Δηλητηριάζουν εν γνώσει τους βρέφη με βαρέα μέταλλα μεγάλες εταιρείες παιδικών τροφών στις ΗΠΑ

 

Σύμφωνα με την έρευνα του Κογκρέσου, ανιχνεύθηκαν επικίνδυνα επίπεδα αρσενικού, μολύβδου, καδμίου και υδραργύρου στις βρεφικές τροφές, πολύ πάνω από τα όρια ασφαλείας.

Κατιούσα

Μπορεί οι υπεύθυνοι της έρευνας που διεξήχθη από το Κογκρέσο να χαρακτηρίζουν “σοκαριστικό” το πόρισμα σύμφωνα με το οποίο τέσσερις κορυφαίες εταιρείες βρεφικών τροφών συνειδητά πουλούσαν προϊόντα με υψηλά επίπεδα βαρέων μετάλλων, στην πραγματικότητα όμως δεν μπορεί να σοκάρεται κανένας με τις εγκληματικές πρακτικές των καπιταλιστών μπροστά στη διαφύλαξη και τη μεγιστοποίηση των κερδών τους.

Σύμφωνα με την έρευνα, ανιχνεύθηκαν επικίνδυνα επίπεδα αρσενικού, μολύβδου, καδμίου και υδραργύρου στις βρεφικές τροφές, πολύ πάνω από τα όρια ασφαλείας. Τα στοιχεία αυτά ανιχνεύονται φυσικά στο έδαφος, οπότε δεν μπορούν να αποφευχθούν εντελώς, αλλά σε κάποιες περιοχές είναι σε υψηλότερα επίπεδα, λόγω και της υπερβολικής χρήσης λιπασμάτων που περιέχουν μέταλλα και βιομηχανικής ρύπανσης. Τα βαρέα μέταλλα έχουν καρκινογόνες και νευροτοξικές συνέπειες, αλλά είναι ακόμα πιο επικίνδυνες για τα παιδιά, καθώς βλάπτουν ανεπανόρθωτα τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο.

Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ δεν έχει θέσει ακόμα επίσημα επίπεδα ασφαλείας βαρέων μετάλλων στην πλειονότητα των παιδικών τροφών, με εξαίρεση το όριο 100 μερών ανά δισεκατομμύριο ανόργανου αρσενικού στα παιδικά δημητριακά ρυζιού, όριο που ήδη θεωρείται υπερβολικά υψηλό από τους ειδικούς, με δεδομένο μάλιστα ότι στο εμφιαλωμένο νερό το αντίστοιχο όριο δεν υπερβαίνει τα 10 μέρη ανά δισεκατομμύριο.

Σύμφωνα με την Τζέιν Χούλιχαν, διευθύντρια της οργάνωσης Healthy Babies Bright Futures, τα νήπια που εκτίθενται σε βαρέα μέταλλα ως την ηλικία των δύο ετών, μπορεί να παρουσιάσουν προβλήματα συμπεριφοράς, πτώση IQ και άλλα γνωστικά προβλήματα, ακόμα και εφόρου ζωής. Η συγκεριμένη οργάνωση έδωσε το έναυσμα για την έρευνα του Κογκρέσου, όταν το 2019 δημοσίευσε έκθεση στην οποία ανέφερε πως το 95% των βρεφικών τροφών που τυχαία συνέλεξε από σούπερ μάρκετ περιείχαν τοξικά μέταλλα, από πέντε ως και 177(!) φορές παραπάνω από τα όρια ασφαλείας. Αυτό ίσχυε τόσο για τα βιολογικά προϊόντα, όσο και για όσα παράγονται με μεθόδους συμβατικής γεωργίας.

Oι εταιρείες που εξτάστηκαν από την πλευρά τους αρνούνται οποιαδήποτε ευθύνη και υποστηρίζουν πως τα προϊόντα τους παράγονται με βάση υψηλά υγειονομικά στάνταρ. Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως τρεις ακόμα εταιρείες του χώρου αρνήθηκαν να συνεργαστούν πλήρως με την έρευνα του Κογκρέσου, ανάμεσά τους και η μεγάλη αλυσίδα Walmart.

Η έρευνα κλείνει με συστάσεις για υποχρεωτικό τεστ των συστατικών των τροφών πριν φτάσουν στο ράφι και αυτά να αντικαθίστανται αν ξεπερνούν τα όρια. Η έλλειψη της σχετικής νομοθεσίας είναι σαφές κλείσιμο του ματιού στις μεγάλες εταιρείες του κλάδου, με τον επικεφαλής της αρμόδιας επιτροπής του Κογκρέσου Κρισναμούρτι να “ελπίζει” πως οι εταιρείες θα συμμορφωθούν “εθελοντικά”, αν και παραδέχεται πως “χρειαζόμαστε νομοθεσία για να εξαναγκάσουμε σε συμμόρφωση με τα στάνταρ που πρέπει να θέσει ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων”.

Με πληροφορίες από CNN

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή στην παιδική ηλικία έχει επίδραση για μια ζωή

 

Η κακή διατροφή στην αρχή της ζωής μπορεί να αλλάξει το μικροβίωμα του εντέρου για πάντα, ακόμη και αν αργότερα κατά τη διάρκεια του βίου η διατροφή γίνει υγιεινότερη.

---

Η κατανάλωση πολλών λιπαρών και ζάχαρης στην παιδική ηλικία μπορεί να αλλάξει το μικροβίωμα του εντέρου εφ’ όρου ζωής, ακόμη και αν αργότερα το άτομο αρχίσει να τρώει υγιεινά. Αυτό δείχνει μια νέα μελέτη που διεξήχθη σε ποντίκια από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ριβερσάιντ (UCR) και η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Journal of Experimental Biology».

Μακροπρόθεσμες αλλαγές

Η μελέτη αυτή είναι από τις πρώτες παγκοσμίως οι οποίες δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό και στην ποικιλία των βακτηρίων του εντέρου σε ενήλικα ποντίκια τα οποία ακολούθησαν ανθυγιεινή διατροφή σε μικρή ηλικία. Μπορεί να μελετήσαμε ποντίκια, ωστόσο σε ανθρώπινους όρους είναι σαν να έχουμε παιδιά που ακολουθούν δυτικού τύπου διατροφή, πλούσια σε λιπαρά και ζάχαρη, και το μικροβίωμά τους να εμφανίζει αλλαγές έως και έξι χρόνια μετά την εφηβεία, εξήγησε ο εξελικτικός φυσιολόγος στο UCR και επικεφαλής της μελέτης Θίοντορ Γκάρλαντ.

Ο ρόλος του μικροβιώματος

Το μικροβίωμα αφορά όλα τα βακτήρια καθώς και τους μύκητες, τα παράσιτα και τους ιούς που ζουν επάνω μας και μέσα μας. Οι περισσότεροι από αυτούς τους μικροοργανισμούς εντοπίζονται στο έντερο και στην πλειονότητά τους είναι ευεργετικοί για τον οργανισμό ενεργοποιώντας το ανοσοποιητικό σύστημα, διασπώντας τις τροφές και συμβάλλοντας στη σύνθεση βιταμινών-κλειδιών.

Σε έναν υγιή οργανισμό υπάρχει ισορροπία μεταξύ επιβλαβών και ευεργετικών μικροοργανισμών. Ωστόσο αν η ισορροπία αυτή διαταραχθεί, είτε εξαιτίας της λήψης αντιβιοτικών, είτε εξαιτίας νόσου, είτε εξαιτίας κακής διατροφής, ο οργανισμός μπορεί να καταστεί ευάλωτος σε ασθένειες.

Η μελέτη

Στο πλαίσιο της νέας μελέτης η ομάδα του δρος Γκάρλαντ αναζήτησε τις επιδράσεις στο μικροβίωμα αφότου χώρισε τα ποντίκια σε ομάδες: τα μισά ακολούθησαν υγιεινή διατροφή και τα άλλα μισά δυτικού τύπου διατροφή. Τα μισά από την κάθε ομάδα είχαν πρόσβαση σε τροχό για άσκηση ενώ τα άλλα μισά δεν ασκούνταν.

Τρεις εβδομάδες αργότερα όλα τα πειραματόζωα επέστρεψαν στον στάνταρντ τύπο διατροφής χωρίς να ασκούνται (αυτές είναι οι φυσιολογικές συνθήκες υπό τις οποίες ζουν τα ποντίκια στο εργαστήριο). Στις 14 εβδομάδες από την αρχή του πειράματος η ερευνητική ομάδα εξέτασε την αφθονία και την ποικιλομορφία των βακτηρίων του μικροβιώματος των ζώων.

Μείωση ωφέλιμων βακτηρίων

Οπως προέκυψε, η ποσότητα βακτηρίων όπως το Muribaculum intestinale εμφανίστηκε σημαντικά μειωμένη στην ομάδα της δυτικού τύπου διατροφής – το συγκεκριμένο είδος βακτηρίου εμπλέκεται στον μεταβολισμό των υδατανθράκων.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το συγκεκριμένο είδος βακτηρίου καθώς και η οικογένεια βακτηρίων στην οποία ανήκει, μπορεί να επηρεάσει την ποσότητα της ενέργειας που διατίθεται στον ξενιστή του. Η έρευνα συνεχίζεται σχετικά με άλλες πιθανές δράσεις αυτού του τύπου βακτηρίου.

Σημαντικότερη η διατροφή από την άσκηση στην αρχή της ζωής

Συνολικά πάντως οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η υιοθέτηση ανθυγιεινής διατροφής στην αρχή της ζωής έχει πιο μακροπρόθεσμες επιδράσεις στο μικροβίωμα σε σχέση με την άσκηση στην αρχή της ζωής.

«Είμαστε αυτό που τρώγαμε ως παιδιά»

Οπως ανέφερε ο δρ Γκάρλαντ ήταν εντυπωσιακό το πόσο μπορούν να διαρκέσουν οι αλλαγές που παρατηρούνται στο μικροβίωμα στην αρχή της ζωής. Κλείνοντας, ο ερευνητής είπε ότι το μήνυμα που πρέπει όλοι να λάβουν είναι ότι δεν είμαστε μόνο αυτό που τρώμε, αλλά αυτό που τρώγαμε ως παιδιά!.

---

Το άρθρο αναδημοσιεύεται από το www.tovima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μοναχές «νοίκιαζαν» παιδιά σε παιδόφιλους

 

Χιλιάδες παιδιά κακοποιούνταν από μέλη της Καθολικής Εκκλησίας της Γερμανίας, ενώ οι μοναχές λειτουργούσαν ως... προαγωγοί

Η καθολική εκκλησία της Γερμανίας τα τελευταία χρόνια αναγκάζεται να πληρώσει τις συνέπειες των δικών της αμαρτιών. Σχεδόν 1.500 άνθρωποι έχουν βγει μπροστά και έχουν αποκαλύψει ότι ως παιδιά υπέστησαν σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση από ιερείς, μοναχούς και μοναχές και άλλα μέλη της καθολικής εκκλησίας.

Μοναχές… προαγωγοί

Μια νέα αποκάλυψη έρχεται τώρα στο φως προσθέτοντας κι άλλη φρίκη σε όσα είχαν ήδη γίνει γνωστά. Όπως αποκαλύπτεται από μια νέα απόφαση δικαστηρίου που ήρθε στο φως οι μοναχές ενός καθολικού μοναστηρίου και οικοτροφείου στην πόλη Σπάγιερ ουσιαστικά «νοίκιαζαν» τα ανήλικα παιδιά σε αρρωστημένους παιδόφιλους για να τα κακοποιούν.

Η υπόθεση αποκαλύφθηκε αφού ένα 63χρονο θύμα που ζούσε για χρόνια στο οικοτροφείο του Σπάγιερ το οποίο διοικούσαν  μοναχές του τάγματος της Αδελφότητας της Θεϊκής Λύτρωσης κατέθεσε αίτημα για αποζημίωση από την Καθολική εκκλησία αναγκάζοντας το δικαστήριο του Ντάρμσταντ να ερευνήσει το θέμα. Το δικαστήριο εξέδωσε την απόφασή του τον περασμένο Μάιο, ωστόσο μόλις τώρα ήρθε στο φως κυρίως από το προτεσταντικό πρακτορείο ειδήσεων EPD και το καθολικό πρακτορείο ειδήσεων KNA. Τα δύο πρακτορεία απέκτησαν πρόσβαση σε αντίγραφα των αποφάσεων του δικαστηρίου, τα οποία αποκαλύπτουν τις φρικιαστικές κακοποιήσεις των παιδιών κυρίως τις δεκαετίες του 1960 και του 1970.

Σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε στο δικαστήριο το θύμα, οι μοναχές «πουλούσαν» ή «νοίκιαζαν» τα αγόρια για εβδομάδες σε ιερείς και επιχειρηματίες έναντι αδράς αμοιβής, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα κύκλωμα σωματεμπορίας. Τα θύματα που κατέθεσαν την αγωγή υποστηρίζουν μάλιστα πως όταν ήταν παιδιά οι μοναχές εμπόδισαν επίτηδες τις υιοθεσίες τους καθώς η «πώλησή» τους ως σεξουαλικά αντικείμενα απέδιδε περισσότερα χρήματα στις μοναχές. Μάλιστα, κάποια από τα αγόρια αυτά γίνονταν «σκλάβοι του σεξ», σύμφωνα με την εν λόγω αναφορά.

Το μεγαλύτερο μέρος των κακοποιήσεων επικεντρώνεται γύρω από το όνομα ενός συγκεκριμένου ιερέα, του Ρούντολφ Μοτζενμπέικερ, ο οποίο πλέον έχει πεθάνει. Σύμφωνα με την μαρτυρία του θύματος, επί δέκα χρόνια που ζούσε στο οικοτροφείο αυτό οι μοναχές τον ανάγκαζαν να πηγαίνει στο διαμέρισμα του συγκεκριμένου ιερέα μια ή δύο φορές το μήνα. Ο 63χρονος υπολογίζει ότι έχει κακοποιηθεί τουλάχιστον 1.000 φορές.

Η έρευνα επίσης διαπίστωσε ότι ο Μοτζενμπέικερ οργάνωνε «πάρτι του σεξ» κάθε τρεις ή τέσσερις μήνες στα οποία συμμετείχαν αρκετοί ιερείς και πολιτικοί. Σε αυτά οι μοναχές προμήθευαν τους άντρες με αγόρια και κορίτσια. Από αυτά, άλλα δούλευαν ως σερβιτόροι πηγαίνοντάς τους φαγητά και ποτά, ενώ σε άλλα σημεία του δωματίου άλλα παιδιά κακοποιούνταν.

«Οι μοναχές κέρδιζαν χρήματα από αυτό. Οι άντρες που ήταν παρόντες έκαναν μεγάλες δωρεές», ανέφερε το θύμα, το οποίο τόνισε ότι μέχρι και σήμερα πάσχει από σύνδρομο μετατραυματικού στρες. Όπως λέει πολλά από τα παιδιά που ζούσαν μαζί με αυτόν στο οικοτροφείο δεν ζουν πια με τα περισσότερα από αυτά να έχουν βάλει τα ίδια τέλος στη ζωή τους.

Ύστερα από την αποκάλυψη του 63χρονου για τα όσα συνέβαιναν στο οικοτροφείο του Σπάγιερ, αρκετά ακόμα θύματα βρήκαν το θάρρος και εμφανίστηκαν να καταθέσουν. Όπως αποκάλυψαν, η κακοποίηση συνεχιζόταν για χρόνια, ενώ ένα από τα θύματα που κατέθεσε δήλωσε ότι οι μοναχές τον επισκέπτονταν ακόμα και στην φοιτητική εστία που έμενε αφού έφυγε από το οικοτροφείο και τον «έσερναν» μέχρι τα σπίτια των παιδόφιλων. Αξίζει να σημειωθεί ότι  η Αδελφότητα της Θεϊκής Λύτρωσης αρνήθηκε να σχολιάσει τις καταγγελίες.

Προσπαθώντας να κρύψουν τα ευρήματα

Η υπόθεση σχετικά με το οικοτροφείο της Σπάγιερ είναι μέρος μιας μεγάλης αγωγής, η οποία είχε δει το φως της δημοσιότητας από τη DeutscheWelle πέρυσι, και αφορά χιλιάδες περιπτώσεις κακοποιήσεων παιδιών από μέλη της Καθολικής Εκκλησίας. Η αγωγή ξεκίνησε από τον 63χρονο σήμερα Καρλ Χάουκε και 15 ακόμα άντρες που είχαν υποστεί κακοποίηση ως παιδιά. Τα θύματα απαίτησαν να διεξαχθεί πλήρης έρευνα από την Αρχιεπισκοπή, η οποία και ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2021. Ωστόσο, ο αρχιεπίσκοπος Ράινερ Μαρία Βέλκι αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει τα ευρήματα.

Μάλιστα, όπως γράφει το Daily Beast, το οποίο επίσης αποκαλύπτει πλευρές της υπόθεσης, η Αρχιεπισκοπή ζήτησε από τους δημοσιογράφους που θα έβλεπαν τα αποτελέσματα της έρευνας να υπογράψουν συμφωνητικά εχεμύθειας. Οκτώ Γερμανοί δημοσιογράφοι αποχώρησαν από συνέντευξη Τύπου τον Ιανουάριο αφού δεν τους επετράπη να έχουν πρόσβαση στα στοιχεία αν δεν υπέγραφαν το συμφωνητικό που θα τους έκλεινε ουσιαστικά το στόμα.

Ο Χάουκε είχε αποκαλύψει στην  Deutsche Welle πως τον κακοποιούσαν τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα όταν ήταν  11 με 15 ετών, ενώ συχνά οι θύτες του ήταν πάνω από ένας ιερέας. Ο ίδιος ζούσε σε ένα διαφορετικό οικοτροφείο, το οποίο διοικούνταν από άντρες ιερείς, του Τάγματος του Πιο Ιερού Λυτρωτή (Redemptorists). Μεγαλώνοντας διαπίστωσε ότι πολλά από τα αγόρια με τα οποία ζούσε μαζί βίωναν ακριβώς το ίδιο μαρτύριο με τον ίδιο.

«Δεν σταματούσε στον σωματικό πόνο. Είχαμε μια ξεκάθαρη αίσθηση ταπείνωσης και ότι μας χρησιμοποιούσαν» είπε στη Deutsche Welle, χαρακτηρίζοντας σκανδαλώδες αυτό που έγινε με την αναφορά. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε το γεγονός ότι δεν επετράπη στους δημοσιογράφους να δημοσιοποιήσουν την έρευνα ήταν σαν να υφίσταται κακοποίηση ξανά.

Οι σωματέμποροι μοναχές έκαναν λάθη… διαχείρισης

Ωστόσο, δικηγόροι που απέκτησαν πρόσβαση στην 560 σελίδων αναφορά μοιράστηκαν αποσπάσματα με ΜΜΕ. Σε αυτήν κατονομάζονται Γερμανοί επιχειρηματίες και κληρικοί που «νοίκιαζαν» τα νεαρά αγόρια από τις μοναχές, που είχαν μοναστήρι στο Σπάγιερ της Γερμανίας μεταξύ των δεκαετιών του 1960 και του 1970. Μεταξύ των χειρότερων περιπτώσεων κακοποίησης ήταν ομαδικό σεξ και όργια στα οποία τα αγόρια αναγκάζονταν να συμμετέχουν πριν τα αφήσουν να επιστρέψουν στη μονή. Εκεί, οι μοναχές με τη σειρά τους τα τιμωρούσαν αν διαπίστωσαν ότι τα ρούχα τους είχαν τσαλακωθεί ή αν ήταν λερωμένα με σπέρμα.

Σύμφωνα με την αναφορά, υπολογίζεται ότι 175 άτομα, κυρίως αγόρια 8-14 ετών, κακοποιήθηκαν σε διάστημα δύο δεκαετιών με τη συνδρομή των μοναχών. Το πιο εξωφρενικό πάντως είναι πως δεν κατηγορούνται ευθέως οι καλόγριες, αλλά υποστηρίζεται απλώς ότι «συστηματικά» λάθη διαχείρισης και «επιείκεια» προς αυτούς που κατηγορούνταν από τα παιδιά επέτρεπαν να συνεχίζεται η κακοποίηση.

Σοκαριστικές αποκαλύψεις

Η συνολική αγωγή οδήγησε σε μια ενδελεχή έρευνα σε θρησκευτικά τάγματα καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι 1.412 άτομα που ζούσαν ή βρίσκονταν συχνά σε μοναστήρια, μονές κ.α. κακοποιήθηκαν ως παιδιά, έφηβοι ή κηδεμονευόμενοι από τουλάχιστον 654 μοναχούς, μοναχές και άλλα μέλη ταγμάτων. Περίπου το 80% των θυμάτων ήταν αγόρια και 20% κορίτσια. Η έρευνα επίσης έδειξε πως το 80% των δραστών των κακοποιήσεων έχουν πλέον πεθάνει.

Η αρχιεπισκοπή της Κολωνίας είπε στο Daily Beast ότι ο λόγος που δεν δημοσιοποιήθηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν επειδή δεν εξηγήθηκε πλήρως η μεθοδολογία της σε αυτούς. Ωστόσο, πριν λίγες μέρες ο επίσκοπος Καρλ Χάιντς Βίσμαν, που πλέον ηγείται της Αρχιεπισκοπής, είπε ότι η αναφορά ήταν τόσο φρικτή που θα ήταν σοκαριστικό να δημοσιοποιηθεί.

Οι κύριοι δράστες είναι πλέον νεκροί και πολλά από τα θύματα έχουν καταλήξει σε συμβιβασμούς με την εκκλησία για οικονομικές αποζημιώσεις, δεχόμενα να μην συμμετέχουν στην αγωγή. Η αρχιεπισκοπή τώρα σκοπεύει να δημοσιεύσει μια νέα, αναθεωρημένη έκδοση της αναφοράς τον Μάρτιο.

https://www.janus.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η αυτοεκτίμηση και πώς μπορούμε να την ενισχύσουμε

 

Έχει να κάνει με το κατά πόσο εκτιμάμε το ποιοι είμαστε σαν άνθρωποι και το πόσο πιστεύουμε ότι αξίζουμε. Επειδή η αυτοεκτίμηση βασίζεται στην εικόνα που έχουμε εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας, αυτό συνεπάγεται πως οικοδομείται στηριζόμενη στην υποκειμενική μας αντίληψη για την αυταξία μας.

---

Συχνά, η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας δεν συμβαδίζει με την αντικειμενική πραγματικότητα. Ενίοτε, τείνουμε να υποεκτιμούμε τον εαυτό μας, τις ικανότητες που διαθέτουμε και την καθολική μας αξία. Από την άλλη πλευρά, σε κάποιες περιπτώσεις, πέφτουμε στην παγίδα να υπερεκτιμήσουμε τις δυνατότητές μας.

Το πώς αντιλαμβανόμαστε και αξιολογούμε τον εαυτό μας ξεκινάει από πολύ μικρή ηλικία. Ουσιαστικά, από τη στιγμή που αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε τον εαυτό μας και να σκεφτόμαστε για αυτόν. Από απλές σκέψεις, καταλήγουμε σε πιο παγιωμένες πεποιθήσεις για εμάς. Πέρα από το γνωστικό μας κομμάτι, η αυτοεκτίμηση συνδέεται άρρηκτα και με τα συναισθήματα που αναπτύσσουμε για εμάς. Δηλαδή, με το κατά πόσο είμαστε θετικά ή αρνητικά διακείμενοι απέναντι στον άνθρωπο που «βλέπουμε στον καθρέφτη».

Άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση δεν είναι σε θέση να δουν καθαρά ποια είναι τα χαρίσματα τους, τα θετικά στοιχεία του χαρακτήρα τους, τις ιδιαιτερότητες και τις ικανότητες που έχουν και το τι αξίζουν σε προσωπικό κι επαγγελματικό επίπεδο. Ένας άνθρωπος που δεν πιστεύει ότι αξίζει, δεν διεκδικεί και το κάτι καλύτερο.

Συμβιβάζεται με λιγότερα, με όσα θεωρεί ότι αξίζει και μπορεί να κερδίσει. Δεν εκμεταλλεύεται όλο το εύρος των δυνατοτήτων του και υπονομεύει τον εαυτό του. Κι ακριβώς επειδή αυτό-σαμποτάρεται, με μαθηματική ακρίβεια θα επιβεβαιώνει διαρκώς τον εαυτό του ότι δεν αξίζει και δεν μπορεί να καταφέρει κάτι καλύτερο.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση πηγάζει από την έλλειψη αυτογνωσίας. Για να ανακαλύψουμε και να συνειδητοποιήσουμε το ποιοι είμαστε, πρέπει να αρχίσουμε αν παρατηρούμε τον εαυτό μας. Σκεφτείτε λίγο έναν άνθρωπο που γνωρίζετε και σας φαίνεται ενδιαφέρων. Αρχίζετε να τον παρατηρείτε. Πώς κινείται στο χώρο, πώς εκφράζεται, τι επικοινωνεί με τη στάση του σώματός του, τι λένε οι εκφράσεις του προσώπου του.

Του δίνετε προσοχή, χώρο και χρόνο. Τον ακούτε, συζητάτε μαζί του για να μάθετε περισσότερα γι’ αυτόν, τις αντιλήψεις του, τα θέλω του, τις ανάγκες του, τα προτερήματα και τα μειονεκτήματά του…Έναν άνθρωπο που σας αφορά, μαθαίνετε πώς να τον «διαβάζετε» και να τον καταλαβαίνετε και μόνο μ’ ένα βλέμμα.

Τον εαυτό μας γιατί τον ξεχνάμε; Αυτός δεν έχει ανάγκη από την προσοχή μας; Δεν οφείλουμε πρώτα απ’ όλα σε εμάς να μάθουμε ποιοι είμαστε; Να μας ακούσουμε και να μας σεβαστούμε; Μέσα από την αυτοπαρατήρηση μαθαίνουμε ποιοι είμαστε και ποιοι μπορούμε να γίνουμε, αν εκμεταλλευτούμε τις δυνατότητες που έχουμε και βελτιώσουμε τις αδυναμίες μας. Η αυτοπαρατήρηση μας βοηθάει να αποκτήσουμε μια πιο σφαιρική εικόνα για τον εαυτό μας κι έτσι να εξαγάγουμε πιο ασφαλή και αληθή συμπεράσματα για αυτόν.

Η δουλειά με τον εαυτό είναι μια αέναη διαδικασία. Ενώ εξασκούμαστε στην αυτοβελτίωση των πιο «μελανών» στοιχείων μας, στρεφόμαστε στα πιο «φωτεινά» μας χαρακτηριστικά που γίνονται οι σύμμαχοί μας σε αυτό το ταξίδι. Όλοι οι άνθρωποι έχουμε και αδυναμίες και ικανότητες και είναι επιζήμιο το να αγνοούμε είτε τη μία είτε την άλλη πλευρά μας, γιατί και οι δύο μαζί συνθέτουν εμάς.

Αν βλέπουμε μόνο τη μία πλευρά μας, την πιο αδύναμη και ευάλωτη και αγνοούμε παντελώς την ύπαρξη των θετικών στοιχείων μέσα μας, με τι κουράγιο θα συνεχίζουμε μπροστά; Πώς θα τα καταφέρουμε εάν πιστεύουμε ότι είμαστε τελείως αδύναμοι ως άνθρωποι και δεν μπορούμε να καταφέρουμε τίποτα; Και στον αντίποδα, όταν στεκόμαστε μόνο στα θετικά μας στοιχεία και δεν συνειδητοποιούμε αυτά που χρειάζεται να αλλάξουμε σ’ εμάς, κινδυνεύουμε να επαναπαυτούμε σε αυτό που είμαστε ή θεωρούμε ότι είμαστε, και να γίνουμε υπερφίαλοι.

Θα μείνουμε στάσιμοι και η στασιμότητα αντιτίθεται στην εξέλιξη και στην ανάπτυξη. Διότι και τα θετικά μας στοιχεία οφείλουμε να τα αξιοποιούμε και να τα αναπτύσσσουμε. Εάν δεν καλλιεργούμε τα ταλέντα που έχουμε, θα ατροφήσουν. Και θα τα «χάσουμε».

Το μυστικό, εάν υπάρχει κάτι τέτοιο, είναι το να μην σταματάς ποτέ να προσπαθείς και να αγωνίζεσαι. Όχι μόνο για να αποκτήσεις και να διατηρήσεις την αυτοεκτίμησή σου. Για ό, τι θέλεις να έχεις στη ζωή σου και να είσαι, η προσπάθεια δεν σταματά ποτέ. Εξάσκηση. Ανάπτυξη. «Διατήρηση».

Η αυτοεκτίμηση είναι ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να αποκτήσει ο καθένας μας. Όλοι μας. Αρκεί να θέλουμε και να είμαστε έτοιμοι να προσπαθήσουμε γι’ αυτό. Η θέληση από μόνη της δεν είναι αρκετή, πρέπει να είμαστε και διατεθειμένοι να δουλέψουμε και για να την αποκτήσουμε και για να την κρατήσουμε.

Στην προσπάθεια είναι που πολλές φορές το χάνουμε. Θέληση έχουμε όλοι. Για πολλά πράγματα. Δεν είμαστε όμως όλοι έτοιμοι να κοπιάσουμε γι’ αυτά που θέλουμε. Ψάχνουμε τον πιο εύκολο δρόμο, τον πιο ξεκούραστο. Να γίνουν κάπως «μαγικά» τα πράγματα, από μόνα τους.

Κανένας άνθρωπος δεν γεννήθηκε με αυτοεκτίμηση. Όσοι άνθρωποι την έχουν είναι αυτοί που αφιέρωσαν χρόνο στον εαυτό τους, δεσμεύτηκαν απέναντί του και με συνέπεια καλλιέργησαν και εξέλιξαν τα χαρίσματά τους, ενώ συγχρόνως έμαθαν να αγκαλιάζουν τις αδυναμίες τους και να τις αξιοποιούν προς όφελός τους.

Πού βασίζεται όμως η αυτοεκτίμησή μας και πώς μπορούμε να την αποκτήσουμε;

1^ος Πυλώνας: «Η εξάσκηση στο να ζούμε με ενσυνειδητότητα»

Ζω ενσυνείδητα σημαίνει ότι κάθε στιγμή της ζωής μου έχω πλήρη επίγνωση του τι ακριβώς συμβαίνει μέσα και έξω από εμένα. Επικεντρώνομαι σε αυτό που συμβαίνει στο παρόν μου με όλες τις αισθήσεις μου. Πολλές φορές το σώμα μας είναι παρόν, αλλά το μυαλό μας δεν εστιάζει στο τώρα, ταξιδεύει κάπου αλλού.

Επομένως, δεν είμαστε 100% αφοσιωμένοι σε μία δραστηριότητα κι έτσι δεν αποδίδουμε με βάση όλο το δυναμικό που στην πραγματικότητα έχουμε, αλλά με κάτι πολύ λιγότερο, που δεν είναι αντάξιο των ικανοτήτων και των προσδοκιών μας.

2^ος Πυλώνας: «Η εξάσκηση στην αυτό-αποδοχή»

Η αυτό-αποδοχή έγκειται στο να μπορώ να δέχομαι και να κατανοώ το σύνολο της ύπαρξής μου: ποιος είμαι, τι σκέφτομαι, τι νιώθω, τι θέλω, τι κάνω. Με αποδέχομαι συναισθηματικά, πνευματικά και σωματικά.

Έχοντας καλλιεργήσει την αυτογνωσία μου μπορώ να αξιολογήσω ποια είναι τα θετικά μου χαρακτηριστικά, στα οποία θα εστιάσω και θα τα ενισχύσω και παράλληλα, να αναγνωρίσω ποιες είναι οι αδυναμίες μου για να τις βελτιώσω. Συνεπώς, αλλάζω και βελτιώνω όσα μπορώ σε εμένα και αποδέχομαι αυτά που δεν αντικειμενικά δεν μπορώ να αλλάξω.

3^ος Πυλώνας: «Η εξάσκηση στην ανάληψη της ευθύνης του εαυτού μου»

Αυτό συνεπάγεται να μεριμνώ για: την εξασφάλιση της σωματικής υγείας μου, την καλή φυσική μου κατάσταση, την ανάπαυσή μου και τον ποιοτικό ύπνο που χρειάζομαι, τη σωστή διατροφή μου και τη ψυχική μου ισορροπία. Είναι παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργικότητά μου, την απόδοσή μου σε σημαντικούς τομείς της ζωής (επαγγελματικά και ακαδημαϊκά) και το είδος των σχέσεων που αναπτύσσω μέσω της κοινωνικής μου αλληλεπίδρασης.

Επιπλέον, είμαι σε θέση να αναλάβω την ευθύνη των πράξεών μου και της συμπεριφοράς μου και απέναντι σε εμένα τον ίδιο και απέναντι στους συνανθρώπους μου. Οι ενέργειές μας έχουν κάποιες συνέπειες, θετικές και αρνητικές. Από τη στιγμή που είμαι σε θέση να αποφασίζω και να επιλέγω το πώς θα αντιδράσω, πρέπει να είμαι έτοιμος και να δεχτώ τις συνέπειες της εκάστοτε δράσης.

4^ος Πυλώνας: «Η εξάσκηση στη διεκδικητικότητα»

Πρόκειται για την ικανότητά μου να επικοινωνώ και να εκφράζω τις σκέψεις, τα συναισθήματά μου, τα δικαιώματά μου και την κάλυψη των αναγκών μου με έναν τρόπο που δεν παραβιάζει τα δικαιώματα των συνανθρώπων μου. Κυνηγάω και αγωνίζομαι για αυτά που πιστεύω ότι αξίζω και που χρειάζομαι σε επίπεδο συναισθηματικό και υλικό, με τρόπο που δεν είναι επιθετικός προς τους γύρω μου αλλά ούτε και παθητικός.

5^ος Πυλώνας: «Η εξάσκηση στην εύρεση νοήματος»

Βρίσκω νόημα στην ύπαρξή μου. Κανένας άνθρωπος δεν γεννιέται τυχαία. Και μόνο βιολογικά να το δούμε, οι πιθανότητές μας να έρθουμε εμείς σε αυτό τον κόσμο, με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητες που έχουμε, σωματικά, πνευματικά, ψυχολογικά, είναι 1/1.000.000.000.000. Μόνο τυχαία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί η ύπαρξή μας. Ο Αριστοτέλης μίλησε για την εντελέχεια, για το τέλος (=σκοπό) με τον οποίο γεννηθήκαμε όλοι να εκπληρώσουμε. Ανακάλυψε κι εσύ το δικό σου.

6^ος Πυλώνας: «Η εξάσκηση στην προσωπική ακεραιότητα»

Αυτό σχετίζεται με το κατά πόσο όσα λέμε και κυρίως όσα κάνουμε συμβαδίζουν με το αξιακό μας σύστημα. Να λειτουργώ με γνώμονα τα προσωπικά μου πιστεύω και τις αξίες που εγώ έχω αποφασίσει πως είναι σημαντικές για εμένα, με αντικατοπτρίζουν ως άνθρωπο, με καθορίζουν, απαρτίζουν την ταυτότητά μου και με καθοδηγούν στη ζωή μου.

Όλοι οι πυλώνες της αυτοεκτίμησης ξεκινούν με τη φράση «η εξάσκηση», ακριβώς γιατί δεν πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό που είτε το έχουμε είτε όχι, αλλά για μια ικανότητα που έχουμε όλοι οι άνθρωποι μέσα μας εν δυνάμει και την εκδηλώνουμε εν ενεργεία με διαρκή εξάσκηση.

Η αυτοεκτίμηση είναι βασική προϋπόθεση της αγάπης προς τον εαυτό μας. Εάν δεν μας εκτιμάμε, πώς θα μπορέσουμε να μας αγαπήσουμε;

Διαβάστε περισσότερα

1821 – Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ (Μέρος 1ο)

 

Γρά­φει ο Γιάν­νης Βε­ντού­ρας //

Στα πλαί­σια της Οθω­μα­νι­κής αυ­το­κρα­το­ρί­ας συ­νυ­πήρ­χαν πλή­θος λαών με δια­φο­ρε­τι­κή φυ­λε­τι­κή προ­έ­λευ­ση. Έλ­λη­νες, Αρ­μέ­νιοι, Αλ­βα­νοί, Βλά­χοι Σέρ­βοι, Βούλ­γα­ροι, Σύ­ριοι και πολ­λοί άλλοι. Ο φε­ου­δαρ­χι­κός χα­ρα­κτή­ρας του Οθω­μα­νι­κού κρά­τους, ο οποί­ος στη­ρι­ζό­ταν στην ιδιο­κτη­σία της γης, έστρε­ψε τους λαούς αυ­τούς να βρουν οι­κο­νο­μι­κές διε­ξό­δους στην βιο­τε­χνι­κή-βιο­μη­χα­νι­κή πα­ρα­γω­γή και το εμπό­ριο. Είναι γνω­στό ότι σε με­γά­λες πό­λεις που ήταν εμπο­ρι­κά κέ­ντρα, όπως η Σμύρ­νη, όλη η οι­κο­νο­μία βρι­σκό­ταν σε ελ­λη­νι­κά χέρια.

Στα τέλη του 18^ου αιώνα και στις αρχές του 19^ου, μέσα από μια εξε­λι­κτι­κή πο­ρεία, έχουν πλέον δη­μιουρ­γη­θεί ισχυ­ρές εθνι­κές αστι­κές τά­ξεις. Το πιο ισχυ­ρό και δυ­να­μι­κό τμήμα της ελ­λη­νι­κής αστι­κής τάξης ήταν αυτό που ανα­πτύ­χθη­κε στη ναυ­τι­λία. Η τε­ρά­στια Οθω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρία, για να μπο­ρέ­σει να κα­λύ­ψει τις ανά­γκες της σε αγαθά, είχε ανά­γκη από διευ­ρυ­μέ­νο εμπό­ριο. Έτσι έδωσε πολλά κί­νη­τρα στους πλοιο­κτή­τες για να ορ­γώ­νουν τα θα­λάσ­σια δί­κτυα και να ανα­πτύ­ξουν το εξω­τε­ρι­κό εμπό­ριο με τις άλλες χώρες.  Ει­δι­κά, με τον απο­κλει­σμό των Αγ­γλι­κών, Γαλ­λι­κών και των πλοί­ων άλλων ξένων κρα­τών από την Μαύρη Θά­λασ­σα (1752 έως 1873), δό­θη­κε η ευ­και­ρία στους Έλ­λη­νες εμπό­ρους και πλοιο­κτή­τες να κυ­ριαρ­χή­σουν.

Το κα­θε­στώς προ­στα­σί­ας που πα­ρεί­χα­νε οι Ρώσοι, μετά την  συν­θή­κη Κιου­τσούκ-Καϊ­ναρ­τζή, είχε απο­τέ­λε­σμα πολ­λοί Έλ­λη­νες πλοιο­κτή­τες να ανε­βά­σουν την Ρώ­σι­κη ση­μαία και να ναυ­πη­γή­σουν με­γα­λύ­τε­ρα πλοία. Το 1802 όμως, ο σουλ­τά­νος Σελίμ ο Γ’, έδωσε και­νούρ­για και πε­ρισ­σό­τε­ρα προ­νό­μια (μεί­ω­ση δα­σμών, απαλ­λα­γές από φό­ρους) με απο­τέ­λε­σμα πε­ρισ­σό­τε­ρα από 1400 πλοία «χρι­στια­νών ρα­γιά­δων» να ορ­γώ­νουν τις θά­λασ­σες με την Οθω­μα­νι­κή ση­μαία. Πα­ράλ­λη­λα όμως, πολ­λοί πλοιο­κτή­τες (όπως Υδραί­οι, Ψα­ρια­νοί, Γα­λα­ξι­διώ­τες) εκ­με­ταλ­λευό­με­νοι τον αντα­γω­νι­σμό Άγ­γλων, Γάλ­λων, Ρώσων, δια­τη­ρού­σαν πλοία με τις αντί­στοι­χες ση­μαί­ες.

Εκτός όμως από τα Οθω­μα­νι­κά αστι­κά κέ­ντρα (Θεσ­σα­λο­νί­κη, Σμύρ­νη, Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, Αλε­ξάν­δρεια), δη­μιουρ­γή­θη­καν και ισχυ­ρές πα­ροι­κί­ες Ελ­λή­νων εκτός Οθω­μα­νι­κού κρά­τους. Τέ­τοιες ήταν οι πα­ροι­κί­ες στην Οδησ­σό, Τερ­γέ­στη, Μασ­σα­λία, Λον­δί­νο και αλλού. Η κυ­ριαρ­χία των Ελ­λή­νων εμπό­ρων και πλοιο­κτη­τών σε Βαλ­κά­νια και Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, αλλά και η ισχυ­ρή πα­ρου­σία τους σε όλα τα με­γά­λα εμπο­ρι­κά κέ­ντρα της Ευ­ρώ­πης, είχε σαν απο­τέ­λε­σμα να συσ­σω­ρευ­θεί τε­ρά­στιο ποσό κε­φα­λαί­ου στα χέρια της ανερ­χό­με­νης Ελ­λη­νι­κής αστι­κής τάξης.

Αλλά και στον κυ­ρί­ως ελ­λα­δι­κό χώρο (Αμπε­λά­κια, Τύρ­να­βος, Ζα­γο­ρο­χώ­ρια, Πήλιο και αλλού) είχε αρ­χί­σει να ανα­πτύσ­σε­ται δυ­να­μι­κά η μα­νι­φα­κτού­ρα και η βιο­τε­χνία σε κλά­δους όπως η νη­μα­τουρ­γία, η υφα­ντουρ­γία, η με­τα­ξουρ­γία.

Το χρη­μα­τι­κό κε­φά­λαιο συσ­σω­ρευό­ταν συ­νε­χώς, παρά το γε­γο­νός ότι λόγω των ιδιαι­τε­ρο­τή­των της πο­λι­τι­κής κα­τά­στα­σης,  οι κά­το­χοί του προ­τι­μού­σαν να το επεν­δύ­ουν κυ­ρί­ως στο εμπό­ριο και την ναυ­τι­λία. Εκεί είχαν με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό κέρ­δους, με απο­τέ­λε­σμα να πα­ρα­με­λού­νται οι επεν­δύ­σεις στην βιο­μη­χα­νι­κή πα­ρα­γω­γή. Εξαί­ρε­ση απο­τέ­λε­σε ο κλά­δος κα­τα­σκευ­ής κτι­σμά­των (σπί­τια, γε­φύ­ρια κλπ.) και της ναυ­πή­γη­σης πλοί­ων, που ση­μεί­ω­ναν ση­μα­ντι­κή ανά­πτυ­ξη. Πα­ρό­λα αυτά όμως, η Ελ­λη­νι­κή αστι­κή τάξη δυ­νά­μω­νε συ­νε­χώς και αντι­λαμ­βα­νό­ταν ότι, για να μπο­ρέ­σει να ανα­πτυ­χθεί πε­ρισ­σό­τε­ρο, θα έπρε­πε να απο­σχι­σθεί από την Οθω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρία και να δη­μιουρ­γή­σει το δικό της εθνι­κό κρά­τος. Οι και­ροί απαι­τού­σαν, να κα­τα­κτή­σει την εξου­σία!

Στον Ελ­λα­δι­κό χώρο υπήρ­χαν και οι κο­τζα­μπά­ση­δες, δη­λα­δή Έλ­λη­νες γαιο­κτή­μο­νες με διοι­κη­τι­κές θέ­σεις στον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό και πολλά προ­νό­μια. Η Οθω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρία, η οποία είχε την εξου­σία στην γη, είχε επι­βάλ­λει πολ­λούς φό­ρους στα αγρο­τι­κά ει­σο­δή­μα­τα, όπως ο κε­φα­λι­κός φόρος για τις μη μου­σουλ­μα­νι­κές αγρο­τι­κές οι­κο­γέ­νειες και η δε­κά­τη. Για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρη εί­σπρα­ξη των φόρων, το κρά­τος εκ­μί­σθω­νε τους φό­ρους! Δη­λα­δή έδινε το δι­καί­ω­μα στους μι­σθω­τές να συλ­λέ­γουν όσους φό­ρους θε­ω­ρού­σαν σωστό επι­με­ρί­ζο­ντάς τους σε όλη την κοι­νό­τη­τα, να κρα­τά­νε το επι­πλέ­ον ποσό και το υπό­λοι­πο, βάσει της συμ­φω­νί­ας, να το πα­ρα­δί­δουν στα κρα­τι­κά τα­μεία. Στην αρχή η μί­σθω­ση ήταν για σύ­ντο­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα, αλλά στα προ­ε­πα­να­στα­τι­κά χρό­νια η πα­ρα­χώ­ρη­ση των εκ­μι­σθώ­σε­ων γι­νό­ταν ισό­βια.

Με τον τρόπο αυτό, ένα με­γά­λο μέρος της αγρο­τι­κής πα­ρα­γω­γής κα­τέ­λη­γε στα χέρια των κο­τζα­μπά­ση­δων, των αγά­δων, των πα­σά­δων και του σουλ­τά­νου. Οι Έλ­λη­νες κο­τζα­μπά­ση­δες, μπο­ρεί να απο­τε­λού­σαν την κα­τώ­τε­ρη βαθ­μί­δα της κρα­τι­κής ιε­ραρ­χί­ας, αλλά ήταν πολύ μι­ση­τοί στους χω­ρι­κούς, επει­δή χρη­σι­μο­ποιού­σαν κάθε εί­δους βία (αρ­πα­γές, λη­στεί­ες, υπο­χρε­ω­τι­κές αγ­γα­ρεί­ες κλπ.) για να απο­σπά­σουν όσα πε­ρισ­σό­τε­ρα μπο­ρού­σαν. Με τη σειρά τους οι κο­τζα­μπά­ση­δες, δυ­σφο­ρού­σαν με τον τρόπο της νομής της γης και των φόρων, επει­δή οι Τούρ­κοι αν και μειο­ψη­φία (λι­γό­τε­ρο από το 10% στον Ελ­λα­δι­κό χώρο) νέ­μο­νταν το 58% της γης, ενώ η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία, που απο­τε­λού­νταν από Έλ­λη­νες, μόνο το 42%. Ήθε­λαν λοι­πόν με κάθε τρόπο να πε­ρά­σει στα χέρια τους με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της λείας.

Οι κο­τζα­μπά­ση­δες βέ­βαια δεν ήταν όλοι πρό­θυ­μοι να ξε­ση­κω­θούν για την κα­τάρ­γη­ση της Οθω­μα­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας στην ψιλή κυ­ριό­τη­τας της γης. Άλλοι βο­λευό­ντου­σαν με την υπάρ­χου­σα κα­τά­στα­ση και άλλοι ζύ­γι­ζαν πε­ρισ­σό­τε­ρο τους κιν­δύ­νους από την αρ­πα­γή της πε­ριου­σί­ας τους  από Τούρ­κους πα­σά­δες και βε­λή­δες. Επι­θυ­μού­σαν μεν να έχουν πλήρη δι­καιώ­μα­τα από την ανά­πτυ­ξη του εμπο­ρί­ου, αλλά δεν ήθε­λαν να χά­σουν και τα προ­νό­μιά τους πάνω στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες, τα οποία προ­φα­νώς θα τους τα στε­ρού­σε μια συ­γκρο­τη­μέ­νη κε­ντρι­κή εξου­σία ενός απε­λευ­θε­ρω­μέ­νου Ελ­λη­νι­κού κρά­τους.

Εκτός αυτών των αστών και των κο­τζα­μπά­ση­δων, με­γά­λο ρόλο στα τε­κται­νό­με­να έπαι­ζε και ο κλή­ρος. Το Πα­τριαρ­χείο και όλος ο ανώ­τε­ρος κλή­ρος είχαν πλή­θος προ­νο­μί­ων μέσα στην Οθω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρία. Είχαν δι­κα­στι­κή εξου­σία, προ­ω­θού­σαν αυτά που απο­φά­σι­ζε η κε­ντρι­κή διοί­κη­ση, χρη­σι­μο­ποιού­σαν μέσα θρη­σκευ­τι­κής κα­τα­πί­ε­σης, και τους είχαν πα­ρα­χω­ρη­θεί διοι­κη­τι­κά και εκ­παι­δευ­τι­κά δι­καιώ­μα­τα. Να θυ­μί­σου­με ότι στα με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα υπήρ­χαν σχο­λές όπου δι­δα­σκό­ταν η Ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα, μιας και αυτή απο­τε­λού­σε την γλώσ­σα της εμπο­ρι­κής δι­πλω­μα­τί­ας. Να μην ξε­χά­σου­με τους Φα­να­ριώ­τες οι οποί­οι κα­τεί­χαν υψη­λές θέ­σεις στον κρα­τι­κό μη­χα­νι­σμό και έβλε­παν την κοι­νω­νι­κή τους άνοδο, μόνο στο πλαί­σιο της Οθω­μα­νι­κής αυ­το­κρα­το­ρί­ας.

Όλοι αυτοί (ανώ­τε­ρος κλή­ρος και Φα­να­ριώ­τες) στην πλειο­ψη­φία τους ήταν αντί­θε­τοι με μια επα­νά­στα­ση ενά­ντια στο Οθω­μα­νι­κό κρά­τος. Εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή ήταν η θέση του κα­τώ­τε­ρου κλή­ρου ο οποί­ος τρα­βού­σε τα ίδια βά­σα­να με τους φτω­χούς αγρό­τες. Οι φτω­χοί αγρό­τες που δε­χό­ντου­σαν όλη την κα­τα­πί­ε­ση από τους Έλ­λη­νες κο­τζα­μπά­ση­δες και τους Τούρ­κους αγά­δες, είχε κάθε λόγω να ξε­ση­κω­θούν για να αλ­λά­ξουν την κα­τά­στα­ση. Όχι επει­δή έβλε­παν την Οθω­μα­νι­κή κυ­ριαρ­χία σαν «σκλα­βιά», αλλά επει­δή ήθε­λαν μια κα­λύ­τε­ρη ζωή για αυ­τούς και τα παι­διά τους.

Η άνο­δος των εθνι­κών αστι­κών τά­ξε­ων σε όλα τα Βαλ­κά­νια (Σέρ­βοι, Βούλ­γα­ροι, Έλ­λη­νες, Βλά­χοι) αντι­κει­με­νι­κά έβαζε επί τά­πη­τος το θέμα της εξου­σί­ας. Το φε­ου­δαρ­χι­κό σύ­στη­μα είχε φάει τα ψωμιά του. Οι κοι­νω­νί­ες των Βαλ­κα­νί­ων νο­μο­τε­λεια­κά, έπρε­πε να προ­χω­ρή­σουν στο στά­διο του κα­πι­τα­λι­σμού, δη­μιουρ­γώ­ντας τα δικά τους, ανε­ξάρ­τη­τα, εθνι­κά αστι­κά κράτη.  Το ίδιο συ­νέ­βη και στην ίδια την Τουρ­κία, με τον Κεμάλ Ατα­τούρκ, έναν αιώνα αρ­γό­τε­ρα.

Όπως και στις άλλες πε­ριο­χές, στον Ελ­λα­δι­κό χώρο, στην επα­νά­στα­ση ηγή­θη­κε η Ελ­λη­νι­κή αστι­κή τάξη. Αυτή εξ άλλου και την προ­ε­τοί­μα­σε. Η κί­νη­ση του Ρήγα Φε­ραί­ου και η Φι­λι­κή Εται­ρεία ήταν δη­μιούρ­γη­μα εμπό­ρων. Παρά του ότι δεν ήταν ακόμα πολύ ισχυ­ρή σαν τάξη,  κα­τά­φε­ρε να την ακο­λου­θή­σουν πολ­λοί κο­τζα­μπά­ση­δες, ο κα­τώ­τε­ρος κλή­ρος, οι αρ­μα­το­λοί και κλέ­φτες, καθώς και ο φτω­χός λαός. Δυ­στυ­χώς για τους τε­λευ­ταί­ους, η απε­λευ­θέ­ρω­ση δεν άλ­λα­ξε και πολύ την ζωή τους.

Ήταν το έτος 1821 όταν η επα­νά­στα­ση της ελ­λη­νι­κής αστι­κής τάξης ξέ­σπα­σε. Το τι έγινε όμως, το πώς φα­γώ­θη­καν με­τα­ξύ τους για την νομή των γαιών και των φόρων, φθά­νο­ντας έως και στον εμ­φύ­λιο πό­λε­μο, θα το δούμε σε επό­με­νο κεί­με­νο…

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία που ποδηγετεί στην ακοινωνησία

Χρήστος Γιανναράς

Καινούργια χρονιά και επιφυλλίδων τακτή συνέχεια. Γιατί η συνέχεια, τι εξυπηρετεί η επιφυλλιδογραφία; Μα, απολύτως τίποτα, ολοφάνερα και προκλητικά είναι «διακοσμητικός» για την εφημερίδα (την κάθε εφημερίδα) ο χαρακτήρας της επιφυλλίδας. Ταξινομείται στις «απόψεις» – οι αναγνώστες (που συνεχώς λιγοστεύουν) θέλουν να τους προσφέρει η εφημερίδα και ένα menu (ποικιλία, ανθολόγηση) γνωμών, θεωρήσεων, αξιολογήσεων του ρεπερτορίου της «πληροφόρησης».

Σε κοινωνίες παρακμής, δηλαδή «ανεπαισθήτως» παραιτημένες από την κριτική σκέψη, οι πολίτες – πελάτες της εφημερίδας θέλουν (συνειδητά ή ανεπίγνωστα) οι «απόψεις» που δημοσιεύονται στις στήλες της να επιβεβαιώνουν τις δικές τους βεβαιότητες – πεποιθήσεις. Διαβάζουν εφημερίδα, όχι για να πληροφορηθούν τα συμβαίνοντα, αλλά για να απολαμβάνουν θωρακισμένες με κύρος τις επιλογές – απόψεις τους. Ειδικά οι αγοραστές – αναγνώστες εφημερίδων που κυκλοφορούν ως «επίσημα όργανα» κάποιων κομμάτων, αρνούνται την πληροφόρηση – ενημέρωση για τα όσα συμβαίνουν γύρω τους και στον κόσμο, θέλουν να ξέρουν μόνο τι το κόμμα τους εντέλλεται να πιστεύουν ότι συμβαίνει. Γι’ αυτό και, από το πόσα φύλλα πουλάνε οι κομματικές εφημερίδες, συμπεραίνουμε το επίπεδο νοημοσύνης (IQ) των ατόμων της συγκεκριμένης κοινωνίας.

Βέβαια, η πιστοποίηση και αιτιολόγηση της παρακμής προϋποθέτει συνειδητά κριτήρια προσδιορισμού της ακμής. Και η αντιθετική διαστολή ακμής και παρακμής δεν βασίζεται στα ίδια για όλους κριτήρια. Υπάρχουν στην ελλαδική κοινωνία δημόσια πρόσωπα, με εντυπωσιακούς τίτλους και αξιώματα, που διακηρύττουν ακμάζουσα λ.χ. την παιδεία, έστω κι αν πλεονάζει η αγλωσσία – ασκεψία – θέλουν το σχολείο να ετοιμάζει ξυλουργούς, υδραυλικούς, μηχανουργούς, τεχνίτες μετάλλων, «χρήσιμα» επαγγέλματα, που ενδιαφέρουν την αγορά!

Τριάντα δύο υπουργοί Παιδείας στα τελευταία σαράντα επτά χρόνια, και δεν βρέθηκε ούτε ένας, έστω μία μοναδική περίπτωση, που να δείξει ότι αντιλαμβάνεται την κοινωνική – πολιτική δυναμική του σχολείου. Παγιωμένη και αδιατάρακτη, στην ελλαδική κοινωνία, η βεβαιότητα ότι το σχολείο είναι χρηστικό, έχει μοναδικό στόχο την πρακτική ωφελιμότητα: Να πάει το παιδί στο σχολείο, «για να πάρει εφόδια» – «να έχει ένα χαρτί, να βρει μια δουλειά, να κερδίζει το ψωμί του».

Δεν υπήρξε ποτέ, στην κρατική Ελλάδα, υπουργός Παιδείας που να ψελλίσει, έστω, απόηχο της ελληνικής εκδοχής για την Παιδεία. Οτι το παιδί πηγαίνει στο σχολειό, όχι για να «ωφεληθεί», αλλά για να ενταχθεί στη χαρά των σχέσεων, να μάθει να προσφέρει, να κοινωνεί τη ζωή, τη γνώση, να κάνει φίλους που θα τον συντροφεύουν ισόβια. Στο σχολείο ετοιμάζεται, όχι για να διεκδικεί ατομικά, εγωκεντρικά «δικαιώματα», αλλά να χαρίζει, να μοιράζεται: το κολατσιό του, το παιχνίδι του, τις δυσκολίες, τις χαρές του – πηγαίνει στο σχολειό για να γίνει πολίτης, να μετέχει στα κοινά, να έχει υπεύθυνη γνώμη, να σέβεται τη διαφορετική άποψη. Να τον συνεπαίρνει η άμιλλα, να χαίρεται την αριστεία, τη συνεργασία.

Τίποτε από αυτά σήμερα. Είναι αμφίβολο αν κατανοούν τη γλώσσα μιας τέτοιας εκπαιδευτικής πολιτικής οξυνούστατοι πρώην Παιδείας ή «προοδευτικές» απομιμήσεις τους επικαιρικές. Μοιάζει να έχουμε οριστικά επιλέξει τον ζυγό της στυγνής χρησιμοθηρίας, μάλλον ανυποψίαστοι για τις συνέπειες. Γι’ αυτό και, εντελώς αυτονόητα, οι κυβερνήσεις που μας κυβερνούν, ανεξάρτητα από το πώς αυτοδιαφημίζονται, ακολουθούν την εντελώς ίδια εκπαιδευτική πολιτική, σαράντα επτά χρόνια τώρα.

Διά του λόγου το ασφαλές, ας θυμηθούμε τη συντελεσμένη πια, δεκαετίες τώρα, υποκατάσταση του σχολείου από το «φροντιστήριο» – το φροντιστήριο «έργο», το σχολείο «πάρεργο», και κανένας δεν μιλάει για τις κοινωνικές επιπτώσεις αυτής της εγκληματικής διαστροφής. Δεν μπορεί μια κοινωνία να διολισθήσει σε χαμηλότερο επίπεδο μορφωτικής αγωγής, εξευτελισμού του εκπαιδευτικού υπουργήματος. Το «φροντιστήριο» αυτονόητο στη μέση παιδεία, και το εξουσιαστικό καθεστώς των κομματικών νεολαιών μέσα στα πανεπιστήμια, είναι η ντροπή της σύγχρονης Ελλάδας, η πιο καταστροφική υπονόμευση της ιστορικής επιβίωσης του Ελληνισμού.

«Ντροπή», «ιστορική επιβίωση»: λέξεις κενές, δίχως εμπειρικό σημαινόμενο για πρώην και νυν υπουργούς Παιδείας. Δεν τους αγγίζει, όσες φορές κι αν τεθεί, το μακάβριο ερώτημα: Γιατί το Ελληνόπουλο, από το Δημοτικό ώς το Πανεπιστήμιο, καταστρέφει με ψυχοπαθολογική μανία ό,τι είναι δημόσιο; Του παραδίδεις καινούργιο, καλοφτιαγμένο σχολικό ή πανεπιστημιακό κτήριο, ζηλευτό. Και σε τρεις μήνες το Ελληνόπουλο το έχει ατιμάσει, ευτελίσει, καταστρέψει. Με τον σουγιά, τον μαρκαδόρο, το σπρέι, την αφισοκόλληση. Γιατί; Ποιον εκδικείται; Γιατί αχρηστεύει τα σήματα και τις πινακίδες της τροχαίας κυκλοφορίας; Γιατί θέλει να ταλαιπωρεί, με παθιασμένο σαδισμό, τους άγνωστους συμπολίτες του; Ας τολμούσε ένας, οποιουδήποτε κόμματος, υπουργός Παιδείας ή Πολιτισμού να αναμετρηθεί με αυτά τα ερωτήματα.
Εχει καίρια σημασία τα ουσιώδη να επαναλαμβάνονται: Η Δημοκρατία δεν είναι συνταγή, είναι κατόρθωμα. Δεν αρκεί να έχεις Βουλή, εκλογές, Δικαστήρια, εποπτικές και ελεγκτικές Αρχές, για να έχεις δημοκρατία. Οταν δεν κατορθώνεις το κατόρθωμα, κάποια, οποιαδήποτε κρίσιμη για το πολίτευμα κοινωνική ομάδα οφείλει να υπερασπίσει τη Δημοκρατία. «Διά παντός μέσου», επιτάσσει το Σύνταγμα (άρθρο 120, 4). Να συντηρείται η κατάλυση της Δημοκρατίας με πρόσχημα τις επιφάσεις Δημοκρατίας, είναι μόνο απάτη.

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο κοροναϊός αλλάζει τον κόσμο

Γιώργος Στάμκος

Μια πανδημία, όπως η Covid-19, δεν είναι μόνον ιατρική υπόθεση, αλλά και κοινωνική. Επηρεάζει όλες τις πτυχές της ζωής μας και μάλιστα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη μας: οικονομικές και πολιτικές κρίσεις, οικογενειακές αναταραχές, φιλίες που διαλύονται, ζευγάρια που χωρίζουν, σχέσεις που διαταράσσονται, προβληματικές κοινωνικές σχέσεις κ.λ.π. επηρεάζουν την καθημερινότητα μας και τον τρόπο λειτουργίας του σύγχρονου κόσμου.

Μην κοιτάτε, μην αγγίζετε

Ο Val Curtis από τη Σχολή Υγιεινής Ιατρικής του Λονδίνου, και συγγραφέας του βιβλίου Don't Look, Don't Touch: Behavioral Sociologist, δίνει μια «πανδημική εξήγηση» της αλλοίωσης που έχουν υποστεί τα παραδοσιακά έθιμα και η εθιμοτυπία των ανθρώπων εξαιτίας των πανδημιών που ενέσκηψαν ανά τους αιώνες. Έτσι, ο χαιρετισμός με ένα φιλί και μια χειραψία, τα οποία ως τώρα σήμαιναν εμπιστοσύνη και εγκαρδιότητα, πλέον αποφεύγονται και χαρακτηρίζονται επικίνδυνα και «μολυσματικά», ενώ αναζητούνται άλλοι κοινωνικοί τρόποι επιβεβαίωσης της εμπιστοσύνης.

Διαφορετικοί λαοί έχουν εμφανίσει διαφορετικά επίπεδα εκδήλωσης αυτής της, όπως αποδεικνύεται πλέον, «αυτοκτονικής» εμπιστοσύνης: στο Παρίσι, τα δύο γαλλικά γρήγορα φιλιά στο μάγουλο (γνωστά ως «la bise»), ήταν κάτι το πολύ συνηθισμένο, στην Σερβία, στη Ρωσία, και στην Αίγυπτο, παραδοσιακά φιλιούνται τρεις φορές στο μάγουλο, ενώ στη Λατινική Αμερική και στις Φιλιππίνες, τέσσερις φορές. Και τι γίνεται με τον παραδοσιακό χαιρετισμό των Μαορί, που γίνεται αγγίζοντας τις μύτες τους;

Η πανδημία προκάλεσε ένα Paradigm Shift

Η Virginia Heffernan, συγγραφέας του βιβλίου Magic and loss: Internet as Art, υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας παρατηρείται αναπόφευκτα ένα Paradigm Shift, μια μεταβολή του διανοητικού υποδείγματος που αναπόφευκτα αλλάζει τις κοινωνίες. Η ίδια επισημαίνει ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στον Αλμπέρ Καμί και στο μυθιστόρημά του Η Πανούκλα, στο οποίο περιγράφει μια μονότονη φανταστική πόλη της Αλγερίας, όπου όλοι βαριούνται και αφιερώνονται στις συνηθισμένες ασχολίες τους που στερούνται φαντασίας. Χρειάζονται έτσι υπερβολικά πολύ καιρό για να αντιληφθούν ότι ο θάνατος κρύβεται δίπλα και μέσα τους, και ότι θα έπρεπε να είχαν προ πολλού σταματήσει να μπαίνουν στο τραμ, να εργάζονται για χρήματα, να παίζουν μπόουλινγκ ή να πηγαίνουν στον κινηματογράφο, διότι όλες αυτές οι συνήθειες μπορεί να αποδειχθούν θανατηφόρες.

Αλλαγές στην κοινωνική συμπεριφορά: η περίπτωση του χαιρετισμού με φιλιά

Αλλά η Covid-19 δεν είναι η πρώτη πανδημία, ούτε και η πρώτη περίπτωση μιας νέας συμπεριφοράς που έρχεται στη μόδα και μιας άλλης που φεύγει από τη μόδα, ανάλογα με τις ανησυχίες για τη δημόσια υγεία. Ο σκωτσέζος συγγραφέας Andy Scott, συγγραφέας του βιβλίου One Kiss or Two: In Search of the Perfect Greeting, μας υπενθυμίζει ότι κατά τη διάρκεια της πανούκλας, τον 14ο αιώνα, ο χαιρετισμός με φιλιά σταμάτησε και αναβίωσε μόλις 400 χρόνια αργότερα, μετά τη Γαλλική Επανάσταση στα τέλη του 18ου αιώνα.

Πιο πρόσφατα, το 2009, ο χαιρετισμός με φιλιά διακόπηκε προσωρινά λόγω της Γρίπης των Χοίρων. Στα τέλη Φεβρουαρίου του 2020, ο Γάλλος Υπουργός Υγείας συμβούλεψε τους πολίτες της χώρας να μειώσουν τις «κοινωνικές επαφές φυσικού χαρακτήρα» και τόνισε ότι αυτό περιλαμβάνει τον τρόπο χαιρετισμού, δηλαδή τα φιλιά και οι χειραψίες, προκρίνοντας τον χαιρετισμό με τον αγκώνα.

Το φαινόμενο της «πανδημικής κόπωσης»

Αυτό γίνεται ήδη σεβαστό σε όλο τον κόσμο με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Ειδικοί στη δημόσια υγεία από περισσότερες από τριάντα χώρες και οργανώσεις, οι οποίοι συμμετέχουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, σε τηλεδιάσκεψη που είχαν στις 5 Οκτωβρίου 2020 για να μοιραστούν τις εμπειρίες της «πανδημικής κόπωσης», περιέγραψαν την κινητοποίηση των ανθρώπων για να προστατευθούν από την μόλυνση από τον sars cov-2, αλλά και τα αισθήματα εφησυχασμού, αποξένωσης και απελπισίας που εμφανίστηκαν στις κοινωνίες τους.

 

Η Cornelia Vienna Heisenberg, καθηγήτρια επικοινωνιών υγείας στο Πανεπιστήμιο της Ερφούρτης, εξηγεί ότι ο φόβος αποτελεί κίνητρο της προσεκτικής συμπεριφοράς, αλλά εξαφανίζεται όταν οι άνθρωποι προσαρμόζονται στην απειλή, δηλαδή όταν τον αποδέχονται. Αυτό πρέπει να ανησυχεί τους επιδημιολόγους, αν και πιο έμπειροι μεταξύ τους έχουν προειδοποιήσει ότι ο περιορισμός των πανδημιών εξαρτάται επίσης από την κοινωνική ανθεκτικότητα, όχι μόνο τη συνέπεια και τη διάρκεια των Lockdown.

Η κλασική χειραψία θύμα της πανδημίας

Δεν έχει και μεγάλη σημασία πως οι πολιτικοί, οι διευθυντές και οι υπόλοιποι ηγέτες, θα αντικαταστήσουν την κλασική χειραψία, η οποία έχει πανάρχαιη καταγωγή, από την εποχή του Ομήρου και στη συνέχεια των Ρωμαίων, και αποτελεί έμβλημα της εμπιστοσύνης καθώς σημαίνει ότι «το χέρι μου είναι άδειο, είμαι άοπλος, μη με φοβάσαι». Πλέον αρκετοί άνθρωποι χαιρετούν ο ένας τον άλλον κλωτσώντας τον στο πόδι από το πλάι, ή με κλειστές γροθιές, όπως οι μποξέρ πριν από έναν αγώνα, ή με «αγκωνιές», που κανονικά σημαίνουν σπρωξίδι και ποδοπάτημα, ή με «χειραψία» από απόσταση, η οποία παλαιότερα θεωρούνταν πράξη μαγείας κ.ά.

Λαμβάνοντας υπόψιν μας όλα αυτά, μπορεί να ειπωθεί ότι η ιατρικά αιτιολογημένη αλλαγή της εθιμοτυπίας των ανθρώπων, και μάλιστα σε πλανητική κλίμακα, αποτελεί μια συμβολική αντανάκλαση των βαθιών διαταραχών που προκαλούνται από μια πανδημία η οποία επηρεάζει σημαντικά όχι μόνο την ανθρώπινη υγεία, αλλά και τις οικογενειακές και προσωπικές σχέσεις, την ψυχική κατάσταση, την οικονομία, την πολιτική, την κοινωνική ζωή, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, την υγεία, την ασφάλεια, την επιστήμη και τεχνολογία, τις επικοινωνίες, την κυκλοφορία ανθρώπων...

Η ψυχολογία της πανδημίας

Στο βιβλίο του Ψυχολογία της Πανδημίας ο Stephen Taylor, κλινικός ψυχολόγος στο Τμήμα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας στο Βανκούβερ, ανέλυσε έναν μακρύ κατάλογο πιέσεων που σχετίζονται με την πανδημία: απειλές για την υγεία και ανησυχία για τα αγαπημένα μας πρόσωπα, σύγχυση στην εκτίμηση της σοβαρότητας της λοίμωξης και της διάρκειάς της, προσωπικές οικονομικές δυσκολίες. ευκαιρίες εργασίας λόγω ασθένειας, απειλή έλλειψης τροφίμων και φαρμάκων, σοβαρές διαταραχές της καθημερινότητας, χωρισμός από την οικογένεια και τους φίλους, κοινωνική απομόνωση ή κλείσιμο σχολείων. Σε μια διεθνή έρευνα που διεξήχθη στις αρχές Νοεμβρίου 2020 σε 14 χώρες σχετικά με το πώς ο νέος κορωνοϊός επηρέασε την προσωπική ζωή των ανθρώπων, σχεδόν οι μισοί (48%) Δανοί, το 29% των Ιταλών, αλλά μόνο το 9% των Κινέζων λένε ότι με την πανδημία οι οικογενειακές τους σχέσεις έγιναν τεταμένες.

Οι Δανοί και οι Ινδονήσιοι συχνότερα (35%) λένε ότι οι φιλίες τους έχουν επιδεινωθεί. Σχεδόν το ένα τέταρτο (24%) των ερωτηθέντων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ένας στους πέντε Ινδονήσιους (21%) και το 15% των Αμερικανών, των Βρετανών και των κατοίκων του Χονγκ Κονγκ, δηλώνουν ότι η ερωτική τους σχέση έχει γίνει τεταμένη ή ακόμη και έληξε εξαιτίας του κορωνοϊού.

Το δυστοπικό σενάριο

Σύμφωνα με τον Eric Klinenberg, καθηγητή κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, η πανδημία της Covid-19 σηματοδοτεί το τέλος του ρομαντισμού μας γύρω από τη λεγόμενη  «κοινωνία της αγοράς» και τον υπερ-ατομικισμό.
Στην Αμερική μπορεί να φανεί εύκολα ότι τα μοντέλα της ελεύθερης αγοράς, γύρω από την οποία περιστρέφεται μια κοινωνία. έχουν αποτύχει καταστροφικά. Επιπλέον η συμπεριφορά του απερχόμενου πρόεδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και της διακυβέρνησής του, κατέστησε αυτήν την κρίση πολύ πιο επικίνδυνη και θανατηφόρα από ό,τι θα έπρεπε.
Κατά τη γνώμη του Eric Klinenberg είναι πιθανό να εμφανιστεί το δυστοπικό σενάριο της στροφής στον αυταρχισμό, αν και ο ίδιος εξακολουθεί να πιστεύει ότι η ιστορία θα εξελιχθεί προς την άλλη κατεύθυνση, προς τον εκδημοκρατισμό με ταυτόχρονα ενίσχυση της δημόσιας υγείας και του Κράτους Πρόνοιας.

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλιο: Δημόσιο αγαθό ή εμπόρευμα – Ένα ζήτημα ζωής και θανάτου

  ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΛΑΛΗΣ

 

Τον γύρο του κόσμου  κάνει τα τελευταία εικοσιτετράωρα η είδηση σχετικά με την αποτελεσματικότητα του ρωσικού εμβολίου COVID-19, ‘Sputnik V’. Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής ιατρικής επιθεώρησης “Τhe Lancet”: Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου,  με βάση τον αριθμό των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων COVID-19, 21 ημέρες μετά την πρώτη δόση του εμβολίου (δηλαδή την ημέρα που θα λάμβαναν τη δεύτερη δόση), καταγράφηκε ως 91,6% (με διαστήματα εμπιστοσύνης 85.6 –95.2).

Βάσει των τελευταίων εξελίξεων, σημειώνουν οι ειδικοί, αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον  η πορεία του φακέλου του ρωσικού εμβολίου στην ΕΕ, ιδίως σ’ ό, τι αφορά την προστασία που προσφέρει έναντι των μεταλλάξεων του ιού. Μάλιστα, σε μια εποχή που η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με το φιάσκο των εμβολιασμών…

“Η πανδημία δεν θα λήξει αν δεν έρθουν σε πέρας μαζικοί εμβολιασμοί σε όλο τον πλανήτη”, γράφει στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας, Ηλίας Μόσιαλος.

Η τοποθέτηση του κυρίου Μόσιαλου έρχεται λίγες μετά την προειδοποίηση του γενικού διευθυντή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας πως “όσο περισσότερο καθυστερούμε να παρέχουμε εμβόλια, εξετάσεις και θεραπείες σε όλες τις χώρες, τόσο περισσότερο θα αντέξει ο ιός”, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες “για νέες μεταλλάξεις” και ανεπάρκεια των σημερινών εμβολίων έναντι αυτών.

Βέβαια, το ερώτημα εδώ είναι γιατί υπάρχουν αυτές οι καθυστερήσεις στην παγκόσμια παραγωγή των εμβολίων και τον εφοδιασμό ακόμη και οικονομικά ισχυρών κρατών;

Ίσως γιατί, το κυρίαρχο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής δεν αφήνει πολλά περιθώρια εναλλακτικών.

“Από την αρχή, δεν υπήρχε άλλη εναλλακτική για την Ευρώπη”, σχολιάζει στον “Ημεροδρόμο” ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας, καθηγητής Αιματολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και διευθυντής της ερευνητικής ομάδας Καρκίνος και Θρόμβωση, INSERM U-938.

Οι Ευρωπαίοι, αν και γνώριζαν την ύπαρξη εναλλακτικών, προχώρησαν χωρίς “Plan B”, σε περίπτωση που στράβωνε κάτι. Κι αυτό, γιατί, σύμφωνα με τον κύριο Γεροτζιάφα: “Για να κάνεις οτιδήποτε άλλο, απαιτούνται επενδύσεις. Επενδύσεις σε ιατρικό προσωπικό ή στις υπηρεσίες υγείας. Ενώ, στο εμβόλιο, το μόνο που χρειάζεσαι είναι εμβολιαστικά κέντρα”.

Παράλληλα με την προσήλωση στους δημοσιονομικούς “κόφτες”, οι πολιτικοί εκπρόσωποι του μονόδρομου της ελεύθερης αγοράς, έπρεπε να εξασφαλίσουν και την κερδοφορία των “Big Pharma”.

Όπως ανέφεραν στο ΒΒC οι αναλυτές της εταιρείας ανάλυσης επιστημονικών στοιχείων “Airfinity”: Οι όμιλοι του φαρμάκου δεν έδειξαν καμία βιασύνη αρχικά ώστε να χρηματοδοτήσουν τα προγράμματα έρευνας για τα εμβόλια. Η στάση τους άλλαξε  μόνο όταν το κράτος- “πατερούλης” παρενέβη, δεσμευόμενο ότι θα παράσχει τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία  για να ξεκινήσει η έρευνα.

Η Μοderna για παράδειγμα έλαβε 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα από την παρελθούσα κυβέρνηση των ΗΠΑ, ενώ η Pfizer/BioNTech υποστηρίχθηκε με 443 εκατομμύρια δολάρια από τη γερμανική κυβέρνηση, μαζί με ένα δάνειο 118 εκατομμυρίων δολαρίων που έλαβε από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Αυτό συνέβη παρά τον ισχυρισμό της Pfizer ότι δεν έλαβε ποτέ ομοσπονδιακά χρήματα, σχολίαζε τον περασμένο Δεκέμβρη ο Joe Attard, αρθρογραφώντας σχετικά στο “In Defence of Marxism”.  Επιπλέον, η βρετανική κυβέρνηση, δηλαδή οι Βρετανοί φορολογούμενοι συνέβαλαν στη μάχη κατά του Covid-19 , προσφέροντας 84 εκατ. λίρες στην ανάπτυξη του εμβολίου Oxford/ AstraZeneca [gov.uk/government/news/funding-and-manufacturing-boost-for-uk-vaccine-programme ].

Συνολικά, από τα κρατικά ταμεία διαφόρων χωρών δαπανήθηκαν περί τα 6,5 δισ.  λίρες για την παρασκευή του εμβολίου κατά της πανδημίας του κορονοϊού , ενώ άλλα 1,5 δισ. λίρες προήλθαν από “μη κερδοσκοπικές οργανώσεις”. 

Ωστόσο, εκτός της απευθείας χρηματοδότησης, το “θαύμα” του ιδιωτικού τομέα οφείλεται εν πολλοίς και σε έρευνες που χρηματοδοτήθηκαν από το κράτος και διενεργήθηκαν στα πανεπιστήμια. Η τεχνολογία mRNA, φερειπείν, που βρίσκεται πίσω από τα εμβόλια της Pfizer και της Moderna ήταν το καταληκτικό στάδιο των ερευνών που είχαν διενεργηθεί σε εργαστήρια του δημόσιου τομέα στις ΗΠΑ και τη Γερμανία, σύμφωνα με το Bloomberg.

Δεδομένου, λοιπόν, ότι η σωτηρία μας βρίσκεται στα εμβολιαστικά φιαλίδια, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν σε ένα μεγάλο κομμάτι από τους φορολογουμένους, άμεσα ή έμμεσα,  μήπως θα έπρεπε να διατίθενται στο κοινό χωρίς επιπλέον κόστος;

Μπα…

Τότε, τι θα κάνουν τύποι σαν τον κύριο Ρίσι Σούνακ, τον Βρετανό Καγκελάριο του Θησαυροφυλακίου που μαζί με τα δημόσια καθήκοντά του εξασκεί τις επενδυτικές του δεξιότητες, ποντάροντας μέσω της εταιρείας Theleme Partners στη Moderna;  

Τι θα γίνουν οι φαρμακοβιομήχανοι που καθορίζουν τις τιμές των εμβολίων ανάλογα με την προσφορά και την ζήτηση, έχοντας τη δυνατότητα να αυγατίσουν τα κέρδη τους, λόγω της σημερινής έλλειψης των εμβολίων;

Tι θα γίνουν στην τελική και οι μέτοχοι των μεγάλων “παιχτών”, όπως της Pfizer που υπολογίζεται ότι θα τσεπώσουν έως και 15 δισ. δολάρια, μόνο το 2021, χάρις τα έσοδα από το εμβόλιο κατά του Covid-19;

Tι θα γίνουν όλοι αυτοί, κλέφτες;

Όχι, βέβαια. Θα ήταν ανεπανόρθωτη η ηθική ζημία που θα προκαλούνταν στο ψηφιδωτό του διαχρονικού παρασιτισμού του κεφαλαίου. Μια παρέκκλιση απ’ την διεθνή κανονικότητα.

Την κανονικότητα που κατέγραψε σε Έκθεσή της, το 2017, η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ, βάσει της οποίας από τα 210 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν μεταξύ 2010 και 2016, το κράτος, μέσω του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας, συμμετείχε, δαπανώντας συνολικά 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Κανένα όμως από αυτά τα ποσά δεν κατέληξε πίσω, στο δημόσιο ταμείο προς ενίσχυση νέων ερευνητικών προγραμμάτων. Αντ’ αυτού, καταχωνιάστηκε σε καλοραμμένες τσέπες CEO της βιομηχανίας του φαρμάκου, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει το δίπλωμα ευρεσυτεχνίας.

Αυτό το “back to reality” εφαρμόστηκε από τις “Big Pharma” και τους πολιτικούς διεκπεραιωτές των συμφερόντων τους, στην περίπτωση των εμβολίων. Κι αυτό δεν το λέμε εμείς, μόνο.

Όπως ανέφερε σε πρόσφατο άρθρο του στους “Financial Times” ο έμπειρος οικονομικός συντάκτης David Allen Green, ήδη από τον περασμένο Ιούνιο που χαράχθηκε η στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια, υπήρχε ρητή αναφορά στην εξάλειψη από την πλευρά της ΕΕ  των “κινδύνων” που δεν θα επέτρεπαν στις εταιρείες να προχωρήσουν στις κλινικές δοκιμές και τη διαδικασία παραγωγής των εμβολίων. Όπου… όπου κίνδυνος, εσείς μπορείτε κάλλιστα να βάλετε τις λέξεις: Επιχειρηματικό ρίσκο…

Αλλά και στο άρθρο 11.1 της συμφωνίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την AstraZeneca αναφέρεται ότι: “Η Επιτροπή αναγνωρίζει και συμφωνεί ότι τα Μέρη, (i) η AstraZeneca θα είναι μοναδικός κύριος του συνόλου των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που δημιουργούνται κατά την ανάπτυξη, παραγωγή και προμήθεια του Εμβολίου, συμπεριλαμβανομένης όλης της Τεχνογνωσίας (συλλογικά καλούμενα, “Τα Δικαιώματα Διανοητικής Ιδιοκτησίας του Εμβολίου”), και (ii) η AstraZeneca διατηρεί το δικαίωμα να εκμεταλλεύεται αποκλειστικά οποιοδήποτε από αυτά τα δικαιώματα” !

Βέβαια, ας είμαστε δίκαιοι: Οι άνθρωποι είχαν φανερώσει την προσήλωσή τους στο “δικαίωμα” των φαρμακοβιομηχανιών στην πατέντα και την καπιταλιστική ιδιοκτησία της επιστημονικής έρευνας ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο, όταν στη συνεδρίαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αντιστάθηκαν σθεναρά στο αίτημα της Νότιας Αφρικής και της Ινδίας για αναστολή της πατέντας σε κάποιες χώρες, προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγή θεραπειών, τεστ και εμβολίων για να μετριαστεί η σφοδρότητα των πανδημικών κυμάτων.

Στάση που δεν την λες και παράλογη, λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο στην ΕΕ δραστηριοποιούνται πάνω από 170 λομπίστες της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Όπως λέει στον “Ημεροδρόμο” ο διδάκτωρ Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου, κ. Γιώργος Βασσάλος “πρόκειται για στελέχη υψηλά καταρτισμένα όσον αφορά τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στην ΕΕ και τις μεθόδους επηρεασμού τους”. Στελέχη που είναι έως και “δεκαπέντε φορές περισσότερα από τα στελέχη που δουλεύουν για οργανώσεις υπεράσπισης του δικαιώματος στην υγεία (ενώσεις ασθενών, συνδικάτα υγειονομικών κ.λπ.)”.

Τα ποσά που δαπανώνται σε ετήσια βάση για την άσκηση πιέσεων στους  διαδρόμους των Βρυξελλών αγγίζουν τουλάχιστον τα σαράντα εκατομμύρια ευρώ. “Tόσο η AstraZeneca όσο και η Pfizer, με τις οποίες η Κομισιόν υπέγραψε συμβόλαια προμήθειας εμβολίων, είναι ανάμεσα στις έξι πρώτες φαρμακευτικές σε έξοδα λόμπινγκ στην ΕΕ”, αναφέρει ο Έλληνας ακαδημαϊκός.

Παράλληλα, υπογραμμίζει την αδιαφανή ατμόσφαιρα που επικράτησε εξαρχής στη διαδικασία διαπραγμάτευσης της ανάπτυξης και προαγοράς των εμβολίων από την πλευρά της Κομισιόν, θυμίζοντας μας ότι ακόμα και η σύνθεση της διαπραγματευτικής ομάδας της Κομισιόν παρέμεινε μυστική. “Το μόνο από τα επτά μέλη της του οποίου το όνομα δημοσιεύτηκε (Richard Bergström), ήταν πρώην διευθυντής της ευρωπαϊκής ένωσης φαρμακοβιομηχάνων (EFPIA)”.

Αυτές οι σχέσεις αλληλεξάρτησης της ΕΕ με το λόμπινγκ της φαρμακοβιομηχανίας έφτασαν την Κομισιόν στο σημείο να πανηγυρίζει που η AstraZeneca θα παρέχει λιγότερα μεν εμβόλια από αυτά που αρχικά ανακοινώθηκε, αλλά μόλις λίγα παραπάνω από όσα ήθελε τελικά η ίδια να παραδώσει.  Bλέπεις, το ζήτημα εξαρχής δεν ήταν η δημιουργία τείχους προστασίας από τον Covid 19, αλλά η αποκλειστική εξυπηρέτηση των συμφερόντων των κολοσσών της φαρμακοβιομηχανίας.

  “Μπροστά σ’ αυτό το χάος”, λέει ο κ. Βασσάλος,  “η κατάργηση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και η ανακήρυξη του εμβολίου σε δημόσιο αγαθό είναι αυτή τη στιγμή κυριολεκτικά ζήτημα ζωής και θανάτου”.

Εγώ απλώς προσυπογράφω.

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια: Ο δολοφόνος Καπιταλισμός επί τω έργω!

  ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ

• facebook.com/mpogiopoulos
• mpog@imerodromos.gr

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Scientific American και των Γιατρών  του Κόσμου, μέχρι τις 18/11/2020 οι φαρμακευτικές εταιρείες – αυτές που σήμερα δεν παραδίδουν τις ποσότητες των εμβολίων που είχαν δεσμευτεί – είχαν χρηματοδοτηθεί με δημόσιο χρήμα στις ΗΠΑ για την παραγωγή των εμβολίων με 12 δισ.δολάρια. Πρόκειται για επιπλέον πακτωλό που ήρθε να προστεθεί στα 40 δισ.δολάρια που διατίθενται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ – των εκατομμυρίων ανασφάλιστων – από τα δημόσια ταμεία προς τις φαρμακευτικές για έρευνες και παραγωγή φαρμάκων, που βεβαίως θεωρούνται ιδιοκτησίας των εταιρειών.

Η δε ΕΕ για την παραγωγή εμβολίων έχει τροφοδοτήσει με δημόσιο χρήμα τις εταιρείες – αυτές που οι συμβάσεις τους με την Κομισιόν αποτελούν επτασφράγιστο μυστικό – που ξεπερνά τα 2 δις.

Ταυτόχρονα κράτη και κυβερνήσεις συμμετέχουν σε προγράμματα χρηματοδότησης των εταιρειών για την παραγωγή των εμβολίων, πχ πρόγραμμα «Συνασπισμός Καινοτομιών Επιδημικής Ετοιμότητας (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations), «Συμμαχία για τα Εμβόλια» (Gavi), με ποσά που ξεπερνούν τα 3 δις.

Ενώ, λοιπόν, ήδη 400.000 άνθρωποι έχουν πεθάνει στις ΗΠΑ, πάνω από 650.000 στην Ευρώπη και πάνω από 2 εκατομμύρια στον κόσμο, οι εταιρείες, προστατευμένες από ρήτρες και διατάξεις εμπιστευτικότητας που έχουν υπογράψει με κράτη και οργανισμούς, αρνούνται ή αδυνατούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Δεν παραδίδουν τις ποσότητες των εμβολίων για τα οποία χρυσοπληρώθηκαν. Χρυσοπληρώθηκαν με τα λεφτά των νεκρών και των απειλούμενων από την πανδημία ζωντανών του πλανήτη.   

Το ζήτημα τίθεται απλά: Είναι δυνατόν η ανθρωπότητα να παρακολουθεί αμίλητη το έγκλημα που συντελείται εις βάρος της; Είναι δυνατόν να γίνεται ανεκτό τα εμβόλια να μην αποτελούν δημόσιο αγαθό, αλλά εμπόρευμα κερδοσκοπίας των φαρμακευτικών – εν μέσω πανδημίας – υπό την πολιτική ομπρέλα των κυβερνήσεων του κεφαλαίου; Είναι δυνατόν την ώρα του ολέθρου να μην υπάρχει σπάσιμο του «εμπορικού μυστικού» των εμβολίων (που έχουν πληρωθεί από τους λαούς και έχουν κατασκευαστεί από την συσσωρευμένη επιστημονική και τεχνολογική γνώση της ανθρωπότητας); Είναι δυνατόν ακόμα και τώρα που οι εταιρείες αθετούν συμφωνίες, να μην συντελείται αναδιάρθρωση παραγωγικών δυνάμεων σε επίπεδο κρατών, άντληση έξω από κάθε λογική οικονομικής πλεονεξίας των απαραίτητων πρώτων υλών, ώστε να υπάρξει, με όλους τους κανόνες ασφάλειας, η παραγωγή των ποσοτήτων εμβολίων που χρειάζεται η ανθρωπότητα;

Ναι, είναι. Γιατί αυτό το σύστημα που κυβερνάει τον κόσμο λέγεται καπιταλισμός και στάζει αίμα, εκμετάλλευση, πλεονεξία, απληστία, επί πτωμάτων κερδοσκοπία από όλους του τους πόρους.

Ναι, είναι. Και δεν χωράει αφέλεια. Οταν μιλάμε για κυβερνήσεις και πολιτικούς υπερεθνικούς οργανισμούς στον καπιταλισμό μιλάμε για εκείνες τις εθνικές και διεθνικές επιτροπές που διαχειρίζονται τις υποθέσεις των πολυεθνικών. Και ότι δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνουν βάφοντας τα χέρια τους με αίμα.

Οσο προφανές είναι το παραπάνω, τόσο αυτονόητο είναι πως πρέπει να σημάνει εγερτήριο αγώνα και διεκδίκησης ώστε το εμβόλιο να μην είναι ένα ακόμα “εμπόρευμα” στο νεκροταφείο της «ελεύθερης αγοράς» τους. Ότι ο αγώνας αυτός φέρνει σε πρώτο πλάνο ότι το «ζωή ή θάνατος» περνάει μέσα από τον αγώνα των λαών ενάντια στην πανδημία του καπιταλισμού. 

Όμως το γεγονός ότι πλέον έχει καταρρεύσει κάθε μάσκα και κάθε προσωπείο περί «ελεύθερης αγοράς», ότι η εγκληματική της φύση δεν κρύβεται, δεν μπορεί να αποτελεί και το άλλοθι των πολιτικών εγκληματιών που ακόμα και τώρα επιδίδονται στην προπαγάνδα του «δεν υπάρχει εναλλακτική» και του «τι να κάνουμε, έτσι λειτουργεί το σύστημα»…

Κάθε κράτος, κάθε κυβέρνηση έχει ευθύνη και πρέπει να υποχρεωθεί να δράσει. Ωστε η τεχνογνωσία για τα εμβόλια που για την παραγωγή τους παρασχέθηκε ποταμός δημόσιου χρήματος, να περάσει σε αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Να αφαιρεθεί από τα χέρια των εταιρειών ώστε τα εμβόλια να μετατραπούν, πραγματικά, σε δημόσιο αγαθό.

Μηδέ της ελληνικής κυβέρνησης εξαιρουμένης. Η οποία το μόνο στο οποίο επιδίδεται είναι σε εξυπνάδες του τύπου «δεν υπάρχουν «εμβολιόδεντρα» και σε αθλιότητες από βήματος Βουλής περί την διαφύλαξη της «ελευθερίας του επιχειρείν» των φαρμακευτικών εταιρειών!

Εχουν ευθύνη – στην Ελλάδα και στον κόσμο – να αναπροσαρμόσουν τις παραγωγικές δυνάμεις. Εχουν υποχρέωση, αυτοί που σε όλο τον πλανήτη άφησαν τα συστήματα Υγείας αθωράκιστα, τώρα να εξαναγκαστούν να κάνουν ό,τι στους πολέμους τους: Οπως κάνουν στους πολέμους τους, που για να σκοτώνουν ανθρώπους μετατρέπουν τις βιομηχανίες παραγωγής κατσαρόλας σε βιομηχανίες παραγωγής πολεμικού υλικού, να μετατρέψουν – αυτή τη φορά για να σωθούν άνθρωποι – εργαστήρια και μονάδες  σε όλο τον κόσμο, σε εργοστάσια παραγωγής εμβολίων. Γρήγορα, στις αναγκαίες ποσότητες, που θα διατεθούν άμεσα, με ασφάλεια, δωρεάν, στον παγκόσμιο πληθυσμό.

Διαβάστε περισσότερα

«Luca»: Μία περιπέτεια ενηλικίωσης με φόντο την ιταλική Ριβιέρα

 

Η Pixar προσφέρει μια πρώτη παρουσίαση της νέας της ταινίας με τίτλο «Luca», μία περιπέτεια ενηλικίωσης.

Το περιοδικό Empire δημοσιεύει τις πρώτες εικόνες από την ταινία στο νέο του τεύχος, που κυκλοφόρησε στις 21 Ιανουαρίου.

Μπορεί να πρόκειται για τη νέα μεγάλου μήκους animation ταινία μυθοπλασίας, αλλά όπως αρκετές της Pixar συνδέονται με προσωπικές, πολύ ανθρώπινες εμπειρίες των δημιουργών τους.

Στην ταινία Luca, που διαδραματίζεται στα παράλια της Ιταλίας, ο πρωταγωνιστής Λούκα και ο φίλος του Αλμπέρτο, είναι δύο θαλάσσια πλάσματα που παίρνουν ανθρώπινη μορφή όταν βγαίνουν στην ξηρά.

Διαβάστε περισσότερα

Ο «Θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου

 Γυρισμένη μέσα στη δικτατορία, η ταινία έχει συμπεριληφθεί στις εκατό καλύτερες δημιουργίες του παγκόσμιου κινηματογράφου

 

Ο Πέτρος Ζαρκάδης ως Ορέστης (στο κέντρο). Η πολιτική ιστορία της Ελλάδας και η ιδιωτική των μελών του θιάσου, που είναι ταυτόχρονα και μέλη της ίδιας οικογένειας (παραπέμποντας στον μύθο των Ατρειδών), πλέκονται αξεδιάλυτα.

Μαρία Κατσουνάκη

Επαρχιακός σιδηροδρομικός σταθμός από πέτρα και κόκκινο τούβλο, στο Αίγιο. Eνας πλανόδιος θίασος που κρατάει βαλίτσες, μπαούλα. Οι ηθοποιοί στέκουν αμήχανοι κοιτάζοντας γύρω, αβέβαιοι μες στη σιωπή του πρωινού. Ακούγεται η φωνή του ακορντεονίστα: «Φθινόπωρο του ’52 ξανάρθαμε στο Αίγιο. Λίγοι από τους παλιούς. Οι πιο πολλοί καινούργιοι. Είμαστε κουρασμένοι». 

Στο επόμενο πλάνο τούς παρακολουθούμε στον κεντρικό δρόμο της μικρής επαρχιακής πόλης. Στους τοίχους κολλημένες φωτογραφίες, του Παπάγου, και πανό με συνθήματα όπως «Ζήτω ο Στρατάρχης, ο Σωτήρ του Eθνους», «Νικητή του Γράμμου σώσε μας», δηλώνουν ότι βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο. Από ένα μακρινό μεγάφωνο ακούγεται: «Αν δεν θέλουμε να δούμε πάλι εις τους δρόμους μας τας εξάλλους και αγρίας φάλαγγας με τα σφυροδρέπανα που προαναγγέλλουν έναν νέο “Κόκκινο Δεκέμβρη”, πρέπει να συσπειρωθούμε όλοι γύρω από τον στρατάρχη». 

Από την έναρξη κιόλας της ταινίας ο Θόδωρος Αγγελόπουλος φανερώνει τους δύο πρωταγωνιστές του: το θέατρο και την Ιστορία. Φωτ. ΑΡΧΕΙΟ Θ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ, 1975

Από την έναρξη κιόλας, ο «Θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου φανερώνει τους δύο πρωταγωνιστές του: την Ιστορία και το θέατρο. Η αφήγηση, ασυνεχής και αναχρονική, η πραγματικότητα δεν υποχωρεί ούτε όταν η μυθοπλασία παίρνει το πάνω χέρι, το έργο που παρουσιάζει το μπουλούκι είναι το ίδιο (η «Γκόλφω» του Περεσιάδη) αλλά οι σχέσεις των προσώπων μεταβάλλονται, όπως και τα ιστορικά γεγονότα πυκνώνουν αλλά το δράμα της χώρας παραμένει το ίδιο. Ο θίασος ζει τη δική του, εσωτερική, περιπέτεια, μέσα σε δεκατρία κρίσιμα χρόνια (1939-1952) και υφίσταται τις συνέπειες της μεγάλης εθνικής περιπέτειας. Αποδεκατίζεται και ξαναστεριώνει.

Η μεγάλη αποκάλυψη στο Φεστιβάλ των Καννών

 

Το 1975 ήταν η χρονιά του «Θιάσου». Μπορεί η ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου να μην  εκπροσώπησε την Ελλάδα επίσημα στο Διεθνές Φεστιβάλ Καννών, γιατί η τότε κυβέρνηση αρνήθηκε θεωρώντας ότι «προσβάλλει τη μνήμη του στρατάρχη Παπάγου», όπως έχει πει ο σκηνοθέτης, κατέκτησε όμως από εκείνη τη χρονιά τον κόσμο. Δεν είναι σχήμα λόγου. «Ανεπανάληπτη» τη χαρακτήρισε η διεθνής κριτική, ενώ εδώ και 45 χρόνια προβάλλεται ανελλιπώς σε όλο τον πλανήτη, αναλύεται διαρκώς, έχει συμπεριληφθεί στις εκατό καλύτερες ταινίες στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου. 

«Ο “Θίασος” ήταν μια ευτυχισμένη στιγμή. Οχι μόνο κινηματογραφικά», σχολίαζε ο Θ. Αγγελόπουλος (ΕΡΤ, 2005, στην εκπομπή «Κορυφαίες στιγμές του ελληνικού κινηματογράφου»). «Η εποχή εκείνη, δηλαδή η δικτατορία μέσα στην οποία γεννήθηκε και γυρίστηκε, ήταν μια εποχή καταπίεσης αλλά και έξαρσης, με την έννοια ότι είχαμε έναν ορατό αντίπαλο και μια κρυμμένη βαθιά, αλλά πολύ ζωντανή, ελπίδα ότι όταν αυτό το πράγμα τέλειωνε, κάτι άλλο, καινούργιο, θα αναδυόταν. Οχι μόνο για το σινεμά, μια και το σινεμά τότε το συνδέαμε με την αλλαγή του κόσμου, αλλά και για τη χώρα. Ο “Θίασος” είναι για εμένα η εποχή της ελπίδας. (…) Κάναμε κάτι πέρα από τον κινηματογράφο. Είχαμε την αίσθηση ότι γράφαμε Ιστορία. Ιστορία αντίστασης. Μέσα σε μια δικτατορία, μιλώντας για μια δικτατορία. Πολλά από τα γυρίσματα γινόντουσαν με τσίλιες για να μην έρθει κανένας. Την άδεια από την επιτροπή λογοκρισίας την πήρα πηγαίνοντας να δω έναν παλιό μου συμφοιτητή, τον Σπύρο Ζουρνατζή, που ήταν τότε υφυπουργός Τύπου. Του ζήτησα να περάσει το σενάριο του “Θιάσου” χωρίς να διαβαστεί». 

Στο «Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών» του Φεστιβάλ Καννών, όπου τελικά προβλήθηκε, έγινε «έκρηξη». Οι θεατές έκλαιγαν, ξένοι σκηνοθέτες τον αγκάλιαζαν, οι κριτικοί παραληρούσαν, τα βραβεία και οι διακρίσεις διαδέχονταν το ένα το άλλο. «Τι όνομα τέλος πάντων θα μπορούσε να δώσει κανείς σε μια τέτοια κινηματογράφηση;» αναρωτιόταν ο σπουδαίος Γιαπωνέζος δημιουργός Ναγκίσα Οσιμα, σε ένα εκτενές κείμενό του στην Asahi (8/8/1979). Αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην «κινηματογράφηση της προσήλωσης» και της «ελπίδας» για να καταλήξει ότι για τον ίδιον «προσήλωση και ελπίδα είναι ταυτόσημα».

Ο Πέτρος Ζαρκάδης ως Ορέστης (στο κέντρο). Η πολιτική ιστορία της Ελλάδας και η ιδιωτική των μελών του θιάσου, που είναι ταυτόχρονα και μέλη της ίδιας οικογένειας (παραπέμποντας στον μύθο των Ατρειδών), πλέκονται αξεδιάλυτα. 

Το θέμα του έργου, μια ιστορική τοιχογραφία

Ο θεατής, μέσα σε περίπου τέσσερις ώρες, παρακολουθεί, από τη μια, την τελευταία περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά, την έναρξη του πολέμου, την ιταλική εισβολή, τη γερμανική κατοχή, την Απελευθέρωση, την άφιξη των συμμάχων (Αγγλων αρχικά και Αμερικανών στη συνέχεια), τον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, μέχρι τις εκλογές του 1952 όπου κυριαρχούν οι δυνάμεις της Δεξιάς. Και όχι μόνο. Μέσα από μια μοναχική αφήγηση, μετωπική στην κάμερα, στο τρένο, περιγράφεται η ήττα στον Σαγγάριο, η καταστροφή της Σμύρνης, το καθοριστικό 1922. Η χρονολογική κατασκευή της ταινίας, περίπλοκη, κτίζεται με διαρκείς χρονικούς ελιγμούς και συνεχείς εναλλαγές εποχών. 

Παράλληλα, εκτυλίσσονται οι περιπέτειες της οικογένειας του θιάσου, του Oρέστη, της αδελφής του, του πατέρα του, της μητέρας του και του εραστή της, που επανεγγράφουν τον μύθο των Ατρειδών. O πατέρας εκτελείται από τους Γερμανούς, μετά την προδοτική καταγγελία του εραστή της μητέρας, κι ο Oρέστης, αντάρτης της Αριστεράς, με τη συνεργασία της αδελφής, θα σκοτώσει επί σκηνής τη μητέρα του και τον εραστή της, για να έρθει και η δική του εκτέλεση με τις εκκαθαρίσεις που ακολούθησαν τη γενική καταστολή του αντάρτικου κατά τον Εμφύλιο.

«Η λειτουργικότητα της Γκόλφως είναι πολλαπλή», σύμφωνα με τον δημιουργό. «Το κείμενο παραβιάζεται μόνιμα, ποτέ δεν τελειώνει και διακόπτεται πάντα από την εισβολή της ιστορικής σκηνής». 

Ο «Θίασος», αυτή η ιστορική τοιχογραφία μακράς πνοής, ενσωματώνει τον Μπρεχτ και το επικό στοιχείο. «Είναι μια μπαλάντα για πρόσωπα που άλλα σκοτώθηκαν και άλλα όχι. Το να υμνείς την επανάσταση δεν σημαίνει ότι υμνείς πάντα τη νίκη», σημειώνει ο Αγγελόπουλος. Αυτό το κινηματογραφικό δοκίμιο, «ένα ανοιχτό φιλμικό κείμενο», λειτουργεί περισσότερο σαν ιστορικό χρονικό παρά σαν μια φιλοσοφική σπουδή στην Ιστορία. Το θεατρικό μπουλούκι είναι το κύτταρο μέσα από το οποίο ο σκηνοθέτης «βλέπει» όλη αυτή την περίοδο (1939-1952).

O Θ. Αγγελόπουλος με τον Γιώργο Παπαλιό (δεξιά του), στο Λονδίνο, στην απονομή του Βραβείου Sutherland, Καλύτερης Ταινίας Νέου Δημιουργού, του British Film Institute, για τον «Θίασο» (1975).

Συνολική ματιά στην ελληνική κοινωνία

Η ταινία είναι το δεύτερο μέρος της λεγόμενης «Τριλογίας της Ιστορίας» που ξεκίνησε με τις «Μέρες του ’36» (1972) και ολοκληρώθηκε με τους «Κυνηγούς» (1977). Στο «τρίτομο» αυτό έργο καλύπτεται η πρόσφατη Ιστορία της χώρας, από το 1936 έως τη μεταπολίτευση. Η σχέση του Ελληνα δημιουργού με την Ιστορία ήταν στενή και ιδιαίτερη, έχει εκτενώς αναλυθεί από τους μελετητές της φιλμογραφίας του. Η καθηγήτρια και θεωρητικός του κινηματογράφου Ειρήνη Στάθη επισημαίνει: «Τον Αγγελόπουλο δεν τον ενδιαφέρουν οι ηρωικές πράξεις, ή, µάλλον, δεν υπάρχουν γι’ αυτόν ηρωικές πράξεις. Δεν ασχολείται µ’ αυτό που όλοι ξέρουν, αλλά µ’ αυτό που δεν ξέρουν ότι γνωρίζουν· όχι µ’ αυτό που είναι εµφανές, “µεγάλο”, αλλά µ’ αυτό που είναι κρυµµένο στις σκοτεινές γωνιές της Ιστορίας και που το αναδεικνύει από την ταπεινή του πλευρά: των µικρών ηρώων που είναι πάντα οι ίδιοι “φτωχοί”, ανώνυµοι, που µε διαφορετικό ρούχο, ίδιοι µε τον εαυτό τους, αλλά και διαφορετικοί, κατοικούν τις εποχές καθώς η µια διαδέχεται την άλλη, υφαίνοντας το δίχτυ αυτού που ονοµάζουµε λαϊκή µνήµη. Ολα όσα κινούν τη µοίρα τους βρίσκονται πίσω απ’ τη σκηνή της Ιστορίας, στο παρασκήνιο, που παραµένει σταθερό και αναλλοίωτο, και πάντα οδηγεί, µε τελετουργική ακρίβεια, στη συνήθη τραγική επανάληψή της. Oι ήρωές του δεν χρειάζονται συστάσεις· δεν χρειάζεται να µας εξηγήσουν ποιοι είναι κι από πού έρχονται. Δεν έχουν ανάγκη από ένα όνοµα· δεν χρειάζονται τα στοιχεία της ταυτότητάς τους. Είναι οι εξόριστοι του ιστορικού χρόνου (εξόριστοι είναι οι περισσότεροι ήρωες του Αγγελόπουλου) – έρχονται απ’ το µυθικό παρελθόν, απ’ το ιστορικό παρόν, απ’ το µεταφυσικό µέλλον (ως µεταφυσικό εννοούµε τη διάσταση εκείνη που επιτρέπει στον Αγγελόπουλο να µεταµορφώνει την πραγµατικότητα σε ποίηση). Αυτοί οι ήρωες είναι οι φορείς της σηµασίας της Ιστορίας».

Από γυρίσματα του «Θιάσου» στο Αίγιο (1974). Ο σκηνοθέτης με το συνεργείο. 

Η Ηλέκτρα (Εύα Κοταμανίδου, η κατεξοχήν πρωταγωνίστρια του Αγγελόπουλου έφυγε πρόσφατα από τη ζωή), ο Ορέστης (Πέτρος Ζαρκάδης), ο Αγαμέμνονας (Στράτος Παχής), η Κλυταιμνήστρα (Αλίκη Γεωργούλη), ο Πυλάδης (Κυριάκος Κατριβάνος), ο Αίγισθος (Βαγγέλης Καζάν), η Χρυσόθεμη (Μαρία Βασιλείου) «φέρουν» την ιστορία και την τραγωδία, μεγάλη και μικρή, παγκόσμια και προσωπική. Πότε ανάλαφρα, τραγουδώντας και χορεύοντας το «Γιαξεμπόρε» (παραφθορά τού «Γεια σου αμόρε», χαιρετισμός μαζί και κάλεσμα), πότε με πληγές ανοιχτές, χαίνουσες. Ο «Θίασος» είναι μια διαρκής υπόμνηση ότι τίποτα δεν έρχεται όπως το περιμένουμε. Ούτε στη ζωή ούτε στην Ιστορία. Κι όπως, ίσως, θα επαναλάμβανε και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, παραμένουμε «αβοήθητοι ανάμεσα στον πόνο και στην επιθυμία».

Η ταινία αρχίζει το 1939 και τελειώνει το 1952 μ’ ένα πανομοιότυπο πλάνο: όλοι οι ηθοποιοί βγαίνουν απ’ τον «μικρό επαρχιακό σταθµό από πέτρα και κόκκινο τούβλο» µε μπαούλα και βαλίτσες. «Φθινόπωρο του ’39 φτάσαµε στο Αίγιο. Είμαστε κουρασμένοι». 

Ακόµα κι αν ο «Θίασος» παραμένει, οι καταστάσεις δεν µπορούν ποτέ να είναι ακριβώς οι ίδιες. «Στο θέατρο, όπως κι αλλού», έγραφε ο Μπρεχτ, «ο κόσµος τού σήµερα δεν µπορεί να απεικονιστεί σωστά, παρά µόνο αν θεωρήσουµε ότι υπόκειται πάντα σε αλλαγές».

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΥΑΝΘΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα