Ρόζα Εσκενάζη (1890 – 1980)

Η Ρόζα απαγορεύει το ρεμπέτικο στην Ελλάδα: Η Ρόζα που λάτρεψε και τραγούδησε το ρεμπέτικο χασικλίδικο τραγούδι, ήταν και η αφορμή να πάψει δια παντός. Με δικό της πάλι τραγούδι, που ετέθη ως ταφόπλακα στα τραγούδια αυτού του είδους, αυτού του κύκλου.

  Βιογραφία

Η Ρόζα Εσκενάζη γεννήθηκε, μάλλον, μεταξύ 1883 – 1887 (κατά Μιχάλη Σέμση) ή κατ' άλλες πηγές την περίοδο 1890 – 1900 και συγκεκριμένα ή το 1895 ή 1897, στην Κωνσταντινούπολη, (αδιευκρίνηστο παραμένει το έτος γέννησης, λόγω της γυναικείας της φιλαρέσκειας, που την οδηγούσε στο να αποκρύπτει την πραγματική της ηλικία, λέγοντας παντού πως είχε γεννηθεί στα 1910). Εβραία.

Η εβραϊκή καταγωγή της κρατάει από τη Σεφαραδίτικη ομάδα.

Σεφαραδίτες

Οι περισσότεροι Εβραίοι της Ελλάδας, ανήκουν στην ομάδα των Σεφαραδιτών, (Σεφαραδίτες).

Η Ελλάδα όμως αποτελεί και την έδρα, της υπό εξαφάνιση Ρωμανιώτικης ομάδας, αλλά και της μοναδικής πολιτιστικής τους κουλτούρας.

Οι Σεφαραδίτες είναι Εβραίοι της Ιβηρικής Χερσονήσου, Ισπανόφωνοι, που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492 από τους μονάρχες, Φερδινάνδο και Ισαβέλλα.

Εγκαταστάθηκαν, οι περισσότεροι από αυτούς, στη Θεσσαλονίκη. Οι Έλληνες Σεφαραδίτες μιλάνε μια διάλεκτο Ισπανοεβραϊκή την Λαντίνο. Άλλες παραλλαγές της ονομασίας τους είναι Σεφαρδίτες, Σεφάρδοι, Σεφαρντίμ αλλά και Σεφαραντίμ, Σεφαρντείμ και Σεφαρ(α)δίμ.

Εσκενάζη – Σκιναζή

Εσκενάζη ή Σκιναζή, στην εβραϊκή ονοματολογία σημαίνει Γερμανοεβραίος. Το όνομα παράγεται από την αρχαία εβραϊκή ονομασία της Γερμανίας: εσκενάζ. Επειδή απαγορευόταν μετά από τους διωγμούς των Ρωμαίων να παίρνουν εβραϊκά ονόματα, χρησιμοποιήθηκαν σε πολλές περιπτώσεις, για τα επώνυμα, οι ονομασίες των τόπων όπου διέμεναν οι εκάστοτε Εβραίοι.

Μάλιστα στους εσκεναζείμ, κατά την ονοματοδοσία των παιδιών τους, δεν επιτρέπεται να τους δίνονται ως μικρά ονόματα, αυτά των παππούδων και των γιαγιάδων τους, όσο αυτοί είναι ακόμα στη ζωή.

Θεσσαλονίκη

Η οικογένειά της Σάρας μετακομίζει στη Θεσσαλονίκη στις αρχές του 1900.

Η Θεσσαλονίκη τότε βρίσκεται στην εποχή που γνώρισε τη ραγδαία οικονομική ανάπτυξή της, με την ταυτόχρονη θεαματική αύξηση του πληθυσμού της, κατά 70%.

Ο πατέρας της Σάρας, ο Αβραάμ Σκιναζή, δούλεψε σε εργοστάσιο επεξεργασίας βάμβακος, κάνοντας και διάφορες άλλες εργασίες για τη βελτίωση του οικογενειακού εισοδήματος. Παρ' όλη τη φτώχεια του, μαθαίνει στην κόρη του γραφή και ανάγνωση, με τη βοήθεια κάποιας γυναίκας γειτόνισσας, που ήταν γραμματιζούμενη. Η μόνη τυπική και ουσιαστική παιδεία – εκπαίδευση της κατοπινής Ρόζας, ήσαν αυτά τα μαθήματα. Κατ' άλλες πηγές δεν ήξερε καθόλου γράμματα και ή τα έμαθε πολύ αργότερα μόνη της ή δεν έμαθε ποτέ αλλά έβαζε κάποιους και την εγγονή της, να της διαβάζουν τους στίχους, τους οποίους μάθαινε αμέσως απ' έξω. Τριάντα τρία χρόνια μετά από το θάνατό της και το μυστήριο της ζωής της συνεχίζεται.

Χαρακτήρας - Ταλέντο

Η Ρόζα Εσκενάζη, όσο ζούσε, είχε καταφέρει με την γλυκύτητα του χαρακτήρα της, να επισκιάσει αρκετές γυναικείες προσωπικότητες της εποχής της, ενώ με το χαρακτηριστικά μοναδικό ταλέντο της, είχε καταφέρει να υπερτερήσει των άλλων, των εξ ίσου με αυτήν, σπουδαίων και κορυφαίων, καλλιτεχνών γυναικών της εποχής της.

Η σπάνια φωνή της, το πηγαίο της ταλέντο, το πείσμα της, το πάθος της για το τραγούδι, ήσαν τα αδιαφισβήτητα προσόντα της, που την κατέστησαν μοναδικά κορυφαία τραγουδίστρια–ερμηνεύτρια, του παραδοσιακού, του ρεμπέτικου και του σμυρναίικου  τραγουδιού.

Η διάσημη εβραία τραγουδίστρια κατά τα τέλη της δεύτερης δεκαετίας του προηγούμενου αιώνα είχε ήδη ξεκινήσει τις ηχογραφήσεις και τις εμφανίσεις της.

Η Ρόζα Εσκενάζη ήταν η πρώτη γυναίκα που τραγούδησε σε πάλκο.

Πολίτικα, Σμυρναίικα, Αρμένικα, τουρκικά, Ελληνικά Τραγούδια, ήσαν ένα μικρό μέρος του ρεπερτορίου της.

Τουρκική γλώσσα

Σημειώνω πως υπάρχουν μύθοι πολλοί και εσκεμμένες συγχύσεις που διέσπειρε η ίδια η Ρόζα για τη ζωή της. Λέγεται πως πρώτα έμαθε να μιλάει Ελληνικά και ύστερα από μόνη της, έμαθε τουρκικά. Πολύ αργότερα. Όλα αυτά όμως ισχύουν αν αποδεκτούμε ως ημερομηνία γέννησής της το 1905 ή το 1910 που η ίδια δήλωνε παντού. Αν όμως η ημερομηνία γέννησής της συνέβη το 1883 ή το 1887, τότε η Ρόζα δε γεννήθηκε μετά την έλευση της οικογένειας στην Ελλάδα, αλλά πολύ πολύ πριν. Ήτοι, όταν έφτασε η οικογένεια του Σκεναζή στη Θεσσαλονίκη, η Ρόζα θα ήταν ήδη δεκαεπτά ετών ή δεκατριών. Όσο και ήταν δηλαδή, γνώριζε τουρκικά. Αφού είχε ζήσει μέχρι τότε στην Κωνσταντινούπολη.

Θέατρο Γκραντ Οτέλ / Grand Hotel – πρώτες εμφανίσεις

Η Σάρα Εσκενάζη, την καριέρα της την ξεκίνησε από την εποχή ακόμα που με την οικογένειά της διέμενε στη Θεσσαλονίκη, σε κάποιο κοντινό σπίτι, στο Θερινό Θέατρο Γκραντ Οτέλ, όπου και εμφανίστηκε αρχικά ως χορεύτρια στη σκηνή του. Λίγο αργότερο σε εφηβική ακόμη ηλικία, φτάνει στην Αττική, Αθήνα και Πειραιά, ακολουθώντας έναν αρμένικο θίασο καμπαρέ.

Είχε τραγουδήσει επίσης στα μεγάλα και διαβόητα κέντρα: Πικ Νικ και Χρυσούν Απίδιον, φημισμένο ίσως το πιο φημισμένο των αρχών του 19ου αιώνα. Στο Χρυσούν Απίδιον η Ρόζα εμφανίστηκε το 1934.

Η σπουδαία της φωνή, κατάφερε να ενώσει τους ψυχισμούς, τους πολιτισμούς και τις παραδόσεις των λαών και των  ανθρώπων της Ελλάδας, της Ανατολίας και της Μέσης Ανατολής.

Στο σύνολο της ζωής της η Ρόζα Εσκενάζη προσπάθησε να γονιμοποιήσει το πείσμα της και το πάθος της για το τραγούδι, μέσα από το άνοιγμα (τραγουδιού και μουσικής) και σε όλους τους άλλους λαούς.

Εκεί κοντά στο Θερινό Θέατρο Grand Hotel, όπου διέμενε με την οικογένειά της, έβλεπε και συναναστρεφότανε με πολλές κοπέλες και κυρίες, που έπαιρναν μέρος στις θεατρικές παραστάσεις του εν λόγω Θεάτρου αλλά και της πόλης της Θεσσαλονίκης γενικότερα.

Με την πρόφαση πως βοηθούσε, μεταφέροντας τα ρούχα τους, κάνοντας μικροθελήματα ή κάνοντας την αμπιγιέζ τους, κατάφερε να γίνει απαραίτητη σε δύο από τις χορεύτριες, που τη συμπάθησαν, δίνοντάς της την ελπίδα  πως και η μικρή Σάρα θα μπορούσε να πιστέψει βαθειά μέσα της, πως ίσως κάποτε να γινόταν και αυτή μία περσόνα της θεατρικής σκηνής, του μουσικού θεάτρου, του τραγουδιού και του χορού.

Το ξυλοφόρτωμα που δέχτηκε από το σύνολο μάλλον της οικογένειάς της δεν τη συνέτησε. Αντίθετα η μηχανή του πάθους της ενεργοποιήθηκε πολύ περισσότερο, η σκηνή, το πάλκο, ο χορός και το τραγούδι που έτσι και αλλιώς υπήρχαν μέσα τους, τώρα θέριεψαν.

Έτσι η καριέρα της ξεκινάει ως χορεύτρια, λέγοντας όμως που και που και κάποιο τραγουδάκι.

Η Σάρα, σε όλη την περιπέτεια της ζωής της και του έργου της, υπήρξε ένας απελευθερωμένος άνθρωπος, ένας ελεύθερος χαρακτήρας, με ιδιαίτερα δυναμική συμπεριφορά.

Ο Γιάνγκος – Ο Α' Γάμος

Το παραδοσιακό κατεστημένο κλονίζεται αλλά κλονίζει και την ίδια τη Ρόζα, που φέρνει τα πάνω κάτω. Η εικόνα της γυναίκας, η θέση της γυναίκας, εκείνη την εποχή, ήταν αυτή που υποδείκνυε ο πατέρας της, ο αδερφός της, ο άντρας της, ο όποιος κηδεμόνας της. Λίγες ελάχιστες γυναίκες έσπασαν το φράγμα των δεσμεύσεων, μία από αυτές ήταν και η Ρόζα. 

Έτσι και στην προσωπική της ζωή, ερωτεύεται τον πλούσιο γόνο, Γιάννη Ζαρντινίδη ή Σαρντινίδη το Γιάνγκο, (κατά πολύ μεγαλύτερό της, αλκοολικό), που καταγότανε από τις εύπορες οικογένειες της Καππαδοκίας. Η έφηβη ακόμα Σάρα, δεν εγκρίθηκε ως άψογη επιλογή του γιου τους, (ως νύφη θεωρήθηκε αμφιβόλου ηθικής,) λόγω της ενασχόλησής της, μάλλον, με τα καλλιτεχνικά του καιρού της, ίσως και του ελεύθερου χαρακτήρα της, αναγκάζοντας με αυτόν τον τρόπο τους ερωτευμένους, Σάρα και Γιάννη, στο να κλεφτούν στα 1913.

Τώρα η μικροπαντρεμένη Εσκενάζη αλλάζει το όνομά της και από Σάρα αποκτά το Ρόζα.

(Αν όμως έγινε ο γάμος, τότε αυτό σημαίνει πως ο ένας εκ των δύο έχει αλλάξει θρήσκευμα ή ο Γιάνγκος έγινε Εβραίος ή η Σάρα βαφτίστηκε Χριστιανή. Αλλιώς δε γινότανε γάμος. Ή μήπως δεν έγινε ο γάμος αυτός ποτέ;)

Ρόζα λοιπόν θα είναι πλέον, το όνομα με το οποίο θα δοξαστεί στο Πανελλήνιο, αυτή η ίδια, αλλά και το Ρεμπέτικο, το Παραδοσιακό και το Λαϊκό αστικό Τραγούδι της Ελλάδας, στα πέρατα των περασμάτων της.

Ο θάνατος του Γιάνγκου – η γέννηση του Παράσχου

Ο σύζυγός της, Γιάννης Ζαρντινίδης, στα 1917 πεθαίνει ξαφνικά, και η Ρόζα Εσκενάζη, μένει ξοπίσω, χήρα (και μάλλον έγγυος) και μικρομάνα, (λίγο αργότερα), με το μικρό γιο τους, Παράσχο Ζαρντινίδη.

Η Ρόζα, δεν ήταν μάλλον φτιαγμένη για το ρόλο της μητέρας. Αφού πήρε μάλιστα και την απόφαση να εγκαταλείψει το παιδί σε οικοτροφείο – ορφανοτροφείο, (Άγιος Ταξιάρχης – Ξάνθης), επιβεβαιώνει και τη θέλησή της και την αδυναμία της, να μη συνεχίσει με το ρόλο της μάνας. Πάντα πιστεύοντας, ακράδαντα μέσα της, πως το παιδί, η φροντίδα του, η διαπαιδαγώγησή του, οι ενασχολήσεις της με αυτό, θα την εμπόδιζαν να ζήσει τη ζωή της όπως αυτή θα ήθελε, πως δε θα την άφηνε να  ακολουθήσει την καριέρα της.

Η οικογένεια Ζαρντινίδη, ευτυχώς, ανέλαβε την οικονομική  υποστήριξη του εγγονού της, εξασφαλίζοντας σε αυτόν τα δέοντα, που τον βοήθησαν και τον ώθησαν να γίνει ανώτερος αξιωματικός στον Ελληνικό Στρατό.

Μητέρα και γιος, Ρόζα και Παράσχος, συναντήθηκαν αργότερα, στα 1935, στην Αθήνα.

Άφιξη στην Αθήνα και στον Πειραιά

Μετά τον πρόωρο θάνατο του συζύγου της Ρόζας, Γιάννη Ζαρντινίδη, αυτή μετακομίζει στην Αθήνα, ακολουθώντας την εσωτερική της παρόρμηση για το πάλκο, το χορό και το τραγούδι.

Οι αρμένισσες αρτίστες του καμπαρέ, Σεραμούς και Ζαμπέλα, λόγω που η Ρόζα μιλούσε τουρκικά, λόγω που διέκριναν και το ταλέντο της στο τραγούδι, την πλησίασαν την ξεχώρισαν και της πρόσφεραν την ευκαιρία να τραγουδήσει στο πάλκο του καμπαρέ, ενώ ταυτόχρονα εμφανιζότανε και ως χορεύτρια.

Το ρεπερτόριό της αποτελείτο από τραγούδια τουρκικά αρμένικα και Ελληνικά.

Στο καμπαρέ την ανακαλύπτει Παναγιώτης Τούντας. Τέλη του 1920.

Πρώτες ηχογραφήσεις και μετά

“Μαντίλι Καλαματιανό”, “Κόφτηνε Ελένη την Ελιά” είναι οι δύο πρώτες της ηχογραφήσεις στην Columbia Records.

Από κείνη τη στιγμή μέχρι τα 1960, αδιάκοπα πλέον, ταξίδεψε η Ρόζα σε μεγάλες και μοναδικά καταπληκτικές ηχογραφήσεις, ανοίγοντας έναν τεράστιο διάπλατο δρόμο στην Ελληνική Δισκογραφία και στην καριέρα της.

Σε λιγότερα από δέκα χρόνια, από τα πρώτα της τραγούδια είχε ήδη ηχογραφήσει περί τα τριακόσια κομμάτια, στην αυτή εταιρεία, κατά το ήμισυ του 1930, καθιστώντας την πλέον, ως μία αν όχι τη μία και μοναδική, δημοφιλέστερη σταρ του ρεμπέτικου, του λαϊκού και του παραδοσιακού τραγουδιού.

Συνεργάτες Συνθέτες

Μεγάλοι συνθέτες της Σμύρνης και της Πόλης, Γρηγόρης Ασίκης, Μάρκος Βαμβακάρης, Σωτήρης Γαβαλάς, Ιωάννης Δραγάτσης-Ογδοντάκης, Κώστας Καρίπης, Ιάκωβος Μουντανάρης, Βαγγέλης Παπάζογλου, Σπύρος Περιστέρης, Κώστας Σκαρβέλης,  Κώστας Τζόβενος, Μανώλης Χιώτης, Μανώλης Χρυσαφάκης, και πάρα πολλοί άλλοι, αποτελούν μέρος των σπουδαίων, που της εμπιστεύτηκαν τραγούδια τους, κάνοντάς την διάσημη, αλλά και αυτή με τη σειρά της, τους έφερε απίστευτες κερδοφόρες πωλήσεις, αφού είχε πλέον η φωνή της γίνει αναγνωρίσημη και μοναδική.

Η Παραγωγή της

Είχε, στις εβδομήντα οχτώ στροφές, ηχογραφήσει, περί τα διακόσια πενήντα τραγούδια, που αποτελούνταν από Ρεμπέτικα, Αμανέδες και Δημοτικά Παραδοσιακά Τραγούδια. Τα τραγούδια συνολικά που ηχογραφήθηκαν έφτασαν περί τον αριθμό των εξακοσίων κομματιών.

Γνωστά τραγούδια επιτυχίες της

Αερόπλανο θα πάρω, Αμανές, Γύφτισσα, Δημητρούλα, Έλα φως μου, Ελενίτσα μου, Η Εβραιοπούλα, Καναρίνι μου γλυκό, Κάτω στα λεμονάδικα, Λιλή η σκανταλιάρα, Μαρικάκι μου, Μπαμπέσα, Μπαμ και μπουμ, Μη βιάζεσαι μικρή μου θα σ' αρραβωνιαστώ, Μου 'χεις πάρει το μυαλό, Ναυτάκι,   Πατρινιά, Σέρβικος πολίτικος, Τα κεριά τα σπαρματσέτα, Χαρικλάκι, είναι μερικά μόνο από τα σπουδαιότατα τραγούδια που ερμήνευσε, αλλά που αποτελούν και διατηρούν και την αδιαμφισβήτητη μέχρι σήμερα, ανεξίτηλη αξία τους, αφού είναι σε πρώτη ζήτηση από όποιον θέλει να διασκεδάσει, να χορέψει, να τραγουδήσει, να ξενυχτήσει.

Το 1930 περίπου είχε γεννήσει ένα κοριτσάκι, που  το εγκατέλειψε σε κάποιο ορφανοτροφείο.

Πρέζα όταν πιεις - το τραγούδι ταφόπλακα του χασικλίδικου και του ρεμπέτικου τραγουδιού στην Ελλάδα - η Λογοκρισία του  Μεταξά - το προηγούμενο της λογοκρισίας του Κεμάλ στην τουρκία - ο αναγκαστικός νόμος 1619.1939 - η Βαρβάρα

Το τραγούδι που η Ρόζα τραγούδησε, Πρέζα όταν Πιεις, 1935 -1936, ήταν η αφορμή για την επιβολή της μεταξικής λογοκρισίας.

Αμέσως μετά την πραξικοπηματική εκτροπή, με τη βοήθεια της Βασιλείας, Γεώργιος, ο Ιωάννης Μεταξάς, ιδρύει αρμόδιο Υπουργείο για τη λογοκρισία του Τύπου και της Μουσικής. Πριν ακόμα νομοθετήσει, πριν καλά καλά θεσπίσουν σχέδιο νόμου, απαγορεύουν τη Βαρβάρα του 1935, του Παναγιώτη Τούντα, ακολουθώντας και το τραγούδι της Ρόζας, πάλι του 1935, που είχε γράψει ο Αιμίλιος Σαββίδης, Σαβαίμ, Βοσπορινός Ν. Δέλτας τους στίχους και τη μουσική ο Σώσος Ιωαννίδης, Ψυριώτης, με τον τίτλο Πρέζα όταν πιεις, που έφερε και τη γενική απαγόρευση πλέον σατυρικών, χασικλίδικων και ανατολίτικων τουρκικών τραγουδιών.

Στην Ελλάδα της Δικτοτορίας του Μεταξά, με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου 1936, η λογοκρισία δεν αρκέστηκε μόνο στο λόγο. Δεν λογοκρίνονταν μόνον οι στίχοι. Ο λόγος δηλαδή. Κατέχει το καθεστώς αυτό και την παγκόσμια πρωτιά, της λογοκρισίας και στη μουσική.

Της Μεταξικής Λογοκρισίας είχε προηγηθεί η κεμαλική λογοκρισία και απαγόρευση του 1934, δύο χρόνια πριν, όπου είχαν τεθεί σε υποχρεωτική απόσυρση όλα αυτά τα Σμυρναίικα και Πολίτικα ως Ελληνικά ή ως βαθειά ανατολίτικα.

Κατοχή

Την περιόδο της Κατοχής συνέχισε τις εμφανίσεις της ως τραγουδίστρια, παρ' όλους τους κινδύνους καταγωγής της.

Το 1942 άνοιξε δικό της μαγαζί με την ταμπέλα να γράφει για τίτλο “Κρυστάλ”, ένα επιτυχημένο εστιατόριο ταβέρνα, επί της οδού Σατωβριάνδου. Βοηθούσε όσους μπορούσε στη μεγάλη πείνα της σκληρής εκείνης περιόδου. Τη δραστηριότητα αυτή τη μοιράστηκε με το γιο της Παράσχο.

Η Εβραία Ρόζα, στην κατοχή, είχε καταφέρει να έχει πλαστό πιστοποιητικό γέννησης, που της άλλαζε την ηλικία, την εθνικότητα, τη θρησκεία και την καταγωγή της.

Συνάπτοντας δε ερωτικές σχέσεις με Γερμανό αξιωματούχο, κατάφερε να έχει και άλλου είδους άσυλο και προνόμια.

Στήριξε την Εθνική Αντίσταση, ακόμα και μέσα από τη σχέση της με το Γερμανό. Πολλοί αντιστασιακοί εκρύβησαν στο σπίτι της. Άγγλοι που πήραν μέρος στην Εθνική Αντίσταση βρήκαν καταφύγιο και πέρασμα από το σπίτι της. Κατάφερνε να παίρνει μυστικά από το Γερμανό φίλο της και να τα διοχετεύει στους ανθρώπους της αντίστασης. Πολλοί Εβραίοι της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, διασώθηκαν, ανάμεσά τους δε  ήταν και η δική της οικογένεια, που γλύτωσαν την αποστολή τους στο Άουσβιτς και στα άλλα κρεματόρια των Ναζιστών.

Στα 1943 προδίδεται, αποκαλύπτεται, συλλαμβάνεται, φυλακίζεται για τρεις μήνες, απελευθερώνεται από το γιο της, έχοντας επίσης και την υποστήριξη της σχέσης της, του Γερμανού αξιωματούχου Χάνς, αλλά και του Στρατηγού Χριστόδουλου Τσιγάντες, που ήταν φίλος του γιου της Παράσχου.

Από την ελευθέρωσή της μέχρι το τέλος του σκληρότερου  και πιο χυδαίου πολέμου που γνώρισε ποτέ ο Πλανήτης Γη, η Ρόζα κρυβότανε στο σπίτι της, είτε όπου αλλού, για να αποφύγει μία πιθανή και εκ νέου σύλληψή της από τους Ναζί. Ίσως να ήταν η πρώτη φορά στη ζωή της που φοβήθηκε.

Αρωγός τρίτων

Με τις σπουδαίες της διασυνδέσεις, κατάφερε να προωθήσει στο τραγούδι, δισκογραφικά, τη Μαρίκα Νίνου, τη Στέλλα Χασκήλ και πολλούς και πολλές ακόμα.

Με την απλοχεριά της μπόρεσε να συνδράμει πολλές άρρωστες τραγουδίστριες είτε με φάρμακα είτε και άμεσα με οικονομική ενίσχυση. Επίσης έβρισκε δουλειά σε όποιον άνεργο και κατατρεγμένο νέο άνθρωπο, σε εργοστάσια κι αλλού.

Χρήστος Φιλιππακόπουλος – ο Άντρας

Στα 1949, ενώ δούλευε στου Σκλαβούνου, στην Πάτρα, ερωτεύεται τη Ρόζα ο νεαρός αξιωματικός της αστυνομίας Χρήστος Φιλιππακόπουλος. Ο κατά είκοσι πέντε με τριάντα χρόνια νεότερός της, αυτός άνδρας, θα είναι πλέον η μοιραία ίσως και πιο τυχερή, τρυφερή κι ανθρώπινη σχέση της ζωή της. Ο έρωτας αυτός ήταν σε όλη τη διάρκεια του, ελικρινής, ακμαίος κι αμοιβαίος και μέχρι το τέλος της ζωής της Ρόζας.

Η Ρόζα ήταν κατά τη γνώμη ήταν το απόλυτο μαθηματικό μυαλό σε ό,τι αφορά στις ηλικίες και στη δημιουργία γρίφων επ' αυτού του θέματος. Το μπέρδεμα της ληξιαρχικής της εγγραφής, η αλλαγή της ημερομηνίας γέννησής της, η αλλαγή των χαρτιών της στην Κατοχή, ο μικρότερος κατά 20, 25 ή 30 χρόνια, Χρήστος της, η αναγωγή πλέον της ηλικίας της με το πόσο είναι ο Χρήστος και όχι με το πόσο είναι (ήταν) η ίδια. Άλλαξε το κέντρο βάρους των ενδιαφερομένων για την ακριβή ηλικία της, και το μετέθεσε στο πόσο ήταν ο Χρήστος. Όσο μίκραιναν το Χρήστο τόσο μικραινε κι αυτή. Όλα αυτά τα παιχνίδια της γυναίκας Ρόζας, με τα μαθηματικά της, τα ιδιότυπα μαθηματικά της, δημιουργούν το μυστήριο, ακόμα και σήμερα. Να σκεφτεί κανείς πως πρόκειται για άτομο που δεν είναι χαμένο στο παρελθόν: έζησε μέχρι το 1980. Παρ' όλ' αυτά, κανείς δεν ξέρει απόλυτα κάτι γι αυτήν.

Τα παιχνίδια της όμως συνεχίζονταν και δημιουργούσαν μυστήριο ανυπαρξίας της, σα να μην ήθελε πια, η μεγάλη πρωταγωνίστρια, να βρίσκεται μπροστά στα φώτα, αλλά να παρακολουθεί τις εξελίξεις από σκιασμένη γωνιά. Έτσι δε θέλει να ξέρει κανείς την εισαγωγή της στο νοσοκομείο, αλλά ούτε και να μάθουν τον επικείμενο θάνατό της.

Όχι δεν είχε παραιτηθεί, απλά το ζούσε. Με το δικό της τρόπο.

Όταν αρρώστησε, κακόπεσε, κατάπεσε, ταλαιπωρήθηκε και βασανίστηκε από τα γηρατειά της, όταν ύστερα πέθανε, ήταν αυτός και η γυναίκα του που τη γιατροπόρεψαν, τη γηροκόμησαν και την κήδεψαν.

Το σπίτι της στο Περιστέρι το είχε αγοράσει η Ρόζα για να στεγάζουν τον έρωτά τους και τη σχέση τους.

Ο Χρήστος Φιλιππακόπουλος ήταν αυτός που της στάθηκε μέχρι το τέλος της ζωής της, όταν τα πράγματα γι αυτήν δεν ήσαν τόσο φωτεινά, πλούσια, δοξασμένα, υγιή και άνετα.

Χανότανε στους δρόμους κι ο Χρήστος την έψαχνε, παντού. Λερωνότανε επάνω της και ο Χρήστος την καθάριζε. Αρρώσταινε και ο Χρήστος ήτανε στο πλευρό της.

Ο Χρήστος δεν ξέχασε ποτέ, πως πολύ παλιά τον είχε βοηθήσει – ευεργετήσει, να αγοράσει δύο φορτηγά, που από Χωροφύλακα τον έκαναν ιδιοκτήτη φορτηγατζή, με πάρα πολλά αυτοκίνητα στη συνέχεια να είναι στην ιδιοκτησία του.

Από τα ποντίκια που τη βρήκε την έφερε στο σπίτι τους, όπου τη φρόντισε τη γιατροπόρεψε, κι αυτός και η γυναίκα του, η ηρωίδα, η Κα Βούλα Φιλιππακοπούλου.

Η ίδια Ρόζα παρ' όλο που είχε βοηθήσει πάρα πολλούς ανθρώπους στο παρελθόν, όταν είχε πάψει πια να είναι η ντίβα, την πέταξαν κι αυτοί, αδιαφόρησαν για αυτήν, όπως και οι οικείοι της. Όλοι πλην του Χρήστου, που την έψαξε για χρόνια, αφού χαθήκανε τα ίχνη της, που τη βρήκε και της στάθηκε.

Αναθέρμανση

Το ρεμπέτικο τραγούδι, έφτασε ολοζώντανο, με τη μεγάλη διάρκεια της ζωής της Ρόζας Εσκενάζη, (αφού ήταν από τους ελάχιστους εκφραστές του που μπόρεσαν να φτάσουν ηλικιακά, μέχρι την τεχνητή ή την όποια του αναθέρμανση,) δίνοντας τη ζωντανή ευκαιρία στους γενικώς και ειδικώς ασχολούμενους με το είδος – και όχι μόνο – να έχουν άμεση επαφή μαζί της.

Κριτικοί, καλλιτέχνες, συνθέτες, ερμηνευτές, μουσικολόγοι, είχαν την ευκαιρία, είτε από αγαθή πρόθεση, είτε από ευκαιριακό πλιατσικολόγημα, είτε από σκοπιμότητα, να έρθουν σε άμεση επαφή, κρίνοντας και κρινόμενοι άμεσα, το είδος αυτό του τραγουδιού, τους ανθρώπους του, τις επιδόσεις τους σε σχέση με εκείνους.

Το εσκεμμένο πάντως ήταν κατάδηλο. Όλοι οι μεγάλοι από ακαδημαϊκούς μέχρι μουσικούς, από τραγουδιστές μέχρι συνθέτες, προσπάθησαν να φανερώσουν και να παρουσιάσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το φαινόμενο Ρόζα Εσκενάζη, αλλά ευτυχώς ή δυστυχώς, οι πραγματικοί κριτές, οι πραγματικοί αποδέκτες, ο λαός, το κοινό, δεν ενθουσιάστηκε ιδιαίτερα. Κράτησε αποστάσεις από την θερμή προβολή, θεωρώντας τη Ρόζα ως παράξενο φαινόμενο, παρά ως άτομο που θα μπορούσε να περάσει άμεσα ως μέσον διασκέδασης.

Τελευταία εμφάνιση

Πάτρα, Σεπτέμβριος του 1977. Η τελευταία της εμφάνιση από σκηνής.

Αρκετός κόσμος είχε πάει να τη δει να τραγουδάει, να χορεύει και να αφήνει το στίγμα της, το τελευταίο της, στη μνήμη όλων όσων την τίμησαν.

Βάπτιση ή ξαναβάπτιση

Ένα χρόνο ενωρίτερα το 1976 είχε βαφτιστεί Ορθόδοξη Χριστιανή.

(Εάν βαπτίστηκε το 1976, για πρώτη φορά, είναι ένα ακόμα μυστήριο που καλύπτεται απόλυτα, για τη ζωή της Ρόζας Εσκενάζυ. Παραμένει μυστήριο το πως είχε τελεστεί ο γάμος της, με τον Γιάνγκο Σαρντινίδη, χωρίς αλλαγή θρησκεύματος. Ή μήπως ξαναβαπτίστηκε;)

Το νέο της και τελευταίο της όνομα, μετά από τη βάφτισή της ήταν, Ροζαλία Εσκενάζη.

Περιπέτειες υγείας – το τέλος – ο Χρήστος

Οι αμνησίες της, το αλτσχάιμερ και η μεγάλη της ηλικία έγιναν εμπόδιο στη διαβίωσή της. Συχνά χανότανε στους δρόμους του Περιστερίου, ώσπου είχε και ένα ατύχημα με το γοφό της. Η νοσηλεία της, με το Χρήστο πάντα στο πλευρό της, επί τρεις μήνες, η επιστροφή της στο σπίτι της, μία εκ νέου νοσηλεία της σε κλινική της οδού Κεφαλληνίας, την έφεραν να αφήνει την τελευταία της πνοή, 2 Δεκεμβρίου 1980, αναχωρώντας για τα Ηλύσια Πεδία.

Ο τάφος βρίσκεται στο Στόμιο Κορινθίας.

Εκεί τη μετέφερε, για την οριστική της κατοικία, ο Χρήστος.

Η Ρόζα έσβησε διπλά ευτυχισμένη. Πρώτα γιατί είχε το Χρήστο δίπλα της κ' ύστερα γιατί το αλτσχάιμερ τη βοήθησε να μην αντιλαμβάνεται ιδιαίτερα καλά την κατάστασή της. Ίσως ο δεύτερος λόγος να ήταν ευεργετικός γι αυτήν, πιθανότατα να την απέτρεψε από την κατάθλιψη.

Μόλις το 2008 μπήκε σταυρός στον τάφο της, από τον έρανο και την εκδήλωση που διοργάνωσε προς τιμή της ο εξωραϊστικός σύλλογος του Στομίου, με κείμενο επί του οριζοντίου σημείου:

“ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ”

και επί του καθέτου:

“Καλλιτέχνις”.

Μία σκέψη που περνά από το μυαλό μου, σχετική με το σταυρό και τον τάφο: αν ήταν ο Χρήστος που την έπεισε τελικά να βαπτισθεί ή να ξαναβαπτισθεί, (όπως συχνά αναφέρεται), ή αν η Ρόζα έκανε απλά το χατίρι του και βαπτίσθηκε, τότε ποιος ο λόγος που ανάγκασε την ταφή της, έτσι, απλά, χωμένη στο χώμα, χωρίς ένα καν διακριτικό, που να δείχνει πως η Ρόζα, η αγαπημένη του, βρίσκεται εκεί, σ' αυτόν τον τάφο;

Δεν μπορώ να πιστέψω πως, ο Άνδρας Χρήστος, έπραξε χωρίς υπολογισμό.

Κάποιο μυστικό κρύβεται και στην βάπτιση του 1976, αλλά και στην ταφή της το 1980, χωρίς διακριτικά επί του τάφου της.

Μην ξεχνάμε πως μόλις το 1952, είκοσι οκτώ ολόκληρα χρόνια δηλαδή προ του θανάτου της, είχε δηλώσει Άπατρις. Γιατί να μην ήταν και άθρησκος.

Επίσης πιστεύω πως η Ρόζα πέθανε Εβραία, μάλλον θα έπρεπε να δηλωθεί και μυστήριο βάπτισης για να επιτραπεί η ταφή της στο νεκροταφείο. (;) Ίσως για το λόγο αυτό και να μην τοποθετήθηκε σταυρός ή άλλο διακριτικό δηλωτικό της εκεί ταφής της.

Δύο χρόνια μετά το θάνατό της, ο Κώστας Χατζηδουλής, ασχολήθηκε με τη βιογραφία της Ρόζας Εσκενάζη, που εκδόθηκε με προλόγους των Γιάννη Καψή και Βασίλη Τσιτσάνη, από τις Εκδόσεις Κάκτος.

Ένα τραγούδι σε στίχους Μιχάλη Φακίνου και με μουσική Γιάννη Μαρκόπουλου, με τίτλο η Ρόζα, είχε αναγκάσει, τότε, πέντε χρόνια πριν το θάνατό της, τη Ρόζα Εσκενάζη, να αντιδράσει, λέγοντας πως ουδέποτε έψαξε δουλειά σε θέατρα, ούτε και κανείς, ποτέ, της είχε προτείνει να γίνει ρουφιάνα ή καρφί. Πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού είχε η Βίκυ Μοσχολιού, 1975, δεύτερη εκτέλεση έκανε η Χάρις Αλεξίου. Το τραγούδι περιλαμβάνεται στο δίσκο, Ανεξάρτητα. (Τα επίμαχα σημεία των στίχων:

Η Ρόζα η ναζιάρα, με τα σγουρά μαλλιά,/στα θέατρα γυρίζει, και ψάχνει για δουλειά,/... καθώς και: της πρότειναν να γίνει, του Τσάκαλου καρφί,/ μα κείνη λέει όχι, με βροντερή φωνή...)

Υπάρχει ένα ακόμα τραγούδι, που αναφέρεται η Ρόζα Εσκενάζυ τιμητικά: Τρεις Ρόζες ή το τέλος του Ονείρου, από την Πορνογραφία του Μάνου Χατζιδάκι. Οι εκεί Τρεις Ρόζες είναι οι, Λούξεμπουργκ,  Εσκενάζυ και Ρόζα Μπλου.

   Επίλογος

Η Ρόζα Εσκενάζη, χορεύοντας τους ερωτικούς της χορούς, τραγουδώντας με την εξαίσια φωνή της λάγνα και με υπονοούμενα, δημιουργούσε έναν χαλασμό. Ταβέρνες καμπαρέ και καφέ αμάν στο αδιαχώρητο για να την απολαύσουν.

Τσιφτετέλια και καρσιλαμάδες, συρτά και τσάμικα, δεν παρουσιάζουν βαθμούς δυσκολίας και προσπέλασης από το αστείρευτο ταλέντο της Ρόζας Εσκενάζη.

Αυτή η αυτοδίδακτη εμπειρία της, που την απέκτησε με όλο το αίμα της, με όλη την ψυχή της, με όλες τις αισθήσεις, της δημιούργησε μία ακαλλίεργετη μεν αλλά πηγαία απλότητα και ποιότητα, κάνοντάς την  να ξεχωρίζει ως γυναίκα, καλλιτέχνης, περσόνα, Άνθρωπος, Ρεμπέτισσα.

Η Ρόζα δε συμβιβάστηκε ούτε με τους όρους και τους νόμους της καλλιτεχνίας που συνάντησε. Δημιούργησε το δικό της τρόπο. Το δικό της στυλ. Τους δικούς της κανόνες.

Η γυναίκα Ρόζα με τις πολλές εθνότητες να παίζουν στο βιογραφικό της, με την καταγωγή της να ταξιδεύει σε όλη την Ευρώπη, (από τη Μέση Ανατολή και το διωγμό των Ρωμαίων στη Γερμανία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, από κει στην Ισπανία, ποιος ξέρει που αλλού, ύστερα Κωνσταντινούπολη, μετά στη Θεσσαλονίκη, κατέβασμα στην Αθήνα και στον Πειραιά, δε θα μπορούσε παρά να έχει και τον αντίστοιχο χαρακτήρα. Όλα αυτά τα στοιχεία, όλη αυτή η ιστορία της οικογένειάς της εκφράστηκαν με την ασχολία της στο χορό και στο τραγούδι.

Έτσι το κορμί της, η φωνή της, το σκέρτσο και το μπρίο της, το πάθος της, η αγάπη της και το πείσμα της, για το τραγούδι, την κάνουν να μοιάζει σαν την Άνθρωπο Γυναίκα, που ήρθε στη γη για να τιμήσει τον Έρωτα και την Τέχνη, που ήρθε στη γη και που γεννήθηκε για να γίνει η Βασίλισσα του Ρεμπέτικου, η Αρχόντισσα του Ελληνικού Τραγουδιού.

Γράφοντας ή διαβάζοντας κάποιος για τη Ρόζα δεν υπάρχει περίπτωση να αποφύγει τη διαδικασία του μπρος πίσω, το πήγαιν' έλα. Δεν υπάρχει περίπτωση να βρεθείς σε κάποια χρονική στιγμή της ζωής της και να μην έχει δημιουργηθεί μέσα σου η ανάγκη φλας μπακ. Η ζωή της Ρόζας έχει μέσα της αυτό το αθάνατο κι ατέλειωτο πήγαιν' έλα.

Μία Σάρα που γεννήθηκε μία Ροζαλία που πέθανε, μία Ρόζα που έζησε.

Κλείνοντας να αναφέρω μία θλιβερά όμορφη σύμπτωση:

2 Δεκεμβρίου1923, είναι η ημέρα γέννησης της Μεγάλης μας Λυρικής Κλασικής της Όπερας, της Μαρίας Κάλλας.

H Ρόζα Εσκενάζυ μιλάει για τη ζωή της

πηγή: http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3859

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΟΙ ΑΠΛΗΡΩΤΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ

ΕΛΣΤΑΤ: 2,5 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΙ  ΖΟΥΝ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΙΑΣ Τζάμπα εργασία για πάνω από ένα εκατομμύριο εργαζόμενους στη χώρα! Μόνο μία στις δύο επιχειρήσεις καταβάλλει κανονικά, κάθε μήνα, τη μισθοδοσία, ενώ η διάρκεια καθυστέρησης των πληρωμών μπορεί να φτάσει και τους δώδεκα μήνες.
Το ΙΝΕ της ΓΣΕΕ υποστηρίζει ότι περισσότεροι από ένα εκατομμύριο εργαζόμενοι υπόκεινται σε πάνω από ένα μήνα καθυστέρηση για την καταβολή του μισθού τους, που αποτελεί για τη μεγάλη πλειονότητα το βασικό ίσως και το μοναδικό μέσο βιοπορισμού. Σύμφωνα με τις ίδιες εμπειρικές μελέτες και τις καταγγελίες που φτάνουν με τη μορφή ερωτημάτων στα κέντρα ενημέρωσης των εργατοϋπαλληλικών κέντρων και ιδιαίτερα στη νομική υπηρεσία του ΕΚΑ, μόνο μία στις 2 επιχειρήσεις συνεχίζει να πληρώνει κανονικά κάθε μήνα τον μισθό στους μισθωτούς που παρέχουν εξαρτημένη εργασία.
Αλλά υπάρχουν κι άλλα νέα φαινόμενα. Οπως η περίπτωση της επιχειρησιακής σύμβασης με την οποία οι εργαζόμενοι συμφώνησαν να τους καταβάλλεται η αμοιβή ανά τρίμηνο κι όχι μηνιαίως. Η σύμβαση κατατέθηκε πρόσφατα στην αρμόδια διεύθυνση του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κάνοντας χρήση των δυνατοτήτων που δίδει ο Αστικός Κώδικας να μην ορίζεται επακριβώς ο χρόνος καταβολής του μισθού.
Πίσω από αυτά τα ακραία και, φαινομενικά, μεμονωμένα περιστατικά αναδεικνύεται ο άλλος κόσμος της μισθωτής εργασίας. Μια νέα κατηγορία εργαζομένων: οι απλήρωτοι. Ουδείς γνωρίζει το πραγματικό μέγεθος γιατί δεν δηλώνονται. Συνήθως διστάζουν να προβούν σε επίσημη καταγγελία προς τις Επιθεωρήσεις, αλλά σε κάθε περίπτωση συναγωνίζονται αριθμητικά τους ψευδώς δηλωθέντες. Δηλαδή την άλλη, αναπτυσσόμενη, ομάδα μισθωτών που αμείβεται με ποσό διαφορετικό εκείνου που δηλώνεται στην εφορία και στο ασφαλιστικό Ταμείο. «Το φαινόμενο των απλήρωτων εργαζόμενων άρχισε να αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς ιδιαίτερα από το φθινόπωρο του 2012.
ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΕΝΟΙ
Οι απλήρωτοι εργαζόμενοι είναι εγκλωβισμένοι αφού ούτε απολυμένοι είναι για να λάβουν επίδομα ανεργίας, ούτε πραγματικά μισθωτοί, διότι εργάζονται χωρίς αμοιβή κι όταν ξαναρχίζει η πληρωμή γίνεται με μικρά έναντι. Πώς ζουν; Συνήθως από τις συντάξεις των γονέων. Κι όταν οι καθυστερήσεις ξεπερνούν το εξάμηνο επιλέγουν το μέσο της επίσχεσης. Στην περίπτωσή της, βρίσκουν αποκούμπι μόνο και μόνο για να λάβουν επίδομα από τον ΟΑΕΔ το οποίο, ωστόσο, δεν μπορεί να διαρκέσει πάνω από ένα χρόνο.
Ευρεία είναι και η έκταση των ψευδώς δηλωθέντων. Επιθεωρητές Εργασίας που γνωρίζουν αλλά «αφού όλα φαίνονται νομότυπα» δεν μπορούν να παρέμβουν, βλέπουν πίσω από τη μεγάλη αύξηση των μεγεθών της μερικής απασχόλησης τους τελευταίους μήνες μισθωτούς που εργάζονται για 8 ή και περισσότερες ώρες αλλά δηλώνονται για 4 ή 5 ώρες με 50% του μισθού.
2,5 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΖΟΥΝ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΗΣ ΦΤΩΧΙΑΣ

915.000 νοικοκυριά αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο φτώχειας το 2012, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη για την περασμένη χρονιά, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Στερούνταν τουλάχιστον 4 από 9 βασικά αγαθά και υπηρεσίες ακόμη περισσότεροι: 3,8 εκατομμύρια ή το 34,6 του συνολικού πληθυσμού της χώρας.

• Το 23,1% του πληθυσμού της χώρας, ή 914.873 νοικοκυριά με 2.535.700 άτομα, ως μέλη, ήταν το 2012 (εισοδήματα 2011) σε κίνδυνο φτώχειας, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη για την περασμένη χρονιά

• Σε  κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (που στερείται τουλάχιστον 4 από ένα κατάλογο 9 αγαθών και υπηρεσιών, ή που διαβιεί σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας), ήταν 3.795.100 άτομα (επιπλέον 391.800 άτομα σε σχέση με το 2011) ή το 34,6% του συνόλου του πληθυσμού, που αποτελεί το 3ο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη μετά τη Βουλγαρία και τη Λετονία.

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν, από την έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), για το Εισόδημα και τις Συνθήκες Διαβίωσης των νοικοκυριών. Σημειώνεται ότι, δεν περιλαμβάνονται στην έρευνα οι πληθυσμιακές ομάδες που κατά τεκμήριο είναι φτωχές, όπως άστεγοι, άτομα σε ιδρύματα, παράνομοι οικονομικοί μετανάστες, Ρομά, κ.λπ.
Σύμφωνα με την έρευνα, το κατώφλι της φτώχειας ανέρχεται στο ποσό των 5.708 ευρώ ετησίως ανά άτομο και σε 11.986 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών, όταν το μέσο ετήσιο ατομικό ισοδύναμο εισόδημα ανέρχεται σε 10.676 ευρώ και το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών σε 17.977 ευρώ.
Το 50% σε κίνδυνο φτώχειας αν αφαιρεθούν επιδόματα και συντάξεις!
Μάλιστα, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (δηλαδή, μη συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιδομάτων και των συντάξεων στο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών) αυξάνεται από το 23,1% σε 49,8%, ενώ, όταν περιλαμβάνονται μόνον οι συντάξεις και όχι τα κοινωνικά επιδόματα, μειώνεται στο 26,8%.
Σημειώνεται ότι, οι κοινωνικές μεταβιβάσεις-συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων- αποτελούν το 40,5% του συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών της χώρας, εκ του οποίου οι συντάξεις αναλογούν στο 36,1%, ενώ τα κοινωνικά επιδόματα στο 4,4%.

Μονογονεϊκά νοικοκυριά, άνεργοι, παιδιά στην πρώτη γραμμή της απειλής
Το ποσοστό του πληθυσμού που απειλείται περισσότερο από τη φτώχεια, ως προς το σύνολο του πληθυσμού, είναι:
- Μονογονεϊκά νοικοκυριά με, τουλάχιστον, ένα εξαρτώμενο παιδί (66%)
- 'Ανδρες άνεργοι (52,1%)
- Λοιποί μη οικονομικά ενεργοί (εκτός συνταξιούχων (33,3%)
- Παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (26,9%)
- Μονοπρόσωπα νοικοκυριά με μέλος θήλυ (24,1%)
- Νοικοκυριά με έναν ενήλικα ηλικίας 65 ετών και άνω (23,5%)
Επίσης, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας είναι υψηλότερο στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες (23,6% έναντι 22,5%).
Βαρύ πλήγμα στους μετανάστες
Όσον αφορά στον πληθυσμό που βρίσκεται σε σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό (πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας ή με υλικές στερήσεις, δηλαδή πληθυσμός που στερείται τουλάχιστον 4 από ένα κατάλογο 9 αγαθών και υπηρεσιών, ή που διαβιεί σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας), από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ προκύπτουν τα εξής:
• Ο πληθυσμός που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό, ανέρχεται στο 34,6% του πληθυσμού της χώρας. Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλότερος για άτομα ηλικίας 18- 64 ετών (37,7%)
• Ο πληθυσμός ηλικίας 18- 64 ετών που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό, εκτιμάται για τους Έλληνες σε 36% και για τους αλλοδαπούς που διαμένουν στην Ελλάδα σε 62,7%
• Ο πληθυσμός ηλικίας 18- 64 ετών που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό, εκτιμάται για τους αλλοδαπούς που διαμένουν στην Ελλάδα, αλλά γεννήθηκαν σε χώρα εκτός Ελλάδας σε 56,4%
Χειρότερα μόνο στη Βουλγαρία και τη Λετονία
Μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, στην Ελλάδα καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό φτώχειας (23,1%) και στην Ισλανδία το χαμηλότερο (7,9%). Σε σχέση με τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό, τα υψηλότερα ποσοστά εμφανίζουν η Βουλγαρία (49,3%), η Λετονία (36,6%) και η Ελλάδα (34,6%). Τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζουν η Ισλανδία (12,7%), η Νορβηγία (13,8%) και η Ολλανδία (15%).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΙΑΛΤΙΚΗ Η ΔΙΕΤΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

Του Γ. ΔΕΛΑΣΤΙΚ*

Σε μαύρα χάλια εξακολουθεί να βρίσκεται το τραπεζικό σύστημα σχεδόν όλων των χωρών της Ευρώπης και πρωτίστως εκείνων που ανήκουν στην Ευρωζώνη. Εξαιρετικά δύσκολη αναμένεται η διετία 2014-2015 για τις τράπεζες της Ευρωζώνης, μην αφήνοντας έτσι κανένα περιθώριο ελπίδας στους Ελληνες επιχειρηματίες και ιδιώτες ότι θα ήταν δυνατόν να βελτιωθεί η δανειοδότησή τους από τις ελληνικές τράπεζες, ανεξαρτήτως του τι λένε τώρα ακόμα και δημόσια η κυβέρνηση και οι τραπεζίτες.

Αναφερθήκαμε σε διετία επειδή μέχρι τα τέλη του 2014 θα ολοκληρωθεί η ποιοτική ανάλυση των ισολογισμών των τραπεζών της Ευρωζώνης από την ΕΚΤ προκειμένου αυτή να αναλάβει στη συνέχεια τα νέα της καθήκοντα της εποπτείας όλων των τραπεζών της Ευρωζώνης. Επειδή αυτός ο έλεγχος θεωρείται βέβαιο ότι θα αποκαλύψει «κεφαλαιακή τρύπα» των τραπεζών ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων (!) ευρώ, ευνόητο είναι ότι η «τρύπα» αυτή θα προκαλέσει τεράστιες δυσκολίες στις τράπεζες για να καλυφθεί και φυσικά η αρχή της διαδικασίας κάλυψης θα είναι εξαιρετικά επώδυνη για πάρα πολλά τραπεζικά ιδρύματα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η παγκοσμίως γνωστότατη εταιρεία χρηματοπιστωτικών ελέγχων «Πράις - Γουότερχαους - Κούπερ» (PwC) εκτιμά ότι η «κεφαλαιακή τρύπα» των τραπεζών των 17 κρατών της ευρωζώνης (18 από την 1η Ιανουαρίου 2014 με την προσθήκη της Λετονίας) θα ανέλθει στο εφιαλτικό ύψος των 280 δισεκατομμυρίων ευρώ! Αξίζει να σημειωθεί ότι η ίδια εταιρεία, η PwC, περί τα τέλη Οκτωβρίου φέτος υπολόγισε τα «κόκκινα» δάνεια στην Ευρώπη - δηλαδή τα μη εξυπηρετούμενα κανονικά, πράγμα που σημαίνει καθυστέρηση στην εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων μεγαλύτερη των τριών μηνών ή 90 ημερών- στο αστρονομικό ύψος του 1,2 τρισεκατομμυρίου (ναι, τρισεκατομμυρίου!) ευρώ!

Η ΕΚΤ φρονίμως ποιούσα δεν έχει ακόμη ανακοινώσει τα κριτήρια βάσει των οποίων θα κριθεί η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών της Ευρωζώνης στα σκληρά «τεστ κοπώσεως» που θα υποβληθούν το 2015. Αν όμως επιβεβαιωθούν από την ΕΚΤ οι εκτιμήσεις της PwC που προαναφέρθηκαν, τότε θεωρείται εκ των προτέρων αδύνατον να έχουν οι τράπεζες της Ευρωζώνης την δυνατότητα να καλύψουν με δικά τους λεφτά -δηλαδή με αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου- την «κεφαλαιακή τρύπα».

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι πρώτον, θα υπάρξει νέος γύρος αλληλοσπαραγμού μεταξύ των τραπεζών της Ευρωζώνης ως προς το ποιες θα επιβιώσουν και δεύτερον, ζέουσας σημασίας για τους Ευρωπαίους επιχειρηματίες και ιδιώτες, ότι θα συνεχίσουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες να είναι εξαιρετικά σφικτές στη χορήγηση δανείων, γιατί θα μαζεύουν όλο και μεγαλύτερο μέρος από τα λεφτά που θα πέφτουν στα χέρια τους για δική τους χρήση. Αυτή η στάση των ευρωπαϊκών τραπεζών παρατηρείται ήδη.

Οσα λεφτά και αν δίνει η ΕΚΤ στις τράπεζες της Ευρωζώνης και γενικότερα της ΕΕ, όση ρευστότητα και αν τους παρέχει αφειδώς, όσο κι αν τα επιτόκια δανεισμού της ΕΚΤ βρίσκονται στο ιστορικό ναδίρ τους και τείνουν κυριολεκτικά στο μηδέν, οι τράπεζες της Ευρωζώνης χορηγούν ολοένα και λιγότερα δάνεια στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά! Είναι αποκαλυπτικό ότι τον Οκτώβριο συμπληρώθηκαν 18 συνεχείς μήνες, χωρίς ούτε μία εξαίρεση, όπου μειώνονται διαρκώς τα δάνεια σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα της προηγούμενης χρονιάς.

Δεκαοχτώ διαδοχικοί μήνες, είναι εντυπωσιακό. Τον Οκτώβριο, μάλιστα, οι χορηγηθείσες τραπεζικές πιστώσεις συρρικνώθηκαν σε ετήσια βάση σε ποσοστό 2,1%, το οποίο είναι και η μεγαλύτερη μείωση που έχει καταγραφεί ποτέ στη σχεδόν δωδεκαετή ιστορία της Ευρωζώνης! Οταν αυτό το κλίμα επικρατεί σε όλη την Ευρωζώνη, αναμενόμενο είναι η κατάσταση να εξελίσσεται ακόμη χειρότερα στην ήδη εξουθενωμένη από την κρίση και διαρκώς επιδεινούμενη ελληνική οικονομία.

Πραγματικά, τον Οκτώβριο η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα στην Ελλάδα, επιχειρήσεις και ιδιώτες συνολικά, μειώθηκε κατά 3,9% σε ετήσια βάση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τον Οκτώβριο οι ελληνικές τράπεζες έδωσαν σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ευρώ λιγότερα (937 εκατομμύρια για την ακρίβεια) δάνεια στον ιδιωτικό τομέα. Ακόμα χειρότερη μάλιστα ήταν η κατάσταση με τα δάνεια προς τις επιχειρήσεις τον Οκτώβριο: οι τράπεζες έδωσαν 4,8% μικρότερα ποσά στους επιχειρηματίες, πράγμα που μεταφράζεται σε 737 εκατομμύρια λιγότερα. Ετσι όμως γίνεται όλο και δυσκολότερη η έξοδος από την κρίση...

*Δημοσιεύθηκε στο "ΕΘΝΟΣ" την 2 Δεκεμβρίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Λίγο πριν το 2014

Οταν οι καπιταλιστικές δυνάμεις συγκρούονται μεταξύ τους, όσους κανόνες κι αν βάλουν στο παιχνίδι, όσον κι αν διαρκέσουν αυτοί οι κανόνες, εν τέλει καταλήγουν στον πόλεμο. Διότι στον καπιταλισμό, ως εκ της φύσεως του, ο υπ’ αριθμόν ένα (κι αναπόδραστος) κανόνας είναι η παραβίαση των κανόνων.
Στην εποχή μας οι καπιταλιστικές δυνάμεις που συγκρούονται δεν είναι δύο, είναι πολλές κι αυτό κάνει τον κόσμο ακόμα πιο ασταθή, ακόμα πιο ευάλωτο σε «ατυχήματα». Ούτε οι συμμαχίες ή τα μπλοκ συμμαχιών είναι ευάριθμα, ούτε οι σχέσεις των εταίρων μέσα στις συμμαχίες, ούτε οι αντιθέσεις των συμμαχιών μεταξύ τους σταθερές. Αντιθέτως μια όλο και πιο πυκνή καθώς και συχνή ρευστότητα αποδεικνύει ότι υπάρχουν παντού πολλοί μνηστήρες έτοιμοι να συγκρουσθούν με το «κυρίαρχο αρσενικό» της κάθε αγέλης.
Σήμερα ο καπιταλισμός, και όπου υπάρχουν πολεμικές συγκρούσεις (για τη διαρκή διαμόρφωση θέσεων ισχύος πάνω στη γεωπολιτική σκακιέρα), και όπου επικρατεί ειρήνη, διεξάγει έναν άγριο ανηλεή ταξικό πόλεμο κατά των λαών, ακριβώς διότι σε αυτόν τον πόλεμο έχει από καιρό νικήσει. Και τώρα αποτελειώνει σπαράγματα αντιστάσεων, θραύσματα κατακτήσεων και κυρίως κάθε δυνατότητα εναντίωσης στα συμφέροντα του κεφαλαίου, όπου κι αν αυτή εμφανίζεται ή επανεμφανίζεται.
Για αυτό και, εδώ στην Ελλάδα, οι Επικυρίαρχοι θα φθάσουν τα πράγματα ως το τέλος. Για αυτό θα κάνουν το ίδιο και σε άλλες χώρες, είτε πιο ευάλωτες όπως η Ισπανία ή η Ιταλία, είτε πιο ισχυρές όπως η Γερμανία ή η Γαλλία. Απλώς με διαφορά φάσης. Στο τέλος όμως ο εργαζόμενος της Ιταλίας με τον εργαζόμενο της Γερμανίας θα έχουν ελάχιστες διαφορές.
Αυτό που θρέφει τον καπιταλισμό, η απαλλοτρίωση του πλούτου, καθίσταται δυνατό, με τη διαίρεση των εργαζομένων μεταξύ τους – αυτό που χύδην αποκαλείται κοινωνικός αυτοματισμός – κι οδηγεί σε μια διαρκή εξίσωση προς τα κάτω. Οποια καπιταλιστική δύναμη φανεί διστακτική σ’ αυτήν τη διαδικασία και προσπαθήσει ακόμα και για λόγους κερδοφορίας να λειτουργήσει πιο ανθρώπινα τρώγεται αμέσως απ’ τα ομοειδή της πιράνχας και η διαδικασία της ανηλεούς εκμετάλλευσης ανθρώπων και πόρων συνεχίζεται σκληρότερη. Ετσι, και στους πλειστηριασμούς θα φθάσουν, (μιλώντας για τα καθ’ ημάς) και στις ομαδικές απολύσεις και στη σύνταξη των 300 ευρώ, αν οι εργαζόμενοι δεν τους σταματήσουν, διότι όποιον απ’ το σινάφι τους φανεί διστακτικός σ’ αυτήν τη διαδικασία, τον τρώνε οι ίδιοι.
Ο,τι συμβαίνει μέσα στους λαούς συμβαίνει κι ανάμεσα στα έθνη. Ο ταξικός αφανισμός των πιο ευάλωτων απλώς θα προηγηθεί του ταξικού αφανισμού των πιο ισχυρών. Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ ή η Κίνα οι ταξικές αντιθέσεις έχουν πάρει βιβλικές αντιθέσεις. Δύο κατάφρακτοι υπερεξοπλισμένοι «γίγαντες με μυαλό νάνου» που είναι τρεις, Ρωσία, που είναι τέσσερις, Ιαπωνία, Ινδία, Βραζιλία, που είναι οκτώ, Ευρωπαϊκή Ένωση, και που εκφράζουν, υπονομεύουν, ελίσσονται, απαρτίζουν πέντε έξι ρευστά μπλοκ συμμαχιών – σ’ αυτόν τον κόσμο των νικητών, διότι μέχρι τον επόμενο πόλεμο θα είναι όλοι νικητές, ουδείς μπορεί να κάνει πίσω, χωρίς να τον φάνε οι άλλοι.
Διότι, ως εκ της φύσεως του ο καπιταλισμός είναι θηρίο. Τρώει τάξεις και έθνη. Τις τάξεις εν καιρώ ειρήνης, τα έθνη εν καιρώ πολέμου.
Μπορεί να ασχοληθεί κανείς με εκατομμύρια γεγονότα, λεπτομέρειες, εκδοχές για τα γεγονότα περί την ιστορία των τελευταίων (έστω) αιώνων, αλλά μέσα σ’ αυτό το δάσος ένα είναι το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού: ότι για τον πιο φτηνιάρη λόγο, τη συγκέντρωση ενός πλούτου που ουδείς δύναται να καταναλώσει, παράγεται τόση φτώχεια, βία, θάνατος, αρρώστια και δυστυχία που μόνον το παράλογο μπορεί να κατανοήσει. Διότι δεν το ενδιαφέρει να κατανοεί τίποτα.
Παραδόξως (υπ’ αυτάς τας συνθήκες) ο άνθρωπος έχει μια άλλη ηχώ μέσα του που τον σπρώχνει στην ανάγκη να κατανοεί τα πάντα ή να νομίζει ότι τα κατανοεί. Είτε με τη λογική, είτε με τρόπους μεταφυσικούς ο άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη να έχει κατανοήσει. Κατ’ αρχήν. Και ύστερα να κάνει τις επιλογές του, άλλος πιστεύοντας στην ελεύθερη βούληση, άλλος στην ειμαρμένη κι άλλος στην τύχη, αλλά όλα καταλήγοντας στους τρόπους τους. Για να το πούμε κάπως σχηματικά, ο άνθρωπος μπορεί να γίνει καλός ή κακός εξ επιλογής ή κατά τύχη μέσα σε ένα σύστημα που είναι κακό εκ φύσεως. Αλλά δικό του δημιούργημα. Των ισχυρών του είδους του. Κι αυτή είναι η τραγωδία όλων των άλλων. Ως πότε; Πάντως όχι ως τον «σοσιαλισμό των ουρανών», όταν ακόμα και ο Πάπας σήμερα διαπιστώνει ότι ο κόσμος πάει κατά διαόλου.
Οταν ο Πάπας, ο προκαθήμενος της βαριά αμαρτωλής Εκκλησίας που ευλόγησε επί μιάμιση χιλιετία τους Δυνατούς, που τα βρήκε ακόμα και με τον φασισμό, φθάνει να καταγγείλει την «τυραννία της θεοποιημένης αγοράς» και τον άσπλαχνο φετιχισμό του χρήματος μέσα στη δικτατορία μιας οικονομίας χωρίς πρόσωπο που σκοτώνει», τότε κάποιος κόμπος έχει φθάσει στο χτένι.
Το ερώτημα είναι αν ο κόμπος θα το σπάσει το χτένι, αν δηλαδή η επόμενο επανάσταση θα γίνει μετά τον επόμενο πόλεμο, ή αν, για μια φορά, μπορέσουν οι λαοί (αν κάπου γίνει η αρχή) να σταματήσουν τη σφαγή μέσα στις κοινωνίες τους και συνεπώς την επερχόμενη σφαγή ανάμεσα στα έθνη...


email: stathis@enikos.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η απάντηση του Γιάννη Αγγελάκα στην «απολογία» Κωστόπουλου

Ο γνωστός τραγουδιστής Γιάννης Αγγελάκας έγραψε ένα κείμενο-απάντηση

στην "απολογία" του Πέτρου Κωστόπουλου για το κλείσιμο της IMAKO. 

Το κείμενο έχει ως εξής:

"Διαβάζοντας την επιστολή απάντηση απολογία του κυρίου Πέτρου Κωστόπουλου για το κλείσιμο της ΙΜΑΚΟ  έκανα μερικες σκέψεις ψύχραιμες χωρίς ίχνος χαιρεκακίας , μερικες στιγμες μάλιστα ένοιωσα μια βαθειά θλίψη για τις στενοχώριες τις  έννοιες και τα δυσβάσταχτα βάσανα που περνά κάποιος άνθρωπος που  υπήρξε μέχρι πρότινος ο γκουρού της ανεμελιάς και της ελαφράδας για ένα μεγάλο κομμάτι της νεοελληνικής μας κοινωνίας. Ωστόσο η έκπληξη ή η αποκορύφωση αν θέλετε της κατάθλιψης που τραγικά διαπερνά όλο το κείμενο έρχεται τη τελευταία στιγμή στο τελευταίο υστερόγραφο: ''ΥΓ.4: Πάτησα σχεδόν τα 60 αλλά επιμένω: Η ζωή είναι μικρή για να είναι θλιβερή. Θα τα ξαναπούμε…"

Δεν λέω , μπορεί και να'ναι ηρωικό να βλέπεις τον καπετάνιο να βουλιάζει με το πλοίο του, μέσα στα τοξικά απόβλητα που ο ίδιος δημιουργούσε όλα αυτά τα χρόνια, φωνασκώντας 'δεν μετανοιώνω', αλλά πείτε μου αν υπάρχει ένας στοιχειωδώς σκεπτόμενος και ευαίσθητος Έλληνας που να μη γνωρίζει έστω και εκ τω υστέρων ότι το εν λόγω απόφθεγμα υπήρξε ένα απο τα βασικά συνθήματα με τα οποία η πασοκική πανούκλα έπεσε πάνω στη παραζαλισμένη μεταπολιτευτική ελληνική κοινωνία τότε στα μέσα της δεκαετίας 80 για να αποπλανήσει και να μυήσει σχεδόν τους πάντες δεξιούς αριστερούς στις ιερές αξίες του σταρχιδισμού, του κωλαρπαξισμού, του τομαρισμού, της απενοχοποίησης του κυνηγιού του κέρδους και της εφήμερης δόξας και να μας βάλει όλους να τρέχουμε κακόγουστοι χωρίς μνήμη λαχανιασμένοι και χαζοχαρούμενοι προς τον όλεθρο. Κρίμα που 60 χρόνια ζωής δεν άφησαν ούτε ένα τόσο δα ίχνος γνώσης μέσα στην ύπαρξη του κυρίου Κωστόπουλου.  

Του αφιερώνω ένα τετράστιχο που σε κάποιους θα θυμίσει κάτι:

 

Η ζωή είναι μεγάλη κι αν την κάνεις καρναβάλι Θα'ρθει η ώρα να χτυπήσεις το ξερό σου (τ'αδειανό σου;) το κεφάλι"

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Οικονομία - Εναλλακτική λύση (video)

Η ταινία «Κοινωνική Οικονομία - Εναλλακτική λύση» σε σκηνοθεσία: Σοφία Παπαχρήστου) έγινε με την υποστήριξη του ευρωβουλευτή των Οικολόγων Πράσινων Νίκου Χρυσόγελου και του Ινστιτούτου Χάινριχ Μπελ. Η Σοφία Παπαχρήστου και ο Κωστής Παπαναστασάτος ταξίδεψαν 30 ημέρες σε 40 διαφορετικές ευρωπαϊκές τοποθεσίες στη Γερμανία, Αυστρία, Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο και Ελλάδα για να πάρουν συνεντεύξεις και να παρουσιάσουν, με τη βοήθεια των ίδιων των πρωταγωνιστών, παραδείγματα κοινωνικής επιχειρηματικότητας μέσω διαφορετικών μορφών συνεταιριστικών επιχειρήσεων.

Το ντοκιμαντέρ αποτελεί εργαλείο ενημέρωσης και προώθησης των κοινωνικών/συνεταιριστικών επιχειρήσεων. Από τον τραπεζικό τομέα, μέχρι τον κλάδο της υγείας, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, του αγροτουρισμού, της επαναχρησιμοποίησης κ.ά. Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει δυνατότητες βιώσιμης ανάπτυξης και απασχόλησης μέσα από ένα διαφορετικό μοντέλο οικονομίας, ένα μοντέλο που μπορεί να συμβάλει στη διέξοδο από την κρίση που βιώνουμε σήμερα.

Ο κλάδος της κοινωνικής - συνεταιριστικής οικονομίας απασχολεί 11.000.000 εργαζόμενους/ες στην Ευρώπη και αντιπροσωπεύει τον «τρίτο τομέα» της οικονομίας. Στη χώρα μας, έχει μόλις ανοίξει η συζήτηση, τόσο σε πολιτικό όσο και σε νομικό επίπεδο, για το πλαίσιο εντός του οποίου μπορούν να ανθίσουν οι κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις.

Παραγωγή: Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας - Νίκος Χρυσόγελος (ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων) - Σοφία Παπαχρήστου
Σκηνοθεσία, μοντάζ, animation: Σοφία Παπαχρήστου
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Κωστής Παπαναστασάτος
Μουσική: Μάριος Στρόφαλης

Creative Commons 2013 Ανοιχτή και Ελεύθερη Διαθεσιμότητα και Πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΡΙΖΙΚΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ

Του Γ.ΔΕΛΑΣΤΙΚ*

Τίποτα δεν θα μείνει όρθιο τους μήνες και τα χρόνια που θ’ ακολουθήσουν στο πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης! Ζούμε σε μια εποχή ραγδαίων ανακατατάξεων και ανατροπών. Ο σύγχρονος καπιταλισμός έχει γίνει πιο αρπακτικός και πιο ληστρικός παρά ποτέ, αδιαφορώντας πλέον για την ενσωμάτωση στο σύστημα του κοινωνικών τάξεων, στρωμάτων και ομάδων. Οι ζάμπλουτοι είναι πιο πλούσιοι παρά ποτέ την ίδια ώρα που η ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες υποβαθμίζεται.   Εκατομμύρια λαού έχουν ξεχυθεί με ορμή στους δρόμους.

Προς τα πού θα πάει η κατάσταση είναι αδύνατο να το προβλέψει κανείς αυτή τη στιγμή. Το βέβαιο είναι ότι το παλιό – δηλαδή η σημερινή κατάσταση – θα καταρρεύσει οπωσδήποτε. Με τι θα αντικατασταθεί είναι άγνωστο. Για την ώρα, το πάνω χέρι το έχουν οι αστικές δυνάμεις. Αυτό είναι φυσικά αρνητικό, αλλά σε τέτοιες εποχές γενικευμένης καπιταλιστικής κρίσης μπορεί να αλλάξει αστραπιαία. Το 1941, για παράδειγμα, το ΚΚΕ ήταν ανύπαρκτο, με την Κεντρική Επιτροπή του χαφιεδωμένη από τους ασφαλίτες του Μανιαδάκη. Τρία χρόνια αργότερα, το 1944, το ΚΚΕ μέσω του ΕΑΜ ήταν παντοδύναμο, είχε μαζί του ολόκληρο τον ελληνικό λαό, άσχετα από την πολιτική ανικανότητα της ηγεσίας του να μετουσιώσει σε πράξη λαϊκής εξουσίας και σοσιαλιστικής ανατροπής την ισχύ που του είχε δώσει ο λαός. Σε συνθήκες σαν αυτές που ζούμε, οι αλλαγές μπορεί να λάβουν χώρα με κατακλυσμιαίο τρόπο, αν έχουν πρωταγωνιστές τους εργαζόμενους και τις πλατιές λαϊκές μάζες. Μόνο που οι μάζες πρέπει να έχουν πολιτικό όραμα και πολιτική ηγεσία με θέληση και δυνατότητες να μπορεί να μετουσιώσει σε πραγματικότητα το όραμα το οποίο η ίδια επαγγέλλεται και ο λαός προσδοκά. Χωρίς αυτό οι εξεγέρσεις μετατρέπονται σε κοινωνικές εκρήξεις, οι οποίες ποτέ δεν οδηγούν σε ανατροπή του συστήματος που προκάλεσε την εξέγερση.

Η απλή άρνηση της υφιστάμενης κατάστασης οδηγεί σε ανατροπές του υφιστάμενου πολιτικού σκηνικού αλλά όχι σε ανατροπή του υφιστάμενου καθεστώτος. Δημιουργεί δυνατότητες πολλαπλών επιλογών μέσω νέων κομμάτων που ενδεχομένως μπορεί να βελτιώσουν κάποιες πτυχές της ασκούμενης πολιτικής, σε καμιά περίπτωση όμως δεν ανατρέπουν, δεν θίγουν την ουσία της πολιτικής αυτής. Αυτό ακριβώς έγινε στην Ελλάδα με το μηνμόνιο, το οποίο έχει ήδη ανατρέψει εκ βάθρων το πολιτικό σκηνικό. Διέλυσε το ΠΑΣΟΚ, κατεβάζοντας το από το 44% στο 32%. Συρρίκνωσε τη ΝΔ σε ποσοστό οριακά κάτω από το 30%, καθώς από το 33,47% του 2009 την πήγε στο 29,66% του περσινού Ιουνίου. Κατακρήμνισε έτσι το άθροισμα των δυο κομμάτων πυλώνων του συστήματος από το 77,4% του 2009 στο… 41,9%, σχεδόν στο μισό! Παράλληλα εκτόξευσε τα «αντιμνημονιακά» κόμματα – όπως τα εκλαμβάνουν όσοι τα ψηφίζουν, όχι όπως τα κρίνουμε εμείς – από το 4,6% του ΣΥΡΙΖΑ και το 0,29% της Χρυσής Αυγής του 2009 στο 34,36% πέρυσι τον Μάιο (ΣΥΡΙΖΑ 16,8%, Ανεξάρτητοι Έλληνες 10,6% και Χρυσή Αυγή 7%) και ακόμη περισσότερο, στο 41,3% τον Ιούνιο, ένα μόλις μήνα αργότερα (ΣΥΡΙΖΑ 26,9%, Ανεξάρτητοι Έλληνες 7,5% και Χρυσή Αυγή 6,9%). Η αύξηση από το 4,6% στο 41,3% συνιστά τεκτονικό σεισμό από πλευράς πολιτικού σκηνικού, αλλά όπως είδαμε τίποτα ουσιαστικό δεν άλλαξε από πλευράς ασκούμενης πολιτικής. Το ότι ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται προ των πυλών της εξουσίας δεν οδήγησε την αστική τάξη και τους ευρωπαίους επικυρίαρχους σε καμιά παραχώρηση βελτίωσης της κατάστασης των εργαζομένων.

Ο λόγος είναι απλός: οι αστοί, οι Γερμανοί και η ΕΕ γνωρίζουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν συνιστά απειλή για τα συμφέροντα τους! Όταν ο Αλέξης Τσίπρας δηλώνει από το Τέξας ότι η Ελλάδα δεν θα πρέπει και δεν θα το κάνει, δεν θα εξέλθει εθελοντικά από την Ευρωζώνη» και ο Γιάννης Δραγασάκης επιβεβαιώνει ότι «πρέπει να είμαστε έτοιμοι και για ρήξη, αλλά εντός της ευρωζώνης πάντα», το παιχνίδι έχει τελειώσει οριστικά και αμετάκλητα. Τελεία και παύλα. Έπειτα από αυτό, όσο πιο δεξιά μετατοπίζονται οι θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ τόσο πιο κοντά έρχεται προς την εξουσία και τόσο περισσότερο απομακρύνονται οι ελπίδες να υπάρχουν έστω και ψήγματα αριστερής πολιτικής σε κάποια μέτρα που θα πάρει όταν θα βρεθεί στην κυβέρνηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα ωθηθεί στη θέση του πρώτου κόμματος όταν γίνουν βουλευτικές εκλογές από τα απελπισμένα κοινωνικά στρώματα που βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο διαρκώς να υποβαθμίζεται. Αυτά τα στρώματα όμως σε καμιά περίπτωση δεν θέλουν αριστερή πολιτική. Αυτό που ονειρεύονται είναι μια επιστροφή όσο το δυνατόν πιο κοντά στο επίπεδο ζωής που είχαν το 2009! Αυτό φυσικά είναι τελείως ανέφικτο, αλλά είναι πανίσχυρο κίνητρο για να δοκιμάσουν μήπως το πετύχουν ψηφίζοντας ΣΥΡΙΖΑ. Αυτών τα συμφέροντα και τις ελπίδες εκφράζει ο ΣΥΡΙΖΑ, γεγονός βέβαια το οποίο καμιά σχέση δεν έχει με αριστερή κυβέρνηση (που έτσι κι αλλιώς αποκλείεται να είναι μια κυβέρνηση με πυρήνα τον ΣΥΡΙΖΑ) και με αριστερή πολιτική. Ταχύτατα οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ θα απογοητευθούν από την πολιτική που θα ασκήσει, όταν έρθει στην εξουσία. Το πολιτικό πρόβλημα όμως θα παραμείνει και θα είναι εκρηκτικό. Το ζητούμενο είναι να μπορέσει στην συνθήκες αυτές να πάρει το πάνω χέρι και να βάλει τη σφραγίδα της στις εξελίξεις η αντικαπιταλιστική Αριστερά. Τιτάνιο καθήκον, αλλά πολύ πιο εφικτό από όσο φαντάζονται πολλοί!

*Δημοσιεύθηκε στο «Πριν» την Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Οι τηλεοράσεις γίνονται (επικίνδυνα) έξυπνες

Οι νέας γενιάς τηλεοράσεις που συνδυάζουν τις ιδιότητες της συμβατικής τηλεόρασης και των ηλεκτρονικών υπολογιστών μπορούν να μετατραπούν σε ένα είδος Μεγάλου Αδελφού για τους κατόχους τους

 

Λειτουργώντας (και) ως υπολογιστής με πρόσβαση στο Internet, η τηλεόραση αυτόματα αποκτά και τις διάφορες όχι και τόσο ευχάριστες παρενέργειες των συμβατικών υπολογιστών και της online δραστηριότητας. Ετσι οι νέες «έξυπνες» τηλεοράσεις καταγράφουν τις προτιμήσεις των κατόχων τους και τα δεδομένα αποστέλλονται στη βιομηχανία του μάρκετινγκ, η οποία φροντίζει να αποστέλλει στην κάθε συσκευή προσωποποιημένα διαφημιστικά μηνύματα. Διαφημίσεις, δηλαδή, που να ταιριάζουν στο εμπορικό και καταναλωτικό προφίλ του κατόχου της τηλεόρασης το οποίο φτιάχνεται από τις εταιρείες βάσει των τηλεοπτικών  προτιμήσεών του και όχι μόνο...

Big Brother TV

Πριν από λίγες ημέρες ο Τζέισον Χάντλεϊ, ένας βρετανός σύμβουλος επιχειρήσεων σε θέματα πληροφορικής και υπολογιστών,  έγινε ένα από τα πρώτα επώνυμα θύματα αυτής της εξέλιξης. Ο Χάντλεϊ παραξενεύτηκε όταν κάποια στιγμή αντιλήφθηκε ότι έβλεπε συνεχώς συγκεκριμένες διαφημίσεις κατά τη διάρκεια σχετικών με τα εν λόγω διαφημιζόμενα προϊόντα εκπομπών που έβλεπε. Ως άριστος γνώστης των υπολογιστών συνέδεσε την τηλεόρασή του με έναν φορητό υπολογιστή και κατέγραφε σε αυτόν τα δεδομένα που έστελνε στους ιντερνετικούς διακομιστές η τηλεοπτική  συσκευή του.

Εκπληκτος διαπίστωσε ότι η τηλεόρασή του δεν κατέγραφε απλά τις εκπομπές που εκείνος παρακολουθούσε αλλά κατέγραφε κυριολεκτικά κάθε κουμπί που πατούσε στο τηλεκοντρόλ και στη συνέχεια έστελνε όλα τα δεδομένα στα κεντρικά γραφεία της κατασκευάστριας εταιρείας της τηλεόρασής του. Επιπλέον η τηλεόραση μετέδιδε στην εταιρεία και το περιεχόμενο του σκληρού της δίσκου στο οποίο οι κάτοχοι συνήθως αποθηκεύουν όχι μόνο τηλεοπτικές εκπομπές αλλά και διαφόρων ειδών άλλα αρχεία. Στην προκειμένη περίπτωση ο Χάντλεϊ είχε αποθηκεύσει στον σκληρό δίσκο της τηλεόρασής του ταινίες αλλά και οικογενειακά βίντεο και φωτογραφίες του. Ολα αυτά κατέληξαν στα αρχεία της κατασκευάστριας εταιρείας. Μάλιστα όλα τα δεδομένα συνέχισαν να αποστέλλονται στην εταιρεία ακόμη και όταν ο Χάντλεϊ απενεργοποίησε τη σχετική δυνατότητα της συσκευής!

Εκτός όμως από την καταγραφή των δεδομένων, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, όπως συμβαίνει με τους υπολογιστές αλλά και κάθε άλλη συσκευή που συνδέεται με το Internet, έτσι και οι τηλεοράσεις που έχουν αυτή τη δυνατότητα ενέχουν ταυτόχρονα και τους ίδιους κινδύνους. Μπορεί, π.χ., κάποιος να αποκτήσει τον έλεγχό τους από μακριά ή η συσκευή να μολυνθεί από κάποιον ιό.

Τηλε-κατάσκοπος

Πριν από λίγο καιρό η εταιρεία ReVuln, που εδρεύει στη Μάλτα, ανακοίνωσε ότι οι τεχνικοί της λειτουργώντας ως χάκερ κατάφεραν να αποκτήσουν τον έλεγχο μιας τηλεόρασης που κυκλοφορεί στην αγορά και διαθέτει σκληρό δίσκο, μικρόφωνα και κάμερα. Σύμφωνα με τα στελέχη της εταιρείας, αν κάποιος αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό το συγκεκριμένο μοντέλο θα μπορεί να παρακολουθεί - εν αγνοία τους φυσικά - τους κατόχους της συσκευής. Θα βλέπει και θα ακούει τι συμβαίνει στον χώρο όπου είναι εγκατεστημένη η τηλεόραση, ενώ επίσης θα μπορεί να αποκτήσει τα δεδομένα που είναι καταχωρισμένα στον σκληρό δίσκο της. Προφανώς η πλειονότητα των έξυπνων τηλεοράσεων που εμφανίζονται θα είναι... ευάλωτες και πιο εύκολα ή πιο δύσκολα θα γίνονται κτήμα κακόβουλων ατόμων.

Δημοσιεύτηκε στο HeliosPlus στις 29 Νοεμβρίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ουάιλντ: Είμαστε όλοι στο βούρκο όμως μερικοί κοιτάζουμε τ' άστρα

Πριν από 113 χρόνια, ο κόσμος έχασε τον μεγάλο και πολυτάλαντο Όσκαρ Ουάιλντ, ποιητή, μυθιστοριογράφο, θεατρικό συγγραφέα και κριτικό. Ο Ουάιλντ  έφυγε πρόωρα, σε ηλικία 46 ετών από μηνιγγίτιδα, άπορος και μόνος στο Παρίσι.  Το μυθιστόρημα, «Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι» προκάλεσε την βικτοριανή ηθική και τον οδήγησε ακόμη και στη φυλακή. Αποτελεί έως και σήμερα το γνωστότερο  έργο του.

«Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι», εκδόθηκε το 1891. Τον Ιούλιο του 1890, παρουσιάζεται στο περιοδικό  Lippincott της Philadelphia  η ιστορία ενός άνδρα που δεν γεράζει ποτέ, όμως σε αντίθεση με το άψογο παρουσιαστικό του, το πορτρέτο φέρει τα σημάδια της φθοράς του.
Στο Λονδίνο, η εφημερίδα «Daily Chlonicle», χαρακτήρισε την ιστορία «ακάθαρτη», «δηλητηριώδη» και «γεμάτη από τις αποπνικτικές οσμές της ηθικής και πνευματικής σήψης». Η «St. James Gazette», την έκρινε ως «βρώμικη» και «αηδιαστική» ενώ πρότεινε να διωχθεί ο συγγραφέας.

Υπάρχει ένα μόνο πράγμα χειρότερο από το να μιλάνε για σένα κι αυτό είναι να μη μιλάνε για σένα.

Πιο δυσοίωνη ήταν μια σύντομη αναφορά στον «Scots Observer», σύμφωνα με την οποία, παρόλο που «ο Ντόριαν Γκρέι» ήταν ένα έργο υψηλής λογοτεχνικής ποιότητας, διαπραγματευόταν «θέματα που άπτονται μόνο στο Τμήμα Εγκληματικών Ερευνών ή σε μια ακρόαση κεκλεισμένων των θυρών», καθώς και ότι θα ήταν ενδιαφέρον κυρίως για τους «εκτός νόμου ευγενείς και διαστρεμμένα αγόρια που μεταφέρουν τηλεγραφήματα» - ένας υπαινιγμός για το πρόσφατο τότε σκάνδαλο της Cleveland Street για έναν ανδρικό οίκο ανοχής στο Λονδίνο.

Τα βιβλία που ο κόσμος αποκαλεί ανήθικα είναι τα βιβλία που δείχνουν στον κόσμο τη δική του αισχρότητα.

Σε πέντε χρόνια από τότε, στις 25 Μαΐου του 1895, ο Ουάιλντ βρέθηκε αντιμέτωπος με την καταδίκη για «διάπραξη άσεμνων πράξεων με ορισμένους άνδρες».
Ο σάλος που προκλήθηκε δεν προκαλεί έκπληξη: Κανένα έργο της κυρίαρχης αγγλόφωνης μυθιστοριογραφίας δεν είχε έρθει τόσο κοντά στο να εκφράσει ανοιχτά την ομοφυλοφιλική επιθυμία. Οι πρώτες σελίδες, λίγες αμφιβολίες αφήνουν ότι ο Basil Hallward, ο ζωγράφος του πορτραίτου του Ντόριαν Γκρέι, είναι ερωτευμένος με το «θέμα» του. Μόλις ο Ντόριαν ανακαλύπτει τις θεϊκές του δυνάμεις, προχωρά σε διάφορες ειδεχθείς πράξεις, συμπεριλαμβανομένης και της δολοφονίας. Όμως για τις βικτοριανές ευαισθησίες η πιο ανείπωτα έκνομη πράξη του θα ήταν ότι διέφθειρε νέους άνδρες.

Είμαστε όλοι μέσα στο βούρκο, όμως μερικοί από εμάς κοιτάζουμε τ' άστρα.

Στις δίκες εναντίον του Όσκαρ Ουάιλντ το 1895, οι αντίπαλοι δικηγόροι διάβασαν φωναχτά αποσπάσματα από τον «Ντόριαν Γκρέι», αποκαλώντας το «σοδομιτικό βιβλίο». Ο Ουάιλντ φυλακίστηκε, όχι γιατί αγαπούσε ερωτικά νέους άνδρες αλλά επειδή έδειξε αυτή του την επιθυμία, και ο «Ντόριαν Γκρέι» έγινε το κυρίαρχο έκθεμα της «ξεδιαντροπιάς» του για την κοινωνία της εποχής.

Το χειρότερο πράγμα με τους φανατικούς είναι η ειλικρίνεια.

Ο Όσκαρ Ουάιλντ πέθανε στις 30 Νοεμβρίου του 1900, σε ένα υποβαθμισμένο ξενοδοχείου στο Παρίσι, σε ηλικία 46 ετών. Σχεδόν μέσα σε μια νύχτα, ένας θρύλος γεννήθηκε: Ουάιλντ ο μάρτυρας της ομοφυλοφιλίας, Ουάιλντ ο ηθικός επαναστάτης. Ένα εκκολαπτόμενο κίνημα δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων τον «αγκάλιασε» ως ήρωα που περιφρονήθηκε.

Είναι λυπηρό να το σκέφτεται κανείς, αλλά η μεγαλοφυΐα διαρκεί περισσότερο από την ομορφιά.

Όταν ο Graig Rodwell, το 1967, άνοιξε ένα γκέι και λεσβιακό βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη, το ονόμασε «The Oscar Wilde Memorial Bookshop» και μετά τις ταραχές στο Stonewall το 1969 ο Rodwell χρησιμοποίησε τη λίστα διευθύνσεων του βιβλιοπωλείου για να βοηθήσει να οργανωθεί η πρώτη παρέλαση υπερηφάνειας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι άλλοι άνθρωποι. Οι σκέψεις τους είναι απόψεις κάποιου άλλου, οι ζωές τους μία μίμηση, τα πάθη τους μια αναφορά.

«Για τον κόσμο φαίνομαι, από δική μου πρόθεση, ένας ερασιτέχνης καλλιτέχνης και απλώς ένα δανδής- δεν είναι σοφό να δείχνει κανείς την καρδιά του στον κόσμο», έγραψε κάποτε ο Ουάιλντ. Δεν θα πρέπει λοιπόν να υποθέσουμε ότι μας αποκαλύφθηκε η ψυχή του όταν έγινε ένα gay σύμβολο ή όταν κανονικοποιήθηκε σε ευρύτερους κύκλους ως ο «πατέρας» του «Να είσαι ο εαυτός σου».

Μόνο οι ρηχοί άνθρωποι δεν κρίνουν από την εξωτερική εμφάνιση. Το πραγματικό μυστήριο του κόσμου είναι το ορατό, όχι το μη ορατό.

Ο αισθητισμός του Ουάιλντ, η φανατική του λατρεία για την ομορφιά, ήταν ίσως το πιο βαθύ και πιο μόνιμο από τα πάθη του. Ίσως μονάχα η απειλή της δίωξης να τον εμπόδισε από το να εκφράσει ελεύθερα τη δική του σεξουαλικότητα στο έργο του. Το άσχημο τέλος του «Ντόριαν Γκρέι» -που μαχαιρώνει σε παροξυσμό το πορτραίτο του- δείχνει έναν άντρα που χάνει τη μάχη με τη δημόσια εικόνα του.

^{Πηγές
-Alex Ross, «How Oscar Wilde painted over “Dorian Gray”», The New Yorker, 8-8-2011.
-«Όσκαρ Ουάιλντ», Βικιφθέγματα.
Επιμ: Κατρίν Αλαμάνου}

Διαβάστε περισσότερα

Οι στόχοι του παλλαϊκού Μετώπου

ΤΑΚΗΣ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ενώ τα κόμματα της κοινοβουλευτικής Χούντας και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν επιδοθεί σε άλλον ένα πόλεμο περισπασμού, αυτή τη φορά για διάφορα σκάνδαλα, και ενώ η αντικαπιταλιστική Αριστερά περιμένει την σοσιαλιστική επανάσταση για να θέσει θέμα άμεσης μονομερούς εξόδου από την ΕΕ, ως αναγκαίας προϋπόθεσης εξόδου από την οικονομική και κοινωνική καταστροφή, ένα άλλο τμήμα «αντιμνημονιακών» δυνάμεων (ΕΠΑΜ κ.ά.) ασχολείται με την δημιουργία Μετώπου που θα συνενώνει ρεύματα που έχουν βασικό στόχο την απαλλαγή μας από τα Μνημόνια, και τις καταστροφικές πολιτικές της τρόικας. Όμως, η θέση αυτή είναι θεμελιακά εσφαλμένη γιατί βασίζεται στην ανάλυση ότι αιτία της κρίσης είναι το Χρέος που, όπως έχω δείξει επανειλημμένα, είναι απλώς η συνέπεια της διαδικασίας εξαρτημένης «ανάπτυξης» στην μεταπολεμική περίοδο, η οποία εντάθηκε με την ένταξή μας στην ΕΕ. Ηταν, δηλαδή, η ένταξη που ουσιαστικά κατέστρεψε την όποια παραγωγική δομή και οικονομική αυτοδυναμία είχαμε πριν. Η παραμονή μας, επομένως, στην ΕΕ είναι εγγύηση για την υποδούλωσή μας σαν λαού στα συμφέροντα των ντόπιων και ξένων ελίτ.
Η μακροπρόθεσμη, βέβαια, λύση για να αποκτήσουμε συλλογικά σαν πολίτες τον απόλυτο έλεγχο των παραγωγικών πόρων και την πλήρη οικονομική αυτοδυναμία, περνά μέσα από συστημική αλλαγή, δηλαδή την ανατροπή του ίδιου του καπιταλιστικού κοινωνικό-οικονομικού συστήματος και την αντικατάστασή του με κάποιο νέο σύστημα συλλογικού ελέγχου της οικονομίας και της πολιτείας που, κατά την γνώμη μου, δεν μπορεί παρά να είναι μια Περιεκτική Δημοκρατία. Όμως, δεν είναι ανάγκη να περιμένουμε την αντικαπιταλιστική επανάσταση, η οποία προφανώς προϋποθέτει εντελώς διαφορετικές υποκειμενικές συνθήκες από τις σημερινές. Και αυτό, γιατί στο μεταξύ θα έχει αποκλειστεί η δυνατότητα δημιουργίας παρόμοιων συνθηκών, αφού θα έχουμε πλήρως υποδουλωθεί στη Νέα Διεθνή Τάξη που επιβάλλει η σημερινή μορφή του παγκοσμιοποιημένου καπιταλιστικού συστήματος, την οποία διαχειρίζεται μια Υπερεθνική Ελίτ που στον γεωγραφικό χώρο μας εκφράζεται μέσα από την ΕΕ. Αυτό όμως είναι κάτι που αδυνατούν να αντιληφθούν οι θιασώτες μιας αναχρονιστικής Μαρξιστικής Αριστεράς που προσκολλώνται σε υπεραιωνόβια θεωρητικά εργαλεία, παρά το γεγονός ότι πεφωτισμένοι σύγχρονοι Μαρξιστές έχουν κάνει σημαντικά βήματα στην ανάπτυξη νέων εργαλείων για την ανάλυση της σημερινής παγκοσμιοποιημένης καπιταλιστικής οικονομίας.
Επομένως, ένα παλλαϊκό Μέτωπο είναι σήμερα επιτακτική ανάγκη, υπό την προϋπόθεση ότι όλοι οι πολίτες που συμμετέχουν σε αυτό σαν πολίτες, και όχι σαν  μέλη κομμάτων ή οργανώσεων, δεσμεύονται από συγκεκριμένο πρόγραμμα με κοινούς στόχους, οι οποίοι απορρέουν από την κοινή θέση ότι η έξοδος από την καταστροφική κρίση είναι αδύνατη εάν δεν ξανακτίσουμε την παραγωγική δομή της χώρας. Όχι, βέβαια, με βάση την καπιταλιστική ανταγωνιστικότητα που μας οδήγησε στην σημερινή κατάσταση, αλλά με βάση τις ανάγκες μας σαν λαού, όπως θα τις ορίζουμε εμείς οι ίδιοι. Και αυτό απαιτεί ένα σημαντικό βαθμό οικονομικής αυτοδυναμίας, δηλαδή ελέγχου των παραγωγικών μας πόρων, από εμάς τους ίδιους συλλογικά, και όχι από τις «δυνάμεις της αγοράς». Δηλαδή, τις λίγες εκατοντάδες πολυεθνικών που ουσιαστικά πασχίζουν για την ευημερία ενός πολύ μικρού ποσοστού του πληθυσμού σε βάρος της συντριπτικής πλειοψηφίας.
Είναι όμως σήμερα δυνατό, ακόμη και χωρίς την άμεση καπιταλιστική ανατροπή, να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για οικονομική αυτοδυναμία; Η απάντηση είναι θετική, εφόσον όμως  ικανοποιηθούν τρεις βασικοί όροι:

• Πρώτον, η άμεση και μονομερής έξοδος τόσο από την Ευρωζώνη όσο και την ΕΕ. Η απλή έξοδος από την Ευρωζώνη, με συνέχιση παραμονής στην ΕΕ, θα ήταν ακόμη περισσότερο καταστροφική από την σημερινή κατάσταση γιατί θα σήμαινε ότι όλο το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ (άνοιγμα και απελευθέρωση αγορών κλπ) που οδήγησε στην καταστροφή της παραγωγικής δομής θα εξακολουθούσε να ισχύει, ενώ συγχρόνως, με μια αγρίως υποτιμημένη δραχμή, θα ξεπουλιόταν ακόμη πιο φθηνά ο κοινωνικός μας πλούτος! Επομένως, αυτά που ακούγονται για... σκίσιμο των Μνημονίων μέσα στη Ευρωζώνη (ΣΥΡΙΖΑ),  ή για έξοδο από την καταστροφή μέσα στην ΕΕ (υπόλοιποι, εκτός ΚΚΕ), αντικειμενικά εξαπατούν τον λαό.
  
• Δεύτερον, η επιβολή αυστηρών και μόνιμων ελέγχων στις αγορές κεφαλαίου, εμπορευμάτων και εργασίας, ώστε να θωρακιστεί η οικονομική αυτοδυναμία της χώρας. Πράγμα που προϋποθέτει, βέβαια, την επανεισαγωγή του δικού μας νομίσματος, σαν ελάχιστου βαθμού οικονομικής κυριαρχίας, και την κοινωνικοποίηση των Τραπεζών και των στρατηγικών κλάδων παραγωγής, με βάση, στο μεταβατικό στάδιο, ένα μίγμα μορφών ιδιοκτησίας και μεθόδων κατανομής των οικονομικών πόρων (αγορά, σχεδιασμός κ.λπ.).[1] Οι κοινωνικοί αυτοί έλεγχοι θα παρείχαν την δυνατότητα επανάκτησης του κοινωνικού πλούτου που, μέσα από την διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων, έχει περιέλθει στην ιδιοκτησία των ξένων και ντόπιων ελίτ (από  εργοστάσια μέχρι λιμάνια και συγκοινωνίες) αλλά και συλλογικού ελέγχου του παραγωγικού και του καταναλωτικού προτύπου, με βάση την αρχή της αυτοδυναμίας.
• Τρίτον, η δημιουργία ενός πραγματικά κοινωνικού συστήματος Υγείας, Εκπαίδευσης και Κοινωνικών Υπηρεσιών που θα κάλυπτε τις λαϊκές ανάγκες και θα ελεγχόταν από τον ίδιο τον λαό και όχι την «αγορά». Παράλληλα, ο δημόσιος τομέας θα έπρεπε να αναδιοργανωθεί ορθολογικά, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της οικονομίας με βάση την αρχή της αυτοδυναμίας και την επαναπρόσληψη των απολυμένων .
  

Οι δαπάνες για όλα τα παραπάνω θα μπορούσαν να καλυφθούν από τους υπάρχοντες οικονομικούς πόρους, υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι η κυβέρνηση Λαϊκού Μετώπου που θα εφάρμοζε τα παραπάνω μέτρα θα επέβαλε μια δραστική ανακατανομή του εισοδήματος και του πλούτου, με βάση έναν απόλυτα προοδευτικό φόρο εισοδήματος/πλούτου που θα καταργούσε  όλους τους άλλους φόρους, και ένα περιουσιολόγιο που θα προέκυπτε από την γενική απογραφή της ακίνητης και σημαντικής κινητής περιουσίας, συμπεριλαμβανομένων των καταθέσεων και περιουσίας στο εξωτερικό.
Αλλά, θα χρειαστεί να επανέλθω στα θέματα ανάδειξης Κυβέρνησης Λαϊκού Μετώπου για την Αυτοδυναμία και των διεθνών συσχετισμών.

---

[1] Βλ. ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΛΑΪΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ
http://www.mekea.org/2012/02/19/εκκληση-για-ενα-λαϊκο-μετωπο-κοινωνικ-2/

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Βάλβης (1814 – 1892)

Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι στις 8 Μαΐου 1808 (ή το 1814^[1]) και καταγόταν από οικογένεια ιερωμένων. Πατέρας του ήταν ο Ιωάννης Βάλβης.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Μεσολογγίου, βρισκόταν μέσα στην πόλη με την οικογένεια του και την τελευταία στιγμή διέφυγε στη νήσο Κάλαμο και από εκεί στην Ιταλία, όπου βρισκόταν ο θείος του, Σπυρίδων Βάλβης, και ο αδερφός του, Ζηνόβιος Βάλβης, που σπούδαζε νομικά. Ακολούθησε και αυτός την νομική επιστήμη σπουδάζοντας νομικά στο πανεπιστήμιο της Πίζας. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1834 και εισήλθε στον δικαστικό κλάδο. Το 1872 ανέλαβε την προεδρία του Αρείου Πάγου, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι και το 1885. 

Κατά τη διάρκεια της θητείας του διετέλεσε πρόεδρος του ειδικού δικαστηρίου που δίκασε μέλη της κυβερνήσεως Βούλγαρη (Σιμωνιακά). 

Λόγω της έκρυθμης πολιτικής κατάστασης, ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ τον διόρισε στις 3 Μαΐου 1886 πρωθυπουργό, θέση στην οποία παρέμεινε για λίγες μέρες. Είχε τιμηθεί με τον Μεγαλόσταυρο του Σωτήρα.

Απεβίωσε στην Αθήνα στις 30 Νοεμβρίου 1892^[2] και ενταφιάστηκε στο Πρώτο Νεκροταφείο. Ήταν άγαμος.

Διαβάστε περισσότερα

Συλλυπητήρια Αντώνη να τη θυμόμαστε...

Η κυβέρνηση ανέκρουσε πρύμναν στα ΑΕΙ  γιατί  πέραν μιας γενικής βούλησης να πράξει ό,τι επέβαλε το μνημόνιο, δεν διέθετε ούτε την ειδική βούληση, ούτε  την ικανότητα να μεθοδεύσει την αναδιάρθρωση και τη μεταρρύθμιση...

Τα ΑΕΙ όπως οι περισσότερες «περιοχές» στο ελληνικό δημόσιο, αυτοδιοίκητες και μη, διοικούνται από τοπικές βαρονίες με γνώμονα τα πελατειακά συμφέροντα των διοικούντων και όχι το γενικό συμφέρον...

Στα ΑΕΙ, αυτοδιοίκητο δεν σημαίνει ανεξάρτητη λειτουργία της πανεπιστημιακής κοινότητας από την εκάστοτε εξουσία, αλλά διανομή των κρατικών επιχορηγήσεων σε ημετέρους μέσω διορισμών των παιδιών και των ανεψιών των τοπικών «βαρόνων»...

Τα κριτήρια πρόσληψης δεν ήταν αξιοκρατικά, με βάση τις ανάγκες του πανεπιστημίου, αλλά με βάση το βόλεμα των ημετέρων.

Πάνω από 300 άτομα σε σύνολο 1.300 στο Καποδιστριακό είχαν ίδιο επίθετο. Από το σύνολο οι προσληφθέντες μέσω ΑΣΕΠ μετρούνταν στα δάχτυλα του ενός χεριού.

Ανάλογη είναι η εικόνα σε όλα τα πανεπιστήμια. Τα πανεπιστήμια λειτουργούν και συντηρούνται με τους φόρους των Ελλήνων πολιτών. Άρα, όλοι έχουν δικαίωμα πρόσβασης και εργασίας σ΄ αυτά και ως εκ τούτου η επιλογή πρέπει να γίνεται με αυστηρή αξιολόγηση. Όποιος παραβιάζει αυτόν τον κανόνα παρανομεί.  Παρανομεί κι  αυτός που προσλαμβάνει και αυτός που προσλαμβάνεται.

Η τρόικα ζήτησε τη διαθεσιμότητα πλεονάζοντος προσωπικού.  Η κυβέρνηση συνέχιζε να πληρώνει μισθούς σε απεργούς που προσελήφθησαν με αμφίβολα κριτήρια. Ο υπουργός Παιδείας εκτός του ό,τι  έδειξε χαρακτηριστική αδυναμία να μεθοδεύσει την υλοποίηση της απόφασης, επεδίωξε να διαφυλάξει πελατειακές δουλειές  δικές του και του κομματικού συστήματος...

Οι αποσπασμένοι στις αυλές των κομμάτων εξαιρέθηκαν της διαθεσιμότητας. Αντί να επιδιώξει την αξιολόγηση και την κατανομή του διοικητικού προσωπικού με  βάση τις ανάγκες των σχολών, την τελευταία στιγμή επέλεγε σχεδόν με κλήρωση...

Οι πρυτανικές αρχές σε βασικές σχολές συμπεριφέρθηκαν σαν στρατός κατοχής, αλλά είναι δουλειά του Υπουργείου να μεθοδεύσει με τρόπο που θα προκύπτει επιθυμητό αποτέλεσμα.

Η άτακτη υποχώρηση της Κυβέρνησης πέρα από την ανικανότητά της,  επιβεβαιώνει την αδυναμία αυτής της χώρας να κυβερνηθεί.

Μια κυβέρνηση που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την πελατειακή «ενδογαμία» στα ΑΕΙ δύσκολα μπορεί να μεταρρυθμίσει  μια χώρα που έχει χρεοκοπήσει.

Ο ΟΟΣΑ  εντόπισε περί τα 500 σημεία που συμβάλουν σε αυτή τη χώρα στο να πληρώνουμε υψηλές τιμές και να έχουμε χαμηλούς μισθούς. 500 σημεία σημαίνει άμεσα ή έμμεσα  συμφέροντα για 1.500 συντεχνίες...

Αν δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις την «ενδογαμία» στα πανεπιστήμια και τα τελευταία μοιάζουν μέσα και έξω με δημόσια αποχωρητήρια στο Σουδάν, πως μπορείς να κρατήσεις αυτή τη χώρα στο ευρώ και κοντά στην Ευρώπη;

Ο δρόμος που έχουμε επιλέξει δεν οδηγεί στην έξοδο από την κρίση, αλλά στη δημιουργία ενός προτεκτοράτου χαμηλών αμοιβών και υψηλών τιμών που θα φυτοζωεί με τα ΕΣΠΑ και την αλληλεγγύη των βορείων.

Εδώ και πολύ καιρό εξελισσόμαστε σε μια χώρα που οι πλέον χρήσιμοι και ικανοί θα μεταναστεύουν και θα δημιουργούν πλούτο και πρόοδο σε άλλες χώρες που είναι πιο δεκτικές στις μεταρρυθμίσεις.

Δυστυχώς το τελευταίο σοβιετικού τύπου  καθεστώς νότια της Ευρώπης και βόρεια της Αφρικής δεν μεταρρυθμίζεται ούτε με 144 μνημόνια, αφού η πολιτική ηγεσία σε κάθε κρίσιμο σημείο προτιμά την πολιτική διαπραγμάτευση και όχι την μεταρρύθμιση στις σάρκες εκ της σαρκός της...

Κατά συνέπεια: Συλλυπητήρια Αντώνη να τη θυμόμαστε, την Ελλάδα...

Πηγή:www.capital.gr

Διαβάστε περισσότερα