Ο ιός πάντα αναζητά την επόμενη κίνησή του: γιατί η επιστήμη είναι σε εγρήγορση για νέες παραλλαγές

 ….ένα δημοσίευμα που αποκαλύπτει τις πραγματικές διαστάσεις της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως και τις ανησυχίες κάποιων σοβαρών επιστημόνων, οι οποίοι εξακολουθούν ακόμη να σκέπτονται.

Επειδή το μιντιακό σύστημα στη χώρα και η πλειοψηφία των επαγγελματιών εκπροσώπων του, των δημοσιογράφων, δεν σταματούν – επί δυο σχεδόν χρόνια – να αναμασούν τα κείμενα, που τους στέλνονται μαζί με τις σχετικές οδηγίες, σαν μασημένη τροφή, από τα ντόπια και ξένα πρες ρουμς.

Επειδή τα «στημένα και κατασκευασμένα» κοινωνικά δίκτυα δεν υστερούν καθόλου, σε αυτή την εκστρατεία.

Επειδή από την άλλη, όσα δεν ανήκουν στην προηγούμενη κατηγορία, αναπαράγουν μια άχρηστη έως επικίνδυνη φλυαρία, υποδυόμενα ότι συμβάλλουν δήθεν σε έναν ελεύθερο δημόσιο διάλογο – ωστόσο χωρίς αρχή και τέλος, χωρίς περιεχόμενο και χωρίς στόχο – και στην «αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών.

Εμείς επιμένουμε να κρατάμε μια ξεχωριστή, ανεξάρτητη και διαφοροποιημένη από όλα αυτά, πορεία.

Δύσκολο εγχείρημα, που δεν βρίσκει εύκολα και συχνά ευήκοα ώτα και προπάντων συνεπείς και καθαρούς συνομιλητές.

Κι αυτό γιατί δεν χαϊδεύει αυτιά για να τα κάνει πιο ευήκοα και δεν ικανοποιεί ούτε τις κυρίαρχες, ούτε τις επικρατούσες απόψεις, ώστε να μπορεί να αποκτά συνομιλητές.

Μέσα σε αυτή τη δίνη της «εμβολιομαχίας», που η κυβέρνηση έσυρε το σύνολο σχεδόν της ελληνικής κοινωνίας, οι επιστήμονες σιωπούν.

Άλλοι από άγνοια, άλλοι από αδιαφορία, άλλοι από φόβο, άλλοι από σκοπιμότητες και προσωπικές φιλοδοξίες, άλλοι από ….

Όλοι όμως ή σχεδόν όλοι ΣΙΩΠΟΥΝ !!!

Έτσι, δυο χρόνια μετά από μια ασταμάτητη, χωρίς προηγούμενο πανδημία και σε αντίθεση με άλλα κοινωνικά αντανακλαστικά, που αναπτύσσονταν σε προηγούμενες ιστορικές περιόδους και έδιναν στην κοινωνία ανάσες και διέξοδο, χωρίς να διαθέτει τη σημερινή τεχνογνωσία και τη συσσωρευμένη συλλογική εμπειρία, βρισκόμαστε σήμερα άοπλοι και ανυπεράσπιστοι μπροστά σε αυτή την βιολογική απειλή, που η κυβέρνηση κατάφερε να την μετατρέψει σε υγειονομική κρίση.

Κυβέρνηση λοιπόν και επιστήμονες, είναι υπεύθυνοι για το ότι ο μέσος πολίτης έφθασε να κυκλοφορεί, σαν ζόμπι, χαμένος στη παραζάλη και τη σύγχυση που προκαλούν τα πολλαπλά, πολυσήμαντα, αντιφατικά και κυρίως «διπλά μηνύματα» που εκπέμπονται από κάθε κατεύθυνση και που του έχουν κάνει το μυαλό «κουρκούτι».

Σήμερα λοιπόν εμφανίζονται οι μπαχαλάκηδες της υγειονομικής κρίσης και δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε από τους γνωστούς μπαχαλάκηδες.

Σήμερα μεταφράσαμε και σας παρουσιάζουμε το κείμενο που ακολουθεί και που διαβάσαμε δημοσιευμένο στους Financial Times και όχι σε blog αντιεμβολιαστών.

Προφανώς η συγκεκριμένη εφημερίδα, είναι από τους βασικούς πυλώνες του Συστήματος και μαζί με τη Wall Street Journal, βρίσκονται επικεφαλής των κυριότερων εκπροσώπων των ΜΜΕ.

Δεν περιμένει λοιπόν κανείς να μάθει κάτι που δεν εξυπηρετεί το παγκόσμιο σύστημα συμφερόντων και διακυβέρνησης.

Αυτό όμως που περιμένει είναι να δει, πως ακριβώς και με ποιο κωδικοποιημένο τρόπο και ποια ιδιαίτερη χρήση γραφής ενημερώνει και προειδοποιεί την παγκόσμια ελίτ.

Σε αυτό το επίπεδο δεν έχουν θέση τα ψέμματα και οι ανακρίβειες.

Πρόκειται λοιπόν για ένα δημοσίευμα που αποκαλύπτει τις πραγματικές διαστάσεις της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως και τις ανησυχίες κάποιων σοβαρών επιστημόνων, οι οποίοι εξακολουθούν ακόμη να σκέπτονται.

Δυστυχώς για μας, σήμερα λείπουν και τα δυο από την Ελλάδα. Τόσο η πραγματική αντικειμενική ενημέρωση, όσο και οι σκεπτόμενοι επιστήμονες με ευαισθησίες. Το πρώτο – η ενημέρωση – αποκρύπτεται επιμελώς, το δεύτερο, όσο γι αυτό κυκλοφορεί αφειδώς !!!!

Καλή ανάγνωση, τόσο στούς συνδρομητές που το διάβασαν, αλλά δεν το κατάλαβαν,όσο και στούς υπόλοιπους που θα το διαβάσουν :

The virus is always searching for its next move’: why science is alert to new variant

Οι ερευνητές που παρακολουθούν τις μεταλλάξεις του κορονοϊού, αφιέρωσαν όλη αυτή την εβδομάδα στη μελέτη των λεπτομερειών μιας νέας παραλλαγής που εντοπίστηκε αυτό το μήνα στη Μποτσουάνα. Έχοντας πάρει την Παρασκευή, την ονομασία Omicron από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κυκλοφορεί αυτή τη περίοδο, ως η τελευταία μετάλλαξη σε μια συνεχώς αυξανόμενη σειρά περισσότερων από 1.500 αναγνωρισμένων γενεαλογικών σειρών του ιού Sars-Cov-2, που έχουν ήδη εμφανιστεί από την έναρξη της πανδημίας.

Σε ένδειξη της ανησυχίας για την απειλή από τις νέες παραλλαγές, η Ε.Ε. , το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες, προχώρησαν στην επιβολή ταξιδιωτικών περιορισμών, σε μια ομάδα χωρών της νότιας Αφρικής ως απάντηση στον ασυνήθιστα υψηλό αριθμό μεταλλάξεων που αφορούν την περιοχή της ακίδας, στο νέο στέλεχος B.1.1.529.

Αυτό που κρατά τους επιστήμονες και τους υπεύθυνους για τη Δημόσια Υγεία σε εγρήγορση, είναι το ερώτημα, εάν ένα πιο μεταδοτικό, πιο θανατηφόρο ή ακόμη και ανθεκτικό στα εμβόλια στέλεχος, θα μπορούσε να υπερκεράσει την επικρατούσα μετάλλαξη Delta, η οποία εμφανίστηκε στην Ινδία στα τέλη του περασμένου έτους.

«Τελικά έχει δοκιμάσει όλα τα κόλπα του ο Sars-Cov-2; Θα πρέπει να είναι κανείς πολύ αφελής για να πιστέψει κάτι τέτοιο», δήλωσε ο Gavin Screaton, ανοσολόγος και επικεφαλής του Τμήματος Ιατρικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ο ιός αλλάζει συνεχώς: κάθε αντιγραφή επιφέρει νέα σφάλματα στην αλυσίδα των 30.000 νουκλεοτιδίων που συνθέτουν το γονιδίωμά του.

Συνήθως, οι μεταλλάξεις αυτές εξασθενούν, αλλά κάθε μία από αυτές συνοδεύεται από την ελάχιστη πιθανότητα ο ιός να γίνει πιο ανθεκτικός, επιτρέποντάς του ενδεχομένως να παράγει υψηλότερο ιικό φορτίο, να συνδέεται ευκολότερα με τα κύτταρα των αεροφόρων οδών ή να διαφεύγει από την ανοσολογική άμυνα του οργανισμού.

Πριν από την εμφάνιση της Delta, η μεγαλύτερη απειλή προερχόταν από την ταχέως εξαπλούμενη παραλλαγή Alpha, που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δώδεκα στελέχη έχουν ταξινομηθεί ως μεταλλάξεις «ανησυχίας» ή «ενδιαφέροντος» από τον ΠΟΥ και στις οποίες έχουν δοθεί επίσημα ονόματα με το ελληνικό αλφάβητο.

Τον περασμένο μήνα, οι βρετανικές αρχές άρχισαν να παρακολουθούν μια υποπαραλλαγή της Δέλτα που θα μπορούσε να είναι περίπου 10 τοις εκατό πιο μεταδοτική. Δύο ακόμη παραλλαγές της Delta, που βρέθηκαν πρόσφατα στον Καναδά και την Ινδονησία, παρουσιάζουν ομοιότητες με το προαναφερθέν στέλεχος.

«Το προηγούμενο χρονικό διάστημα από τότε που εμφανίστηκαν οι Alpha και Delta στο τέλος του περασμένου έτους, πέρασε χωρίς απρόοπτα», δήλωσε η Emma Hodcroft, που εξειδικεύεται στον τομέα της εξελικτικής γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας και η οποία ήταν μία από τις πρώτες που παρακολούθησαν τις μεταλλάξεις. «Παρά ταύτα ο ιός αναζητά πάντα την επόμενη κίνησή του». Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος για τον οποίο δεν έχει μέχρι στιγμής εμφανιστεί μια ακόμη πιο επικίνδυνη παραλλαγή, αν και οι ειδικοί συμφωνούν ότι η παγκόσμια εκστρατεία εμβολιασμού έχει συμβάλει στην επιβράδυνση των μεταλλάξεων.

Πριν κυκλοφορήσει το εμβόλιο, ο ιός είχε να αντιμετωπίσει ένα «απλούστερο ανοσολογικό τοπίο» στο οποίο σχεδόν όλοι ήταν ευάλωτοι και «η μεταδοτικότητα ήταν η πιο εύκολη νίκη», εξήγησε η Hodcroft. Σήμερα όμως, με την κάλυψη της πρώτης δόσης σε παγκόσμιο επίπεδο να ξεπερνά το 53% και με περίπου 30 εκατομμύρια εμβόλια να χορηγούνται παγκοσμίως κάθε μέρα, η επόμενη κίνηση του ιού ήταν «λιγότερο ξεκάθαρη». «Θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο μεταδοτικός ή να βρει τρόπους να αποφύγει την ανοσολογική μας αντίδραση – ή ακόμη να κάνει και τα δύο», τόνισε.

Ένας ψηφιακός πίνακας προειδοποιεί σχετικά με μια ανησυχητική μετάλλαξη, που εμφανίστηκε στο Μπόλτον, στη βορειοδυτική Αγγλία, τον Μάιο του 2021. Ορισμένοι λένε ότι η μεταδοτικότητα του ιού έχει ήδη φτάσει στο αποκορύφωμά της. Ο Francois Balloux, διευθυντής του Ινστιτούτου Γενετικής του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου, δήλωσε ότι ο R₀ – ο αριθμός αναπαραγωγής σε έναν πλήρως εκτεθειμένο πληθυσμό – των ενδημικών κορονοϊών που κυκλοφορούσαν πριν από το Sars-Cov-2 έφτασε στο 7, μετά από δεκαετίες φυσικής επιλογής.

Δεδομένου ότι η Delta έχει R₀ μεταξύ 6 και 7 – που είναι υπερδιπλάσιο του αρχικού στελέχους που εμφανίστηκε στο Wuhan της Κίνας – η επικρατούσα μετάλλαξη μπορεί να μην έχει «πολλά περιθώρια να γίνει πιο μεταδοτική βραχυπρόθεσμα», πρόσθεσε.

Ο Balloux προέβλεψε ότι ο Sars-Cov-2 θα ακολουθήσει ένα μοτίβο στο οποίο «θα εξελίσσεται αργά και θα παρακάμπτει το ανοσοποιητικό σύστημα» κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας, αντί να κάνει «συνεχή άλματα όσον αφορά τη μεταδοτικότητα». Η ίδια, παρατεταμένη εξέλιξη μπορεί να παρατηρηθεί στη γρίπη και στους εποχικούς κορονοϊούς.

Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες εξακολουθούν να ανησυχούν για μια ξαφνική μετάλλαξη του ιού, που θα μπορούσε να βγάλει εκτός πορείας την παγκόσμια αντιμετώπιση της πανδημίας και την προσπάθεια εμβολιασμού.

Το στέλεχος Omicron, το οποίο εξαπλώνεται στη Νότια Αφρική καθώς και στη Μποτσουάνα, έχει προκαλέσει ανησυχίες για το λόγο αυτό, δεδομένου ότι πολλές από τις 50 μεταλλάξεις του – 32 από τις οποίες βρίσκονται στην εκτεθειμένη ακίδα – συνδέονται με την ικανότητά του να ξεφεύγει από το ανοσοποιητικό σύστημα και να εξαπλώνεται ταχύτερα.

Ο Tulio de Oliveira, διευθυντής του Κέντρου Αντιμετώπισης Επιδημιών και Καινοτομίας στη Νότια Αφρική, δήλωσε ότι «ανησυχεί» για τη συγκεκριμένη παραλλαγή και ότι αυτή είναι η αιτία για το 90% των περίπου 1.100 κρουσμάτων του ιού που καταγράφηκαν την Τετάρτη στην επαρχία Gauteng της χώρας.

Όπως είπε, είναι ασυνήθιστο ότι το στέλεχος μπορεί να ανιχνευθεί με την ανάλυση των αποτελεσμάτων των συνηθισμένων δοκιμών PCR χωρίς τη χρήση γονιδιωματικής αλληλουχίας. «Το βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι ποια ακριβώς είναι η επίδραση της μετάλλαξης στα εμβόλια», πρόσθεσε.

Ο Slawomir Kubik, ειδικός σε θέματα γονιδιωματικής έρευνας στη εταιρεία βιοτεχνολογίας Sophia Genetics με έδρα τη Γενεύη, τόνισε ότι η «ισχύς» μιας μετάλλαξης μπορεί να κριθεί μόνο από τον τρόπο με τον οποίο αυτή «εξαπλώνεται στον πραγματικό κόσμο». «Αυτό έχει σχέση με τα γονίδια, το περιβάλλον και σε κάποιο βαθμό με την τύχη . . . Εάν έχετε μια «πλεονεκτική» μετάλλαξη αλλά δεν τη μεταδώσετε ποτέ, δεν θα εξαπλωθεί ποτέ», δήλωσε. Ακόμη και αν η Omicron εξαφανιστεί, θα εμφανιστούν άλλες μεταλλάξεις.

Ο Venky Soundararajan, επικεφαλής επιστήμονας της Nference, μιας εταιρείας ανάλυσης δεδομένων, εξέφρασε την ανησυχία ότι ένα από τα αποτελέσματα του εμβολιασμού, είναι ότι θα μπορούσε να οδηγήσει τον ιό σε «γενετικά αδιέξοδα», δημιουργώντας μια «μετάλλαξη διαφυγής» ικανή να διαφεύγει από το ανοσοποιητικό σύστημα.

«Τα εμβόλια είναι θεόσταλτο δώρο ως προς την ικανότητά τους να σταματούν τις λοιμώξεις και τις σοβαρές ασθένειες, αλλά παραδόξως αυξάνουν ταυτόχρονα την ανάγκη να παρακολουθούμε αυτές τις πολύ συγκεκριμένες, στοχευμένες μεταλλάξεις», ανέφερε. Ο Soundararajan προειδοποίησε ότι η άνιση κατανομή της τεχνολογίας αλληλούχισης δημιούργησε «κενά» στη γονιδιωματική επιτήρηση.

Περισσότερο από το 80% των 5,4 εκατομμυρίων γονιδιωμάτων Sars-Cov-2 που έχουν μεταφορτωθεί και βρίσκονται στη διεθνή βάση δεδομένων γονιδιακής επιτήρησης Gisaid προέρχονται από δύο μόνο ηπείρους: από τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Τα χρόνια περνούν, τα τραγούδια ταξιδεύουν: «Το γυφτάκι»

Κατιούσα

Όταν σε κάποια συνέντευξη* ρωτήθηκε γιατί ασχολήθηκε µε το κοινωνικό τραγούδι, ο Κώστας Χατζής έδωσε την απάντηση: «Γιατί γεννήθηκα περιθωριακός. Και εγώ μπορεί να είμαι περιθωριακός γιατί είμαι γύφτος, υπάρχουν όμως και Έλληνες που αν και δεν είναι γύφτοι είναι περιθωριακοί. Είτε γιατί είναι φτωχοί είτε γιατί δεν είχαν να σπουδάσουν».

Έχοντας βιώσει ο ίδιος με σκληρό τρόπο τον κοινωνικό αποκλεισμό λόγω της καταγωγής του, τον στενοχωρεί μέχρι σήμερα που το ελληνικό κράτος δεν ασχολήθηκε ποτέ σοβαρά με τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ρομά στην Ελλάδα. Στην ίδια συνέντευξη είχε τονίσει: «Τα τραγούδια µου όμως δεν ήταν επαναστατικά αλλά ρεαλιστικά. Αναφερόμουν στην καταδυνάστευση της φυλής. ∆εν µε ενδιέφερε να λέω για το τσιγγάνικο αίμα ή ερωτικά τραγούδια»…

Στο διπλό άλμπουμ με τίτλο «Το ταμ ταμ» που κυκλοφόρησε το 1980 (Κώστας Χατζής – Μαρινέλλα), εμπεριέχεται ένα τραγούδι που μέχρι τις μέρες μας συνεχίζει να προκαλεί αίσθηση στο άκουσμά του. «Τους στίχους έχει γράψει ο ποιητής Φώντας Φιλέρης και αναφέρεται στα ανθρώπινα καθήκοντα. Ποιο είναι το ανθρώπινο καθήκον στη συγκεκριμένη περίπτωση; Να διασκεδάζεις µε το γυφτάκι ή να το βοηθήσεις να πάει στο σχολείο; Μέσα από τα τραγούδια αυτά προσπάθησα να καταγγείλω όλα αυτά τα πράγματα µε έμμεσο τρόπο, χωρίς να προσβάλω την πολιτεία» λέει για «Το γυφτάκι» ο Κώστας Χατζής.

Το γυφτάκι

Νεογέννητο βλαστάρι λερωμένο
στ’ απόνερα του κόσμου ξεπλυμένο,
δεν έμαθε βιβλίο να διαβάζει
γυφτάκι, ο λαός μας το φωνάζει
δεν έμαθε βιβλίο να διαβάζει…

Γυφτάκι, χόρεψέ μας τσιφτετέλι
να φας ένα κομμάτι απ’ το καρβέλι,
κι αυτό, σαν πιθηκάκι μαθημένο
δαγκώνει το χαλκά που είναι δεμένο,
γυφτάκι, χόρεψέ μας τσιφτετέλι…

Το βράδυ, στη μεγάλη την πλατεία
το πιάσανε να κάνει επαιτεία,
σε κάτι λεπτεπίλεπτους τουρίστες
που ‘μοιαζαν περισσότερο μ’ αρτίστες,
σε κάτι λεπτεπίλεπτους τουρίστες…

Γυφτάκι, σε κοιτάζουν οι ανθρώποι,
ρεζίλι θα γενούμε στην Ευρώπη,
γυφτάκι, δύο πήχες όλο κι όλο
ποιος σου ’μαθε της ζητιανιάς το ρόλο,
γυφτάκι, σε κοιτάζουν οι ανθρώποι…

Αφέντη, αν μου δώσεις δυο δραχμούλες
θα κάνω δεκαπέντε κωλοτούμπες,
αφέντη, αν μου δώσεις και τσιγάρο
θα κάτσω σαν μαϊμού να το φουμάρω
αφέντη, δώσε δύο δραχμούλες…

Αφέντη που με βάζεις και χορεύω,
εσύ με έμαθες να ζητιανεύω…

Ο σπουδαίος συνθέτης και ερμηνευτής που κοσμεί με την πολύχρονη διαδρομή του το καλό τραγούδι, μακριά από ρεύματα και μόδες, δεν έπαψε ν’ αγωνίζεται με αξιοπρέπεια, από το μετερίζι της τέχνης του, ενάντια στις φυλετικές και κοινωνικές ανισότητες, και να υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα με επιμονή και χωρίς να χάνει την πίστη του. Με την ευκαιρία της κυκλοφορίας ενός δίσκου του, πριν πολλά χρόνια είχε πει: «Παρόλο που μας έχουν διαρρήξει τα πάντα, δεν μπόρεσαν να μας διαλύσουν το όνειρο και την ελπίδα».

***

Η συνεργασία των Σταμάτη Κραουνάκη – Λίνας Νικολακοπούλου με την Τάνια Τσανακλίδου στο δίσκο «Μαμά γερνάω» (1988), «γέννησε» θαυμάσια και διαχρονικά τραγούδια («Μοίρες», «Πάμε κάπου», «Η Σουλτάνα η Φωφώ» κ.ά) με πιο γνωστό ίσως το ομότιτλο, «Μαμά γερνάω». Ανάμεσά τους στέκεται ισάξια το «Γυφτάκι»:

Γυφτάκι

Μ’ ένα σπασμένο καθρεφτάκι
στον κόσμο βγαίνει το γυφτάκι
και χάνεται
Σάββατο στην Αγιά Βαρβάρα
και εσύ θεέ και ήλιε βάρα
δεν πιάνεται

Μαύρα τα μάτια κι οι βλεφαρίδες
και μονοπάτια με νυχτερίδες
καρφί δεν καίγεται
Κι εσύ μια μέρα που δε με είδες
και τι θα γίνει και που με είδες
ζωή δε λέγεται

Τα μεσημέρια μεσ’ την νταλίκα
που πάει δεν ξέρει κι έχει μια γλύκα
κι αισθάνεται
πως πάνε κι έρχονται τα χρόνια
σαν της νταλίκας τα πεπόνια
και χάνεται

άσε με, άσε με, άσε με…
και σαν ντέφι πιάσε με…

Οι στίχοι της Λίνας Νικολακοπούλου χωρίς να είναι καταγγελτικοί «ζωγραφίζουν» εικόνες βγαλμένες από τη ζωή των Ρομά, που βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στη φαινομενική  ελευθερία και τα αδιέξοδα που γεννά ο κοινωνικός αποκλεισμός που βιώνουν από τη στιγμή που βλέπουν το φως της ζωής…

Συγκλονιστική η ερμηνεία της Τάνιας Τσανακλίδου στη ζωντανή ηχογράφηση στο «Μετρό» (2003-2005) με τη συνοδεία σπουδαίων μουσικών: Μανώλης Καραντίνης (μπουζούκι), Γιάννης Παπαζαχαριάκης (κιθάρα),  Παναγιώτης Τσεβάς (ακορντεόν):

(*Συνέντευξη στην Έμυ Ντούρου που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Documento)

Τα χρόνια περνούν, τα τραγούδια ταξιδεύουν: «Το γυφτάκι» – Κώστας Χατζής, Τάνια Τσανακλίδου

Τα χρόνια περνούν, τα τραγούδια όχι… και από 26/10/2020 νέα ονομασία: Τα χρόνια περνούν, τα τραγούδια ταξιδεύουν… Τι κι αν γράφτηκαν πριν από πολλά χρόνια, κάποια τραγούδια συνεχίζουν να  συγκινούν, να συντροφεύουν τις μικρές και μεγάλες στιγμές των ανθρώπων, να εκφράζουν τις αγωνίες, τον πόνο και τα όνειρά τους, να εμπνέουν τους αγώνες τους.

Η στήλη, χωρίς να διεκδικεί το αλάθητο ή τον τίτλο του «ειδικού», «παίζει» τραγούδια που γράφτηκαν για τον έρωτα, την αγάπη, το μεροκάματο, τη μετανάστευση, τον αγώνα για λευτεριά και για καλύτερη ζωή. Τραγούδια γραμμένα από ποιητές, αλλά κι από δημιουργούς που δεν διάβασαν ποτέ στη ζωή τους ποίηση… Ανασκαλεύοντας το παρελθόν και ψηλαφώντας την ιστορία τους, πότε γράφτηκαν, σε ποιες συνθήκες, από ποιους πρωτοτραγουδήθηκαν, ποιοι τα τραγουδούν στις μέρες μας.

Χωρίς διαχωρισμούς, χωρίς αποκλεισμούς, τραγούδια ελληνικά και «ξένα», με γνώμονα ότι, εκτός από το να θυμίζουν εικόνες από το παρελθόν, συναρπάζουν τις αισθήσεις, γεννούν συναισθήματα, εμπνέουν και συγκινούν σήμερα.

Τα χρόνια περνούν, τα τραγούδια ταξιδεύουν… Ακούστε τα όλα εδώ.

Διαβάστε περισσότερα

«Πελόμα Μποκιού»: Η μπάντα - θρύλος της ελληνικής ροκ ψυχεδέλειας

 

Μπορεί ο Βλάσσης Μπονάτσος (30 Νοεμβρίου 1949 – 14 Οκτωβρίου 2004) να έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό μέσα από την τηλεοπτική πορεία του και τις μεγάλες θεατρικές παραγωγές, ωστόσο, βαθύ είναι το αποτύπωμά του στην ελληνική ροκ σκηνή και, μάλιστα, στην εγχώρια ψυχεδελική εκδοχή της, η οποία όμως δεν πέρασε απαρατήρητη ακόμη και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Πολύπλευρο ταλέντο που «οσμιζόταν» εγκαίρως το νέο - από την μουσική, μέχρι τις περισσότερο εμπορικές επιλογές του με την έκρηξη της ιδιωτικής τηλεόρασης την δεκαετία του '90 - ο Μπονάτσος δεν είχε καλλιτεχνικά στεγανά και τόλμησε να δοκιμαστεί σε μία ευρύτατη γκάμα ειδών στον τομέα της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης, με την ίδια μεγάλη επιτυχία, την οποία «σφράγιζε» η εκρηκτική προσωπικότητά του και η φυσική αίσθηση μιας διαχρονικής «εφηβείας» που απέπνεε.

Σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από την γνώμη που μπορεί να έχει κάποιος/α για την καλλιτεχνική προσφορά του, μία βασική, αντικειμενική σταθερά της καριέρας του Μπονάτσου, είναι η ιδρυτική συμμετοχή του στη ρηξικέλευθη, όσο και σύντομη, ύπαρξη και πορεία του συγκροτήματος των «Πελόμα Μποκιού».

Οι «Πελόμα Μποκιού» είναι μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή περίπτωση στο ελληνικό ροκ - ένα κεφάλαιο μόνοι τους ουσιαστικά - αλλά, βλέποντας πλέον τα πράγματα από μια χρονική απόσταση μισού αιώνα από την μουσική δράση τους, ίσως ακόμη και του ευρωπαϊκού.

Τρία είναι τα βασικά στοιχεία που τους ξεχωρίζουν:

• Ο ελληνικός στίχος, σε μια εποχή - μέσα στη χούντα, αλλά και πριν - που η αγγλική γλώσσα κυριαρχούσε στα ελληνικά συγκροτήματα
• Η δημιουργική αφομοίωση των ξένων επιρροών και η απόρριψη του στείρου μιμητισμού
• Η τόλμη να προχωρήσουν σε μουσικά μονοπάτια ανεξερεύνητα μέχρι τότε από τα ελληνικά συγκροτήματα, αλλά και από το νεανικό κοινό τους.

Ο επίμονος Μπονάτσος

Είναι γεγονός πως δεν υπάρχουν αποδείξεις που να τεκμηριώνουν ότι όλα τα παραπάνω έγιναν συνειδητά. Αυτό όμως δεν έχει την παραμικρή σημασία. Άλλωστε, ακόμη και η δημιουργία, ακόμη και το όνομα των «Πελόμα Μποκιού» θα μπορούσαν να είναι και μικρές ιστορίες ντανταϊστικής «τυχαιότητας».

Η ιστορία λέει, ότι μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι της χούντας, την Άνοιξη του 1970, πέντε νέοι, ο Νίκος Δαπέρης, ο Νίκος Λογοθέτης, ο Τάκης Μαρινάκης, ο Βλάσης Μπονάτσος και ο Γιάννης Κιουρκτσόγλου, αρχίζουν να ροκάρουν αγρίως και μανιωδώς. Από όλους τους, εκείνοι που ήδη έχουν μια μικρή, μαθητική, «εισαγωγή» στο ροκ είναι ο  Κιουρκτσόγλου και ο Δαπέρης.

Ωστόσο, η συγκρότηση των «Πελόμα Μποκιού» δεν ήταν μια συνειδητή διαδικασία. Όπως είπε ο Κιουρκτσόγλου στο rocking.gr, το 2011 «οι Πελόμα Μποκιού φτιάχτηκαν με πολύ περίεργο τρόπο. Καταρχήν, δεν φτιάχτηκαν συγκροτημένα. Δε μαζευτήκαμε πέντε άνθρωποι να πούμε φτιάχνουμε ένα γκρουπ και από αύριο αρχίζουμε και παίζουμε».

Ο Κιουρκτσόγλου είχε «τζαμάρει» ήδη με γνωστά ονόματα της εγχώριας σκηνής της ροκ και είχε κάνει ένα μικρό όνομα με το πρώτο του αγγλόφωνο συγκρότημα, τους «Loubogg». Τον Οκτώβριο του 1969 ένας παραγωγός τον πάει στην Lyra, με τον Κιουρκτσόγλου, μπροστά στην μεγάλη ευκαιρία, να ξεφορνίζει δύο ψέματα: Ότι έχει έτοιμα τραγούδια και ότι αυτά τα τραγούδια είναι και στα ελληνικά.

Ζητώντας του ένα demo μόλις για το επόμενο πρωί, ο Κιουρκτσόγλου πάει σπίτι, παίρνει την κιθάρα και γράφει δυο στίχους, πάνω στο τετρασύλλαβο όνομα ενός ηλικιωμένου γείτονά του στο Κολωνάκι. Ο «Γαρύφαλλος» είχε γεννηθεί. Ωστόσο στην Lyra δεν εκτιμήθηκε.

Συνεχίζει ο Κιουρκτσόγλου: «Μετά από τρεις μήνες, γύρω στο τέλος του '69, εγώ την είχα "ψωνίσει" με τον Santana, με την ιδέα του latin rock, με τα conga κλπ. Είχε γυρίσει και ο ξάδερφός μου, ο Νίκος ο Δαπέρης, από τον Καναδά, και συζητάγαμε να κάνουμε ένα γκρουπ. Εκείνη την εποχή είχα γνωρίσει και τον Βλάσση τον Μπονάτσο, που μου έλεγε: "Άμα κάνεις γκρουπ, να με πάρεις μαζί σου". "-Τι να σε κάνω εσένα;", του έλεγα, "αφού δεν κάνεις τίποτα εσύ". Με πήρε τηλέφωνο, παραμονές Χριστουγέννων του '69, και μου είπε: "Έχω μια αρπακόλλα δουλειά, να βγάλεις κανένα φράγκο, θέλεις; Να παίξεις με ένα συγκρότημα τις τέσσερις-πέντε μέρες των γιορτών στο ABC στην Πατησίων." (...) Είπε, λοιπόν, ότι είχε κάποιους φίλους του και θα βρίσκαμε μερικούς ακόμα μουσικούς, για να παίξουμε δεύτερη ορχήστρα στους Playboys, που ήταν το "πρώτο" συγκρότημα του μαγαζιού. Έγινε αυτό, για να βγάλουμε και λίγα λεφτά, και εκεί γνώρισα τον Τάκη τον Μαρινάκη, τον μετέπειτα ντραμίστα των Πελόμα Μποκιού (...)  Ήδη είχα αρχίσει, εν τω μεταξύ, και έπαιζα ορισμένα πράγματα με τον Νίκο τον Δαπέρη. Η εμμονή του Βλάσση συνεχιζόταν όμως, "-Πάρτε με και εμένα μαζί" και "πάρτε με και εμένα μαζί". Εγώ ήμουν κατηγορηματικός και του έλεγα: "Τι να σε κάνουμε, βρε Βλάσση; Δε μας είσαι χρήσιμος.". Είχε, όμως, καταλάβει ότι είχα εγώ το ψώνιο με τον Santana και τα conga. Με πιάνει, "-Δεν μου λες, αν αγοράσω conga και κάτσω και μάθω, θα με πάρεις στο συγκρότημα;". Του είπα: "-Ναι, άμα αγοράσεις conga και άμα μάθεις, θα σε πάρω". (...)  Ήρθε, λοιπόν, και έδεσε το πράγμα, προς τον Μάρτιο του '70, χάρη στον Βλάσση, ο οποίος συνέχιζε να είναι πιεστικός. Έλεγε, άμα θέλετε όργανα θα σας τα αγοράσω εγώ - ήταν ο πλούσιος της παρέας, ας το πούμε. Είχε και ένα σπίτι εγκαταλελειμμένο μιας θείας του στο Καλαμάκι. Μας είπε: "Έχω και σπίτι να πάμε για πρόβες"».

 

«Ποιοι είναι αυτοί οι Πελόμα Μποκιού;»

Εμμονή ή διορατικότητα, σημασία έχει ότι ο Μπονάτσος λειτούργησε ως η «κόλλα» που συνέδεσε το «παζλ» του συγκροτήματος.

Ήταν επόμενο να βαφτιστεί και με τον ίδιο σουρεαλισιτκό τρόπο, από συρτραφή συλλαβών των ονομάτων των μελών του: ΔαΠΕρης, ΛΟγοθέτης, ΜΑρινάκης, ΜΠΟνάτσος, ΚΙΟΥρκτσόγλου.

Ξεκινούν να εμφανίζονται σε κλαμπ της Αθήνας παίζοντας Santana, Rolling Stones κλπ. Πρώτη φορά θα παίξουν τον «Γαρύφαλλο» τον Νοέμβριο του 1970 στο κλαμπ Hobby, στην οδό Κύπρου (Πλατεία Αμερικής). το τραγούδι θα κυκλοφορήσει τελικά σε μικρό δίσκο στην Lyra.

Παρόλ' αυτά, η δημοφιλία τους δεν είναι ιδιαίτερη. Ακόμη και όταν τον Νοέμβριο του 1970 το περιοδικό «ΦΑΝΤΑΖΙΟ» τους κάνει ένα μικρό αφιέρωμα, εξακολουθούν να είναι γνωστοί σε μικρό κύκλο, βασικά λόγω του πρωτοποριακού ήχου τους.

Τα πράγματα όμως θα αλλάξουν άρδην και  περίεργο τρόπο, όπως άλλωστε έγιναν όλα με αυρτό το συγκρότημα. Στις 22 Ιανουαρίου 1971, το περιοδικό «ΕΠΙΚΑΙΡΑ», δημοσιεύει την παρακάτω επιστολή αναγνώστη:

«Τυχαία έπεσε στα χέρια μου ένα τεύχος του περιοδικού Rolling Stone και διάβασα ένα άρθρο του για την ελληνική ποπ, και τον Σαββόπουλο και τους ΠΕΛΟΜΑ ΜΠΟΚΙΟΥ....Ποιοι είναι αυτοί; ...αν όντως υπάρχει αυτό το γκρουπ και δεν το ξέρουμε εμείς και το ξέρουν οι ξένοι καλύτερα από εμάς, είμαστε άξιοι συλλυπητηρίων...».

Και άντε ο Σαββόπουλος ήταν ήδη όνομα. Αλλά πώς το θρυλικό «Rolling Stone» έμαθε γι' αυτό το ελληνικό συγκρότημα; Αυτό το ευχάριστο μυστήριο παραμένει μέχρι σήμερα. Αλλά ευτυχώς τα «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» έψαξαν και βρήκαν αυτούς τους «περίεργους» μουσικούς στο κλαμπ Hobby της οδού Κύπρου και δημοσίευσε συνέντευξή τους, στις 5 Φεβρουαρίου του 1971. Μετά από αυτό γίνονται διάσημοι και στο μικρό κλαμπ σχηματίζεται το αδιαχώρητο.

Μαζί τους γίνεται διάσημο και το «Γαρύφαλλε - Γαρύφαλλε», το οποίο ουσιαστικά συνιστά τον «ύμνο» της εγχώριας εκδοχής της ψυχεδελικής ροκ και μάλιστα με ελληνικό στίχο.Το τέλος

Οι «Πελόμα Μποκιού» ξεκινούν να γράφουν και άλλα τραγούδια με ελληνικό στίχο, θέλοντας να κυκλοφορήσουν μεγάλο δίσκο. Όμως, την Άνοιξη του 1971, ο Γιάννης Κιουρκτσόγλου, ο συνθέτης των δύο πρώτων τους τραγουδιών, αποχωρεί από το συγκρότημα που συνεχίζει χωρίς αυτόν, ενώ σύντομα αποχωρεί και ο Λογοθέτης. Με νέα σύνθεση, εμφανίζονται στο κλαμπ Cin Cin (στην οδό Ζωοδόχου Πηγής).

Το 1972 κυκλοφορεί ο πρώτος και μοναδικός μεγάλος τους δίσκος. Τα περισσότερα από τα τραγούδια αυτού του εμβληματικού δίσκου για το ελληνικό ροκ, είναι γραμμένα από τον Νίκο Δαπέρη και τον Βλάση Μπονάτσο.

Το 1973, οι «Πελόμα Μποκιού» εμφανίζονται στην ταινία «Ένα Ελεύθερο Κορίτσι». Από τους παλιούς υπάρχει μόνο ο Δαπέρης, ο Μπονάτσος κι ο Μαρινάκης. Δύο άγγλοι έχουν προστεθεί, οι Βικ Μάρτιν και Κρις Τσέγκινς. Αυτή θα είναι και η τελευταία τους σύνθεση. Με αυτή την σύνθεση, βγάζουν ένα ακόμη 45αρι (Οι Μάγοι/ Προγραμματισμός) κι ύστερα διαλύονται. Αφήνοντας όμως πίσω τους μια σημαντική μουσική κληρονομιά.

Πηγή: Το blog του Μανώλη Νταλούκα, rocking.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία της Ιταλικής ακροδεξιάς

 

• Λευτέρης Στουκογιώργος

Οι ιταλικές δικαστικές αρχές προχώρησαν στην κατάσχεση του ιστότοπου του νεοφασιστικού κόμματος Forza Nuova μετά την εισβολή μελών και ιθυνόντων του κόμματος στα γραφεία του συνδικάτου CGIL, το Σάββατο 9 Οκτωβρίου. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας ζητά την απαγόρευση του κόμματος. Ποια είναι η Forza Nuova, ποιες οι σχέσεις της με τα άλλα ακροδεξιά και νεοφασιστικά μορφώματα της Ιταλίας και της «Μαύρης Διεθνούς»; Τα όσα συμβαίνουν στην γειτονική Ιταλία, ο πολυκερματισμός της ακροδεξιάς αλλά και η σύναψη συμμαχιών μεταξύ των συνιστωσών της, δεν είναι ασύνδετα με όσα συμβαίνουν στην υπόλοιπη Ευρώπη.

H Ιταλική Δημοκρατία περνάει τη μεγαλύτερη κρίση από την ίδρυση της. Πρόκειται για μια κρίση οργανική και ολική. Οι νεοφιλελεύθερες συνταγές των Βρυξελλών, οι οποίες εφαρμόστηκαν, ειδικά μετά την έναρξη της παγκόσμιας κρίσης (2008), είναι στη ρίζα του κακού, αλλά οι κυβερνήσεις Μόντι, Μπερλουσκόνι με Lega και Ρέντσι φέρουν τη πολιτική ευθύνη. Η κρίση της πολιτικής και των πολιτικών κομμάτων αποτελεί συνέπεια του συνολικού αδιεξόδου. Το «πραξικόπημα» Σαλβίνι (8 Αυγούστου 2019), που έριξε την πρώτη κυβέρνηση Κόντε, απέτυχε λόγω της αποφασιστικότητας του Προέδρου Ματαρέλα, ήταν όμως ένα σήμα ότι η ακροδεξιά βρίσκεται προ των πυλών της κυβερνητικής εξουσίας.

Η Lega του Ματέο Σαλβίνι, με χαρακτηριστικά alt.right, και το ακροδεξιό κόμμα Fratelli d’Italia της Τζιόρτζια Μελόνι δημοσκοπικά αθροίζουν πλέον ένα ποσοστό (40%), με το οποίο οριακά σχηματίζεται ακροδεξιά κυβέρνηση. Με την προσθήκη της κεντροδεξιάς Forza Italia του Μπερλουσκόνι, το σχήμα θα διέθετε απόλυτη πλειοψηφία. Αρχές Ιουλίου, Σαλβίνι και Μελόνι συνυπέγραψαν με ακροδεξιά κόμματα (συνολικά δεκαπέντε κόμματα, ανάμεσά τους το Fidesz του Όρμπαν, το πολωνικό PiS, το ισπανικό Vox, τo Rassemblement Νational της Λεπέν) ένα κείμενο για το μέλλον της Ευρώπης. Ένα προπαγανδιστικό κείμενο ιστορικού αναθεωρητισμού, με χαρακτηριστική την αποφυγή αναφοράς σε ναζισμό, φασισμό και τους συμμάχους τους. Όσο για την Μελόνι, δηλώνει ότι απορρίπτει τους νοσταλγούς του φασισμού, αλλά το κόμμα της δεν καταδικάζει τη φασιστική περίοδο Μουσολίνι (ventennio).

Με το αντιφασιστικό μέτωπο που κτίστηκε το 1948, στην Α’ Ιταλική Δημοκρατία, ο φασισμός περιθωριοποιήθηκε πολιτικά (η Democrazia Cristiana, που κυβέρνησε για μια τεσσαρακονταετία, ήταν δεξιά, αλλά αντιφασιστική). Όμως, ο φασισμός, ως πολιτικό ρεύμα παρέμεινε πολύ κοντά στην επιφάνεια, για δύο κυρίως λόγους. Κατ’ αρχάς γιατί η εμπειρία του φασισμού ήταν ακόμη νωπή και κάποιες πλευρές του είχαν υπάρξει μαζικές. Κυρίως όμως γιατί η πολιτική και εκλογική δύναμη του ΙΚΚ, αλλά και ο ριζοσπαστισμός των κινημάτων (όπως το φθινόπωρο του 1969) δημιουργούσε την ανάγκη μόνιμης επιφυλακής στο «βαθύ ιταλικό κράτος» και παρακράτος, καθώς και στα ευρύτερα ψυχροπολεμικά δίκτυα με τα οποία ήταν συνδεδεμένο.

Ο μπερλουσκονισμός και οι ακροδεξιοί σύμμαχοι του κατάφεραν να απαξιώσουν σταδιακά το αντιφασιστικό μέτωπο της μεταπολεμικής περιόδου. Είναι γνωστό ότι στελέχη των νεοφασιστικών οργανώσεων «ξεπλύθηκαν» ως υποψήφιοι (ειδικά σε Ρώμη και Μιλάνο) της Lega και των Fratelli d’Italia.

Σήμερα, ο Μάριο Ντράγκι κυβερνά με μια αναγκαστική πλειοψηφία όλων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων, εκτός της Μελόνι και της αριστερής Sinistra Italiana. Αυτή είναι η κυβέρνηση που θα διεξαγάγει τις Προεδρικές εκλογές τον ερχόμενο Φεβρουάριο και βάσει νόμου θα παραμείνει για τουλάχιστον ένα ακόμα εξάμηνο. Ουσιαστική αντιπολίτευση γίνεται μόνο από συνδικάτα και κινήματα.

Η επίθεση στα κεντρικά γραφεία της Cgil (Ιταλική Γενική Συνομοσπονδία Εργατών), στη Ρώμη, από μια ομάδα νεοφασιστών της Forza Nuova με επικεφαλής τον Ρομπέρτο Φιόρε, κατά τη διάρκεια της πορείας «No Green Pass» (9/10), απαντήθηκε από μια μεγάλη αντιφασιστική διαδήλωση μια εβδομάδα αργότερα. Η επίθεση, όμως, ήταν πολιτικά στοχευμένη στους κεντρικούς δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας, πάγια φασιστική θέση και πρακτική.

Oι τρεις ηγέτες της Forza Nuova, Τζιουλιάνο Καστελίνο, Ρομπέρτο Φιόρε και Λουίτζι Αρονίκα (πρώην Ένοπλοι Επαναστατικοί Πυρήνες), είναι υπό έρευνα για κατηγορίες υποκίνησης εγκλήματος, καταστροφές και λεηλασίες, με στόχο το Κοινοβούλιο και το Παλάτσο Κίτζι (κατοικία πρωθυπουργού).

Η προέλευση του νεοφασισμού

Η μήτρα του ιταλικού νεοφασισμού είναι το κόμμα του Τζιόρτζιο Αλμιράντε, το Movimento Sociale Italiano-MSI (1946-1995), που εμπεριείχε όλο το φάσμα του φασισμού. To MSI είχε ως καλύτερη στιγμή του τις εκλογές του 1972 (8,7%), δημιουργώντας με μοναρχικούς και νεοφασίστες (Ordine Nuovo, Avanguardia Nazionale) τον συνασπισμό Destra Nazionale. Στη συνέχεια το 1994, υπό την καθοδήγηση του Τζιανφράνκο Φίνι, ονομάστηκε Alleanza Nazionale, συμμετέχοντας ενεργά στους κυβερνητικούς συνασπισμούς του Μπερλουσκόνι (1994-1995, 2001-2005, 2008-2011). Όμως, μετά την αποτυχημένη προσπάθεια σύνθεσης νέου σχηματισμού με τον Καβαλιέρε, το κόμμα διαλύθηκε και τα μέλη του διασκορπίστηκαν σε διάφορους σχηματισμούς (Lega, FdI, Casa Ρound, Forza Nuova).

Την τελευταία εικοσαετία, ο νεοφασισμός είχε δύο φάσεις αναδιοργάνωσης: την περίοδο 1998-1999 (γέννηση και ανάπτυξη της Forza Nuova) και την περίοδο 2005-2008 με την εξάπλωση, σε εθνικό επίπεδο , της CasaΡound d’Italia.

Oι δύο αυτές νεοφασιστικές ομάδες, διαφορετικές μεταξύ τους, γεννήθηκαν από δύο πρώην στελέχη της Τρίτης Θέσης (Terza Posizione): τον Ρομπέρτο Φιόρε και τον Γκαμπριέλε Αντινόλφι, οι οποίοι αρχικά διέφυγαν στο εξωτερικό (Αγγλία και Γαλλία αντίστοιχα) για να αποφύγουν τη φυλάκιση (1980), και κατόπιν επέστρεψαν στην Ιταλία την περίοδο 1999 – 2002.

Η Τρίτη Θέση ήταν μια νεοφασιστική εξωκοινοβουλευτική ομάδα που, ειδικά στη Ρώμη στα μέσα της δεκαετίας του ‘70, αντιπροσώπευε τη σκληρή γραμμή, σε συνεργασία με τη φασιστική ομάδα «Ένοπλοι Επαναστατικοί Πυρήνες» (Nuclei Armati Revoluzionari, NAR, 1977-81, υπεύθυνοι για 33 δολοφονίες). Το 1980, ο Εισαγγελέας της Μπολόνια συμπεριέλαβε τους Φιόρε και Αντινόλφι στους καταζητούμενους για τη σφαγή στο σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης, ενώ, ταυτόχρονα, η Εισαγγελία της Ρώμης, διέλυσε ουσιαστικά την οργάνωση, κατηγορώντας την για μια σειρά ληστειών, τραυματισμών, επιθέσεων και δολοφονιών. Όπως προέκυψε από τις μετέπειτα έρευνες, ο αρχηγός της παράνομης μασονικής στοάς Propaganda Due (P2), Λίτσιο Γκέλι (γνωστός από το σκάνδαλο της κατάρρευσης της Τράπεζας Bancο Ambrosiano), είχε πληρώσει στους νεοφασίστες 5 εκ. δολάρια, μέσω Ελβετίας, ως αμοιβή για τη βόμβα με τους 85 νεκρούς της Μπολόνια.

Ο Φιόρε στο Λονδίνο απέκτησε οικονομική δύναμη και οργάνωσε, με Βρετανούς νεοναζί, τη «Διεθνή Τρίτη Θέση». Το 1985 καταδικάστηκε ερήμην στην Ιταλία, αλλά η βρετανική κυβέρνηση απαγόρευσε την έκδοσή του. Mία «προστασία» που, σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε η εφημερίδα «The Guardian» και το αγγλικό αντιφασιστικό περιοδικό «Searchlight», οφείλεται στη σχέση του με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες (MI6). Οι έρευνες επιβεβαιώθηκαν, λίγα χρόνια αργότερα, από επιτροπή που ερευνούσε τον ρατσισμό και την ξενοφοβία. Ο Φιόρε δημιούργησε την εταιρεία Easy London, όπως και εστιατόρια, δισκογραφική εταιρεία, σχολές ξένων γλωσσών και αλυσίδα καταστημάτων (Charity Shop). Η Meeting Point, πρόγονος της Easy London ήταν μια χρηματοοικονομική εταιρεία που υποτίθεται ότι βοηθούσε φοιτητές να ζήσουν και να βρουν δουλειά στο Λονδίνο, προσφέροντας στέγη και εργασία όμως από πίσω εργάζονταν για την ενίσχυση της μαύρης διεθνούς και του ηγετικού ρόλου του ίδιου του Φιόρε.

Ο Αντινόλφι, από την πλευρά του, ήρθε σε επαφή με ομάδες Γάλλων φασιστών διανοουμένων και άσκησε εκδοτική δραστηριότητα.

Μετά το πέρας της 20ετίας και την παραγραφή των πιθανών εγκλημάτων τους και οι δύο επέστρεψαν στην Ιταλία  και δημιούργησαν τη Forza Nuova και την CasaPound, αντίστοιχα.

Ο ρόλος της Forza Nuova

Η Forza Nuova (FN) ιδρύθηκε στα τέλη του 1997 από τους Μάσιμο Μορσέλο (πρώην NAR) και Ρομπέρτο Φιόρε (γραμματέας και ηγέτης της). Το πολιτικό-οργανωτικό μοντέλο είναι πυραμιδικό, παρόμοιο με του γερμανικού NPD, του αγγλικού BNP και της Χρυσής Αυγής. Ιδεολογικά είναι ξενοφοβική, ρατσιστική, εθνικιστική και υπερσυντηρητικά καθολική. Εμπνέεται από το φασιστικό ρουμάνικο κόμμα του Κορνέλιου Κοντρεάνου «Σιδερένια Φρουρά» της δεκαετίας του ‘30.

Η Forza Nuova είναι πεδίο νεοφασιστικής εκπαίδευσης της νεολαίας με κύρια δράση στη ΒΑ Ιταλία, τη Ρώμη και τη Ν. Ιταλία. Το κεντρικά σημεία του προγράμματός της είναι: όχι στις αμβλώσεις, απαγόρευση της μασονίας, μπλοκάρισμα των μεταναστών/προσφύγων και επαναπατρισμός τους, υπεράσπιση των παραδόσεων. Βασικό αίτημα, η κατάργηση των νόμων περί εγκλημάτων υποκίνησης φυλετικού μίσους και εγκλημάτων απολογίας και ανασύστασης του φασισμού. Δραστηριοποιείτε κατά του GayPride και των Ρομά, κατά των μουσουλμάνων μεταναστών και της κατασκευής τζαμιών. Παίρνει πρωτοβουλίες εναντίον της Ε.Ε. και του «οικονομικού συστήματος», είναι υπέρ της εθνικοποίησης τραπεζών και στρατηγικών εταιρειών και δεν θέλει την Τουρκία στην ΕΕ.

Πολλά μέλη της Forza Nuova έχουν εμπλακεί σε συγκρούσεις, επιθέσεις και βίαια επεισόδια στον δρόμο (ειδικά εναντίον πολιτικών αντιπάλων), με πιο σημαντικό την τοποθέτηση βόμβας στα γραφεία της εφημερίδας «Il Manifesto», τον Δεκέμβριο του 2000.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η Forza Nuova διατήρησε επαφές με τη Lega, αργότερα και με τη Μελόνι, ενώ έχει στενές σχέσεις με τους αντιδραστικούς κύκλους του καθολικισμού και καθολικού κινήματος Comunione e Liberazione. Την πρόσφατη διαδήλωση στη Ρώμη -με τη φασιστική επίθεση- χαιρέτησε ο Monsignor Viganò , πρώην Nuncio του Βατικανού στην Ουάσιγκτον και σφοδρός αντίπαλος του Πάπα Φραγκίσκου, ο οποίος μάλιστα ευλόγησε την επίθεση στο Καπιτώλιο.

Η Forza Nuova ήταν πάντα πολύ ενεργή σε διεθνές επίπεδο, διοργανώνοντας δεκάδες συνέδρια (συχνά στο Μιλάνο) με τα κύρια ευρωπαϊκά νεοφασιστικά και νεοναζιστικά κόμματα (από το NPD και το FPO έως τη Χρυσή Αυγή). Το 2014 δημιούργησαν το νεοφασιστικό και εθνικιστικό ευρωπαϊκό μπλόκ «Alliance for Peace and Fredom», στο οποίο ο Φιόρε Προεδρεύει. Έχει επίσης προνομιακές σχέσεις με την Λεπέν, ενώ ο Φιόρε έχει δηλώσει την υποστήριξή του στον Πούτιν.

O σημερινός νεοφασισμός, μέσω του Φιόρε, απέκτησε σοβαρή στρατηγική, όπως απέδειξε πρόσφατα η έρευνα του «Lobby Nera», η οποία αποκάλυψε τις σχέσεις του νεοφασισμού με το ξέπλυμα «μαύρου χρήματος». Ο Φιόρε αναπτύσσει έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα εντός Ιταλίας, όπως εξαγωγές ιταλικών προϊόντων στο Ηνωμένο Βασίλειο και καταστήματα ενδυμάτων για skinheads. Έτσι μέσα σε τρία χρόνια, η Forza Nuova άνοιξε γραφεία σε τουλάχιστον 30 πόλεις και επίσης μπορεί να προσελκύσει ομάδες skinheads. Οι θύρες των γηπέδων είναι ένα από τα προνομιακά της πεδία. Όσο για τις σχέσεις της με τα ΜΜΕ χαρακτηρίζονται από αμοιβαία εχθρότητα, σε αντίθεση με την CasaPound.

Φιόρε και Μορσέλο αγόρασαν, επίσης, ένα παλιό χωριό στο Los Pedriches, κοντά στη Βαλένθια, για να το μετατρέψουν σε σταθερό σημείο αναφοράς για τη Μαύρη Διεθνή. Αντίστοιχα σχέδια υπάρχουν για το Χαμσάιρ, τη Νορμανδία και την Ιρλανδία.

Καθώς από μέρα σε μέρα ελοχεύει ο κίνδυνος, το κοινοβούλιο να ζητήσει τη διάλυση της οργάνωσης υπάρχουν ήδη σκέψεις μετασχηματισμού της. Το στρατηγικό σχέδιο του Φιόρε είναι να ηγεμονεύσει ο νεοφασισμός στο ακέφαλο κίνημα Νo-Vax (αντιεμβολιαστών). Ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχέδιο με αμερικάνικη και ευρωπαϊκή διάσταση.

Δεν είδαν όλοι όμως με το ίδιο μάτι την «μονοκρατορία» του Φιόρε. Τον Οκτώβριο του 2020 μια ομάδα διασπάστηκε και ίδρυσε το Movimento Nazionale-Rete dei Patrioti.

Ο ρόλος της CasaPound d‘Italia

Η CasaPound d’Italia (CPI) ιδρύθηκε από τους Αντινόλφι και Ιανόνε (επικεφαλής), ως δεξιό Κοινωνικό Κέντρο, στη Ρώμη, στα τέλη του 2003, και απέκτησε εθνική δομή πέντε χρόνια αργότερα. Είναι η νεοφασιστική οργάνωση που ηγεμόνευσε στον χώρο της ακροδεξιάς/φασιστικής νεολαίας και που μιμήθηκαν πολλά αντίστοιχα ευρωπαϊκά μορφώματα. Τα μέλη της αυτοπροσδιορίζονται ως «οι φασίστες της τρίτης χιλιετίας», απορρίπτοντας το μοντέλο της παραδοσιακής κομματικής ζωής. Εμπνέονται από την ιστορία των πρώτων φασιστικών ομάδων και το κίνημα του φουτουρισμού, ενώ δραστηριοποιούνται και στα σχολεία (Blocco studentesco). Η CPI είναι γνωστή για τις συγκρούσεις στους δρόμους και τις επιθέσεις σε αντιφασίστες και πρόσφυγες, ενώ μέλη της εμπλέκονται σε διάφορες δολοφονίες. Στόχος της η ευημερία, αλλά μόνο για τους «αυθεντικούς» Ιταλούς. Η δράση της είναι ξενοφοβική και ισλαμοφοβική.

Το θεωρητικό και πρακτικό μοντέλο της ανάγεται στο αρχικό φασιστικό κίνημα του Μουσολίνι του 1919. Οι αναφορές σε Έζρα Πάουντ, Νίτσε, Κέρουακ, Φάντε, Πεσόα, Πιραντέλο Ezra Pound, Friedrich Nietzsche , Kerouac, Fante, Pessoa, Pirandello είναι χαρακτηριστικές τη διαφοροποίησής της από άλλα φασιστικά δίκτυα. Οι δράσεις των «ομάδων ΜΜΕ» , η προσεκτική χρήση του διαδικτύου, οι καταλήψεις σπιτιών (μόνο για Ιταλούς) και, κυρίως, η επίσημη σύνδεση της Casapound με τη Lega, της έδωσε μεγάλη δημοσιότητα και σημαντική υποστήριξη στο θεσμικό επίπεδο. Έχει στενές επαφές με φασιστικά κόμματα και ομάδες διεθνώς και ειδικά σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

Στην κατοχή της βρίσκονται η εφημερίδα «Il Primato Nazionale», ο εκδοτικός οίκος Altaforte, το ράδιο Bandiera Nera, η αλυσίδα εστιατορίων (Osteria Angelino) και καταστήματα ενδυμάτων και παπουτσιών (Pivert, Stolen). O Ιανόνε έχει και δικό του μουσικό συγκρότημα (ZetaZeroAlfa).

Η βασική διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες είναι ότι η Forza Nuova ανήκει στο σκοταδιστικό Καθολικό κίνημα, σε αντίθεση με την CasaPound που είναι επίσημα κοσμική οργάνωση. Όμως σιγά σιγά η δύναμή της υποχωρεί και στο νεοφασιστικό μέτωπο, πλέον κυριαρχεί η Forza Nuova.

H Lealtà Azione γεννήθηκε στη ζώνη του Μιλάνο (Brianza) ως ιταλική έδρα των Hammerskin (ομάδα υπέρ της Λευκής Ανωτερότητας, που δημιουργήθηκε στο Ντάλας του Τέξας το 1988). Λειτουργεί ομοσπονδιακά με άλλες φασιστικές ομάδες και έχει καλές σχέσεις με Σαλβίνι και Μελόνι.Έντονη δραστηριότητα παρουσιάζουν επίσης το ακροδεξιό Κοινωνικό Κέντρο Casaggì της Φλωρεντίας, το Fronte Skinheads στο Βένετο και ειδικά στην κερκίδα της Βερόνα, το Manipolo d’Avanguardia στο Μπέργκαμο και το νεοναζιστικό Comunità Militante dei 12Raggi στο Βαρέζε.Περαιτέρω φασιστικές ομάδες λειτουργούν στις κερκίδες αρκετών ομάδων (κυρίως Τσεζένα, Ίντερ, Λάτσιο και Ρόμα). Κατέβηκαν μάλιστα σε κοινή διαδήλωση στη Ρώμη (6 Ιουνίου 2020) με το όνομα «Παιδιά της Ιταλίας», υπό την καθοδήγηση του επικεφαλής της Forza Nuova, Τζιουλιάνο Καστελίνο.

Η «Μαύρη Διεθνής»

Τον Μάρτιο του 2015, δέκα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα (συμπεριλαμβανομένης και της Χρυσής Αυγής) κλήθηκαν στην Αγία Πετρούπολη στο «Ρωσικό Συντηρητικό Διεθνές Φόρουμ», με πρωτοβουλία του ακροδεξιού κόμματος Rodina, φιλικά προσκείμενου στον Πούτιν. Παρόντες 150 εκπρόσωποι ευρωπαϊκών ακροδεξιών και νεοναζιστικών οργανώσεων. Από την Ιταλία συμμετείχαν ο Ρομπέρτο Φιόρε, ο έμπιστος του Σαλβίνι Λούκα Μπερτόνι και η Ιρίνα Οσίποβα, αυτοδιοικητικό στέλεχος της Μελόνι .

Στις 26 του περασμένου Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι μια ακόμα συνάντηση ευρωπαϊκών ακροδεξιών κομμάτων, με το όνομα «Συμμαχία για την Ειρήνη και την Ελευθερία» υπό την προεδρία του Φιόρε . Μεταξύ άλλων, παρευρέθηκαν ο πρώην πρόεδρος του Βρετανικού Εθνικού Κόμματος Νικ Γκρίφιν (στενός φίλιος και πρώην συγκάτοικος του Φιόρε), το Γαλλικό Εθνικιστικό Κόμμα (πρώην L’Œuvre Francaise), το Γερμανικό Εθνικοδημοκρατικό Κόμμα (NPD), το Falange Spagnola, το Ελασυν του χρυσαυγίτη Λαγού, το ρουμανικό Noua Dreapta, Ρώσοι ακροδεξιοί και ο αρχηγός της σέρβικης ακροδεξιάς Μίσα Βάτσικ. Συμφώνησαν στη δημιουργία πλατφόρμας ευρωπαϊκού κινήματος «ενάντια στις υγειονομικές δικτατορίες που επιδιώκουν να καταστρέψουν την αξιοπρέπεια και την υγεία των λαών» καθώς και στο ότι.. το Κόσοβο είναι σερβικό.

Ο ιταλικός νεοφασισμός εμπλέκεται διαχρονικά στο διεθνές εμπόριο όπλων, όπως έχει αποδειχθεί από πολλαπλές έρευνες. Το 2019 κατασχέθηκε ολόκληρο οπλοστάσιο (έως και πύραυλος), ενώ είναι πολλές οι αστυνομικές έρευνες που έχουν αποδείξει την παραπάνω συσχέτιση, από την Οrdine Νuovo του Πίνο Ράουτι (1969) και τις σχέσεις με τις μαφίες, έως τη Forza Nuova σήμερα.

Μια «λεπτή μαύρη γραμμή» σύνδεσε το νεοφασισμό με τις μυστικές υπηρεσίες στην περίοδο της «στρατηγικής της έντασης». Οι τραγωδίες με φασιστικές βόμβες στην Piazza Fontana (Μιλάνο , Δεκέμβρης του ‘69) με 17 νεκρούς και στην Piazza della Loggia, στην Μπρέσια τον Μάη του ’74 είχαν πολιτικό στόχο, καθότι οι δύο πόλεις, μαζί με το Τορίνο, ήταν το κέντρο της συνδικαλιστικής και κινηματικής δράσης. Η σφαγή της Μπολόνια ήταν το τελευταίο μεγάλο αιματηρό επεισόδιο της πρώτης φάσης του νεοφασισμού που κράτησε πάνω από μια δεκαετία. Οι νεοφασιστικές ομάδες Ordine Νuovo και Avanguardia Νazionale είχαν δεσμούς με κρατικούς και παρακρατικούς θεσμούς, όπως «όριζε» το ψυχροπολεμικό κλίμα της εποχής. Σήμερα, όμως, η έκθεση των ιταλικών μυστικών υπηρεσιών περιγράφει το νεοφασισμό ως κίνδυνο για την ασφάλεια όλων (1). H εμφάνιση και η ίδρυση νεοναζιστικών και νεοφασιστικών δικτύων και κινημάτων στην Ιταλία μοιάζει πολύ με τα φαινόμενα της τζιχαντιστικής ριζοσπαστικοποίησης. Ένα φαινόμενο επομένως πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι απεικονίζεται: όχι μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά ένας κατακερματισμένος μαχητικός γαλαξίας κοινής οπτικής που πλαισιώνεται από πολύ πιο δομημένους σχηματισμούς.

Οι στενές σχέσεις του Στιβ Μπάνον με ολόκληρο τον γαλαξία της ιταλικής ακροδεξιάς έχουν στόχο τη δημιουργία αξιόπιστης διεθνούς του φασισμού. Οι θεωρίες συνωμοσίας του QAnon βρήκαν πρόσφορο έδαφος στην Ευρώπη, κυρίως σε Ιταλία, (τρίτη παγκόσμια) Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία, έχοντας ήδη διαχυθεί σε 85 χώρες. Οι Ιταλοί QAnon χρησιμοποιούν την πλατφόρμα επικοινωνίας Telegram, με ρατσιστικές, ομοφοβικές και αντισημιτικές αφηγήσεις, εμπνευσμένες από την υπεροχή των λευκών, τον ναζισμό και διάφορες θεωρίες συνωμοσίας.

Εδώ και χρόνια στην Ιταλία διεξάγεται μια άγρια ακροδεξιά πολιτισμική επίθεση, στην οποία η Δεξιά κλείνει τα μάτια -όταν δεν κλείνει το μάτι- με στόχο την επίσημη αναθεώρηση της Ιστορίας για το τι ήταν πραγματικά ο φασισμός και ο εγκληματικός νεοφασισμός του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα. Όπως έγραψε πρόσφατα, η μεγαλύτερη εν ζωή αριστερή διανοούμενη της Ιταλίας, η Λουτσιάνα Καστελίνα: «Αν πάμε στην ουσία του φασισμού, σίγουρα βρίσκουμε την ίδια ουσία με το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο: αδιαφορία για την ανθρωπότητα και, συνεπώς, αδιαφορία για τις ανισότητες και για την ελευθερία. Εξάλλου, η στενή σχέση μεταξύ οικονομικής εξουσίας και φασισμού δεν είναι μια νέα ανακάλυψη. Σήμερα, μαζί με το αίτημα να καταστούν παράνομοι οι νεοφασιστικοί σχηματισμοί, θα πρέπει να αναζωπυρώσουμε την επιθυμία για μια εναλλακτική λύση. Το να είμαστε επαναστάτες και όχι ρεφορμιστές σήμερα έχει να κάνει με την ποιότητα της προτεινόμενης εναλλακτικής λύσης» (2).

---

1. Βλ. «Servizi segreti, la relazione: “Rigurgiti neonazisti favoriti da strisciante propaganda virtuale. Jihadisti non arrivano coi migranti», «Il Fatto Quotidiano», 2 Μαρτίου 2020, https://www.ilfattoquotidiano.it/2020/03/02/servizi-segreti-la-relazione-rigurgiti-neonazisti-favoriti-da-strisciante-propaganda-virtuale-jihadisti-non-arrivano-coi-migranti/5722665/ Επίσης «L’allarme dei Servizi segreti: “Il rischio dei neonazi e la tenuta democratica minacciata dalla propaganda istigatoria”», «La Repubblica»,  2 Μαρτίου 2020, https://www.repubblica.it/cronaca/2020/03/02/news/l_allarme_dei_servizi_segreti_la_tenuta_democratica_minacciata_da_estremismi_e_propaganda_istigatoria_-250020718/ και τέλος Mimmo Franzinelli, «La sottile linea nera. Neofascismo e servizi segreti da Piazza Fontana a Piazza della Loggia» di, εκδόσεις Rizzoli, 2008.
2. Βλ. Luciana Castellina, «Dall’antifascismo all’alternativa il passo non è breve», «Il Manifesto », 16 Οκτωβρίου 2021, https://ilmanifesto.it/dallantifascismo-allalternativa-il-passo-non-e-breve/

Λευτέρης Στουκογιώργος

Διαβάστε περισσότερα

Τα διαφημιστικά λόμπι εναντίον του νόμου για το κλίμα

 

• Marie Bénilde
• Βασίλης Παπακριβόπουλος (μετάφραση)

Με τα φώτα της δημοσιότητας στις παγκόσμιες διαπραγματεύσεις στη Γλασκώβη και σε όσα αποφάσισε (ή όχι) το COP26 που τελείωσε προχθές, παραβλέπουμε τις μάχες που κερδίζονται ή χάνονται σε τοπικό επίπεδο. Μια τέτοια μάχη αφορά και την απαγόρευση διαφήμισης για τα ρυπογόνα προϊόντα. Στην Γαλλία τα διαφημιστικά λόμπι ενώθηκαν με τους μεγάλους ομίλους μέσων ενημέρωσης, που φοβούνται την μείωση τον εσόδων τους, ώστε να αποφύγουν μια τέτοια εξέλιξη. Και το πέτυχαν.

Στις 27 Νοεμβρίου 2020, στις εγκαταστάσεις του δημόσιου τηλεοπτικού ομίλου France Télévisions γυρίζεται μια κάπως ειδική εκπομπή με τίτλο «Συνελεύσεις Επικοινωνίας». Διακεκριμένες προσωπικότητες της βιομηχανίας της διαφήμισης –από τη Μερσέντες Έρα, γενική διευθύντρια της Havas Wolrdwide, ώς τον Φρανκ Ζερβαί, πρώην αντιπρόεδρο του ξενοδοχειακού ομίλου Accor και νυν πρόεδρο της Ένωσης Εμπορικών Σημάτων (πρώην Ένωσης Διαφημιστών) και τον Γκωτιέ Πικέ, πρόεδρο της Publicis Média– έχουν συγκεντρωθεί στο πλατό της εκπομπής «C à vous» για ένα στρογγυλό τραπέζι που δεν μεταδίδεται από το (δημόσιο) κανάλι France 5, αλλά από τις ιστοσελίδες των επαγγελματικών οργανισμών των συμμετεχόντων. Η δημοσιογράφος του (δημόσιου) καναλιού France 2 Μαρί Ντρυκέρ συντονίζει την εκδήλωση υπό το άγρυπνο βλέμμα της Μαριάν Σιπρουντίς, της διευθύντριας επικοινωνίας του ομίλου France Télévisions και, παράλληλα, διευθύντριας του διαφημιστικού τμήματος του ομίλου, η οποία είναι επίσης καλεσμένη στο τηλεοπτικό πλατό.

Η ανησυχία είναι διάχυτη, αν και πολύ διακριτική: κυκλοφορεί η φήμη ότι το νομοσχέδιο που ετοιμάζει η Μπαρμπαρά Πομπιλί¹, η υπουργός Οικολογικής Μετάβασης, θα υιοθετήσει όλες ή μέρος των 149 προτάσεων της Συνέλευσης των Πολιτών για το Κλίμα (CCC)², από τις οποίες οι 146 οφείλουν να διαβιβαστούν «χωρίς φίλτρο στο Κοινοβούλιο, στην κυβέρνηση ή στον γαλλικό λαό», όπως είχε υποσχεθεί ο πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν στα τέλη Ιουνίου 2020. Ωστόσο, στις 7 Δεκεμβρίου, η Πομπιλί θα ανακοινώσει στον ραδιοφωνικό σταθμό Europe 1 ότι μονάχα «σχεδόν το 40%» αυτών των μέτρων θα ενταχθούν στο νομοσχέδιό της. Ξεχάστηκε η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ στα εισιτήρια του τραίνου, η φορολόγηση των ΙΧ αυτοκινήτων άνω του 1,4 τόνου και η παρακράτηση 4% επί των μερισμάτων, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η μετάβαση σε ένα οικολογικότερο μοντέλο. Και φυσικά, θάφτηκε εντελώς το ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διαφήμιση των πλέον ρυπογόνων προϊόντων.

Τι συνέβη μέσα σε μόλις δέκα ημέρες; Ένα στρογγυλό τραπέζι, διοργανωμένο τον Οκτώβριο του 2020 από την Ένωση Επιχειρήσεων Συμβουλευτικής και Αγοράς Διαφημιστικού Χρόνου (Udecam), μας επιτρέπει να σχηματίσουμε μια ιδέα για την ένταση των πιέσεων που ασκήθηκαν στον νομοθέτη³. Εκείνη την ημέρα, ο Ματιέ Ορφελέν, πρόεδρος της εφήμερης κοινοβουλευτικής ομάδας Οικολογία Δημοκρατία Αλληλεγγύη (η οποία διαλύθηκε τον Οκτώβριο 2020, έξι μόνο μήνες μετά την δημιουργία της), παρουσίαζε διεξοδικά ένα μέτρο με στόχο «τον περιορισμό της διαφήμισης των πλέον ρυπογόνων προϊόντων», με αφετηρία το 2022 και δεκαετή διάρκεια. «Ξεκινούσαμε με τα μεγαλύτερα 4×4, με τα μεγαλύτερα SUV. Επιδιώξαμε αυτήν τη συζήτηση στη Βουλή και εκεί δεχθήκαμε κατά μέτωπο επίθεση από τα λόμπι που δουλεύουν με τον πιο πεπαλαιωμένο, τον πιο συντηρητικό τρόπο», αναφέρει στη συζήτηση. Λες και ήθελαν να επιβεβαιώσουν τα λεγόμενά του, οι υπόλοιποι προσκεκλημένοι τού απαντούν αντιτάσσοντας επιχειρήματα που δεν διακρίνονται ακριβώς για την ευστροφία και τη λεπτότητά τους: «Δεν πρέπει να απαγορεύουμε λες και είμαστε στη Βόρεια Κορέα. Θα οδηγήσετε σε ακόμα μεγαλύτερη εκπτώχευση τα ήδη εξαιρετικά ευάλωτα μέσα ενημέρωσης. Αυτά τα μέσα ενημέρωσης προσφέρουν δωρεάν πρόσβαση σε άτομα που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν γι’ αυτήν», επιμένει ο Πιερ Καλμάρ, πρόεδρος της Dentsu Aegis Network France, μίας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις αγοράς διαφημιστικού χώρου, πιθανότατα έχοντας αθροίσει στο μυαλό του τα λειτουργικά έσοδα των ομίλων ενημέρωσης M6 και TF1 (460 εκατομμύρια ευρώ), οι οποίοι μάλιστα προγραμματίζουν τη συγχώνευσή τους⁴.

Παρόμοια φιλολαϊκή ρητορική και από τον Ολιβιέ Αλτμάν, πρόεδρο της διαφημιστικής εταιρίας Altmann + Pacreau: «Θα αυξήσουμε τις κοινωνικές εντάσεις εάν μετατρέψουμε την οικολογία σε ένα σύνολο κυρώσεων. Προτιμώ να με παροτρύνουν να αγοράσω ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο με φορολογικά κίνητρα παρά να μου απαγορεύουν να αγοράζω, να σκέφτομαι, να καταναλώνω». Ο μετανθρωπιστής δοκιμιογράφος Λοράν Αλεξάντρ, ιδρυτής του Doctissimo⁵, επίσης προσκεκλημένος της Udecam, με τη σειρά του επιδεικνύει μια εξαίρετη κατανόηση των σύγχρονων ζητημάτων: «Οι οικολόγοι αμφισβητούν την οικονομία της αγοράς. Το μόνο που κάνουν είναι να πρασινίζουν τη σοβιετική ρητορική. Προτείνουν έναν κόσμο γκρίζο, χωρίς λαϊκή κατανάλωση, πραγματικά απάνθρωπο. (…) Το επόμενο στάδιο θα είναι να απαγορεύσουν τις ταινίες και τα βιβλία που δεν είναι οικολογικά. Η διαφήμιση δεν πρέπει να εμπλακεί στην αποαναπυξιακή λογική».

Περίπου δύο μήνες αργότερα, στις «Συνελεύσεις Επικοινωνίας», η Ορόρ Μπερζέ⁶, εισηγήτρια του νομοσχεδίου για την κλιματική αλλαγή και την κοινωνική ανθεκτικότητα, χαιρετίζει την «την οικονομική ισχύ, την ελκυστικότητα και τη δύναμη πειθούς» της διαφήμισης. «Εφιστώ την προσοχή όσων θα ήθελαν να απαγορεύσουν αυτό ή εκείνο το είδος διαφήμισης στους κινδύνους που θα μπορούσε να εγκυμονεί κάτι τέτοιο. Δεν θα μπορούσαν να έχουν όλοι οι Γάλλοι πρόσβαση στον πλουραλισμό απόψεων που εκφράζονται από τα ΜΜΕ», προειδοποιεί καθώς αγωνιά να διαφυλάξει τη δημοσιογραφική παρρησία την οποία –όπως είναι πασίγνωστο– επιτρέπει η εξάρτηση από τους διαφημιζόμενους.

Όχι μόνο η διαφήμιση δεν πυροδοτεί επιθυμίες για άχρηστα και ρυπογόνα μπιχλιμπίδια, αλλά «αποτελεί ένα εξαιρετικό εργαλείο της οικολογικής μετάβασης», διαβεβαιώνει ο Πιερ Καλμάρ. Ωστόσο, σε μια μαρτυρία που κινηματογραφήθηκε στις 17 Ιουνίου για το διαφημιστικό τμήμα του μιντιακού ομίλου Canal+, η Εμμανουέλα Σουέν, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της Omnicom Media Group Γαλλίας, είχε προβεί σε μια εύγλωττη ομολογία: «Για να είμαστε ειλικρινείς, η διαφήμιση δεν θα αφαιρέσει ποτέ διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και θα συνεχίσει να συμβάλλει στην εκπομπή του. Δεν θα είμαστε εμείς οι κήρυκες της πορείας προς ένα οικολογικό μέλλον» –πριν διαβεβαιώσει ότι το επάγγελμά της συνίσταται στην προώθηση της μετάβασης σε μια βιομηχανία απαλλαγμένη από τον άνθρακα. Μια επιφανειακή εξομολόγηση, κι όμως υπερβολικά τολμηρή: στο βίντεο της παρέμβασής της, το Canal Plus αφαίρεσε κομψά το επίμαχο απόσπασμα.

Η Συνέλευση των Πολιτών για το Κλίμα συμπέραινε ότι η «διαφημιστική υπερέκθεση δεν είναι συμβατή με τους στόχους για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 40% μέχρι το 2030». Πριν από την τελική ψηφοφορία για τον νόμο, τον Ιούλιο του 2021, στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου προβλεπόταν η θέσπιση κινήτρων με στόχο «τη μείωση της παρακίνησης σε κατανάλωση, μέσω ενός ρυθμιστικού πλαισίου για τον κλάδο της διαφήμισης» και «τον περιορισμό της έκθεσης των Γάλλων στη διαφήμιση», απαγορεύοντάς την για «ορυκτές μορφές ενέργειας που ευθύνονται άμεσα για την κλιματική αλλαγή». Ωστόσο, η επικοινωνιακή προώθηση των ρυπογόνων προϊόντων συνεχίζει να επιτρέπεται στο κείμενο που υποβλήθηκε στη Βουλή, έστω κι αν η Γερουσία πέτυχε την απαγόρευση της διαφήμισης αυτοκινήτων που εκπέμπουν περισσότερα από 95 γραμμάρια διοξειδίου του άνθρακα ανά χιλιόμετρο… μετά το 2028. Έτσι, οι αεροπορικές εταιρείες και οι κρουαζιέρες θα μπορούν να συνεχίσουν να εκπέμπουν τα διαφημιστικά μηνύματά τους⁷, ενώ οι πετρελαϊκές εταιρείες θα αρκεί να εκθειάζουν τις δικές τους «πράσινες» μορφές ενέργειας για να προωθούν τα δίκτυα των πρατηρίων τους. Οι μεγάλες ψηφιακές οθόνες στις βιτρίνες των καταστημάτων δεν θα απαγορευτούν, αλλά θα απαιτείται άδεια από τη δημοτική αρχή: ένας έξυπνος τρόπος να εμποδιστούν οι νομάρχες να ενεργήσουν σε περίπτωση προσφυγής μιας ένωσης πολιτών ενάντια σε αυτές.

Όσον αφορά τα SUV (Sport Utility Vehicles), που αντιπροσωπεύουν το 38% της γαλλικής ζήτησης αυτοκινήτων, το 63% της διαφήμισης αυτοκινήτων στον Τύπο και τη δεύτερη πηγή αύξησης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο σύμφωνα με το WWF, θα αποφύγουν την επιβολή ασφαλιστικής επιβάρυνσης εφόσον το βάρος τους δεν ξεπερνάει τον 1,8 τόνο. Τα θηριώδη αμαξώματά τους θα φιγουράρουν επιδεικτικά για πολύ καιρό ακόμα στις οθόνες και στον Τύπο, συνοδευόμενα από όλα τα κόλπα του «οικολογικού ξεπλύματος», με τον υβριδικό τους χαρακτήρα να χρησιμεύει ως προπέτασμα για ένα όχημα διψασμένο για καύσιμα και με αυξημένη κατανάλωση εξαιτίας του βάρους του διπλού κινητήρα (ηλεκτροκίνηση-βενζινοκίνηση).

Και έτσι θριάμβευσε το λόμπι της διαφήμισης. Προκειμένου να εξασφαλίσει την ευμένεια των μέσων ενημέρωσης, διέδωσε μερικά εξωφρενικά ποσά. Ο Αντουάν Γκαν, εκπρόσωπος του Εθνικού Σωματείου Τηλεοπτικής Διαφήμισης, εκτίμησε ότι τα μέτρα της CCC θα συνεπάγονταν μια μείωση εσόδων«από 20% έως 30% για τα μέσα ενημέρωσης» η οποία, μονάχα για την τηλεόραση, θα ανερχόταν στο ένα δισ. ευρώ⁸. Στο μεταξύ, ο οργανισμός Kantar έχει υπολογίσει ότι τα μεικτά διαφημιστικά έξοδα για τα SUV στη Γαλλία ανέρχονται σε 1,8 δισ. ευρώ, έναντι 1,2 δισ. για τα μικρότερα αυτοκίνητα πόλης.

Έτσι, η κυβέρνηση, φοβούμενη ότι θα συσπειρώσει εναντίον της τον Τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, προτίμησε τους «καταστατικούς χάρτες ορθής συμπεριφοράς» και τις εκούσιες δεσμεύσεις των διαφημιστικών τμημάτων, υπό τη μορφή «συμβολαίων για το κλίμα» τα οποία θα υπογράφονται με τους διαφημιζόμενους, υπό την εποπτεία του Ανώτατου Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (CSA). Στόχος τους είναι η μείωση της «εμπορικής επικοινωνίας» προϊόντων και υπηρεσιών που έχουν πιστοποίηση αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον. «Κανείς σοβαρός έλεγχος και καμία αποτρεπτική ποινή δεν θα υιοθετηθούν σε περίπτωση παραβίασης αυτών των δεσμεύσεων», υπογραμμίζει η Greenpeace, η οποία υπενθυμίζει ότι απορρίφθηκε το σύνολο των τροπολογιών που αποσκοπούσαν στη δημιουργία ενός περιοριστικού πλαισίου για τις εκπομπές άνθρακα των επιχειρήσεων⁹. Ωστόσο, το Ελεγκτικό Συνέδριο και ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας έχουν αποδείξει ότι παρόμοιες «συμβάσεις», οι οποίες ήδη εφαρμόζονται για την καταπολέμηση της ανθυγιεινής διατροφής, είχαν μονάχα περιορισμένα αποτελέσματα. Παρ’ όλο που το Συμβούλιο Επικρατείας έκρινε, την 1^η Ιουλίου 2021, ότι τέτοιου είδους οι νομοθετικές ρυθμίσεις δεν θα επιτρέψουν στην Γαλλία να επιτύχει τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού για μείωση κατά 40% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, οι οπαδοί του Μακρόν θα παρηγορηθούν όταν θα κοιτάζουν τον ουρανό. Πράγματι, οι διακοπές τους στις παραλίες δεν θα διαταράσσονται πλέον από αεροπλάνα που σέρνουν διαφημιστικά μηνύματα: αυτό είναι το μοναδικό αυστηρό μέτρο που θεσπίστηκε με τον νόμο για το κλίμα.

---

1. (Σ.τ.Μ.)Μία από τις μεταγραφές προσωπικοτήτων από τον οικολογικό χώρο και το Κόμμα των Πρασίνων που έχει κάνει ο Μακρόν.
2. (Σ.τ.Μ.) Παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν άνωθεν για την απονεύρωση της πρωτοβουλίας, η Συνέλευση των Πολιτών για το Κλίμα κατέληξε σε σχετικά ριζοσπαστικές προτάσεις. Βλ. σχετικά Anne-Cécile Robert, «Η εργαλειοποίηση του οικολογικού ζητήματος», «Le Monde diplomatique – ελληνική έκδοση», 19 Απριλίου 2020, monde-diplomatique.gr.
3. «Les rencontres de l’Udecam», Altmann + Pacreau, Facebook Watch, 7 Οκτωβρίου 2020.
4. Βλ. Serge Halimi, «La publicité, c’est la liberté», «Le Monde diplomatique», Ιούνιος 1997. Επίσης σύντομα θα δημοσιεύσουμε στα ελληνικά άρθρο της Marie Bénilde για το συγκεκριμένο θέμα.
5. (Σ.τ.Μ.) Εξαιρετικά δημοφιλές γαλλικό πόρταλ εκλαΐκευσης ζητημάτων υγείας. Ιδρύθηκε το 2000 και πλέον ανήκει στο κανάλι TF1. Έχει κατηγορηθεί ότι πωλεί παράνομα τα προσωπικά δεδομένα των επισκεπτών.
6. (Σ.τ.Μ.) Η Aurore Bergé είναι νεαρή ανερχόμενη πολιτικός. Ξεκίνησε την καριέρα της στη Δεξιά και στη συνέχεια εντάχθηκε στο LREM του Μακρόν.
7. Μονάχα οι διαφημίσεις για εσωτερικές πτήσεις που μπορούν να αντικατασταθούν από διαδρομές με τραίνο διάρκειας μικρότερης των δυόμιση ωρών θα απαγορευθούν το 2022.
8. Κατά τη διάρκεια του 2020, τα διαφημιστικά έσοδα των ομίλων TF1 και M6 μειώθηκαν αντίστοιχα κατά 10,2% και 11,5%.
9. «Loi climat: le rendez-vous manqué du quinquennat Macron», Greenpeace, 17 Απριλίου 2021, www.greenpeace.fr.

• Marie Bénilde
  Δημοσιογράφος, συγγραφέας του «On achète bien les cerveaux. La publicité et les médias» Raisons d’agir, Παρίσι, 2007.
• Βασίλης Παπακριβόπουλος (μετάφραση)

Διαβάστε περισσότερα

Κι έτσι η Ελλάδα ξανάγινε υπόδειγμα

 

• Serge Halimi
• Βάλια Καϊμάκη (μετάφραση)

Η Αθήνα έκανε νωρίτερα το χριστουγεννιάτικο δώρο στα στρατεύματα της: είκοσι τέσσερα μαχητικά αεροσκάφη Rafale και τρεις υπερσύγχρονες φρεγάτες, ενώ περιμένουν ακόμα ελικόπτερα F-35 και Sikorsky, για να μην αναφέρουμε τους δρόνους, τις τορπίλες και τους πυραύλους.

Οι Έλληνες αξιωματικοί δεν θα γιορτάσουν μόνοι τους, θα έχουν παρέα τις γαλλικές εταιρίες όπλων, και ιδιαίτερα τη Dassault, τους κύριους προμηθευτές της Αθήνας.

Κι όμως, πριν από έξι χρόνια, οι ευρωπαϊκές αρχές και το ΔΝΤ -η τρόικα επέβαλαν την τιμωρία τους σε μια χώρα κατεστραμμένη, σε ασφυξία, υποβαθμισμένη στο επίπεδο του προτεκτοράτου. Περνούσαν από κρησάρα και το παραμικρό δημόσιο έξοδο για να υποχρεώσουν την Ελλάδα να εξυπηρετήσει ένα χρέος που ακόμα και το ΔΝΤ παραδεχόταν ότι ήταν «αβάσταχτο». Ενθαρρυμένη από την Γερμανία, η τρόικα, είχε βάλεις το στόχαστρό της τις κοινωνικές δαπάνες. Ακολούθησαν τεράστιες αυξήσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, αύξηση στα 67 έτη της ηλικίας συνταξιοδότησης (με το ποσό των συντάξεων να μειώνεται επί δεκατέσσερις συνεχείς φορές), μείωση του επιδόματος ανεργίας και του κατώτατου μισθού (κατά 32% για τους νέους κάτω των 25 ετών), έλλειψη μέσων και φαρμάκων στα κατάμεστα νοσοκομεία.

Οι στρατιωτικές δαπάνες δεν υποβλήθηκαν σε παρόμοια αυστηρή επίβλεψη. Πράγματι, το μερίδιό τους αυξήθηκε από το 2,46% του ΑΕΠ της χώρας το 2015, στο 2,79% πέρυσι. Αποτελεί το ρεκόρ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν θέλουν ειρήνη, οι Έλληνες πρέπει να ετοιμαστούν για πόλεμο… Στην πραγματικότητα, η χώρα κρίνει ότι απειλείται από την Τουρκία, η οποία αυξάνει τις προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και η οποία εδώ και σχεδόν πενήντα χρόνια κατέχει παράνομα μέρος της Κύπρου. Αυτό δεν εμποδίζει τα δύο αντίπαλα κράτη να ανήκουν στην ίδια στρατιωτική συμμαχία. Ούτε το Βερολίνο να συγκαταλέγεται μεταξύ των κυριότερων εμπόρων όπλων της Άγκυρας.

Το 2015, όταν η «άνοιξη της Αθήνας», συντρίφτηκε από τις ευρωπαϊκές τράπεζες, η εφημερίδα «Le Figaro» ξεχώρισε για τους υψηλούς τόνους της. Θεωρούσε ότι, ακόμα και αφαιμαγμένη η Ελλάδα, ένας «ασθενής που προτιμά να χαστουκίζει τον γιατρό του», έπρεπε να ξεπληρώσει πλήρως και άμεσα τους πιστωτές της. Αλλιώς, έγραφε σε αγανακτισμένο τόνο η εφημερίδα, «κάθε Γάλλος θα πλήρωνε 735 ευρώ για την ακύρωση του ελληνικού χρέους»¹. Την εποχή εκείνη, το χρέος έφτανε στο 177% του ΑΕΠ της χώρας. Τον περασμένο Δεκέμβριο ξεπέρασε το 205%. Αλλά η «Le Figaro» σταμάτησε ν’ ανησυχεί για τους ευρωπαίους πιστωτές της χώρας; Γιατί άραγε; Ποιος θα τολμούσε να φανταστεί ότι κάτι τέτοιο οφείλεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα είχε την ιδέα να κάνει τα ψώνια της στο οπλοστάσιο του ομίλου Dassault, ιδιοκτήτη της «Le Figaro»²;

Ωστόσο, το happy end δεν θα ολοκληρωθεί παρά την μέρα που τα, αγορασμένα στη Γερμανία, τουρκικά υποβρύχια θα βυθίσουν τις made in France ελληνικές φρεγάτες. Χωρίς αμφιβολία, η Αθήνα θ’ αναγκαστεί τότε να ξαναγοράσει από τους Κινέζους, στους οποίους υποχρεώθηκε να πουλήσει με διαταγή της Τρόικας, τα ελληνικά λιμάνια για να προφυλάξει τα καράβια της. Και καθώς το γαλλο-γερμανικό δίδυμο θα έχει αποδείξει την ευελιξία του, η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης θα έχει σχεδόν υλοποιηθεί.

1. «Le Figaro», Παρίσι, 8 Ιανουαρίου 2015. Το ίδιο βράδυ, τα δύο μεγαλύτερα τηλεοπτικά κανάλια TF1 και France 2, αναπαρήγαγαν το θέμα, λίγες ώρες μετά τη νίκη της Αριστεράς στις βουλευτικές εκλογές.
2. Βλ. «Cet avion qui émerveille Le Figaro», «Le Monde diplomatique», Απρίλιος 2016.

• Serge Halimi
  Διευθυντής της "Le Monde diplomatique"
• Βάλια Καϊμάκη (μετάφραση)

Διαβάστε περισσότερα

Μπροστά σε έναν εφιάλτη;

Κώστας Λουλουδάκης

Το καλό σενάριο:

Η εργατική αναδιάρθρωση που επιλέγεται σήμερα από την κυβέρνηση: κατάργηση του οκταώρου, θεσμοθέτηση δεκάωρης εργασίας, ευελιξία στο χρόνο της εργασίας, κατάργηση του επιπλέον εισοδήματος από υπερωρίες, αποδυνάμωση της δυνατότητας συλλογικοποίησης των εργατικών διεκδικήσεων, παγίωση της τηλεργασίας δηλαδή το ηλεκτρονικό φασόν, μεταβάλλει τους μηχανισμούς κοινωνικοποίησης της εργασίας, απομονώνοντας τον εργαζόμενο από τον κοινωνικό του περίγυρο, γεγονός που θα συρρικνώσει την ανθρώπινη επικοινωνία καθώς ο εργαζόμενος δε θα είναι σε θέση να προσδιορίσει τα όρια ανάμεσα στην προσωπική του ζωή και στην εργασία του. Ενώ οι αυτοαπασχολούμενοι τηλεργαζόμενοι ή όχι χάνουν μια σειρά δικαιώματα όπως κοινωνική ασφάλιση, δώρα, άδειες μετ΄ αποδοχών επίδομα ανεργίας κ.λπ.  Περνάμε δηλαδή σε μια νέα φάση αυξανόμενης πλαστικοποίησης της εργασίας ως μέσου μείωσης του αμέσου και έμμεσου κόστους της εργασίας (μισθός, επιδόματα, κοινωνική ασφάλιση) με ταυτόχρονη αύξηση του μεριδίου των κερδών σε σχέση με το μερίδιο των μισθών των εισφορών και των φόρων.

Εάν δεχτούμε αυτές τις «υποχρεώσεις», δηλαδή την νέα πραγματικότητα στην αγορά εργασίας, που αναπτύσσει ένα ευέλικτο χωρίς δικαιώματα και νομαδικό, όσο αφορά την αναζήτηση εργασίας, εργατικό δυναμικό τότε αυτόματα έχουμε επιδεινώσει την ανεργία, την φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τον κοινωνικό αυτοματισμό, οδηγώντας σε ένα ανθρωποφάγο δίπολο: απασχολούμενοι και αποκλεισμένοι!

Αυτός ο παροξυσμός «εξορθολογισμού» που διήλθε στην φύσης της εργασίας,  θα μεταλλάξει περαιτέρω προς το χειρότερο τις εργασιακές σχέσεις, με το βάρος της μετάλλαξης να πέφτει στον εργαζόμενο. Σε συνδυασμό με τα ιστορικά υψηλά επίπεδα ανεργίας, την εργασιακή εφεδρεία δηλαδή, και εκμεταλλευόμενοι την ετερογένεια στην κοινωνική σύνθεση, θα δημιουργήσουν έναν αλληλοσυμπλεκόμενο αυτόματο μηχανισμό φόβου, ανασφάλειας και μοιρολατρίας. Πλέον η ζωή του εργαζόμενου, ενός μισθοσυντήρητου, θα κυβερνάται από τους ρυθμούς και τις απαιτήσεις της κερδοφορίας των εταιρειών… Εθελοντική σκλαβιά!

***

Το εφιαλτικό σενάριο:

Τα επερχόμενα χρόνια θα κλονίσουν συθέμελα ακόμα και τον παροξυσμό «εξορθολογισμού» της εργασίας. Αίρεται ο παραδοσιακός σαφής καταµερισµός της εργασίας και διαµορφώνεται ένα πολύ πιο πολύπλοκο περιβάλλον. Ένα κύμα νέων τεχνολογιών θα προκαλέσει τεχνική διαίρεση της εργασίας: οι ειδικότητες και η οργάνωση της εργασίας θα καθορίζονται στενά από τις τεχνολογικές επιλογές των εταιρειών. Η τεχνολογία, αν και χρειάζεται την αλληλεπίδραση με την ανθρώπινη δράση για να «εκπαιδευτεί», δεν καθορίζει µε αυστηρό τρόπο την οργάνωση της εργασίας αλλά δίνει προτεραιότητα στη µείωση της ζωντανής εργασίας,  ή ακόμα και στην εξαφάνιση της εργασίας χαμηλού κόστους.

Ουσιαστικά οι κυρίαρχες καπιταλιστικές στρατηγικές της αυτοµατοποίησης έχουν σαν συνέπεια τον αποκλεισμό, και την υποκατάσταση της ανθρώπινης εργασίας. Η εργασία ωστόσο σε ένα εργοστασιο αυξηµένης ψηφιοποίησης της παραγωγικής διαδικασίας δεν θα εξαφανιστεί εντελώς αλλά θα επικεντρώνεται κυρίως στους χειρισµούς ελέγχου, εκμάθησης και επίβλεψης των αυτοµατοποιηµένων γραµµών παραγωγής.

Ας δούμε πως έθεσε το θέμα ο πρόεδρος του εργοληπτικού κολοσσού Foxconn, Terry Gou: αηδιασμένος προφανώς από τις απαιτήσεις των εργατών, ανακοίνωσε πως θα θέσει σε λειτουργία την πρώτη πλήρως αυτοματοποιημένη μονάδα παραγωγής: «επειδή οι άνθρωποι είναι ζώα, η διαχείριση ενός εκατομμυρίου ζώων μου προκαλεί πονοκέφαλο». (New York Times: Skilled Work, Without the Worker http://www.nytimes.com/2012/08/19/business/new-wave-of-adept-robots-is-changing-global-industry.html )

Η τεχνολογική καινοτομία, και το νέο µοντέλο εργασίας στο αυτοµατοποιηµένο βιοµηχανικό εργαστήριο θα κλυδωνίσει όχι μόνο τους μισθοσυντήρητους χαµηλής εξειδίκευσης εργαζοµένους και τα μεσαία κοινωνικά στρώματα αλλά και όσους νομίζουν σήμερα πως διαθέτουν διευρυμένη και εξειδικευμένη γνώση: οι τωρινές τους δεξιότητες ως το 2030 θα τους είναι άχρηστες, θα έχουν απαξιωθεί καθώς η νέα ψηφιακή εποχή απαιτεί ολοένα ανανεούµενες δεξιότητες και ακατάπαυστη  μάθηση με προσωπική ευθύνη των ίδιων των ατόμων.

Κάποιος μπορεί να χαρακτηρίσει όλα τα παραπάνω από «εκφοβιστικά» -κάποιες φορές ακόμη και υστερικά, ιδεοληπτικά ή τεχνοφοβικά.

Ίσως…

Ιστορικά μιλώντας οι επιπτώσεις της βιομηχανικής και τεχνολογικής αλλαγής, τόσο γενικά στην κοινωνία όσο και στο πεδίο των δεξιοτήτων, αναμένεται να είναι πολύπλοκες γιατί θα έχουν εφαρμογή σε οποιαδήποτε σφαίρα της ανθρώπινης δραστηριότητας, ακόμα και την διανοητικής.  Ωστόσο σε ένα περιβάλλον που επίκεινται δοµικές αλλαγές στην παγκόσµια κατάταξη των εθνικών οικονοµιών, τη διαδικασία συσσώρευσης του κεφαλαίου και την αποϋλοποίηση της εργασίας, δεν γνωρίζουμε τι δυνάμεις μπορεί να απελευθερώσουνε: Δυνάμεις που θα επιβληθούν μονομερείς και θα δημιουργούν αυτοματοποιημένη νόηση ; Δυνάμεις ιδιοτελείς που θα αυξήσουν, αντί να μειώσουν, τις ταξικές ανισότητες; Δυνάμεις που θα εξάλειψουν τα ορία µεταξύ οικογενειακή, προσωπικής και επαγγελµατικής ζωής; Δυνάμεις που θα επιβάλουν μορφωτικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και περιβαλλοντικές ανισορροπίες;

Ή, ουτοπικά μιλώντας, δυνάμεις που θα μπορούν να εξυπηρετήσουν ανθρώπινες αξίες, να αναλάβουν κομμάτια δουλειάς που ίσως είναι επικίνδυνα για τη ζωή των εργαζόμενων και να βελτιώσουν τη θέση και τις προοπτικές της εργατικής τάξης, προλειαίνοντας το έδαφος για την ανάδυση του σοσιαλισµού;

Πάντα οι απαντήσεις είναι δυσκολότερες από τις ερωτήσεις…

Ο συγγραφέας Peter Frase στο άρθρο του «One thing we can be certain of is that capitalism will end» αναφέρει: «ο µεγάλος κίνδυνος της αυτοµατοποίησης της παραγωγής σε µια ιεραρχικά διαρθρωµένη κοινωνία στην οποία οι πόροι σπανίζουν είναι ότι καθιστά τη µεγάλη µάζα των ανθρώπων περιττή για την κυβερνώσα ελίτ» (https://www.jacobinmag.com/2011/12/four-futures/)

Λέτε;

Μήπως έχετε αμφιβολίες;

Θα καταφύγω στην διάνοια του Stephen Hawking «Η ανάπτυξη πλήρους τεχνητής νοηµοσύνης θα µπορούσε να σηµάνει το τέλος της ανθρώπινης φυλής» (BBC: Stephen Hawking warns artificial intelligence could end mankind https://www.bbc.com/news/technology-30290540)

Μήπως λοιπόν έρχεται ένας κόσµος εξαρτώµενος απο µηχανές, που θα βασίζονται στα δεδοµένα και στους αλγόριθµους;

Ο δισεκατομμυριούχος διευθύνων σύμβουλος της Tesla και της διαστημικής εταιρείας SpaceX Elon Musk δήλωσε και ότι «οι εργαζόµενοι θα πρέπει να αυξήσουν τις δεξιότητές τους µέσω µιας συγχώνευσης της βιολογικής και της µηχανικής νοηµοσύνης» (Τheguardian: Neurotechnology, Elon Musk and the goal of human enhancement https://www.theguardian.com/technology/2018/jan/01/elon-musk-neurotechnology-human-enhancement-brain-computer-interfaces)

Δηλαδή: οι άνθρωποι στο άμεσο μέλλον αν θέλουν δουλειά πρέπει να ανταγωνιστούν τα ρομπότ!

Μην τρομάζετε όμως γιατί υπάρχει φιλάνθρωπη λύση για την μεγάλη μάζα πετριτών ανθρώπων που δεν διαθέτουν “προσωπική ικανότητα”, ή κάποια “δεξιότητα”: Ο Bill Gates, προτείνει τη φορολόγηση των ροµπότ για τη χρηµατοδότηση ενός βασικού εγγυηµένου εισοδήµατος για όλους όσοι θα εξωθούνται στην ανεργία. (marketwatch: Bill Gates says robots should pay taxes if they take your job https://www.marketwatch.com/story/bill-gates-says-robots-should-pay-taxes-if-they-take-your-job-2017-02-17)

Σύμφωνα με κάποιους η κατάσταση του κόσμου σε μια ορισμένη ιστορική στιγμή, είναι δεδομένη από προηγούμενες καταστάσεις, ανώτερες δυνάμεις και φυσικούς νόμους. Αν δεχθούμε ότι ισχύει αυτό τότε οι επιπτώσεις είναι τρομακτικές: δεν υπάρχει αυθυπέρβαση και διαφυγή καθώς φαίνεται να μην είμαστε τελικώς εμείς οι ίδιοι που δημιουργούμε τις συνθήκες της ζωής μας, από τη στιγμή που εξωτερικά αίτια τα οποία δεν γνωρίζουμε, προδιαγράφουν την μοίρα μας.

Αυτό θέλουμε;

Να μην είμαστε πλέον σε θέση να ερμηνεύσουμε τον κόσµο γύρω μας ούτε να τον αλλάξουμε;

Ένα είναι σίγουρο: πως είναι απαραίτητη η διασφάλιση της συµµετοχής του κοινωνικού συνόλου στον µετασχηµατισµό που αναμφίβολα θα επιφέρει η τεχνολογική επανάσταση που ήδη συμβαίνει.

Ημεροδρόμος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ο Λούθηρος γέννησε τον σύγχρονο κόσμο και μαζί τον καπιταλισμό

 

Στις 31 Οκτωβρίου 1517, ο καθηγητής Βιβλικής Ερμηνείας Μαρτίνος Λούθηρος (10 Νοεμβρίου 1483 – 18 Φεβρουαρίου 1546) θυροκόλλησε -στην είσοδο του καθεδρικού ναού του Βίτενμπεργκ που χρησιμοποιούσε το Πανεπιστήμιο για τις ανακοινώσεις του- τις περίφημες 95 «θέσεις» του.

Από τη χρονιά που ο Λούθηρος τα έβαλε με την Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τον Πάπα με στόχο να καταδικάσει μεταξύ άλλων τα «συγχωροχάρτια» της Καθολικής Εκκλησίας, θέτοντας επί της ουσίας τα θεμέλια του Προτεσταντισμού, συμπληρώνονται εφέτος 500 χρόνια.

Η Μεταρρύθμιση υπήρξε ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα στη διαμόρφωσης της Ευρώπης όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.

Βεβαίως, ο Λούθηρος και οι οπαδοί του δεν προσπαθούσαν να αναμορφώσουν τον κόσμο, προσπαθούσαν -κατά την αντίληψη τους- να τον σώσουν διακηρύττοντας με το ευαγγέλιο στο χέρι ότι πλησιάζει το τέλος.

Απαξιώνοντας την αδιαμφισβήτητη εξουσία της Καθολικής Εκκλησίας και κάνοντας χρήση μιας νέας τεχνολογίας, της Τυπογραφίας, που του έδινε τη δυνατότητα να μιλά απευθείας στον λαό, ο Λούθηρος παρέδωσε την παπική «βούλα» στην πυρά, αφορίστηκε (δις) και υπερασπίστηκε μέχρι τέλους τις απόψεις του επιμένοντας ότι η συνείδησή του είχε να δώσει λόγο μόνο στον Θεό, αρχή ανώτερη από κάθε επίσκοπο ή βασιλιά.

Ξαφνικά, καθένας ένιωθε ότι απέκτησε φωνή και ότι ουδείς μπορούσε πλέον να του υποδείξει τί να πιστέψει. Η ριζοσπαστική έκκληση του Λούθηρου για την απόλυτη υπεροχή της προσωπικής πίστης -έναντι του Πάπα και των Συνόδων- θα οδηγούσε σε σχεδόν 200 χρόνια θρησκευτικού πολέμου.

Περί ελευθερίας του λόγου

Ο Λούθηρος δεν ήταν απόστολος της ελευθερίας του λόγου. Ήθελε οι Χριστιανοί να πιστεύουν στην «αλήθεια», όχι σε ό,τι ήθελαν. Επιμένοντας ότι η ανθρώπινη εξουσία είναι προσωρινή και ότι η συνείδηση ​​μπορεί να περιοριστεί μόνο από τη Βίβλο και το Άγιο Πνεύμα, εξασφάλισε ότι οι προτεστάντες που θα προσπαθούσαν να θέσουν όρια στα επιχειρήματα που είναι αποδεκτά ήταν καταδικασμένοι σε αποτυχία.

Ο προτεσταντισμός δεν προσέφερε έναν παράδεισο ελεύθερου λόγου, αλλά ένα ανοιχτό, αόριστο επιχείρημα. Δημιούργησε νέες ιδέες, αναβίωσε παλιές και αμφισβήτησε διαδεδομένες απόψεις -ακόμη και κάποιες που είχε αρχικά υιοθετήσει.

Για παράδειγμα, οι Χριστιανοί θεωρούσαν επί αιώνες τη δουλεία ως αναγκαίο κακό ή, απλά ως μία πραγματικότητα. Μέχρι που κάποιοι λίγοι Προτεστάντες στα 1700 και πολύ περισσότεροι στα 1800 υποστήριξαν ότι η δουλεία είναι ένα απόλυτο, ανυπόφορο κακό. Οι διαμάχες ήταν σκληρές, στο τέλος όμως η παλαιά «ορθόδοξη» αντίληψη, ανατράπηκε.

Επίσης, προτεσταντικά πανεπιστήμια και επιστήμονες οδήγησαν στην εμφάνιση των φυσικών επιστημών τον 16ο και 17ο αιώνα.

Ενώ μια ιδέα που έθεσαν στην αρχή μερικοί ριζοσπάστες προτεστάντες, ότι η ελευθερία του λόγου και της θρησκευτικής λατρείας είναι στην πραγματικότητα κάτι καλό, κατέληξε, αργά και απρόθυμα, ως η νέα «ορθόδοξη» άποψη.

Δημοκρατία; Θα είχε πνιγεί στη μπίρα του

Εάν μιλούσε κανείς στον Λούθηρο περί δημοκρατίας, ο Γερμανός μοναχός θα έβρισκε την ιδέα τρομακτική -όπως χαρακτηριστικά γράφει το cnn.com, θα είχε πνιγεί στην ίδια του την (αγαπημένη) μπίρα.

Ο Λούθηρος δεν ήταν ο τελευταίος που αψήφησε την εξουσία. Η κίνηση του ωστόσο, οδήγησε προς μια νέα κατεύθυνση. Οι προτεστάντες δεν ζήτησαν το δικαίωμα να εκλέγουν τους ηγεμόνες τους, αλλά θεώρησαν καθήκον τους να τους προκαλούν. Όταν ο Σκωτσέζος ριζοσπάστης John Knox έγραφε το 1558 «όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι» εννοούσε αυτό ακριβώς το καθήκον. Βεβαίως και δεν το εννοούσε  με τον τρόπο που το αντιλαμβανόμαστε σήμερα, και οπωσδήποτε δεν αφορούσε (ούτε ως υπόνοια) την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Επρόκειτο για μια ιδέα που αφορούσε το πλαίσιο της εποχής εκείνης.

Δεν είναι τυχαίο ότι μια γενιά μετά τον Knox, ο βασιλιάς της Σκοτίας Ιάκωβος ο ΣΤ’, κατηγορούσε τους προτεστάντες ότι σχεδιάζουν μια «δημοκρατική μορφή διακυβέρνησης». Δεν ήταν αλήθεια. Οι προτεστάντες προτιμούσαν τη μοναρχία, την ευταξία και την κοινωνική σταθερότητα. Αλλά οι ηγεμόνες τους είχαν μια «απαράδεκτη τάση» να αψηφούν το θέλημα του Θεού. Επέμειναν ότι η φωνή τους πρέπει να ακουστεί μέχρι που άρχισαν να τους διώκουν και τότε πήραν τα όπλα.

 

Περί εξουσίας

Οι προτεστάντες τα έβαλαν κατά καιρούς με τους ηγεμόνες τους, επιδιώκοντας σε κάποιες περιπτώσεις μέχρι και την ανατροπή τους. Στην πραγματικότητα όμως, το ένα και μοναδικό πάγιο πολιτικό αίτημα τους ήταν να τους αφήνουν στην ησυχία τους.

Επιστρέφοντας στις ρίζες του Χριστιανισμού, πίσω στην αρχαία Ρώμη, προσπάθησαν να χαράξουν έναν «πνευματικό χώρο» στην οποίον η πολιτική εξουσία δεν έχει καμία ισχύ, επιμένοντας ότι αυτός ο χώρος, το βασίλειο του Θεού, σημαίνει πολύ περισσότερα από τις σφοδρές και εφήμερες διαμάχες του κόσμου τούτου.

Το αποτέλεσμα της τακτικής αυτής βρίσκεται στα όρια της παραδοξότητας.

Οι προτεστάντες ήταν κατά κανόνα υπάκουοι υπήκοοι σε κακούς ηγεμόνες, δηλώνοντας αδιάφοροι για την πολιτική υπό την προϋπόθεση ότι ο δικός τους, ξεχωριστός χώρος, γίνεται σεβαστός.

Αντίθετα, ήταν απροσδόκητα επίμονοι κόντρα σε ηγεμόνες οι οποίοι δεν σέβονταν το αίτημά τους να παραμένουν ελεύθεροι κυβερνητικών παρεμβάσεων.

Υιοθετώντας τη στάση αυτή, έδωσαν στον σύγχρονο κόσμο μία πρώτη γεύση του περιορισμένου ρόλου του κράτους: Την αρχή ότι πρώτιστο καθήκον του κράτους είναι να μην εμπλέκεται στη ζωή των ανθρώπων -εν προκειμένω, των πολιτών. Με απλά λόγια, να ανακατεύεται όσο το δυνατόν λιγότερο. Πρόκειται για την αρχή που τελικά πέρασε στο DNA των Ηνωμένων Πολιτειών.

Προτεσταντισμός και καπιταλισμός

Ο Γερμανός κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ ανέδειξε τον ρόλο της προτεσταντικής ηθικής ως γενεσιουργό αιτία της σύγχρονης οικονομίας και του καπιταλισμού.

Η βασική αρχή που διέπει το έργο του «Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού» έγκειται στην ύπαρξη ενός ισχυρού αστικού κώδικα στην εργασία, που δίνει έμφαση στη σκληρή δουλειά, στον ασκητικό βίο, στη συστηματική αποταμίευση και στη χωρίς εκκλησιαστικούς ενδιαμέσους σχέση του πιστού με τον Θεό, διευκολύνοντας έτσι τη συσσώρευση του πλούτου.

Παρά το γεγονός ότι, οι θέσεις του έχουν κατά καιρούς αμφισβητηθεί -ή, θεωρούνται ξεπερασμένες- ο πυρήνας της ερμηνείας του παραμένει ισχυρός.

Ο καπιταλισμός έκανε πρώτη φορά την εμφάνιση τους σε μια «ομάδα» προτεσταντικών χωρών: την Ολλανδία, τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στη σύγχρονη εποχή, τα έτη κατά τα οποία η οικονομία της Νότιας Κορέας αυξήθηκε από 2,7 δισ. δολάρια σε 230 δισ. δολάρια (1962-89) είναι η περίοδος που το ποσοστό των Προτεσταντών στη χώρα αυξήθηκε από 2,5% σε 27%.

Κάτι αντίστοιχο παρατηρείται και στη Λατινική Αμερική, όπου η αύξηση του ποσοστού των Προτεσταντών φαίνεται να συνδέεται με την αύξηση των ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Όπως λέει ο κοινωνιολόγος Peter Berger «ο Μάξ Βέμπερ είναι ζωντανός και ζει στη Γουατεμάλα».

Ο ακάματος καπιταλιστής

Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα «ακάματης δραστηριότητας» έλεγε ο Βέμπερ, σημειώνοντας ότι, το ζήτημα δεν ήταν απλώς ότι οι Προτεστάντες αναζητούσαν τον πλούτο με μεγαλύτερη προσήλωση από τους Καθολικούς, αλλά ότι οι Προτεστάντες έδειχναν πάντα «μια ιδιαίτερη τάση για την ανάπτυξη του οικονομικού ορθολογισμού», δηλαδή μια συγκεκριμένη προσέγγιση για τη δημιουργία πλούτου. Όχι τόσο για την άνεση, αλλά για την αναζήτηση του κέρδους αυτού καθαυτού.

Εν ολίγοις, η μεγάλη ικανοποίηση δεν ήταν στα χρήματα που μπορούσαν να αγοράσουν υλικά αγαθά, αλλά στη δημιουργία πλούτου με βάση την αυξημένη παραγωγικότητα και την καλύτερη χρήση των πόρων.

Ακόμη και πολύ μετά την ικανοποίηση των αναγκών του, ο καπιταλιστής δεν ξεκουράζεται, επιδιώκοντας αέναα ακόμη μεγαλύτερο κέρδος ως σύμβολο των βαθύτερων στόχων του.

Διαβάστε περισσότερα