικού» τύπου αναμονής. Θα επέλθει μόνο ως αποτέλεσµα της πολιτικής δράσης των καταπιεσμένων στο πλαίσιο της πάλης των τάξεων.
   Το συµπέρασµά του, δηλαδή, είναι κάπως πιο σύνθετο απ’ όσα αντιλαμβάνονται οι κατά καιρούς «προικισµένοι» επικριτές του. Ανάμεσά τους κι εκείνοι που προφανώς δεν συγκαταλέγονται σε όσους απευθυνόταν ο Μαρξ ήδη από τον πρόλογο του «Κεφαλαίου», όταν σηµείωνε ότι η κατανόηση του έργο του προϋπέθετε «φυσικά αναγνώστες που θέλουν να µάθουν κάτι το καινούριο και εποµένως να σκεφτούν και οι ίδιοι».
   Σε αντίθεση, λοιπόν, µε όσα ισχυρίζονται για τον Μαρξ όσοι του αποδίδουν µια «χιλιαστική» αντίληψη περί «αυτόµατης κατάρρευσης του καπιταλισµού», είναι ο Μαρξ που (στον Τρίτο τόµο του «Κεφαλαίου») δείχνει όλες τις µορφές για το πώς είναι δυνατό, µέσα από την καπιταλιστική κρίση, να ανατροφοδοτείται το ίδιο το σύστηµα.
   Εκεί είναι που καταγράφει το πώς αυτή η δοµική για τον καπιταλισµό ροπή προς την κρίση γεννά – λόγω ακριβώς της κρίσης και µέσα από αυτήν – µια σειρά από αντίρροπες κοινωνικές διεργασίες και οικονοµικές εξελίξεις.
   Εξελίξεις που αφενός καταδεικνύουν τη δυνατότητα του συστήµατος να επιβιώνει, αλλά αφετέρου αποδεικνύουν το γιατί είναι κοινωνικά επιβεβληµένο, και µ’ αυτή την έννοια είναι κατορθωτό – ότι υπάρχουν δηλαδή οι υλικές προϋποθέσεις – το σύστηµα αυτό να ανατραπεί.
   Ως εκ τούτου, ο Μαρξ δεν έχει καµία ευθύνη για το τι καταλαβαίνουν ορισµένοι από όσα διαβάζουν (αν τα διαβάζουν). Εκείνοι όµως που καταλαβαίνουν όσα διαβάζουν µπορούν να επιβεβαιώσουν ότι:

«(…) τον καπιταλισµό τον χαρακτηρίζει, από τη µια µεριά, η τάση απεριόριστης διεύρυνσης της παραγωγικής κατανάλωσης, απεριόριστης διεύρυνσης της συσσώρευσης και της παραγωγής, και από την άλλη η προλεταριοποίηση των λαϊκών µαζών, που βάζει αρκετά στενά όρια στη διεύρυνση της ατοµικής κατανάλωσης (…).

Είναι αυτονόητο ότι θα ήταν χοντροκοµµένο λάθος αν απ’ αυτή την αντίφαση του καπιταλισµού (ή από τις άλλες αντιφάσεις του) βγάζαµε το συµπέρασµα ότι ο καπιταλισµός δεν µπορεί να υπάρξει (…).

Η αντίθεση αυτή δεν σηµαίνει ότι δεν µπορεί να υπάρχει καπιταλισµός, σηµαίνει όµως ότι είναι ανάγκη να γίνει πέρασµα από τον καπιταλισµό σε µια ανώτερη µορφή (…) η ύπαρξη αντίθεσης ανάµεσα στην κατανάλωση και στην παραγωγή, ανάµεσα στην τάση του καπιταλισµού να αναπτύσσει απεριόριστα τις παραγωγικές δυνάµεις και στον περιορισµό αυτής της τάσης από την προλεταριακή κατάσταση, από την αθλιότητα και την ανεργία του λαού, είναι στην περίπτωση αυτή ολοφάνερη» (Λένιν, Άπαντα, τόµος 4, σελ. 51, 164, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή).

   Ο Μαρξ έδωσε τα οικονομικά, φιλοσοφικά, ιστορικά και πολιτικά εργαλεία με τα οποία μπορεί να οικοδομηθεί μια κοινωνία όπου «η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός (θα) είναι η προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων», μια κοινωνία που «ο πραγµατικός πλούτος (θα) είναι η ανάπτυξη της κοινωνικής ατοµικότητας».
   Η μεγαλοφυΐα του Μαρξ δεν βρίσκεται μόνο στο ότι «είδε» τη δυνατότητα αυτής της «άλλης» κοινωνίας, αλλά και ότι την θεμελίωσε επιστημονικά. Μια κοινωνία που η σηµερινή ασύλληπτη ανάπτυξη της τεχνολογίας και της επιστήµης την κάνει περισσότερο «ορατή» από ποτέ, όπως µεγαλοφυώς το είχε περιγράψει ο Αριστοτέλης:

«Αν κάθε όργανο», έλεγε, «µπορούσε να κάνει τη δουλειά του, διατασσόµενο ή προαισθανόµενο από µόνο του όπως λέγεται για τα αγάλµατα του ∆αιδάλου ή τους τρίποδες του Ηφαίστου (…) αν λοιπόν οι σαΐτες ύφαιναν µόνες τους και τα πλήκτρα έκρουαν µόνα τους τις χορδές της κιθάρας, τότε ούτε οι αρχιτεχνίτες θα είχαν ανάγκη από βοηθούς ούτε οι αφέντες από δούλους»(Αριστοτέλης, Πολιτικά I).

   Αυτό δηλαδή που ισχυρίζεται ο Μαρξ, και το οποίο επιβεβαιώνεται µέσα από τις διαρκείς καπιταλιστικές κρίσεις, είναι ότι τελικά µόνο σε αυτή την «άλλη κοινωνία», στην κοµµουνιστική κοινωνία, υπάρχει η ελπίδα της απελευθέρωσης από τον καταναγκασµό.
   Στην κοινωνία όπου

«η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός (θα) είναι η προϋπόθεση για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων»(4)

   Σε µια τέτοια κοινωνία

«το αληθινό βασίλειο της ελευθερίας αρχίζει εκεί που σταµατά η αναγκαιότητα, εκεί που η εργασία δεν µετατρέπεται σε εµπόρευµα, αλλά αποτελεί αυτοσκοπό και µέσο για να εκφράσει ο άνθρωπος τις πλούσιες δηµιουργικές του ικανότητες. Όταν η αναγκαστική εργασία αντικατασταθεί από τη δηµιουργική εργασία, όταν η ελευθερία του ενός ατόµου γίνει όρος και προϋπόθεση για την ελευθερία των άλλων ατόµων, τότε, µέσα στο κλίµα της γενικής ελευθερίας, που είναι η ουσία της ανθρώπινης φύσης, θα κάνει την εµφάνισή του ο καινούριος τύπος του ολοκληρωµένου ανθρώπου» (5)

   Πώς, όμως, θα γίνει αυτό; Πώς ο ξεπερασµένος ιστορικά καπιταλισµός της κοινωνικής οπισθοδρόµησης, της κρίσης και της παρακµής, θα σταθεί δυνατό να ξεπεραστεί και πολιτικά, αφού ακριβώς αυτό είναι το ζήτηµα της πολιτικής πάλης στην οποία αφιέρωσε τη ζωή του και τη σκέψη του ο Μαρξ;
   Όχι, φυσικά, µε την προσµονή ότι ο καπιταλισμός θα «παραιτηθεί» ή ότι θα «αποχωρήσει» οικειοθελώς. Αλλά με την ταξική πάλη. Που ανώτερη μορφή της είναι ο πολιτικός αγώνας. Και που οι καταπιεσμένοι, για να έχουν την δυνατότητα να υπερισχύσουν των καταπιεστών τους σε αυτόν τον πολιτικό αγώνα, έχουν ένα και μόνο δρόμο, τον οποίο ο – «ολοζώντανος» – Μαρξ ανέλυε ήδη από το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο»: Να τον διεξάγουν μέσα από το δικό τους κόμμα. Τόσο… «απλά».
1.Πολ Κρεγκ Ρόµπερτς, υπουργός Οικονοµικών των ΗΠΑ επί προεδρίας Ρίγκαν, περιοδικό Counter Punch, Τα Νέα, 9.10.2010.
2.Καρλ Μαρξ, «Το Κεφάλαιο», τόμος 1ος, σελ. 622, εκδ. Σύγχρονη Εποχή.
3.Καρλ Μαρξ, «Το Κεφάλαιο», τόμος 1ος, σελ. 885, εκδ. Σύγχρονη Εποχή.
4.Μαρξ – Ένγκελς, Το Μανιφέστο του Κοµµουνιστικού Κόµµατος, σελ. 48, εκδ. Σύγχρονη Εποχή.
5.Από το «Νεανικά δοκίµια», Καρλ Μαρξ, Οικονοµικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα, σελ. 3, εκδόσεις Γλάρος.

Διαβάστε περισσότερα

Άστορ Πιατσόλα: «El Gran Ástor»

 ΗΜΕΡΟΔΡΟΜΟΣ

Σαν σήμερα, στις 11 Μαρτίου του 1921 γεννήθηκε ο Άστορ Πιατσόλα. Θεωρείται ο πιο σημαντικός συνθέτης του τάγκο κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Οι συνθέσεις του έφεραν επανάσταση στο παραδοσιακό τάγκο, ενσωματώνοντας σ’ αυτό στοιχεία τζαζ και κλασικής μουσικής, και δημιούργησαν το nuevo tango (νέο τάγκο). Ήταν επίσης εξαίρετος μπαντονεονίστας και συχνά ερμήνευε τις συνθέσεις του με διάφορα μουσικά σχήματα. Στην Αργεντινή είναι γνωστός ως «El Gran Ástor» («ο Μέγας Άστορ»).

Βιογραφικό 

Ο Πιατσόλα πέρασε το μεγαλύτερο μέρος των παιδικών του χρόνων με την οικογένειά του στη Νέα Υόρκη. Εκεί έμαθε να μιλά καλά τέσσερις γλώσσες: ισπανικά, αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά. Έμαθε επίσης να παίζει μπαντονεόν, το οποίο τον ανέδειξε γρήγορα σε παιδί-θαύμα. Ενώ ήταν ακόμη νεαρός γνώρισε τον Κάρλος Γκαρδέλ, μια άλλη σπουδαία προσωπικότητα του αργεντινού τάγκο. Επέστρεψε στην Αργεντινή το 1937, όπου το παραδοσιακό τάγκο βασίλευε ακόμη, και έπαιξε σε νυχτερινά κέντρα με διάφορες άσημες μπάντες. Ο πιανίστας Άρθουρ Ρούμπινσταϊν (Arthur Rubinstein), ο οποίος τότε ζούσε στο Μπουένος Άιρες, τον συμβούλεψε να μαθητεύσει κοντά στον Αργεντινό συνθέτη Αλμπέρτο Χιναστέρα (Alberto Ginastera). Ερχόμενος σε τριβή με παρτιτούρες του Στραβίνσκι, του Μπάρτοκ, του Ραβέλ και άλλων, παράτησε προσωρινά το τανγκό και καταπιάστηκε με τη σύνθεση της σύγχρονης κλασικής μουσικής.
Με την παρότρυνση του Χιναστέρα, το 1953 ο Πιατσόλα συμμετείχε σε διαγωνισμό σύνθεσης με τη «Συμφωνία του Μπουένος Άιρες» και κέρδισε υποτροφία από τη γαλλική κυβέρνηση για να μαθητεύσει στο Παρίσι κοντά στη Γαλλίδα συνθέτρια και μαέστρο Νάντια Μπουλανζέ (Nadia Boulanger). Η διορατική Μπουλανζέ άλλαξε τη ζωή του σε μια μέρα, όπως διηγείται ο ίδιος ο Πιατσόλα:
Όταν τη συνάντησα της έδειξα συμφωνίες και σονάτες μου με το κιλό. Άρχισε να τις διαβάζει και ξαφνικά είπε το εξής φρικτό: ‘Είναι πολύ καλογραμμένα.’ Και σταμάτησε, βάζοντας μια μεγάλη τελεία, τεράστια σαν μπάλα ποδοσφαίρου. Μετά από λίγο είπε: “Εδώ είσαι σαν τον Στραβίνσκι, σαν τον Μπάρτοκ, σαν τον Ραβέλ, αλλά ξέρεις τι; Δεν βρίσκω τον Πιατσόλα εδώ πέρα.” Κι άρχισε να διερευνά την προσωπική μου ζωή: τι έκανα, τι έπαιζα και τι δεν έπαιζα, αν ήμουν εργένης ή με κάποιον, ήταν σαν πράκτορας του FBI! Και της είπα με ντροπή ότι ήμουν μουσικός του τάγκο. Στο τέλος της είπα, “Παίζω σε ‘νυχτερινό κέντρο.’” Δεν ήθελα να πω “καμπαρέ.” Κι εκείνη απάντησε, “Νυχτερινό κέντρο, ναι, δηλαδή καμπαρέ, δεν είναι;” “Ναι,” απάντησα, και σκέφτηκα, “Θα τη χτυπήσω αυτή τη γυναίκα μ’ ένα ραδιόφωνο στο κεφάλι…” Δεν ήταν εύκολο να της πει ψέματα κάποιος.
Συνέχισε να ρωτάει: “Λες ότι δεν είσαι πιανίστας. Τι όργανο παίζεις τότε;” Και δεν ήθελα να της πω ότι έπαιζα μπαντονεόν γιατί σκέφτηκα ότι “Θα με ρίξει κάτω από τον τέταρτο όροφο”. Τελικά ομολόγησα και μου ζήτησε να της παίξω λίγα μέτρα από κάποιο δικό μου τανγκό. Άνοιξε ξαφνικά τα μάτια, μου άρπαξε το χέρι και είπε: “Βρε χαζέ, αυτός είναι ο Πιατσόλα!” Ύστερα πήρα όλη τη μουσική που είχα συνθέσει, δέκα χρόνια της ζωής μου, και την έστειλα στον διάολο μέσα σε δύο δευτερόλεπτα.
Ο Πιατσόλα γύρισε από τη Νέα Υόρκη στην Αργεντινή το 1955, σχημάτισε το Οκτέτο Μπουένος Άιρες για να παίζει τάγκο, και δεν κοίταξε ποτέ ξανά πίσω.
Εισάγοντας τη νέα του προσέγγιση στο τάγκο (nuevo tango), έγινε αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στη χώρα, τόσο μουσικά όσο και πολιτικά. Το αργεντίνικο ρητό «στην Αργεντινή όλα μπορούν να αλλάξουν — εκτός από το τάγκο» δείχνει λίγο την αντίσταση που συνάντησε ο Πιατσόλα στην πατρίδα του. Όμως η μουσική του έτυχε αποδοχής στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, και τις διασκευές του του τάγκο υποδέχθηκαν με χαρά κάποια φιλελεύθερα τμήματα της αργεντινής κοινωνίας, τα οποία προωθούσαν πολιτικές αλλαγές παράλληλα με τη μουσική του επανάσταση.
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του αργεντινού στρατού από το 1976 μέχρι το 1983, ο Πιατσόλα έζησε στην Ιταλία, αλλά επέστρεψε αρκετές φορές στην Αργεντινή, ηχογράφησε εκεί, και τουλάχιστον σε μία περίπτωση γευμάτισε με τον δικτάτορα Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα. Όμως η σχέση του με τον δικτάτορα πρέπει να ήταν όχι και τόσο φιλική, όπως περιγράφεται στο βιβλίο Astor Piazzolla, A manera de Memorias:
Ε: Έναν χρόνο πριν από το θέμα Los Largartos πήγατε στο σπίτι του Βιδέλα και γευματίσατε μαζί του, γιατί αποδεκτήκατε την πρόσκληση;
A: Τι πρόσκληση, αλήθεια! Στείλανε δυο τύπους με μαύρα κοστούμια και μια επιστολή που πάνω έγραφε το όνομά μου η οποία έλεγε ότι ο Βιδέλα με περίμενε κάποια συγκεκριμένη μέρα σε κάποιον συγκεκριμένο τόπο. Κάπου έχω ένα βιβλίο, με φωτογραφίες όλων των καλεσμένων: Ελάδια Μπλάκες, Ντανιέλ Τινάιρε, Όλγα Φέρι, ο συνθέτης Χουάν Κάρλος Ταουριέγιο, ήταν ζωγράφοι, ηθοποιοί […]
– Astor Piazzolla, A manera de Memorias, Libros Perfil 1998, ISBN 950-08-0920-6, σ. 85
Ο Πιατσόλα έδωσε την τελευταία συναυλία του στις 3 Ιουνίου 1990 στην Αθήνα. Η συναυλία ηχογραφήθηκε ζωντανά με μαέστρο το Μάνο Χατζιδάκι και την Ορχήστρα των Χρωμάτων (Athens Colors Orchestra). Ήταν η τελευταία ζωντανή/συναυλιακή ηχογράφηση του Πιατσόλα και θεωρείται εξαιρετικής σημασίας. Ένα μήνα αργότερα έπαθε θρόμβωση στο Παρίσι και πέθανε δύο χρόνια αργότερα, όντας σε κώμα, στο Μπουένος Άιρες.

Nuevo tango 

Το nuevo tango του Πιατσόλα ξεχώριζε από το παραδοσιακό τάγκο λόγω της ενσωμάτωσης στοιχείων τζαζ, της χρήσης περίπλοκων συγχορδιών και διαφωνιών, της χρήσης αντίστιξης, και των μακρών συνθετικών μορφών. Ο Πιατσόλα εισήγαγε επίσης μουσικά όργανα που δεν χρησιμοποιούνταν στο παραδοσιακό τάγκο, όπως το φλάουτο, το σαξόφωνο, την ηλεκτρική κιθάρα, ηλεκτρονικά όργανα, το βιμπράφωνο, και ντραμς.
Ο Πιατσόλα έπαιξε με διάφορα σχήματα: με την Ορχήστρα (1946), το «Οκτέτο Μπουένος Άιρες» (1955), το «Πρώτο Κιντέτο» (1960), το «Νονέτο» (1971), το «Δεύτερο Κιντέτο» (1978) και το «Σεστέτο» (1989). Εκτός από τις πρωτότυπες συνθέσεις και διασκευές που παρείχε, ήταν ο μαέστρος και μπαντονεονίστας σε όλα τα σχήματα. Ηχογράφησε επίσης τον δίσκο Summit με τον βαρύτονο σαξοφωνίστα Τζέρι Μάλιγκαν. Ανάμεσα στις πάμπολλες συνθέσεις του περιλαμβάνονται ορχηστρικά έργα όπως το «Concierto para Bandoneón, Orquesta, Cuerdas y Percusión», το «Doble-Concierto para Bandoneón y Guitarra», το «Tres Tangos Sinfónicos» και το «Concierto de Nácar para 9 Tanguistas y Orquesta», κομμάτια για σόλο κλασική κιθάρα—τα «Cinco Piezas», καθώς και μουσική για τραγούδια τα οποία είναι ακόμη πολύ γνωστά στη χώρα του, όπως το «Balada para un loco» (Μπαλάντα για έναν τρελό) και το «Adiós Nonino» (αφιερωμένο στον πατέρα του) το οποίο ηχογράφησε πολλές φορές με διάφορους μουσικούς και διάφορα σχήματα. Οι βιογράφοι υπολογίζουν ότι ο Πιατσόλα συνέθεσε γύρω στις 3.000 κομμάτια από τα οποία ηχογράφησε περίπου τα 500.
Πηγή: wikipedia

Διαβάστε περισσότερα

«Τι θα κάνουν οι κομμουνιστές στον πόλεμο;»… – του Νίκου Μπογιόπουλου

 ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ

mpog@imerodromos.gr

facebook.com/mpogiopoulos

 

«Τι θα κάνουν οι κομμουνιστές στον πόλεμο;»…

Παρατήρηση: Όλα αυτά τα ναζιστοειδή που ρωτούν «τι θα κάνουν οι κομμουνιστές στον πόλεμο;» λατρεύουν το ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ είναι αυτό  στο οποίο συμμετέχει και η «σύμμαχος» Τουρκία – και εντός ολίγου και η ΠΓΔΜ. Μιλάμε για το ΝΑΤΟπου κάνει πλάτες στην Τουρκία, τηρεί «ίσες αποστάσεις» όταν εμβολίζονται ελληνικά πλοία, παρακολουθεί 45 χρόνια την κατοχή της Κύπρου και στο οποίο η άρχουσα τάξη – που εκτρέφει τα ναζιστοειδή – έχει εμπλέξει την Ελλάδα εδώ και 65 χρόνια.
Επεξήγηση: Παρότι συνιστά ιστορική φάρσα τα ορφανά του Γκέμπελς, του Τσολάκογλου, του Τσιρωνίκου, του ταγματαλήτη Παπαδόγγονα και των χουντικών προδοτών της Κύπρου να θέτουν τέτοια ερωτήματα στην Ελλάδα, και μάλιστα προς τους Ελληνες κομμουνιστές, είμαστε στην ευχάριστη θέση να τους απαντήσουμε καθότι η απάντηση είναι και διδακτική για τους νεώτερους και διασκεδαστική για τους παλιότερους.
Απάντηση: Τα ναζιστόμουτρα ας φέρουν τα ματάκια τους στις σχισμές από τις κουκούλες των δοσίλογων προγόνων τους που φοράνε και – με όσα γράμματα ξέρουν – ας διαβάσουν. Οι κομμουνιστές, αν γίνει πόλεμος και αφού προηγουμένως θα έχουν κάνει ό,τι περνάει από το χέρι τους για να τον αποτρέψουν, θα «υποδεχτούν» τον εισβολέα όπως ακριβώς περιγράφει ο όρκος αριστερά. Ο όρκος του αντάρτη του ΕΛΑΣ. Κι όσο βέβαιο είναι αυτό – μάρτυς μας η Ιστορία – άλλο τόσο βέβαιο είναι σε τι πιστεύουν, σε τι ορκίζονται (δεξιά κοίτα ούγκανε) και τι θα κάνουν οι ιδεολογικοί και πολιτικοί απόγονοι των ορκισμένων ταγματαλητών του Χίτλερ.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της κοινωνικής ανισότητας

Ελένη Τομπέα – Οι κοινωνιολόγοι εκλαμβάνουν την κοινωνία ως ένα σύστημα διαστρωμάτωσης που έχει ως βάση μια ιεραρχία εξουσίας (την ικανότητα να διευθύνεις τη συμπεριφορά κάποιου άλλου), προνόμια (τιμή και σεβασμό), και κύρος (εισόδημα, πλούτο και ιδιοκτησία), σύστημα το οποίο οδηγεί σε μοτίβα κοινωνικών ανισοτήτων. Η ανισότητα σχετίζεται με το ποιος παίρνει τι, πώς το παίρνει και γιατί.
Η κοινωνική ανισότητα είναι συνήθως συνδεδεμένη με την φυλή, το φύλο και την τάξη, με τους άνδρες, με όσους έχουν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και με εκείνους που καταλαμβάνουν τις θέσεις στην κορυφή της ιεραρχίας με τα υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος.
Λαμβάνοντας υπόψη όλους αυτούς τους παράγοντες, η μελέτη της ισχύος και της ανισότητας με αυτόν τον τρόπο είναι γνωστή ως «διαθεματική» προσέγγιση.
Τι είναι η κοινωνική ανισότητα;
Η κοινωνική ανισότητα χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη άνισων ευκαιριών και ανταμοιβών για διαφορετικές κοινωνικές θέσεις ή status σε μια ομάδα ή σε μια κοινωνία. Περιέχει δομημένα και επαναλαμβανόμενα μοτίβα από άνισες διανομές αγαθών, πλούτου, ευκαιριών, ανταμοιβών και τιμωριών. Ο ρατσισμός, για παράδειγμα, γίνεται αντιληπτός ως ένα φαινόμενο με το οποίο η πρόσβαση στα δικαιώματα και στους πόρους είναι άνισα καταμερισμένη ως προς τις φυλετικές γραμμές. Αντίθετα, το «λευκό προνόμιο» είναι μια έννοια που αναπτύχθηκε από την κοινωνική επιστήμονα Peggy McIntosh, αναφερόμενη στους μυριάδες τρόπους με τους οποίους οι λευκοί άνθρωποι επωφελούνται από την φυλετική ανισότητα.
Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι για τη μέτρηση των κοινωνικών ανισοτήτων: η ανισότητα των συνθηκών, και η ανισότητα των ευκαιριών. Η ανισότητα των συνθηκών αναφέρεται στην άνιση κατανομή του εισοδήματος, πλούτου και υλικών αγαθών. Η στέγαση, για παράδειγμα, είναι μια ανισότητα των συνθηκών με τους άστεγους και όσους ζουν σε στεγαστικά προγράμματα να βρίσκονται στο κάτω μέρος της ιεραρχίας, ενώ εκείνοι που ζουν σε βίλες πολλών εκατομμυρίων δολαρίων να βρίσκονται στην κορυφή.
Ένα άλλο παράδειγμα έγκειται στο επίπεδο ολόκληρων κοινοτήτων, όπου μερικές είναι φτωχές, ασταθείς και μαστίζονται από τη βία, ενώ άλλες έχουν «ενισχυθεί» από επιχειρηματικές επενδύσεις και κυβερνήσεις έτσι ώστε να ευδοκιμούν και να παρέχουν ασφαλείς, σίγουρες και χαρούμενες συνθήκες για τους κατοίκους.
Η ανισότητα των ευκαιριών αναφέρεται στην άνιση κατανομή των «ευκαιριών ζωής» προς τα άτομα. Αυτό αντικατοπτρίζεται σε μέτρα όπως είναι το επίπεδο της εκπαίδευσης, η κατάσταση της υγείας και η αντιμετώπιση από το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης. Για παράδειγμα, μελέτες στην Αμερική έχουν δείξει ότι οι καθηγητές κολεγίων και πανεπιστημίων είναι πιθανότερο να αγνοήσουν τα emails από γυναίκες και έγχρωμους, από ό, τι από λευκούς άνδρες, γεγονός που αποτελεί προνόμιο ως προς τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα των λευκών ανδρών μέσω της διοχέτευσης μεροληπτικών πόρων καθοδήγησης (mentoring).
Οι διακρίσεις κατά του ατόμου, της κοινότητας και των θεσμικών επιπέδων είναι ένα σημαντικό μέρος της διαδικασίας αναπαραγωγής των κοινωνικών ανισοτήτων λόγω φυλής, τάξης, φύλου και σεξουαλικότητας. Για παράδειγμα, οι γυναίκες αμοίβονται συστηματικά λιγότερο από τους άνδρες για την ίδια εργασία και οι κοινωνιολόγοι έχουν καταδείξει αποφασιστικά ότι ο ρατσισμός είναι ενσωματωμένος στα θεμέλια της κοινωνίας μας, και είναι παρών σε όλους μας τους κοινωνικούς θεσμούς.
Δύο βασικές θεωρίες της κοινωνικής ανισότητας
Υπάρχουν δύο κύριες απόψεις των κοινωνικών ανισοτήτων εντός της κοινωνιολογίας. Η μια άποψη συντάσσεται με την φονξιοναλιστική θεωρία ενώ η άλλη με τη θεωρία της σύγκρουσης.
Οι φονξιοναλιστές θεωρητικοί πιστεύουν ότι η ανισότητα είναι αναπόφευκτη αλλά και επιθυμητή και παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνία. Οι σημαντικές θέσεις στην κοινωνία απαιτούν περισσότερη κατάρτιση και κατά συνέπεια θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερες ανταμοιβές. Η κοινωνική ανισότητα και η κοινωνική διαστρωμάτωση, σύμφωνα με την άποψη αυτή, θα οδηγήσει σε αξιοκρατία με βάση την ικανότητα.
Οι θεωρητικοί της κοινωνικής σύγκρουσης από την άλλη πλευρά, βλέπουν την ανισότητα να προκύπτει από την κυριαρχική δύναμη που ασκούν κάποιες ισχυρές ομάδες πολιτών σε λιγότερο ισχυρές ομάδες. Πιστεύουν ότι η κοινωνική ανισότητα αποτρέπει και εμποδίζει την κοινωνική πρόοδο καθώς οι ισχυρές ομάδες καταπιέζουν τις αδύναμες ομάδες ανθρώπων προκειμένου να διατηρήσουν το status quo. Στο σημερινό κόσμο, αυτό το έργο της κυριαρχίας επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της δύναμης της ιδεολογίας – οι σκέψεις μας, οι αξίες, οι πεποιθήσεις, οι κοσμοθεωρίες, οι νόρμες και οι προσδοκίες – μέσα από μια διαδικασία γνωστή ως «πολιτιστική ηγεμονία.»
Πώς μελετούν οι κοινωνιολόγοι την κοινωνική ανισότητα
Κοινωνιολογικά, μπορούμε να μελετήσουμε την κοινωνική ανισότητα ως κοινωνικό πρόβλημα που περιλαμβάνει τρεις διαστάσεις: διαρθρωτικές συνθήκες, ιδεολογική ηγεμονία και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.
Οι διαρθρωτικές συνθήκες περιλαμβάνουν πράγματα που μπορούν να μετρηθούν αντικειμενικά και που συμβάλλουν στην κοινωνική ανισότητα. Οι κοινωνιολόγοι μελετούν, πως π.χ. το μορφωτικό επίπεδο, τον πλούτο, την φτώχεια, τα επαγγέλματα, και η ισχύς οδηγούν στην κοινωνική ανισότητα μεταξύ των ατόμων και των ομάδων ατόμων.
Η ιδεολογική ηγεμονία περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που υποστηρίζουν την κοινωνική ανισότητα που παρουσιάζεται σε μια κοινωνία. Οι κοινωνιολόγοι εξετάζουν πώς οι τυπικοί νόμοι, οι δημόσιες πολιτικές και οι κυρίαρχες αξίες οδηγούν στην κοινωνική ανισότητα και βοηθούν στην διατήρηση της.

Οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις αποτελούν π.χ. η οργανωμένη αντίσταση, οι ομάδες διαμαρτυρίας και τα κοινωνικά κινήματα. Οι κοινωνιολόγοι μελετούν πώς αυτές οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις βοηθούν στη διαμόρφωση ή στην αλλαγή της κοινωνικής ανισότητας που υπάρχει σε μια κοινωνία, καθώς και την  προέλευση τους, τις επιπτώσεις, και την μακροπρόθεσμη επηρροή τους. Σήμερα, τα social media διαδραματίζουν έναν μεγάλο ρόλο στις εκστρατείες κοινωνικής μεταρρύθμισης.
socialpolicy.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ερημη πόλη, πού πήγαν όλοι;

ΙΩΑΝΝΑ ΦΩΤΙΑΔΗ

• 

  Εκκωφαντική σιωπή στον πεζόδρομο του ιστορικού κέντρου Μεσολογγίου. Πλήθος κλειστών καταστημάτων στην οδό Ελεύθερων Πολιορκημένων.

Απαξ και νυχτώσει, η ερημιά γίνεται εκκωφαντική σε πολλές επαρχιακές πόλεις. Η οικονομική κρίση περιόρισε το κατά κεφαλήν εισόδημα των κατοίκων και επέφερε αναγκαίους εξορθολογισμούς και συγχωνεύσεις στο Δημόσιο. «Τα ΤΕΙ Μεσολογγίου είχαν παλιά εγγεγραμμένους 7.000 σπουδαστές, εκ των οποίων οι 4.000 ζούσαν εδώ», αναφέρει στην «Κ» ο Δημήτρης Μαλαβέτας από το messolonghinews. Οι πεζόδρομοι έσφυζαν από ζωή, γέλια και φωνές αντηχούσαν παντού. Ο νεαρόκοσμος, ωστόσο, δεν αποτελούνταν μόνον από σπουδαστές. «Ανά δύο μήνες υποδεχόμασταν στο στρατόπεδο 700 νεοσύλλεκτους, κάθε σχολική χρονιά τοποθετούνταν στα σχολεία δεκάδες αναπληρωτές, ενώ στο Μεσολόγγι μετακόμιζαν και δημόσιοι υπάλληλοι». Μαγαζάτορες αλλά και πολλοί ιδιοκτήτες ακινήτων, που είχαν «επενδύσει» σε αυτές τις πληθυσμιακές ομάδες, αναπολούν το «χρυσό» 2004 με τις αφίξεις-ρεκόρ, εποχή κατά την οποία για μια γκαρσονιέρα χρειαζόσουν... μέσον.
«Τα οκτώ τμήματα του ΤΕΙ έγιναν τρία με 150 άτομα εισακτέους έκαστο», εξηγεί ο κ. Μαλαβέτας, «λίγοι, βέβαια, μετακομίζουν εδώ». Ταυτόχρονα, σχέδιο εξορθολογισμού βρίσκεται εν εξελίξει και στις Ενοπλες Δυνάμεις, που προωθούν την κατάργηση των κέντρων εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων, οι οποίοι θα καλούνται απευθείας στις περιοχές ευθύνης μειζόνων σχηματισμών, στην παραμεθόριο και στα νησιά. «Παλιά, το Μεσολόγγι ήταν διοικητικό κέντρο, αλλά με τον “Καλλικράτη” πολλές υπηρεσίες μεταφέρθηκαν στο Αγρίνιο και στην Πάτρα». Κάτι ανάλογο παρατηρείται και με τους εκπαιδευτικούς. «Από διακόσιους, φέτος έχουμε ίσως πενήντα άτομα», απαντά ο κ. Μαλαβέτας, «διατίθενται λιγότερες θέσεις αλλά και οι ίδιοι προτιμούν τα δυσπρόσιτα μέρη για τα μόρια». Τα νέα δεδομένα έχουν επηρεάσει μέχρι και τη λειτουργία του αστικού λεωφορείου.

Οι σκισμένες αφίσες για πάρτι και τα πρόχειρα γκράφιτι στους τοίχους μαρτυρούν την πάλαι ποτέ ύπαρξη νεολαίας στο Μεσολόγγι.

Καθώς ο κ. Μαλαβέτας εργάζεται και στην οικογενειακή επιχείρηση εστίασης, επιβεβαιώνει τα παραπάνω ιδίοις όμμασι. «Παλιά, τέτοια ώρα, υπήρχε κοσμοσυρροή στον δρόμο μας», σχολιάζει στις 5.30 μ.μ. Σύμφωνα με τον ίδιο, αχτίδα φωτός διαφαίνεται από την Αirbnb, τους ταξιδιώτες- φωτογράφους του Σαββατοκύριακου, που φιλοδοξούν να απαθανατίσουν τα τοπία της λιμνοθάλασσας, αλλά και όσους αγαπούν το bird watching.

Η αποδυνάμωση των κέντρων νεοσυλλέκτων έχει δημιουργήσει πονοκέφαλο και στη Θήβα. «Διαθέτουμε ΤΕΙ, ποτέ όμως δεν “ποντάραμε” στους σπουδαστές, αλλά στους στρατιώτες», σημειώνει κάτοικος, «οι Αθηναίοι φοιτητές λόγω εγγύτητας ανέκαθεν πηγαινοέρχονταν με το ΚΤΕΛ που έχει δρομολόγιο ανά μία ώρα και κοστίζει με το πάσο 6,60 ευρώ ανά διαδρομή».
Στέγαση προσφύγων
Στη γειτονική Λιβαδειά, η κρίση και η ανεργία είχαν αφήσει το αποτύπωμά τους στο real estate. «Μάννα εξ ουρανού αποδείχθηκε το πρόγραμμα στέγασης προσφύγων από την Υπατη Αρμοστεία», σχολιάζει στην «Κ» ο δημοσιογράφος Γιάννης Μπαρδώσας, «νοικιάστηκαν 250 σπίτια, κάτι που έδωσε μεγάλη ανάσα στην τοπική οικονομία». Την εν λόγω προοπτική «φλερτάρουν» πολλοί και στη μακρινή Εδεσσα, που παρά τα χιλιόμετρα που τη χωρίζουν από το Μεσολόγγι, έχει αντίστοιχα προβλήματα. «Φιλοξενούσαμε ένα τμήμα του ΠΑΜΑΚ και διαθέταμε δύο στρατόπεδα», εξιστορεί ο κ. Πέτρος Γιώσης, που ως επιχειρηματίας στην εστίαση βίωσε τις επιπτώσεις της μεταφοράς του τμήματος και της συρρίκνωσης των στρατοπέδων. «Είχα δύο μπαράκια που τα έκλεισα το 2012 και το 2014», συμπληρώνει. «Από το 2015 έχω ανοίξει μαγέρικο, το οποίο εν μέρει λειτουργεί χάρη σε σύμβαση που έχω συνάψει με ιταλική εταιρεία, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου από την Κασπία Θάλασσα». Καθημερινά, εβδομήντα εργαζόμενοι κάθε εθνικότητας γευματίζουν στο εστιατόριό του.

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλης Αυλωνίτης… ωρέ που πάμε;

Πρόκειται ίσως για την καλύτερη σκηνή στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο εν γένει. Ο απίθανος Γύλος ή αλλιώς Σπανοβαγγελοδημήτρης Νικόλας καταθέτει στο δικαστήριο και εξαναγκάζεται από τον έξαλλο πρόεδρο… Διονύση Παπαγιαννόπουλο να δείξει με το δάχτυλο την κατηγορούμενη - καθ’ ότι αλλήθωρος - μπας και βγει άκρη!

Ο λόγος φυσικά για τον Βασίλη Αυλωνίτη. Ακόμη ένα από τα μεγάλα ιερά τέρατα του ασπρόμαυρου ελληνικού σελιλόιντ, που έγραψαν ιστορία με τις ξεκαρδιστικές ατάκες τους, οι οποίες πολλές φορές δεν ήταν τίποτα άλλο από αυτοσχεδιασμός της στιγμής.
Ο Βασίλης Αυλωνίτης γεννήθηκε στο Θησείο την 1η Ιανουαρίου 1904. Προερχόταν από πολύ φτωχή οικογένεια και δούλευε από μικρός κάνοντας διάφορες εργατικές δουλειές. Κάποια στιγμή η ζωή τον έφερε στο θέατρο Έντεν όπου εργάστηκε ως βοηθός σκηνικών.
Από βοηθός σκηνικών… πάνω στη σκηνή!
Η δική του σκηνική παρουσία όμως ήταν μάλλον ανεπανάληπτη. Γεννημένος κωμικός δεν άργησε να τραβήξει τα βλέμματα: «Ένα βράδυ ο θεατρώνης κ. Σκούρας για πλάκα τον έσπρωξε στη σκηνή. Εκείνος τα έχασε, αλλά άρχισε να κουνά τα χέρια και τα πόδια του και να κάνει γκριμάτσες και το κοινό αμέσως τον υποδέχτηκε γελώντας μέχρι δακρύων».
Από κει και πέρα πήρε τη φυσική του θέση πάνω στη σκηνή και σε μικρό χρονικό διάστημα καθιερώθηκε ως ηθοποιός σε επιθεωρήσεις.
Εμφανίστηκε για πρώτη φορά επί σκηνής το 1924 στην οπερέτα του Ν. Χατζηαποστόλου «Το κορίτσι της γειτονιάς». Στη συνέχεια συνεργάστηκε με διάφορους θιάσους μέχρι το 1928, οπότε και στράφηκε προς την επιθεώρηση επικεφαλής δικού του θιάσου.
Την περίοδο του '40 σχημάτισε θίασο με τον Κυριάκο Μαυρέα και ερμήνευσε το στρατιώτη Πολυχρόνη Περονόσπορο στο ηθογραφικό χρονικό Από την Αλβανία στο Ρίμινι.
Στο θεατρικό σανίδι πέρασε τεράστιο μέρος της ζωής του. Υπήρξε για πολλά χρόνια βασικό στέλεχος των επιθεωρησιακών θιάσων του θεάτρου Ακροπόλ και διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του (1956-61).
Ο τελευταίος του θίασος συγκροτήθηκε με τον Κώστα Χατζηχρήστο, το 1967 - 68. Μαζί περιόδευσαν σε πολλές επαρχιακές πόλεις, αλλά λόγοι υγείας τον ανάγκασαν να διακόψει την περιοδεία.
Ένοπλη επίθεση στο θέατρο Περοκέ 


Τον Αύγουστο του 1931 ανέβηκε στο θέατρο Περοκέ η επιθεωρησιακή οπερέτα «Κατεργάρα» των Καπετανάκη - Κατριβάνου. Ήταν στα χρόνια της τελευταίας πρωθυπουργίας του Ελευθέριου Βενιζέλου, μάλιστα οχτώ μήνες πριν πέσει η κυβέρνηση.
Όπως και οι άλλες επιθεωρήσεις της εποχής ήταν λάβρες κατά της κυβέρνησης Βενιζέλου, έτσι και η «Κατεργάρα». Τα πράγματα όμως ένα βράδυ έγιναν επικίνδυνα. Ενώ ο Βασίλης Αυλωνίτης βρισκόταν στη σκηνή για το νούμερό του, τέσσερις θεατές - φανατικοί Βενιζελικοί, σύμφωνα με τον τύπο - όρμηξαν πάνω στη σκηνή και άνοιξαν πυρ εναντίον του με περίστροφο.
Ο ηθοποιός πρόλαβε να καλυφθεί και δεν τραυματίστηκε. Δυστυχώς, οι σφαίρες βρήκαν τον 35χρονο τεχνικό του θεάτρου, ο οποίος πέθανε ακαριαία. Αρκετοί από τους θεατές, ο λογιστής του θεάτρου και μια ηθοποιός, τραυματίστηκαν ελαφρά.
Την επόμενη μέρα, ο τότε αρχηγός της αντιπολίτευσης Παναγής Τσαλδάρης, καταδίκασε τη δολοφονική επίθεση και βρήκε την ευκαιρία να πάρει μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης με το μέρος του. Στην κηδεία του τεχνικού έγινε αντικυβερνητική διαδήλωση. Το περιστατικό συγκλόνισε τον θεατρικό κόσμο, αφού εκτός από τη ζωή που χάθηκε, αμέσως μετά επιβλήθηκε προληπτική λογοκρισία σε όλα τα θέατρα.
Ως ηθικός αυτουργός των γεγονότων θεωρήθηκε ο Παύλος Γυπάρης (1882-1966), για τον οποίο εκδόθηκε και ένταλμα σύλληψης, αλλά ουδέποτε συνελήφθη. Ο ίδιος είχε εμπλακεί στην υπόθεση δολοφονίας του Ίωνα Δραγούμη.
Ο Αυλωνίτης μπορεί να γλίτωσε αλλά όπως έλεγε ο ίδιος, δεν κατάφερε ποτέ να ξεπεράσει το αιματηρό συμβάν καθώς ένιωθε τύψεις για τον άνθρωπο που χάθηκε άδικα για ένα σατιρικό νούμερο στο θέατρο.
Κεφάλαιο κινηματογράφος
Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1929 στην ταινία του Αχιλλέα Μαδρά, «Μαρία Πενταγιώτισσα». Ακολούθησαν άλλες ογδόντα ταινίες από τις οποίες ξεχωρίζουν:
«Η ωραία των Αθηνών» (1954), «Λατέρνα Φτώχεια και Φιλότιμο» (1955), «Λατέρνα Φτώχεια και Γαρύφαλλο» (1957), «Ο Κλέαρχος η Μαρίνα και ο Κοντός» (1960), «Η Χιονάτη και τα 7 Γεροντοπαλίκαρα» (1960), «Η Κυρία Δήμαρχος» (1960), «Τέρμα τα Δίφραγκα» (1962), «Οι Γαμπροί της Ευτυχίας» (1962), «Κορόιδο Γαμπρέ» (1962), «Η Σοφερίνα» (1964)…


Για τελευταία φορά εμφανίστηκε στην ταινία «Η Αριστοκράτισσα και ο Αλήτης» το 1970. Λίγες μέρες αφότου ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα, στις 10 Μαρτίου, πέθανε από καρδιακή προσβολή. Ο ίδιος είχε δει ελάχιστες ταινίες του.
Είχε πει κάποτε στον δημοσιογράφο Δημήτρη Λυμπερόπουλο: «Δημητράκη, θα τις δω στον άλλο κόσμο, όπου, δεν μπορεί, κάποιος Εβραίος ή Έλληνας θα έχει στήσει σινεμά…»

Η σκηνή με την κατάθεση του Γύλου στο δικαστήριο γυρίστηκε όχι μία, αλλά δέκα φορές. Όχι γιατί ο Αυλωνίτης δεν μπορούσε να την ολοκληρώσει, αλλά γιατί το… ακροατήριο δεν μπορούσε να κρατήσει τα γέλια του!

Μεγάλη αποκάλυψη θεωρήθηκε η ερμηνεία του στο «Λατέρνα, Φτώχεια και Φιλότιμο». Μάλιστα λέγεται ότι ο Σακελλάριος δυσκολεύτηκε να πείσει το Φίνο να του εμπιστευτεί το ρόλο. Τελικά ευτυχώς τα κατέφερε. Έτσι ο Αυλωνίτης πήρε κεντρικό ρόλο στην ταινία και να αποδείξει ότι έχει ιδιαίτερες ικανότητες και σε δραματικούς ρόλους.
Ακολούθησε μάλιστα και η ταινία «Λατέρνα, Φτώχεια και Γαρύφαλλο» με έναν ακόμη πιο δραματικό ρόλο για τον Αυλωνίτη. Τη στιγμή που ο Αυλωνίτης βλέπει το όνειρο με τις μαυροντυμένες τσιγγάνες, ο Σακελλάριος την καμάρωνε ως μία από τις καλύτερες του ελληνικού κινηματογράφου.

Η σκηνή από το «Λατέρνα, Φτώχεια και Γαρύφαλλο»

Το ερωτικό σκάνδαλο…
Πριν τον γνωρίσει ο κόσμος ευρέως μέσω του κινηματογράφου, στα νιάτα του, ο Βασίλης Αυλωνίτης υπήρξε γόης! Και μάλιστα μεγάλος. Σπάνια όμως μιλούσε για την προσωπική του ζωή την οποία φρόντιζε να κρατά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Την κοινή γνώμη απασχόλησε μια και μόνη φορά, το 1931, όταν η εφημερίδα «Ελεύθερος Άνθρωπος», τον ενέπλεξε σε ένα ερωτικό σκάνδαλο.

Το δημοσίευμα ήθελε τον ηθοποιό να διατηρεί ερωτική σχέση με θαυμάστριά του κατά την ίδια περίοδο που ανέβαινε η «Κατεργάρα». Το αιματηρό περιστατικό ήταν αυτό που έγινε αφορμή να αποκαλυφθεί το ειδύλλιο καθώς εκείνη έστειλε εκείνο το βράδυ αυτοκίνητο να τον πάρει από το αστυνομικό τμήμα όπου κατέθεσε και να τον πάει να τη συναντήσει.
Ο ηθοποιός που τότε ήταν παντρεμένος με μια χορεύτρια στο θέατρο την Πόπη, ερωτεύτηκε παράφορα την μυστηριώδη άγνωστη. Εγκατέλειψε τη γυναίκα του και έφυγε μαζί της στο Παρίσι. Η εφημερίδα ανέφερε ότι άφησε ένα γράμμα στην εγκαταλειφθείσα σύζυγό του όπου έγραφε:
«Η μοίρα, μου έριξε μπροστά μου μια γυναίκα που με λατρεύει, μια γυναίκα που θα με κάνη μεγάλον, μια γυναίκα που θα με χωρίση βέβαια από σένα, αλλά θα με υποστήριξη. Μη ζητήσης να μάθης περισσότερα…», και κατέληγε με τον χαιρετισμό: «Γεια σου για πάντα, Βασίλης».
Ιδού και η φωτογραφία από την εφημερίδα της εποχής από την Μηχανή του Χρόνου:

Διαβάστε περισσότερα

Έκρηξη φτώχειας: Με 382 ευρώ το μήνα ζουν 5,1 εκατ. άτομα

Αυξάνεται αλματωδώς το 2019

Του Ηλία Γεωργάκη
Έκρηξη της φτώχειας προβλέπεται από το 2019 με τους νεόπτωχους εργαζόμενους, συνταξιούχους,ανέργους και νέους να αυξάνονται αλματωδώς. Σήμερα το 48% του πληθυσμού, δηλαδή 5,1 εκατομμύρια άτομα, ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, που είναι 382 ευρώ τον μήνα. Και από αυτό το 48% υπάρχουν 1,5 εκατομμύρια άτομα που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, δηλαδή κάτω από 182 ευρώ τον μήνα. Μαλιστα στη χώρα μας στην κατηγορία των φτωχών-ανέργων τα επισημα στοιχεία είναι εντυπωσιακά αφου εντάσσονται ο ενας στους δύο ανέργους (48%).
Σύμφωνα με νέα μελέτη του ομ. Καθηγητή του Παντείου κ. Σάββα Ρομπόλη, με τις μειώσεις που έρχονται το 2019 -2020 η μέση σύνταξη, που σήμερα είναι 722 ευρώ, θα πέσει στα 480 ευρώ και αν εφαρμοστεί το 2020 και η μείωση του αφορολόγητου, οπότε θα μπουν οι χαμηλές συντάξεις στη φορολόγηση, τότε η μέση καθαρή σύνταξη στην Ελλάδα θα διαμορφωθεί στα 450 ευρώ.
Με αυτά τα δεδομένα ο κ. Ρομπόλης θεωρεί ότι θα είναι πολύ δύσκολη η επιβίωση αυτής της κατηγορίας των ανθρώπων και πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι, βάσει επίσημων στοιχείων, το 48% του πληθυσμού, δηλαδή 5,1 εκατομμύρια άτομα, ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, που είναι 382 ευρώ τον μήνα. Και από αυτό το 48% υπάρχουν 1,5 εκατομμύρια άτομα που ζουν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, δηλαδή κάτω από 182 ευρώ τον μήνα.’’ Αυτά πρέπει να τα λάβει υπόψη η πολιτεία, αλλά και οι δανειστές, με τους οποίους πρέπει να γίνει διαπραγμάτευση, καθώς, εκτός από την οικονομική, πρέπει να κοιτάμε και την κοινωνική κανονικότητα.’’,παρατηρεί ο κ. Ρομπόλης.
Επισημαίνεται ότι οι συντάξεις μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου (με τις 22 μιεώσεις που επέφερε) οδηγήθηκαν σε νέες περικοπές. Aπό τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας (σύστημα «Ηλιος»-Δεκεμβριος 2017) φαίνεται, ότι σχεδόν μία στις τρεις συντάξεις δεν ξεπερνά τα 500 ευρώ τον μήνα ενώ στο σύνολο των συνταξιούχων η μέση κύρια σύνταξη από όλα τα ταμεία διαμορφώνεται στα 722 ευρώ.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι η περικοπή της προσωπικής διαφοράς στις καταβαλλόμενες συντάξεις,από το 2019 , με την οποία θα μειωθούν περαιτέρω οι παλιές κύριες και επικουρικές συντάξεις, αγγίζει τα 2,5 δισ. ευρώ. Συνδυαστικά με τη νέα μείωση του αφορολόγητου που έρχεται, θα επηρεαστούν συνολικά όλοι οι συνταξιούχοι της χώρας -2,6 εκατομμύρια- καθώς θα απολέσουν από 1 έως 3 συντάξεις. Οι μειώσεις που θα συντελεστούν με βάση το κόψιμο της προσωπικής διαφοράς – κατά 18% – θα πραγματοποιηθούν ήδη μέσα στο 2018, καθώς οι συντάξεις του Ιανουαρίου 2019 θα καταβληθούν τον Δεκέμβριο του 2018.
Δυστυχώς, όμως,οι περικοπές των συντάξεων (κύριων και επικουρικών) δεν περιορίζονται μόνο στο 18%. Από 1/1/2023 κάθε αύξηση στο ποσό της καταβαλλόμενης σύνταξης (λόγω ρήτρας ανάπτυξης) δεν θα προστίθεται ως επιπλέον ποσό στη σύνταξη, αλλά θα συμψηφίζεται αφαιρούμενη για όσα χρόνια χρειαστεί από τουπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς μέχρι την πλήρη εξάλειψή της (άρθρ. 14, Ν.4387/2016 και άρθρ.1, Ν.4472/2017.
Με δυο λόγια, όλοι οι σημερινοί συνταξιούχοι θα εξισωθούν πλήρως με τους νέους πουδιαμόρφωσε το ασφαλιστικό μόρφωμα Κατρούγκαλου, το οποίο μάλιστα στην πλήρη εφαρμογή του θαδίνει συντάξεις 40%-50% μικρότερες σε σχέση με εκείνες του 2014.
Αλλα και για τους εργαζόμενους εκτιμάται ότι τα επόμενα χρόνια το όριο της φτώχειας θα βρεθεί σε υψηλότερα επίπεδα, διότι εκτός από τη μείωση των εισοδημάτων δημιουργείται σταδιακά μια νέα κατηγορία, οι λεγόμενοι εργαζόμενοι – φτωχοί, άνθρωποι δηλαδή οι οποίοι εργάζονται με ευέλικτη μορφή απασχόλησης και οι αμοιβές τους θα κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ τον μήνα, δηλαδή κάτω από 4.150 ευρώ ετησίως, που είναι το όριο της φτώχειας σήμερα.
Ηδη καταγράφεται ανακύκλωση της ανεργίας – με μοίρασμα μίας θέσης εργασίας σε 2 ή και 3 ανέργους, γεγονός που αποδεικνύει την κατάρρευση της πλήρους και σταθερής απασχόλησης. Επισημαίνεται ότι ήδη από την 1/1/2018, όλοι οι μισθοί μειώνονται λόγω της κατάργησης της έκπτωσης 1,5% στην παρακράτηση φόρου, ενώ την 1/1/2020 επέρχεται και νέα περικοπή στις καθαρές αποδοχές των μισθωτών, λόγω της μείωσης του αφορολογήτου -για δεύτερη συνεχόμενη φορά- στα 5.700 ευρώ.
Ηδη η γενιά των «φτωχών» εργαζομένων, με μισθό 327 ευρώ, δηλαδή χαμηλότερο ακόμη και από το επίδομα ανεργίας (360 ευρω) καθιερώθιηκε στην αγορά εργασίας επι κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.
Παράλληλα, διευρύνεται και φτωχοποιείται ακόμη περισσότερο η γενιά των «φτωχών» εργαζόμενων, που δημιουργήθηκε -για πρώτη φορά- με Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, καθώς ο 1 στους 3 μισθωτούς στην Ελλάδα απασχολείται πλέον με μερική απασχόληση και με μισθούς «βοηθήματα».
in.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ο «θείος Όσκαρ» πήρε το όπλο του

 ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ 

mpog@imerodromos.gr

facebook.com/mpogiopoulos

Φέτος στην 90η τελετή των βραβείων Όσκαρ δεν τιμήθηκαν μόνο δημιουργοί του κινηματογράφου. 

Η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου έκανε μια επιλογή: Να καταθέσει τα διαπιστευτήρια της στον στρατό των ΗΠΑ και στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό.

Οι ιθύνοντες της Ακαδημίας ανέθεσαν στον ηθοποιό Γουές Στάντι να βγει στη σκηνή και να δηλώσει με περηφάνια πως υπηρέτησε στο Βιετνάμ. Ως δευτεροκλασάτος ηθοποιός ο συγκεκριμένος η αλήθεια είναι ότι δεν επέδειξε οσκαρική ερμηνεία στο ρόλο του «απελευθερωτή» που του ανέθεσε η Αμερικανική Ακαδημία. 

Στη συνέχεια ακολούθησε ειδικό βίντεο – αφιέρωμα σε ταινίες του Χόλιγουντ που ενώ στην πλειοψηφία τους είναι αντιπολεμικές η Ακαδημία δια του κονφερασιέ της ισχυρίστηκε ότι είναι αφιερωμένες σε εκείνους που πολεμούν για την ελευθερία…

Το εν λόγω βίντεο τέλειωσε με το μήνυμα που βλέπετε στην κεντρική φωτογραφία του δημοσιεύματος μας: 

Τα Όσκαρ ευχαριστούν και τιμούν τους άνδρες και τις γυναίκες που υπηρετούν τον (αμερικανικό) στρατό σε ολόκληρο τον κόσμο. 

Με αυτόν τον τρόπο η κατά τα άλλα προοδευτική – και πραγματικά για τα αμερικανικά δεδομένα σε ορισμένα ζητήματα είναι – Ακαδημία Κινηματογράφου βάρεσε προσοχή στο στρατιωτικό και οικονομικό κατεστημένο. 

Προφανώς, δεν χρειάζεται να αναφέρουμε για ποια ελευθερία αγωνίζεται ο στρατός των ΗΠΑ, ούτε να υπενθυμίσουμε τον τεράστιο κατάλογο των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων των Αμερικανών και των συμμάχων τους, ούτε να μετρήσουμε τα θύματα και την καταστροφή που έφεραν και φέρνουν οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στον κόσμο, από την εποχή της Χιροσίμα και του Βιετνάμ μέχρι την Γιουγκοσλαβία και το Αφγανιστάν. Τα γνωρίζουν καλύτερα από εμάς οι κύριοι της Ακαδημίας (κι αν υποθέσουμε ότι δεν τα γνωρίζουν ας δούνε μερικές ταινίες που έχουν βραβεύσει στο παρελθόν).

Το σίγουρο είναι πως καλές είναι οι ευαισθησίες του Χόλιγουντ και της αμερικανικής βιομηχανίας του θεάματος στα δικαιώματα των παρενοχλημένων γυναικών, καλά και τα αστειάκια για τον Τραμπ αλλά υπάρχουν και όρια.

Κι όταν πρόκειται για τον αμερικανικό στρατό και τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, όταν πρόκειται για το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα τότε ο «θείος Όσκαρ» αποδεικνύεται ένα στρατιωτάκι που βαράει προσοχές.

 Δείτε το σχετικό βίντεο από την τελετή:

The 90th #Oscars honor the men and women of the United States military. pic.twitter.com/DoaztJB7fS

— ABC Network (@ABCNetwork) 5 Μαρτίου 2018

Διαβάστε περισσότερα

Εμιλιάνο Ζαπάτα: «Είναι καλύτερα να πεθάνεις όρθιος, παρά να ζεις γονατισμένος».

O Μεξικανός κτηνοτρόφος που επαναστάτησε κατά των μεγαλοτσιφλικάδων και δημιούργησε τον επαναστατικό στρατό των Ζαπατίστας. Το τραγικό τέλος

Στην αρχική φωτογραφία απεικονίζεται ο επαναστάτης Εμιλιάνο Ζαπάτα. Τραβήχτηκε το 1915 στην πόλη του Μεξικού, Κουερναβάκα. Ο Ζαπάτα με το μεγάλο μουστάκι, φοράει καπέλο σομπρέρο και με το δεξί του χέρι κρατά του τουφέκι του. Ήταν ο ήρωας των αγροτών του Νότιου Μεξικού που αγωνίστηκε για τον αναδασμό των κτημάτων και επαναστάτησε κατά του μεξικανικού καθεστώτος.

Για τους Μεξικανούς ήταν ο «ρομπέν των δασών» που μέχρι το τέλος της ζωής του μαχόταν για τους φτωχούς και την ελευθερία.
Είχε γεννηθεί τον Αύγουστο του 1879 στο χωριό Ανεκουίλκο της μεξικανικής πολιτείας Μορέλο. Ο πατέρας του ήταν κτηνοτρόφος και είχε ακόμη 9 αδέρφια. Στα 17 του χρόνια, έμεινε ορφανός από πατέρα και ασχολήθηκε με την εκτροφή αλόγων. Παρόλο που δεν είχε λάβει ανώτερη μόρφωση, είχε ανεπτυγμένο το αίσθημα του δικαίου και αναζητούσε τρόπους για να αναπτυχθεί η αγροτική παραγωγή και η οικονομική κατάσταση των φτωχών μεξικανών αγροτών. Την περίοδο εκείνη την εξουσία είχε ο δικτάτορας Πορφίριο Ντίαζ, με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεγάλες ανισότητες στην κοινωνία. Χαρακτηριστικά, το 85% της ιδιοκτησίας της γης -«haciendas»-, ανήκε στο 2% του πληθυσμού!
Ο Ζαπάτα τάχθηκε κατά των μεγαλοτσιφλικάδων και στα 18 του χρόνια φυλακίστηκε για τη δράση του υπέρ της επιστροφής των κτημάτων που είχαν δημευθεί από τους τσιφλικάδες.

Εμιλιάνο Ζαπάτα Σαλασάρ ήταν ολόκληρο το όνομά του υπήρξε ο προστάτης των φτωχών αγροτών της πατρίδας του. Πήρε τα όπλα με σύνθημα «γη κι ελευθερία»

Μέχρι τα 30 του χρόνια είχε κερδίσει τον σεβασμό των συγχωριανών του και χρίστηκε επικεφαλής της Επιτροπής Άμυνας, που σκοπό είχε την περιφρούρηση των περιουσιών των μικρο-γαιοκτημόνων. Ζητούσε από την κυβέρνηση δίκαιη αναδιανομή της γης και την επιστροφή των εδαφών που είχαν παραχωρηθεί στους μεγαλογαιοκτήμονες. Ωστόσο τα αιτήματά του έπεφταν στο κενό με αποτέλεσμα μαζί με 80 συμπατριώτες του να πάρουν τα όπλα και να αρχίσουν να διεκδικούν με τη βία τα εδάφη που τους ανήκαν.
Σύντομα, τον ακολούθησαν και άλλοι αγρότες και έγινε ηγέτης μιας επαναστατικής δύναμης που ονομάστηκε «Απελευθερωτικός Στρατός του Νότου». Σε λίγο διάστημα η ομάδα του αριθμούσε 1.000 άνδρες, γνωστοί ως Ζαπατίστας. Οι Ζαπατίστας εργάζονταν κανονικά στα χωράφια και παράλληλα μάχονταν κατά του καθεστώτος. Σημειώνεται ότι ήταν ο μοναδικός επαναστατικός στρατός που αποτελούνταν και από γυναίκες.

Ο «τίγρης του Νότου» κατά της δικτατορίας του Ντίαζ 

Το 1910,  οι Μεξικανοί επαναστάτησαν υπό τον Φρανσίσκο Μαδέρο κατά της δικτατορίας του στρατηγού Ντίαζ, με τον Ζαπάτα να αναδεικνύεται σε ηγετική μορφή της επανάστασης. Με το σύνθημα «Γη και ελευθερία» έμπαιναν στις πόλεις και καταλάμβαναν τα εδάφη των τσιφλικάδων.
Σε διάστημα  τριών ετών, μαζί με τους ήρωες της επανάστασης, Πάσκουαλ Ορόζκο και Πάντσο Βίγια, ανέτρεψαν το δικτάτορα της χώρας, Ντίαζ.
Ο Μαδέρο ανέλαβε την κυβέρνηση, όμως δεν ικανοποίησε τα αιτήματα των επαναστατημένων αγροτών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αποκτήσει πολλούς εχθρούς και να δολοφονηθεί από τον στρατηγό Χουέρτα, ο οποίος αυτοανακηρύχτηκε πρόεδρος του Μεξικού.

Απρίλιος του 1911 οι Ζαπατίστας καταλαμβάνουν την Κουερναβάκα. Ο Ζαπάτα κατάρτισε δικό του αγροτικό πρόγραμμα, γνωστό ως Σχέδιο Αγιάλα. Με αυτό απαιτούσε την κατάσχεση της γης απ’ όλους τους ξένους και του 1/3 των εδαφών των φεουδαρχών, καθώς και την επιστροφή των εδαφών που είχαν κατασχεθεί από τους ντόπιους.

Στις 10 Απριλίου 1919 ο Ζαπάτα έπεσε θύμα ενέδρας. Εκτελέστηκε εν ψυχρώ από τις κυβερνητικές δυνάμεις, κατά τη συνάντησή του με έναν στρατηγό που υποτίθεται ότι ήθελε να προσχωρήσει στην επανάσταση.

Η επανάσταση συνεχιζόταν με τον Ζαπάτα να μπαίνει στην πόλη του Μεξικού από τον Νότο ενώ τον Πάντσο Βίγια από το Βορρά. Μαζί με 60.000 στρατιώτες συναντήθηκαν στο Εθνικό Παλάτι και συμφώνησαν να μην διεκδικήσουν κυβερνητικά αξιώματα και να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης.
Ο Βίγια συμμάχησε με τον Βενουστιάνο Καράντζα, τον οποίο βοήθησε να ανέλθει στην εξουσία με τον Χουέρτα να διαφεύγει εκτός Μεξικού.
Στη συνέχεια επέστρεψε στον Βορρά και ο Ζαπάτα πήγε στην πολιτεία Μορέλο, η οποία είχε περιέλθει υπό τον έλεγχό του.
Σκοπός του ήταν η εφαρμογή της αγροτικής μεταρρύθμισης, του επαναστατικού αγροτικού προγράμματος που είχε δημιουργήσει ήταν γνωστό ως «πρόγραμμα Αγιάλα». Προέβλεπε τη δήμευση του ενός τρίτου των γαιών των φεουδαρχών και το μοίρασμα της στους ακτήμονες καθώς επίσης και την επιστροφή στους μικροϊδιοκτήτες τα εδαφών που είχαν δημευθεί λόγω χρεών.
Ο Ζαπάτα επέμενε στην εφαρμογή του προγράμματος Αγιάλα με τον Καράντζα να εναντιώνεται με αποτέλεσμα να ξεσπάσει εμφύλιος ανάμεσα στους επαναστάτες. Ο Καράντζα είχε υπό τον έλεγχό του το Κεντρικό Μεξικό, ο Βίγια τον Βορρά και ο Ζαπάτα τον Νότο. Το 1917 ο Καράντζα εκλέχτηκε συνταγματικός πρόεδρος του Μεξικού. Ωστόσο, ο Ζαπάτα, στεκόταν εμπόδιο στην καθολική αποδοχή του από τον λαό, καθώς επηρέαζε χιλιάδες Μεξικανούς.

Ο θάνατος του Ζαπάτα

Για τον λόγο αυτό, ο Βενεουστιανό Καράντζα αποφάσισε να δολοφονήσει τον Ζαπάτα με τη βοήθεια του στρατηγού, Ιησού Γκουαγιάρντο. Ο  Γκουαγιάρντο τον προσέγγισε και του ζήτησε να συναντηθούν κρυφά στην έπαυλη de San Juan της  Τσιναμέκα του Μορέλος, δήθεν γιατί ήθελε να να προσχωρήσει στους «Ζαπατίστας».
Στις 10 Απριλίου 1919 ο «τίγρης του Νότου», όπως αποκαλούσαν τον Ζαπάτα έφτασε στο σημείο συνάντησης και οι άντρες του Γκουαγιάρντο τον εκτέλεσαν. Μετά τη δολοφονία του ο «Απελευθερωτικός Στρατός» του διαλύθηκε και ο Καράντζα έλεγξε τον Νότο. Ο Ζαπάτα έζησε και πέθανε όπως επιθυμούσε, καθώς, όπως είχε πει: «Είναι καλύτερα να πεθάνεις όρθιος, παρά να ζεις γονατισμένος».

Η φωτογραφία τραβήχτηκε το 1915 στην Κουερναβάκα. Επιχρωματίστηκε από τον Χρήστο Καπλάνη

Διαβάστε περισσότερα

Για τον Hugo Chavez

O Hugo Rafael Chavez Frias (1954-2013) αποτελεί τον αναμορφωτή της λαϊκής Βενεζουέλας.

Συμεών Ανδρονίδης*

«Γόμες, σεισμέ της Βενεζουέλας, πνίγεις αργά αργά φυσιογνωμίες, διάνοιες μέσα στον κρατήρα του. Ο άνθρωπος πέφτει τη νύχτα μέσα σου κουνώντας τα χέρια, σκεπάζοντας το πρόσωπο απ’ τα άγρια χτυπήματα, ρουφιέται από τους βάλτους, βουλιάζει σε υπόγειες φλέβες, ξαναπροβάλλει σκαφτιάς στους χωματόδρομους, μ’ αλυσίδες στα πόδια, ως να πεθάνει, κατακομματιασμένος, ν’ αφανιστεί, να χαθεί».
( Pablo Neruda, ‘O Γόμες’, ‘Η προδομένη άμμος’).
O Hugo Rafael Chavez Frias (1954-2013) αποτελεί τον αναμορφωτή της λαϊκής Βενεζουέλας. Ο πρώην συνταγματάρχης των ειδικών δυνάμεων της Βενεζουέλας εξελέγη πρόεδρος το 1998. Από εκείνη τη χρονιά ορόσημο για τη σύγχρονη ιστορία της χώρας, εκκίνησε ουσιαστικά η διαδικασία της μπολιβιαριανής επανάστασης. Ο comandante Chavez αρέσκονταν να χρησιμοποιεί τον όρο ‘επανάσταση’ για να περιγράψει και για προσδώσει νόημα στις πολιτικές μίας εκτεταμένης αναδιανομής πλούτου που πραγματοποίησε.
Ο ‘δικός του’ σοσιαλισμός, ή σοσιαλισμός του 21ου αιώνα αποτελούσε ένα σύμμεικτο ιδεολογικό-πολιτικό αμάλγαμα, το οποίο περιλάμβανε αναφορές στον Simon Bolivar και στον εθνικοαπελευθερωτικό του αγώνα, ‘πρωτόλειες’ ριζοσπαστικές-αριστερές πτυχές, εστίαση σε μία ριζική αναδιαμόρφωση των θεσμών, ενεργοποίηση του λαϊκού-εργατικού παράγοντα, έναν αντιαμερικανισμό της δράσης που όμως προσέλαβε κύρια τη μορφή της καταδίκης της ιμπεριαλιστικής πολιτικής των ΗΠΑ, ‘ανασυγκρότηση’ της Νότιας Αμερικής ως ‘χώρου’ όπου συνυφαίνονται το θεώρημα της εθνικής ανεξαρτησίας ή της απόκτησης εθνικής ανεξαρτησίας με μία συγκεκριμένη ριζοσπαστική κοινωνική ταυτότητα.
Οι πολιτικές του ‘Κινήματος για την Πέμπτη Δημοκρατία’ άγγιξαν το πεδίο του κοινωνικού, το ίδιο το πλαίσιο αναπαραγωγής των κοινωνικών τάξεων της Βενεζουέλας.
Οι κοινωνικές-ταξικές ρήξεις που προκλήθηκαν υπήρξαν το προϊόν που ‘γέννησε’ η συγκρότηση και η δραστηριοποίηση ενός οιονεί λαϊκού-εργατικού μπλοκ, το οποίο ακριβώς ως ‘εργαλείο’ κοινωνικής κίνησης έφερε την ιδεολογική σφραγίδα της σοσιαλιστικής-μπολιβαριανής επανάστασης.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, οι πολιτικές που εφάρμοσαν οι διαδοχικές κυβερνήσεις του Hugo Chavez είχαν ως αποτέλεσμα την ανάδυση και την αποκρυστάλλωση μίας βαθιάς διαιρετικής τομής, την οποία σχηματικά θα αποκαλούσαμε ως τομή μεταξύ ενός κοινωνικού, λαϊκής υφής σοσιαλιστικού τσαβισμού και ενός κατά βάση πλουτοκρατικού αντιτσαβισμού που συσπείρωνε γύρω του τμήματα-μερίδες της αστικής τάξης καθώς και της νέας μικροαστικής τάξης.
Το κομματικό σύστημα της χώρας συνυφάνθηκε και δραστηριοποιήθηκε γύρω από αυτή τον διαιρετικό άξονα. Κι οι ταξικά μεροληπτικές πολιτικές του Comandante ήταν εξόχως σημαντικές: μεγάλη μείωση της ‘ενδημικής’ φτώχειας’, καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, δραστική επέκταση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, αναδιανομή πλούτου και ισχύος από τα ‘άνω προς τα κάτω’, διαμέσου της διανομής προς το μπλοκ των λαϊκών τάξεων πετρελαϊκού μερίσματος, αναδόμηση των λαϊκών συνοικιών του Καράκας και των υπόλοιπων αστικών κέντρων της χώρας, συγκρότηση συμμαχιών και διακρατικών ενώσεων που αντιστρατεύονταν το πλέγμα στρατιωτικής-οικονομικής ισχύος και κυριαρχίας των ΗΠΑ. Η πολιτική αυτή ενείχε τα ‘κατάλληλα αποτελέσματα’.
Μία δραστική αλληλουχία-εναλλαγή της πολιτικής και οικονομικής πάλης των τάξεων έλαβε χώρα στη Βενεζουέλα, ή αλλιώς, ιδωμένη με άλλους όρους, η εργατική τάξη, ευρύτερα οι υποτελείς τάξεις ανήλθαν εμπροσθοβαρώς στην πολιτική σκηνή, μεταβάλλοντας τους ίδιους τους κανόνες της πολιτικής αντιπροσώπευσης και της συνάρθρωσης κοινωνικών συμφερόντων. Μία κριτική αξιολόγηση του μπολιβαριανού σοσιαλισμού, επιβάλλει και την αναφορά στις προσίδιες δυσλειτουργίες του, την έμφαση σε έναν εν πολλοίς μονολιθικό κοινοβουλευτισμό, την ‘απόσπαση’ συναίνεσης από  τις ηγεμονικές (και μη) μερίδες της αστικής τάξης, την εκλογικίστικη τακτική,  τη μη προώθηση περαιτέρω ριζοσπαστικών πολιτικών, την εισπήδηση του κόμματος στο κρατικό-κυβερνητικό πεδίο, τη συγκρότηση ενός κρατικού γραφειοκρατισμού που προσομοίαζε σε μία ιδιαίτερη νομή της εξουσίας.
Ο σοσιαλισμός του Comandante σχετίζεται με την ίδια τη διαδικασία επανεπινόησης του μπολιβαριανού φαντασιακού και της μπολιβαριανής πρακτικής, προσαρμοσμένων στις σύγχρονες συνθήκες ενός συγκεκριμένου κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού. Η μπολιβαριανή επανάσταση εγγράφει στο εσωτερικό της τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά ενός σταδιακού κοινωνικοπολιτικού ριζοσπαστισμού, ο οποίος ιδωμένος υπό το πλαίσιο ιδιαίτερων συνθηκών και εναλλασσόμενος με έναν περιώνυμο «ρεαλισμό της συνύπαρξης», προσδιορίζει τη δράση της.
Εντός αυτής της διαδικασίας ανακύπτουν ζητήματα που σχετίζονται με την διφυή φύση του σοσιαλισμού: έμφαση στον κοινοβουλευτικό δρόμο για το σοσιαλισμό, ή προσφυγή σε μία μορφή ένοπλης ταξικής βίας, βία, που, την ίδια στιγμή, «καθαγιάζεται» από το σκοπό;  Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πως ο πολιτικός-ιδεολογικός τσαβισμός, ένεκα της ιδεολογίας της ‘αφύπνισης’ που περιλαμβάνει, συγκροτεί μία «ιδιαίτερη στιγμή θέασης» του ιστορικού προτσές: τη συγκεκριμένη και φορτισμένη περίοδο, o Hugo Chavez αποτελεί ένα ιδιότυπο μείγμα πολιτικού-στρατιωτικού ο οποίος, άλλοτε ριζοσπαστικά «ανυπόμονος» και άλλοτε ρεαλιστικά «εγκρατής» δρα με στόχο να μεταβάλλει την κοινωνική ταυτότητα της χώρας του.
Η συγκροτούμενη και τσαβική «ιδιαίτερη στιγμή θέασης» του προτσές της εξέλιξης, έγκειται στην ικανότητα του Hugo Chavez να  ενσαρκώνει τον «μύθο», τον πολιτικό «μύθο» που διατρέχει την ιστορία μαζί με την πραγματικότητα: ο «μύθος» του αντιιμπεριαλιστή ηγήτορα που με τους πύρινους λόγους του καταδικάζει το ρόλο και την ιμπεριαλιστική δράση των ΗΠΑ στην αποκαλούμενη και «πίσω αυλή» της, (Νότια Αμερική), αποκτώντας τα χαρακτηριστικά του ηγέτη του νοτιοαμερικάνικου μπλοκ του αντιιμπεριαλισμού, (που όμως, «συμβιβάζεται» με την πραγματικότητα, προχωρώντας στη συγκρότηση συμμαχιών με συγκεκριμένα κράτη με στόχο την απόκρουση της επιθετικότητας του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού),  ο «μύθος» του σοσιαλιστική ηγέτη που προβάλλει ως υπερασπιστής των προλετάριων, ορμώμενος από την κοινωνική-οικονομική τους περιθωριοποίηση, ο «μύθος» του ριζοσπάστη που σκέπτεται ρεαλιστικά, που διαβλέπει κάθε φορά τους καταναγκασμούς της πραγματικότητας,  ο «μύθος» του προέδρου που κατατροπώνει τους πολιτικούς του αντιπάλους. Ο πολιτικός «μύθος» λοιπόν και η βιωμένη πραγματικότητα, οι αντιφάσεις και η γραμμική-σταθερή πορεία αποτελούν αξεδιάλυτες όψεις της προσωπικότητας του πρώην συνταγματάρχη.
Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας υπήρξε ένα πρόσωπο του καιρού του. Αναζητώντας τις νομιμοποιητικές του αναφορές στους ήρωες της Βενεζουελάνικης και νοτιοαμερικάνικης ανεξαρτησίας, προβάλλει ως «εργαλείο» και μορφή ώσμωσης και συνύφανσης του ατομικού πράττειν με το συλλογικό, ήτοι με την εμπροσθοβαρή κίνηση των λαϊκών-υποτελών τάξεων της Βενεζουέλας. Η δημιουργία του ‘Κινήματος για την Πέμπτη Δημοκρατία’ αποτελεί μείζον γεγονός για το πολιτικό-κομματικό σύστημα της χώρας. Στο εσωτερικό του κόμματος συνυφαίνονται οι απελευθερωτικές-αντιαποικιακές αναφορές μαζί με τη θεωρία της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης, η καθημερινή πολιτική πρακτική και δράση μαζί με τον κύριο στόχο που είναι ουσιαστικά η «δημιουργία» μίας ‘νέας’ χώρας.
Και πράγματι, η Μπολιβαριανή Δημοκρατία της Βενεζουέλας αποτελεί τον «καρπό» των προσπαθειών του τσαβικού κόμματος, μία Δημοκρατία που συγκροτείται αφενός μεν  στον αντίποδα των προηγούμενων συστημάτων διακυβέρνησης, αφετέρου δε στη βάση μίας κοινωνικής λαϊκότητας που προσδιορίζεται όχι με βάση την συλλογική (εργατική) κατοχή των μέσων παραγωγής αλλά κύρια στο υπόβαθρο της διεκδίκησης και της «συν»-διαχείρισης του πλούτου της χώρας. Αν επιχειρήσουμε να αναλύσουμε λίγο διαφορετικά τα γεγονότα, θα λέγαμε πως αν o  presidente Chavez συνέβαλλε στη διαμόρφωση του κόμματος τότε ήταν το κόμμα εκείνο που συνέβαλλε στη διαμόρφωση μίας ‘νέας’ χώρας της κοινωνικής αναδιανομής. Μετεβλήθη η θέση και ο ρόλος των κοινωνικών τάξεων και μερίδων τάξεων της χώρας. Όμως, μία ‘νέα’ μικροαστική τάξη των εξειδικευμένων επαγγελματιών ‘αυτονομήθηκε’ πολιτικά στην πορεία.
Μιλώντας με γκραμσιανούς όρους, θα αναφέραμε πως το κόμμα λειτούργησε ως συλλογικός διανοούμενος που διαμεσολαβούσε τα αιτήματα, τις στοχεύσεις και τα συμφέροντα μίας πολύ σημαντικής μερίδας των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων. Γενικά μιλώντας, ένα ριζοσπαστικό κόμμα οφείλει να δρα έχοντας ως στόχο το μετασχηματισμό των υποτελών τάξεων σε ιστορικό ‘μπλοκ’, σε συμπαγή μερίδα δύναμης ανατροπής του βιωμένου (κεφαλαιοκρατικού) ‘είναι’.
Προκύπτει έτσι ένα σχήμα ταξικής (διαταξικής) στη βάση της Δημοκρατίας, ακριβώς διότι συγκροτώντας το πλαίσιο του «λαού»[1] των εργαζομένων (των λαϊκών τάξεων), τον αναδίδει στο προσκήνιο, όχι ως αποκλειστικό κάτοχο-νομέα των μέσων παραγωγής και της εξουσίας αλλά ως προνομιακό συνδιαχειριστή. Η Μπολιβαριανή Δημοκρατία της Βενεζουέλας είναι η Δημοκρατία των μη-προνομιούχων που δεν μετασχηματίζονται σε αποκλειστικά προνομιούχους, μη παύοντας όμως να αποτελεί Δημοκρατία μίας  οιονεί βαθιάς ταξικότητας.
Η ‘νέα’ Μπολιβαριανή Δημοκρατία της Βενεζουέλας αποτελεί το πρακτικό πολιτικό αποτέλεσμα των αντιφάσεων (και της προσπάθειας άρσης τους) που συσσώρευσαν η δράση του συγκροτήματος εξουσίας, ευρύτερα η κατίσχυση και η αναπαραγωγή του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Υπήρξε το αποτέλεσμα του τέλους της ταξικής ανακωχής, που δεν έφθασε μέχρι την κήρυξη ενός ολοκληρωτικού ταξικού ‘πολέμου’.  Η υποκειμενικότητα της Δημοκρατίας εμφιλοχωρεί στην πρακτική κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα.
Ο απολογισμός είναι θετικός. Ο Ηugo Rafael  Chavez Frias  διεκδικεί μία θέση όχι στο ‘εικονοστάσιο’ των ηρώων του σοσιαλισμού, αλλά στο κάδρο εκείνων των ηγετών που μέσα από αντινομίες, δυσλειτουργίες και παλινωδίες αντέστρεψαν τη φορά των πραγμάτων, την κοινωνική και πολιτική ιστορία.  Μία εκ νέου ανάδυση μίας εθνικής ταυτότητας αντίστασης ενυπάρχει στο συγκροτησιακό πυρήνα του τσαβισμού, τη στιγμή που η ιστορία ενός συλλογικού οργάνου (μπολιβαριανό κόμμα) ενέχει και συγκροτεί την σύγχρονη κοινωνική-πολιτική ιστορία της Βενεζουέλας.
*Ο Συμεών Ανδρονίδης είναι υποψήφιος διδάκτωρ του τμήματος πολιτικών επιστημών του ΑΠΘ.
[1] Ήταν πολύ σημαντική η συνεισφορά των λαϊκών τάξεων της Βενεζουέλας κατά τη διάρκεια της απόπειρας πραξικοπήματος το 2002, ένα πραξικόπημα που έφερε τη σφραγίδα της ανοιχτής δράσης των ΗΠΑ και των ηγεμονικών και πλέον αντιδραστικών μερίδων της αστικής τάξης. Τι πραγματικά μικρή πίστη στο ιδεώδες της Δημοκρατίας και στα σημαινόμενα της, ένα από τα οποία είναι η διενέργεια εκλογών και η συνακόλουθη αρχή της εναλλαγής στην εξουσία!

Διαβάστε περισσότερα

5 Μάρτη 1943: Ο λαός τσακίζει τους ναζί! – του Νίκου Μπογιόπουλου

 ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ

mpog@imerodromos.gr

facebook.com/mpogiopoulos

Η 5^η Μάρτη 1943 είναι μια επική σελίδα της ελληνικής Ιστορίας. Είναι η ημέρα που μια σκλαβωμένη και υπόδουλη χώρα αλλά με έναν αδούλωτο λαό – η Ελλάδα της Αντίστασης – στέκεται ολόρθη απέναντι στον κατακτητή, αψηφά τη Βέρμαχτ, τη Γκεστάπο και τα Ες Ες, ανατρέπει τους σχεδιασμούς τους να αλυσοδέσουν τα παιδιά του λαού στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και τσακίζει τη θηριωδία τους.
Ήταν πριν από 74 χρόνια. Ήταν ακριβώς σαν σήμερα, όταν ο ελληνικός λαός ματαιώνει τα σχέδια του Χίτλερ για την επιστράτευση των Ελλήνων στα γερμανικά Νταχάου.
Τα γεγονότα εκτυλίχτηκαν ως εξής: Στις 30 Γενάρη του 1943 ο αντιστράτηγος Αλεξάντερ Λερ, στρατιωτικός διοικητής των γερμανικών στρατιωτικών Δυνάμεων ΝΑ Ευρώπης εξέδωσε διαταγή στην οποία έγραφε:

 «1… Κάθε κάτοικος της Ελλάδας ηλικίας από 16-45 χρονών είναι υποχρεωμένος, όταν το απαιτήσουν οι συνθήκες, να αναλάβει δουλειά για γερμανικές ή ιταλικές υπηρεσίες που του υποδείχθηκε. Ανδρικές εργατικές δυνάμεις είναι υποχρεωμένες να εργαστούν κι έξω από τον μόνιμο τόπο κατοικίας τους, αν χρειαστεί σε κοινότητες στρατοπέδευσης. 2. Η πρόσκληση για την ανάληψη της δουλειάς γίνεται άμεσα από τις γερμανικές υπηρεσίες ή μέσω των εντεταλμένων απ’ αυτές ελληνικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα των επιθεωρήσεων εργασίας και των δημάρχων… Όποιος δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις παραγράφους 1 και 2 τιμωρείται με χρηματική ποινή απεριορίστου ύψους, φυλάκιση ή ειρκτή ή με στρατόπεδο αναγκαστικής εργασίας».

Ο Γκέμπελς στις 19 Φλεβάρη εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση: 

«Ο γερμανικός λαός δίνει το αίμα του, η υπόλοιπη Ευρώπη ας δώσει την εργασία της». Την επομένη, 20 του μηνός, από τις δυνάμεις κατοχής ανακοινώνεται ότι: «Ο αρχηγός του τρίτου Ράιχ Αδόλφος Χίτλερ, εκτιμών τη γενναιότητα του ελληνικού λαού, την οποίαν επέδειξεν εις το πεδίον της μάχης, επιθυμεί να έχει τούτον συμπαραστάτην του εις την ιστορικήνπορείαν την οποίαν εχάραξεν διά τη δημιουργία ενός νέου κόσμου και ζητεί προς τούτο τη βοήθειάν του η οποία πρέπει να εκδηλωθεί κατά τρόπον ενεργητικόν και θετικόν».

Η απειλή της επιστράτευσης παίρνει συγκεκριμένη μορφή 3 μέρες αργότερα. Στις 23 Φλεβάρη του 1943 «επί τη βάσει της υπό του Φύρερ και Ανωτάτου Αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων χορηγηθείσης εξουσιοδοτήσεως» εκδίδεται το γερμανικό διάταγμα που προέβλεπε την επιστράτευση Ελλήνων πολιτών για εργασία στην υπηρεσία των κατακτητών. Στο διάταγμα επαναλαμβανόταν ότι όποιος αρνιόταν να πειθαρχήσει θα είχε να αντιμετωπίσει «…χρηματικήν ποινή ή φυλάκισιν ή ειρκτήν ή στρατόπεδον καταναγκαστικών έργων».
Η θύελλα ξέσπασε στις 5 του Μάρτη. Η γενική απεργία υπήρξε καθολική. Ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά βρέθηκε στους δρόμους. Τα πλακάτ με σύνθημα «Κάτω η επιστράτευση!» γεμίζουν τους δρόμους μαζί με χιλιάδες προκηρύξεις του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.
Ο παράνομος «Ριζοσπάστης» εκείνη τη μέρα θα κυκλοφορήσει δύο φορές καλώντας το λαό σε συναγερμό ως τη νίκη. Οι διαδηλωτές, που υπολογίζονται σε πάνω από 300 χιλιάδες καταλαμβάνουν το υπουργείο Εργασίας και καίνε τις καταστάσεις των εργατών που ήταν για επιστράτευση. Οι ναζί θα απαντήσουν στη λαϊκή έκρηξη με τα όπλα.
Ο «Ριζοσπάστης» την επομένη σε έκτακτη έκδοσή του μιλούσε για 12 νεκρούς και πάνω από εκατό τραυματίες. Στην πραγματικότητα οι νεκροί υπερέβαιναν τους 18 και οι τραυματίες υπολογίζονταν σε 135. Κάτω από την λαϊκή έκρηξη οι ναζί εξαναγκάζονται σε υποχώρηση και σε ματαίωση της επιστράτευσης!

«Όσοι συχνά με μοιρολατρική διάθεση – έγραφε πριν μερικά χρόνια ο Νίκος Καραντηνός – αποδέχονται με σκυμμένο το κεφάλι τα αμέτρητα όσα καθημερινά εξοντωτικά γίνονται σε βάρος του λαού πάνω στο ψωμί, πάνω στη ζωή του, στο αύριο αυτής της χώρας, στα δικαιώματά του θα πρέπει να διαβάσουν πώς με τυπωμένα όλα αυτά τα διατάγματα, μ’ έτοιμους τους καταλόγους, τελικά αναγκάστηκαν να τα πάρουν όλα πίσω. Και δημόσια να ανακοινώσουν οι εθνοπροδότες τη ματαίωση της πολιτικής επιστράτευσης».

Τα αποσπάσματα που ακολουθούν περιγράφουν με αυθεντικό τρόπο το πώς γεννήθηκε η 5^ηΜάρτη του 1943. Το κείμενο είναι του Νίκου Πλουμπίδη. 
Γράφτηκε στις 5 Μάρτη 1954, στις φυλακές της απομόνωσης όπου το μετεμφυλιακό κράτος είχε καταδικάσει τον άνθρωπο, τον κομμουνιστή, τον δάσκαλο Νίκο Πλουμπίδη.

***

«Η 5η του Μάρτη, του 1943, είναι ιστορική ημέρα για το Ελληνικό Λαϊκό επαναστατικό κίνημα με παγκόσμια απήχηση και σημασία. Την ημέρα αυτή ολόκληρος ο Αθηναϊκός λαός με ΓΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ στο κέντρο της Αθήνας επέβαλε στο Χίτλερ και στους Ελληνες πράκτορές του να ανακαλέσουν την ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗ. Με λίγα λόγια και χωρίς φιλολογία η 3η Μάρτη εγεννήθη έτσι:
Στις 20 Φλεβάρη ο Γραμματέας της ΚΟΑ (Κομμουνιστική Οργάνωση της Αθήνας) ο αξέχαστος Κ. Χατζήμαλης (σσ: γραμματέας της Επιτροπής Πόλης της ΚΟΑ του ΚΚΕ, εκτελέστηκε από τους γερμανοτσολιάδες στη Θεσσαλονίκη το 1944) ήλθε στο σπίτι μου και μου ανέφερε ότι την επόμενη οι ΔΥ (Δημόσιοι Υπάλληλοι) κατεβαίνουν σε απεργία, ότι όλα είναι έτοιμα και σε ότι σε μια ώρα συνέρχεται η επιτροπή Γκρούπας (ομάδας Αχτίδων) των ΔΥ για να κανονίσουν τις λεπτομέρειες. Πριν δώσω τη συγκατάθεσή μου (διότι καθοδηγούσα την ΚΟΑ από το ΠΓ) θέλησα να εξετάσω προσωπικά τα πράγματα και πήγα στη συνεδρίαση (…). Από όσα ειπώθηκαν έκρινα ότι η απεργία ΔΕΝ είχε προπαρασκευαστεί και ΔΕΝ είχαν εκλεγεί απεργιακά όργανα παντού (…).Ανέβαλα την απεργία για μια βδομάδα και έδωσα συγκεκριμένες οδηγίες για την εκλογή απεργιακών οργανώσεων κ.λπ. Ταυτόχρονα έδωσα εντολή στην ΚΟΑ να προπαρασκευάσει τους εργατοϋπαλληλικούς κλάδους και τις λαϊκές μάζες των συνοικιών έτσι που όταν κηρύξουμε απεργία των Δ.Υ. να την επεκτείνουμε και να την γενικεύσουμε.
Στις 27 Φλεβάρη ξανασυνήλθε η επιτροπή Δ.Υ. (…). Εγώ αφού ανέπτυξα ότι δεν κάνουμε την απεργία για την απεργία αλλά την κάνουμε για να επιβάλουμε τη λύση των εργατικών διεκδικήσεων, ότι η απεργία είναι μια σοβαρή μάχη και η έκβασή της παίζει μεγάλο ρόλο, ότι οι Δ.Υ. χωρίς το βαρύ πυροβολικό τους, το ΤΤΤ, δεν μπορεί νάχουν την επιβολή που χρειάζεται και τον αντίκτυπο στην κοινή γνώμη, ανέβαλα για μια βδομάδα ακόμη και συνέστησα ειδικά συγκεκριμένα μέτρα για τα ΤΤΤ, και το Υπουργείο Οικονομικών.
Στις 4 του Μάρτη, πριν ακόμα φωτίσει, ήλθε ξαφνικά ο Κ. Χατζήμαλης και μου αναφέρει ότι «απεφασίσθη η πολιτική επιστράτευση και ότι αύριο στις 5 του μηνός θα το αναγγείλει από το Ραδιοφωνικό σταθμό Αθηνών ο Πρωθυπουργός Λογοθετόπουλος». Η είδηση ήταν σοβαρή με εξαιρετική πολιτική σημασία. Έπρεπε να προλάβουμε τον εχθρό, προτού αναγγείλει την απόφασή του. Είπα να συγκληθεί αμέσως η επιτροπή πόλης και με συνδέσμους να ειδοποιηθούν τα στελέχη της ΚΟΑ να είναι σε επιφυλακή (…) το ζήτημα ήταν σοβαρότατο, ήταν γενικό πολιτικό ζήτημα (…). Κατέληξα να αναλάβω τις ευθύνες, έβλεπα καθαρά την επιτυχία και τη ΝΙΚΗ, όχι συναισθηματικά, αλλά με τη μελέτη της κατάστασης και αποφάσισα να κατεβάσω στις 5 του Μάρτη τους εργατοϋπαλληλικούς κλάδους της Αθήνας σε ΓΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ και όλο το λαό της Αθήνας σε ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ με σύνθημα: ΚΑΤΩ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗ. ΨΩΜΙ, ΔΟΥΛΕΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ.
Σε δυο ώρες συνήλθε η επιτροπή πόλης της ΚΟΑ που αποτελούνταν από διαλεχτούς αγωνιστές. Εκεί ανέπτυξα την πρότασή μου (σ.σ.: ΓΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ και ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ με σύνθημα: ΚΑΤΩ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗ. ΨΩΜΙ, ΔΟΥΛΕΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ) και ετόνισα τις ιστορικές ευθύνες που αναλαμβάνουμε. Όλα τα μέλη δέχτηκαν με ενθουσιασμό την πρότασή μου. Καθορίσαμε το γενικό πρόγραμμα δράσης και όλοι έφυγαν για να κινητοποιήσουν τους τομείς που καθοδηγούσε ο καθένας. Είπαμε να ειδοποιηθεί και η Κ.Ο. Πειραιά να βοηθήσει κι αυτή.
Από το μεσημέρι της Τρίτης 4 Μάρτη δεκάδες χιλιάδες λαϊκοί αγωνιστές βρίσκονταν σε πυρετώδη κίνηση. Τα τυπογραφεία και οι πολύγραφοι δούλευαν αδιάκοπα. Πλακάτ, σημαίες, συνθήματα ετοιμάστηκαν. Τα σχέδια πορείας του κάθε κλάδου και τομέα καταστρώθηκαν. Χιλιάδες προκηρύξεις και τρικ μοιράστηκαν. Οι συνδέσεις των διαφόρων κρίκων εκανονίστηκαν.
Τα ΧΩΝΙΑ τότε εφευρέθηκαν και τέθηκαν σε εφαρμογή. ΟΛΟΙ οι τομείς ΟΛΑ τα γρανάζια της πολύπλευρης και πολύπλοκης μηχανής τέθηκαν σε κίνηση και άρχισαν να δουλεύουν ταχύτατα και κανονικά. Ξημέρωσε η Τετάρτη 5 Μάρτη του 1943. Όλη η κίνηση, όλες οι υπηρεσίες σταματημένες.
Η ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ήταν πράγματι ΚΑΘΟΛΙΚΗ. Όλα νεκρώθηκαν. Εργάτες, υπάλληλοι, βιοτέχνες, έμποροι, όλοι απεργούν, όλα κλειστά και τότε άρχισε να ξεχύνεται στο κέντρο της Αθήνας ο λαϊκός χείμαρρος των συνοικιών. Για πρώτη φορά τόσο πυκνές λαϊκές μάζες κατέβηκαν στο πεζοδρόμιο για να διεκδικήσουν και να επιβάλουν τα αιτήματά τους. Για πρώτη φορά παρουσιάστηκε μια τόσο μεγάλη σε όγκο και μαχητικότητα ΠΑΛΛΑΪΚΗ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ. Αυτό ήταν πρωτοφανές όχι μόνο για την Αθήνα αλλά και για τις μεγάλες ξένες πρωτεύουσες κι αυτό όχι σε καιρούς ειρηνικούς αλλά κάτω απ’ τον πιο βάρβαρο καταχτητή.
Το παλλαϊκό ξεσήκωμα ήταν τέτοιο που οι κατακτητές αναγκάστηκαν να ανακαλέσουν την απόφασή τους και να δηλώσουν ότι «ΔΕΝ ΤΙΘΕΤΑΙ ζήτημα πολιτικής επιστράτευσης για την Ελλάδα». Η 5η του Μάρτη του 1943 δεν έσωσε μόνο τα ελληνόπουλα από τα γερμανικά κάτεργα αλλά συνετέλεσε και στην πορεία και την εξέλιξη του πολέμου και έδειξε το δρόμο που πρέπει να ακολουθούν οι λαοί για να επιβάλουν τις θελήσεις τους (…)».
(Ν. Πλουμπίδης, Φυλακές Απομόνωσης 5.3.54).
(*) «Τα χωνιά του ΕΑΜ» και το χαρακτικό με θέμα τη διαδήλωση εναντίον της επιστράτευσης της 5ης Μάρτη 1943 είναι έργα του μεγάλου εικαστικού Α. Τάσσου.

Διαβάστε περισσότερα

Η Νότια Αφρική παίρνει πίσω τη γη από τους λευκούς

Το κοινοβούλιο της Νότιας Αφρικής αποφάσισε να προχωρήσει η χώρα σε αναδιανομή της γης, παίρνοντας εκτάσεις από τους λευκούς αγρότες για να τις αναδιανείμει στους μαύρους. Από τα περίπου 55 εκατομμύρια κατοίκων της χώρας το 80% είναι μαύροι και το 9% λευκοί. Ωστόσο, σύμφωνα με τα τελευταία κυβερνητικά στοιχεία του 2017, οι λευκοί κατέχουν το 72% της νοτιοαφρικανικής γεωργικής γης. Ο νέος πρόεδρος της χώρας, Σίριλ Ραμαφόσα, δεσμεύτηκε να προχωρήσει στην αναδιανομή, υποσχόμενος ότι αυτό θα γίνει με ασφάλεια για την οικονομία και την αγροτική παραγωγή της χώρας.

Η αναδιανομή της γης είναι ένα ζήτημα που απασχολεί τη Νότια Αφρική από το τέλος του Απαρτχάιντ. Αμέσως μετά τις εκλογές του 1994, το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC) που ανέλαβε την εξουσία, έθεσε ως στόχο να αναδιανείμει μέσα σε πέντε χρόνια το 30% της αγροτικής γης στους μαύρους. Απέτυχε, αφού ως σήμερα μόλις το 7% έχει αναδιανεμηθεί και μάλιστα το μεγαλύτερο μέρος του δεν έχει παραγωγική χρήση. Τώρα, το κοινοβούλιο της χώρας αποφάσισε να πάει σε συνταγματική αναθεώρηση προκειμένου να προχωρήσει σε απαλλοτριώσεις, χωρίς αποζημίωση, κι έτσι να προχωρήσει γρήγορα η αναδιανομή.
Γη και ιστορία
Αρχικά πώς και γιατί οι μεγαλύτερες εκτάσεις γης βρέθηκαν στα χέρια των λευκών αγροτών; Οι πρώτοι καλβινιστές Ολλανδοί άποικοι έφτασαν στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας το 1652 και σύντομα άρχισαν να εκμεταλλεύονται τις αρόσιμες καλλιέργειες γύρω από το Κέιπ Τάουν. Στις επόμενες δεκαετίες αυξήθηκε ο αριθμός των Ολλανδών (και κάποιων Γερμανών και Γάλλων) αποίκων. Αυτοί διεκδικούσαν γη από τους ντόπιους έως ότου αποίκησαν ολόκληρο το ακρωτήριο.
Οι Βρετανοί κατέλαβαν την περιοχή το 1795. Ακολούθησαν αρκετά χρόνια συγκρούσεων με τους πρώτους Ολλανδούς αποίκους που ονομάστηκαν Μπόερς (η λέξη προφέρεται μπουρ στα ολλανδικά και σημαίνει αγρότης). Για να ξεφύγουν από την βρετανική κυριαρχία οι Μπόερς κατέφυγαν στα βόρεια και βορειοανατολικά διεκδικώντας γη στο Ελεύθερο Κράτος της Οράγγης, το Τράνσβααλ (και τα δύο μαζί έγιναν γνωστά ως «Δημοκρατίες των Μπόερς»), καθώς σε ένα μικρό μέρος της επαρχίας Νατάλ.
Ακολούθησαν πολυάριθμοί πόλεμοι και συγκρούσεις μεταξύ των αποίκων, δηλαδή μεταξύ Βρετανών και Μπόερς αλλά και των ντόπιων πληθυσμών, ιδιαίτερα όταν ανακαλύφθηκαν στις περιοχές χρυσός και διαμάντια. Οι άποικοι εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός ότι είχαν καλύτερα όπλα και διεκδίκησαν περισσότερα εδάφη. Οι εντάσεις μεταξύ Βρετανών και Μπόερς εκτροχιάστηκαν με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν δυο πόλεμοι. Μετά τον δεύτερο πόλεμο, οι Βρετανοί ένωσαν τις αποικίες σε μια χώρα που ονομάστηκε Ένωση της Νότιας Αφρικής.
Ο νόμος που επιβλήθηκε στη χώρα το 1913 όριζε ότι μόλις το 8% της γης προοριζόταν για τους μαύρους κατοίκους. Οι λευκοί που αποτελούσαν περίπου το 20% του πληθυσμού είχαν στην κατοχή τους το 90% της γης. Ο νόμος αυτός καθόρισε το πλαίσιο για τον έλεγχο της γης στη Νότια Αφρική έως και την πτώση του Απαρτχάιντ το 1991.
Ποιος πραγματικά κατέχει τη γη
Τα ποσοστό γης που κατέχουν οι λευκοί είναι ένα ζήτημα που αμφισβητείται από κάποιους που χαρακτηρίζουν ασαφή τα στατιστικά στοιχεία. Οι Νοτιοαφρικανοί πολιτικοί που στηρίζουν μια αγροτική μεταρρύθμιση, με αναδιανομή της γης, υποστηρίζουν ότι σε μια χώρα 55 εκατομμυρίων ανθρώπων, το 80% της γης κατέχουν μόλις 40.000 λευκοί αγρότες.
Ωστόσο, ο ιστότοπος Africa Check παρουσίασε μια δική του μελέτη βάση της οποίας υποστηρίζει ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν είναι σωστός. «Η ιδιοκτησία της γης εξακολουθεί να έχει φυλετικά χαρακτηριστικά αλλά τα στοιχεία αυτά δεν αντικατοπτρίζουν την τρέχουσα κατάσταση», υποστηρίζει η καθηγήτρια Τσέριλ Γουόκερ, ειδική σε θέματα Νοτίου Αφρικής, σύμφωνα με το Russia Today.
Η Γουόκερ πέρσι συνέταξε ένα ενημερωτικό δελτίο αναφορικά με τη διανομή γης για το Ινστιτούτο Φτώχειας, Γης και Αγροτικών Μελετών. Αυτό αναφέρει ότι το 67% της γης της Νότιας Αφρικής χρησιμοποιείται για τη γεωργία. Η Γουόκερ υποστηρίζει ότι λίγοι μαύροι κάτοικοι που είχαν πρόσβαση σε κεφάλαια κατάφεραν να αποκτήσουν γη χωρίς την αγροτική μεταρρύθμιση, ωστόσο, παραδέχεται ότι η μεγάλη πλειοψηφία της γης παραμένει στα χέρια των λευκών αγροτών.
Πως φτάσαμε στην αναδιανομή
Το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC), που κυβερνά την Νότιο Αφρική από την πτώση του Απαρτχάιντ και, είχε υποσχεθεί μεταρρυθμίσεις για την αποκατάσταση των φυλετικών ανισοτήτων στην ιδιοκτησία της γης. Αλλά παρότι πέρασαν 20 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία, οι λευκοί εξακολουθούν να κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος των εκτάσεων της χώρας.
Η αναδιανομή της γης ήταν το βασικό θέμα του τελευταίου συνεδρίου του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου, όπου ο Σίριλ Ραμαφόσα επελέγη για να αντικαταστήσει τον Ζούμα ως ηγέτης του κόμματος. Το κόμμα εμφανιζόταν βαθιά διχασμένο έως και τις τοπικές εκλογές του Δεκέμβρη κι ενώ εξακολουθεί να κυριαρχεί στο πολιτικό τοπίο της Νότιας Αφρικής, πήρε σε αυτές το χειρότερο ποσοστό του από το 1994.
Την περασμένη Τρίτη, ωστόσο, το αριστερό ριζοσπαστικό κόμμα Μαχητές για την Οικονομική Ελευθερία, που ελέγχει μόλις 25 από τις 400 έδρες του κοινοβουλίου, υπέβαλε μια πρόταση για την αλλαγή του Συντάγματος ώστε να επιτρέπεται η απαλλοτρίωση γης χωρίς αποζημίωση. Η πρόταση υποστηρίχθηκε από το ANC που ελέγχει 249 έδρες και πέρασε.
Μιλώντας στο κοινοβούλιο, ο ηγέτης του αριστερού κόμματος, Τζούλιους Μαλέμα, δήλωσε: «ήρθε η ώρα για δικαιοσύνη» στο ζήτημα της γης. «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα αποκαταστήσουμε την αξιοπρέπεια του λαού μας χωρίς να αποζημιώσουμε τους εγκληματίες που έκλεψαν τη γη μας», πρόσθεσε.
Το βασικό κόμμα της αντιπολίτευσης, αυτό της Δημοκρατικής Συμμαχίας (DA) είναι αντίθετο με την αναδιανομή της Γης. Ο εκπρόσωπος του, δήλωσε στο κοινοβούλιο ότι η κίνηση αυτή είναι απλώς ένας τρόπος για να αποσπαστεί η προσοχή της κοινής γνώμης από την αποτυχία των διαδοχικών κυβερνήσεων του ANC. Πρόσθεσε ότι η αναδιανομή θα υπονομεύσει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και θα τρομάξει δυνητικούς επενδυτές.
Πώς θα γίνει η αναδιανομή;
Η αναδιανομή της γης είναι ένα βήμα πιο κοντά μετά την ψηφοφορία της Τρίτης, ωστόσο, το πώς θα γίνει η διαδικασία μένει να αποσαφηνιστεί από την κυβέρνηση. Μετά την ανάληψη της προεδρίας, ο Ραμαφόσα δήλωσε ότι η απαλλοτρίωση γης χωρίς αποζημίωση θα είναι ένα από τα μέτρα που θα χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση για την επιτάχυνση της αναδιανομής.
Αναφερόμενος στην αναδιανομή γης στην οποία προχώρησε ο Ρόμπερτ Μουγκάμπε στη Ζιμπάμπουε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, την οποία ακολούθησε κατάρρευση της παραγωγής τροφίμων και της οικονομίας, ο νέος πρόεδρος της Νότιας Αφρικής τόνισε ότι η διαδικασία στη δική του χώρα θα αντιμετωπιστεί σωστά κι όχι «σαν ληστεία».
«Θα το χειριστούμε με ευθύνη. Θα το χειριστούμε με τρόπο που δεν θα βλάψει την οικονομία μας και την αγροτική παραγωγή», υποστήριξε και πρόσθεσε, «η Νότια Αφρική δεν θα κάνει τα λάθη που έκαναν οι άλλοι» στην «αντιμετώπιση αυτού του περίπλοκου θέματος».
Οι προθέσεις και οι πολιτικές της κυβέρνησης θα γίνουν γνωστές το επόμενο διάστημα. Εξάλλου η αναδιανομή της γης αναμένεται να είναι μια χρονοβόρα διαδικασία. Το θέμα τώρα έχει παραπεμφθεί στην συνταγματική επιτροπή του κοινοβουλίου, η οποία πρέπει να υποβάλει την σχετική έκθεση μέχρι τις 30 Αυγούστου.

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ: Η ψυχή του ανθρώπου στο σοσιαλισμό

• 1k
• 0
• 
  
• 
  

Του Γιάννη Γεράσιμου
«Η ανυπακοή, στα μάτια όποιου έχει διαβάσει ιστορία, είναι η προπατορική αρετή του ανθρώπου. Από την ανυπακοή γεννήθηκε η πρόοδος, από την ανυπακοή και η επανάσταση!!»
«Μονάχα η Φύση,  που οι απαλές της βροχές πέφτουν “επί δικαίων και αδίκων”, θα μου προσφέρει την αγκαλιά των βράχων της να κρύψω το πρόσωπό μου και θα μ’ αφήσει στις κρυφές κοιλάδες της, στη σιωπή τους, να κλάψω χωρίς οι άνθρωποι να μ’ ενοχλούν. Και θα στολίσει μ’ αστέρια τη νύχτα, για να μπορώ να περπατάω στα σκοτεινά χωρίς να σκοντάφτω, θα στείλει τους ανέμους να σκορπίσουν τ’ αχνάρια των ποδιών μου, για να μην με φτάσουν οι άνθρωποι, και θα με αποκαθάρει στα πλατιά της νερά και θα με γιάνει με τα μυστικά της βότανα». Αντισυμβατικός, χαρισματικός και διεισδυτικός παρατηρητής και κριτικός της βικτωριανής εποχής και των ηθών της ο Όσκαρ Ουάιλντ θα αναζητήσει μέσα από ένα από τα τελευταία του κείμενα, το «De profundis», τα αόρατα νήματα μιας ταραχώδους ζωής και ενός πεπρωμένου που έμελλε να χαραχτεί ανεξίτηλα από τον στιγματισμό που επέφερε ο κοινωνικός κομφορμισμός της εποχής του βρισκόμενος πίσω από το κελί της φυλακής. Γεννημένος στις 16 Οκτωβρίου του 1854 στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας ο Όσκαρ Ουάιλντ, ένας από τους σημαντικότερους μυθιστοριογράφους, θεατρικούς συγγραφείς και ποιητές της βικτωριανής ιστορικής περιόδου θα αναδείξει μέσα από το έργο του και τον αντισυμβατικό τρόπο ζωής του έναν διαφορετικό τρόπο θεώρησης για την τέχνη και την κοινωνική συμβίωση ερχόμενος συχνά σε αντιπαράθεση με τις κυριάρχες αντιλήψεις της εποχής του και τον στιγματισμό που αυτές επέφεραν σε όσους δεν τις υιοθετούσαν. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Δουβλίνο και στην Οξφόρδη θα δημοσιεύσει τις πρώτες ποιητικές του συλλογές και θα ασπαστεί το κίνημα του αισθητισμού που αποτελούσε μια αγγλική παραλλαγή του γαλλικού συμβολισμού. Μετά τα ταξίδια του στη Νέα Υόρκη και στο Παρίσι, τις εκεί διαλέξεις και το γάμο του με την Κόνσταντ Λόυς ο Όσκαρ Ουάιλντ θα αρθρογραφήσει σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες της εποχής του και θα δημοσιεύσει κάποια από τα σημαντικότερα έργα του με κυριότερα εκ των οποίων: «Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέυ» το 1890 και «Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός» το 1895. Παρά τη φήμη που του απέφερε η λογοτεχνική του οξυδέρκεια και η ικανότητα ανάδειξης της κοινωνικής πραγματικότητας της εποχής του και των βαθύτερων αδιεξόδων και αντιφάσεων αυτής, ο Όσκαρ Ουάιλντ θα πέρασει τα τελευταία του χρόνια στη φυλακή έχοντας καταδικαστεί για το ποινικό αδίκημα της ομοφυλοφιλίας και θα πεθάνει άπορος στο Παρίσι το Νοέμβριο του 1900 σε ηλικία μόλις 46 ετών.
Στο μοναδικό πολιτικό του κείμενο «Η ψυχή του ανθρώπου στο σοσιαλισμό», έργο που θα συγγράψει το 1891 στο απόγειο ακόμη της λογοτεχνικής του φήμης ο Όσκαρ Ουάιλντ θα επιχειρήσει να αναδείξει την ανάγκη μια κριτικής επίγνωσης της ανθρώπινης ιστορίας και μιας εναλλακτικής θεώρησης του ανθρώπινου πολιτισμού η οποία αποδεσμευόμενη από τον στενό ορίζοντας μια επιφανειακής φιλανθρωπίας που υποβιβάζει τον άνθρωπο καθιστώντας τον αιχμάλωτο ενός μεγαλύτερου κοινωνικού εγκλωβισμού θα φέρει στο προσκήνιο την ανάγκη της συλλογικής κοινωνικής χειραφέτησης και της διαρκούς αναζήτησης μιας κοινωνικής ουτοπίας στην οποία κάθε άνθρωπος θα είναι σε θέση να αναπτύξει πλήρως τον εαυτό του. Η βαθιά αγωνία του Όσκαρ Ουάιλντ για την εύρεση ενός εναλλακτικού δρόμου οργάνωσης της κοινωνίας που θα επιτρέπει την ανθρώπινη ολοκλήρωση μέσα από την αμοιβαία κατανόηση και επικοινωνία θα αποτυπωθεί όμως και σε άλλα έργα του Ουάιλντ όπως στον «Εγωιστή γίγαντα» όπου ο ανήλιαγος κήπος του κτητικού εγωισμού και των μαραζομένων λουλουδιών θα ξανααποκτήσει ζωή μέσα από το αθώο βλέμμα των παιδιών, την αγάπη και την επικοινωνία. Όπως και στην περίπτωση της ταραχώδους ζωής του Όσκαρ Ουάιλντ και της απεγνωσμένης αναζήτησης διεξόδου από τα δεσμά του κομφορμισμού και στιγματισμού που του επιφύλασσε η κοινωνία της εποχής του η μόνη απάντηση μπορεί να προέλθει από την αναζήτηση ενός συλλογικού δρόμου κριτικής διερεύνησης, ανθρώπινης επικοινωνίας και συλλογικής χειραφέτησης στο δρόμο ενός κόσμου που δεν έχει ακόμα γεννηθεί. Γιατί όπως θα παραδεχτεί κάποτε ο Όσκαρ Ουάιλντ: «Ναι, είμαι ονειροπόλος!! Γιατί ονειροπόλος είναι αυτός που μπορεί να βρει το δρόμο του μόνο με το φως του φεγγαριού και η τιμωρία του είναι ότι βλέπει το ξημέρωμα πριν από τον υπόλοιπο κόσμο!!».

http://www.nostimonimar.gr

Διαβάστε περισσότερα