“Εξόντωση ανάξιας ζωής” – Η επιχείρηση ευθανασίας ΑμεΑ και ψυχικά ασθενών στο Γ’ Ράιχ

 Η ιδέα για την «εκκαθάριση» των σωματικά και ψυχικά ανεπιθύμητων ασθενών δεν ήταν βέβαια καινούρια, αλλά ήταν η ακραία απόληξη του κύματος ευγονικής που σάρωνε ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα πολλές χώρες της Ευρώπης καθώς και τις ΗΠΑ.

Ενδεικτικό των προτεραιοτήτων της ναζιστικής δολοφονικής μηχανής ήταν πως την 1^η Σεπτέμβρη 1939, μαζί με την κήρυξη του φονικότερου καταγεγραμμένου πολέμου στην ιστορία, υπογράφηκε προσωπικά από το Χίτλερ ένα έγγραφο με το οποίο εγκαινιαζόταν η συστηματική επιχείρηση «ευθανασίας» χιλιάδων ΑμεΑ και ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές, στο όνομα της διατήρησης της φυλετικής καθαρότητας του γερμανικού έθνους.

Ο Φύρερ, με το εν λόγω έγγραφο, το οποίο δεν είχε τυπική νομική ισχύ, ακριβώς επειδή οι ναζί δεν ήθελαν να δημοσιοποιήσουν το νέο τους έγκλημα, εξουσιοδοτούσε τον επικεφαλής της καγκελαρίας του Ράιχ Φίλιπ Μπούλερ, καθώς και τον προσωπικό του γιατρό, Καρλ Μπραντ, «να διευρύνουν τις αρμοδιότητες ιατρών που θα καθοριστούν ονομαστικά, ώστε όσοι έχουν στα ανθρωπίνως δυνατά όρια εκτίμησης κριθεί ανίατα ασθενείς να λάβουν έναν ελεήμονα θάνατο».

Επρόκειτο για την αρχή της Επιχείρησης Τ4, που πρόσθεσε άλλη μια σελίδα φρίκης και ντροπής στο μακρύ κατάλογο των ναζιστικών ανοσιουργημάτων. Η ιδέα για την «εκκαθάριση» των σωματικά και ψυχικά ανεπιθύμητων ασθενών δεν ήταν βέβαια καινούρια, αλλά ήταν η ακραία απόληξη του κύματος ευγονικής που σάρωνε ήδη από τις αρχές του 20^ου αιώνα πολλές χώρες της Ευρώπης καθώς και τις ΗΠΑ, με γνωστότερο παράδειγμα τη Σουηδία, όπου οι υποχρεωτικές στειρώσεις ψυχικά ασθενών, αναπήρων, αλλά και «αντικοινωνικών» ατόμων, ήταν πρακτική που σταμάτησε μόλις τη δεκαετία του ’70.

Ταμπλώ σε ανάμνηση της επιχείρησης Τ4 στην οδό Τίργκαρτεν 4 του Βερολίνου, 

απ’ όπου συντονιζόταν 

η μαζική εξόντωση.

Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα την ευθανασία της «ανάξιας ζωής», η ιδέα ανήκε στον αυστριακό ψυχολόγο Άντολφ Γιοστ, που το 1895 κυκλοφόρησε τη μπροσούρα «Το δικαίωμα στο θάνατο». Σε αυτή όριζε πως η αξία της ζωής ενός ανθρώπου ορίζεται από την αξία που έχει για το ίδιο το άτομο, δηλαδή την αναλογία χαράς και πόνου που βιώνει, καθώς και από το κόστος και τα οφέλη που συνεπάγεται για το κοινωνικό σύνολο η ύπαρξή του. Σε περίπτωση που το «ισοζύγιο» ήταν αρνητικό, ο θάνατος πρόβαλε ως θετική εναλλακτική. Κατά μία ειρωνεία της τύχης, ο ίδιος ο Γιοστ πέθανε πάμφτωχος σε ηλικία μόλις 34 ετών σε ψυχιατρείο του Ζόραου.

Παρόλα αυτά, οι ιδέες του δεν ξεχάστηκαν, και στη δεκαετία του ’20 άρχισαν να προπαγανδίζονται εκ νέου στη Γερμανία από το νομικό Καρλ Μπίντινγκ και τον ψυχίατρο και νευρολόγο Άλφρεντ Χόχε, με το έργο «Η νομιμοποίησης εξόντωσης της ανάξιας ζωής».

Οι ναζί υιοθέτησαν με ενθουσιασμό τις ιδέες των συγγραφέων και το 1929, πριν ακόμα έρθουν στην εξουσία δηλαδή, ο Χίτλερ διακήρυσσε στο ετήσιο κομματικό συνέδριο της Νυρεμβέργης πως «Ο παραμερισμός 700.000 – 800.000 των πιο αδύναμων ανάμεσα σε ένα εκατομμύριο νεογνά κάθε χρόνο σημαίνει ενδυνάμωση κι όχι αποδυνάμωση του έθνους». Στην ίδια διοργάνωση, μερικά χρόνια αργότερα, το 1935, ο Χίτλερ ανακοίνωσε στον επικεφαλής των ιατρών του Ράιχ, Γκέρχαρντ Βάγκνερ πως σκόπευε να «κάνει στην άκρη τους ανίατα ψυχικά ασθενείς, το αργότερο στην περίπτωση ενός μελλοντικού πολέμου».

Η επιστολή εξουσιοδότησης της επιχείρησης που υπογράφηκε από το Χίτλερ

Πρόδρομος της επιχείρησης Τ4 ήταν η λεγόμενη «ευθανασία των παιδιών». Σύμφωνα με έγγραφο του υπουργείου εσωτερικών του Ράιχ στις 18 Αυγούστου 1939, που έφερε την ένδειξη «αυστηρά απόρρητο», μαιευτήρες και μαίες, όπως και τα νοσοκομεία στα οποία εργάζονταν υποχρεούνταν να ενημερώνουν το κράτος αν υπήρχαν νεογέννητα που έφεραν «ύποπτα» χαρακτηριστικά σωματικής ή νοητικής στέρησης. Αρχικά το όριο ηλικίας θεσπίστηκε στα 3 έτη, σύντομα όμως περιέλαβε και ασθενείς ως 16 ετών. Μετά την αποστολή των φακέλων, μια επιτροπή αποφάσιζε ποια παιδιά θα κατέληγαν στο πρόγραμμα ευθανασίας και ποια θα επιζούσαν.

Υπήρχαν και περιπτώσεις όπου το μέλλον των παιδιών θα καθορίζονταν από τους γιατρούς σε μεταγενέστερο χρόνο, ανάλογα με την εξέλιξη της αναπηρίας ή της ασθένειάς τους στο μέλλον.

Αλλά και τα καταδικασμένα σε θάνατο παιδιά χρησίμευαν επί μήνες ως πειραματόζωα κλινικών μελετών, ενώ οι εγκέφαλοί τους αφαιρούνταν μετά θάνατο για περαιτέρω εξέταση. Οι ιθύνοντες προσπαθούσαν να αποδίδουν τους θανάτους σε φυσικά αίτια, υποσιτίζοντας τα παιδιά και κρατώντας τα σε χώρους χωρίς θέρμανση, με αποτέλεσμα να θερίζουν οι πνευμονίες, ο τύφος και η φυματίωση. Σε πολλές ακόμα περιπτώσεις η εξόντωση  επέρχονταν με σταδιακή χορήγηση υπερδοσολογίας βαρβιτουρικών και μορφίνης, που έμπαιναν στο φαγητό ή χορηγούνταν ενέσιμα ως δήθεν «φάρμακα κατά του τύφου».

Το ξέσπασμα του πολέμου πράγματι ριζοσπαστικοποίησε, όπως είχε προαναγγείλει ο Χίτλερ, τη δολοφονική διάθεση του καθεστώτος έναντι των ΑμεΑ και των ψυχικά ασθενών, έτσι ώστε από τον Οκτώβρη του 1939 ξεκίνησε η εφαρμογή του προγράμματος και σε βάρος ενηλίκων, οι οποίοι είχαν καθοριστεί κατ’ αρχάς σε 70.000. Η υπηρεσία που ανέλαβε το καθήκον αυτό στεγαζόταν στην οδό Τίργκαρτεν 4 στο Βερολίνο, εξού και στην ιστοριογραφία επικράτησε ο όρος Τ4 για ολόκληρη τη βιομηχανία εξόντωσης ασθενών.

Ανάκτορο Ζόνενσταϊν στην Πίρνα της Σαξονίας. Εδώ θανατώθηκαν περίπου

 σε θαλάμους αερίων 13000 περίπου ασθενείς καθώς και 1000 αιχμάλωτοι 

στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Στόχος ήταν η «εξάλειψη των ανίατων κληρονομικών ασθενειών και η μείωση του κόστους περίθαλψης των ασθενών». Όλα τα νοσοκομεία,΄άσυλα και παρεμφερείς δομές υποχρεούνταν να καταγράψουν όλους τους ασθενείς που έπασχαν από σχιζοφρένεια, επιληψία, εγκεφαλίτιδα, νοητική στέρηση, παράλυση, νόσο Χάντιγκτον, άνοια, επίσης όλους όσοι διέμεναν πάνω από 5 χρόνια σε ένα ίδρυμα ή είχαν διαπράξει ποινικά αδικήματα, όπως και τους αλλοδαπούς και τους μη άριους τρόφιμους. Ακολουθούσε και πάλι η αξιολόγηση μιας επιτροπής, που έκρινε τη ζωή, το θάνατο ή την αναμονή για διεξαγωγή τελικών συμπερασμάτων στο μέλλον.

Οι μελλοθάνατοι μεταφέρονταν αρχικά σε «ενδιάμεσα ιδρύματα», κυρίως ψυχιατρεία, για να καθησυχάζονται οι συγγενείς, αλλά και να αποφεύγεται ο συνωστισμός σε αυτά καθεαυτά τα «Ιδρύματα θανάτου». Όταν οι ασθενείς κατέφθαναν στον προορισμό τους, γδύνονταν, ζυγίζονταν, μετριούνταν και φωτογραφίζονταν, πριν εξεταστούν για τελευταία φορά από τους γιατρούς, που στόχο είχαν να εφεύρουν μια αληθοφανή αιτία θανάτου για το πιστοποιητικό που θα εκδιδόταν αργότερα. Οι ασθενείς στέλνονταν τάχα για μπάνιο, σε θαλάμους αερίων, που τότε χρησιμοποιήθηκαν πιλοτικά για πρώτη φορά, όπου διοχετεύονταν μονοξείδιο του άνθρακα. Στη συνέχεια τα πτώματα καίγονταν σε κρεματόρια, ενώ νωρίτερα τους αφαιρούνταν τα χρυσά δόντια.

Στις 31 Γενάρη 1941, ο Γκέμπελς σημείωνε στο ημερολόγιο του: «Συζήτηση με το Μπούλερ για τη σιωπηλή εκκαθάριση ψυχασθενών. 40.000 έφυγαν, 60.000 ακόμα πρέπει να φύγουν. Είναι μια σκληρή, αλλά αναγκαία δουλειά. Και πρέπει να γίνει τώρα. Ο Μπούλερ είναι ο κατάλληλος άνθρωπος γι’ αυτό.»

Στις 24 Aυγούστου 1944 ο Χίτλερ έδωσε προφορικά την εντολή στους Μπούλερ και Μπραντ να ανασταλλεί η επιχείρηση Τ4, συνεχίστηκε όμως κανονικά το πρόγραμμα παιδικής ευθανασίας, καθώς και μεμονωμένες θανατώσεις ενήλικων ασθενών σε ιδρύματα. Επίσης, τρία από τα επίσημα ιδρύματα θανάτου παρέμειναν εν λειτουργία ως το τέλος του πολέμου, για τη θανάτωση αιχμαλώτων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, που ήταν πλέον πολλοί άρρωστοι για να εργαστούν. Κατά μία άλλη εκδοχή, ο πρόωρος τερματισμός της Τ4 οφείλεται περισσότερο στο γεγονός πως την ίδια περίπου εποχή κορυφώθηκε η επιχείρηση εξόντωσης των Εβραίων και άλλων “μιασμάτων” στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, με αποτέλεσμα οι “σπεσιαλίστες του θανάτου” να είναι πλέον απαραίτητοι σε άλλες δομές. Ο τελικός αριθμός των θυμάτων είναι δύσκολο να υπολογιστεί, εκτιμάται όμως πως πέρα από τους 70.000 βεβαιωμένους νεκρούς της Τ4, οι συνολικές θανατώσεις όλων των συστηματικών και μεμονωμένων ευθανασιών μπορεί να ανέρχονται και περί τις 300.000.

Ο λόγος που περιορίστηκε το πρόγραμμα ευθανασίας αποδίδεται συνήθως στις εκτεταμένες για τα δεδομένα του Γ’ Ράιχ αντιδράσεις.Γεγονός που είχε να κάνει πως εν προκειμένω η εγκληματική δράση δεν στοχοποιούσε «μόνο» Εβραίους, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλους και γενικά α πριόρι δαιμονοποιημένους αντιπάλους και μειονότητες, αλλά και τα παιδιά, τους συγγενείς και τους φίλους, «άριων» και κατά τα λοιπά απόλυτα νομοταγών πολιτών. Δεν είναι τυχαίο που στις αντιδράσεις πρωτοστάτησαν επίσκοποι κυρίως της καθολικής, αλλά και της – ακόμα πιο στενά συνδεδεμένης με το κράτος – προτεσταντικής εκκλησίας, μαζί με συγγενείς θυμάτων, αλλά και μεμονωμένους διευθυντές κι εργαζόμενους στα ιδρύματα όπου γινόταν η διαλογή των προς εξόντωση ασθενών.

Παρά την εξόφθαλμη παρανομία της υπόθεσης, ακόμα και με βάση το δίκαιο της ναζιστικής Γερμανίας, ένας και μόνο δικαστής τόλμησε να ορθώσει το ανάστημά του στη θεσμική ορθότητα της διαδικασίας. Επρόκειτο για το δικαστή Λόταρ Κρέισιγκ, από το Βραδεμβούργο του Χάβελ, που αναλάμβανε συστηματικά κηδεμονίες παιδιών με αναπηρία ή ψυχικές παθήσεις, τα οποία είχαν εγκαταλείψει ή αδυνατούσαν να κρατήσουν οι γονείς τους. Ο Κράισιγκ θορυβήθηκε όταν διαπίστωσε πως αυξανόμενος αριθμός των παιδιών υπό την ευθύνη του δηλώνονταν ως νεκρά. Το 1940 διαβίβασε την υποψία του για μαζικές δολοφονίες των ασθενών αυτών στο υπουργείο δικαιοσύνης, απ’ όπου προσπάθησαν να τον φιμώσουν, ενημερώνοντάς τον πως η επιχείρηση γινόταν υπό την αιγίδα του Μπούλερ. Ο Κράισιγκ τότε δε δίστασε να υποβάλλει μήνυση κατά του διευθυντή της καγκελαρίας για φόνο, ενώ εξέδωσε διαταγές απαγόρευσης μεταφοράς παιδιών υπό την κηδεμονία του από τα ιδρύματα στα οποία φιλοξενούνταν. Προς μεγάλη του έκπληξη, ο Κράισιγκ δε συνελήφθη, ωστόσο βγήκε σε αναγκαστική σύνταξη ώστε να ανακοπεί η ενοχλητική του δράση.

Παιδιά με σύνδρομο Ντάουν σε ίδρυμα κοντά στο Νταχάου της Βαυαρίας, 1934

Σε ό,τι αφορά την τύχη των γιατρών, νοσηλευτών και υπόλοιπων συμμετεχόντων στην εξόντωση των ανεπιθύμητων ασθενών, η μεταπολεμική αστική δικαιοσύνη αντιμετώπισε με εξαιρετική επιείκια την περίπτωσή τους. Από τις 438 συνολικά ποινικές διώξεις που ασκήθηκαν, κυρίως σε βάρος γιατρών και δευτερευόντως δικαστών για το θέμα, μόλις το 6,8% έφτασε τελικά στα δικαστήρια, με τη συντριπτική πλειονότητα των υποθέσεων να λήγει με χαμηλές ποινές, αλλά και αρκετές αθωώσεις. O μόνος που λογοδότησε για τα εγκλήματά του (που δεν περιλάμβαναν μόνο την επιχείρηση Τ4), ήταν ο Καρλ Μπραντ, στη λεγόμενη Δίκη των Γιατρών, όπου καταδικάστηκε και εκτελέστηκε το 1948. Όσο για το βασικό διοργανωτή της επιχείρησης, το Φίλιπ Μπούλερ, είχε προλάβει να αυτοκτονήσει λίγες μέρες μετά τη συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας, στις 19 Μαΐου 1945.

Σήμερα υπάρχουν πολλά μνημεία διάσπαρτα σε διάφορες περιοχές της Γερμανίας που υπενθυμίζουν το έγκλημα, χρειάστηκε όμως να περάσουν 65 δεκαετίες από το τέλος του πολέμου, ώστε η Γερμανική Ψυχιατρική Εταιρεία να ζητήσει το 2010 επίσημα συγγνώμη για τα “δεινά και την αδικία που προκάλεσαν στα θύματα και τους συγγενείς τους Γερμανοί και Γερμανίδες ψυχίατροι στο όνομα της ψυχιατρικής και για την υπερβολικά μακροχρόνια σιωπή, ωραιοποίηση και απώθηση των γεγονότων που ακολούθησε μετέπειτα”.

Δύσκολες Νύχτες

Διαβάστε περισσότερα

Δανεικά τα γλυπτά του Παρθενώνα ζητάει από τον Μπ. Τζόνσον ο Κυρ. Μητσοτάκης για το 2021

Να δα­νεί­σει η Βρε­τα­νία στην Ελ­λά­δα τα Γλυ­πτά του Παρ­θε­νώ­να προ­τεί­νει ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης στον Βρε­τα­νό ομό­λο­γό του Μπό­ρις Τζόν­σον.

 

Με συ­νέ­ντευ­ξή του στη βρε­τα­νι­κή εφη­με­ρί­δα «Observer» ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης ανα­φέ­ρει πως με αφορ­μή τους γιορ­τα­σμούς του 2021 για τα 200 χρό­νια από την επα­νά­στα­ση του ‘21 «θα προ­τεί­νω στον Μπό­ρις: Ώς μια πρώτη κί­νη­ση, να στα­λούν τα Γλυ­πτά του Παρ­θε­νώ­να στην Αθήνα ως δά­νειο για συ­γκε­κρι­μέ­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Από την πλευ­ρά μας θα στεί­λου­με πολύ ση­μα­ντι­κά αντι­κεί­με­να, τα οποία δεν έχουν βγει ποτέ από τη χώρα μας, για να εκτε­θούν στο Βρε­τα­νι­κό Μου­σείο».

Πρό­κει­ται για πρό­τα­ση ανταλ­λα­γής εκ­θε­μά­των ανά­λο­γη με αυτή που έκανε και στον Γάλλο Πρό­ε­δρο Εμα­νου­έλ Μα­κρόν.

Σε ότ,ι αφορά το αί­τη­μα για επι­στρο­φή των Γλυ­πτών του Παρ­θε­νώ­να ανα­φέ­ρει ότι «η απαί­τη­σή μας για επι­στρο­φή των Γλυ­πτών πα­ρα­μέ­νει ακέ­ραια».

Ο Observer ανα­φέ­ρε­ται, τέλος, σε δη­μο­σκό­πη­ση του YouGov, η οποία διε­ξή­χθη το 2014 και απο­κά­λυ­ψε ότι μόλις το 23% των ερω­τη­θέ­ντων επι­θυ­μεί να πα­ρα­μεί­νουν τα Γλυ­πτά στο Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο.

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική ουσία μπορεί να βάλει τέλος στα σφραγίσματα

Kινέζοι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι ανακάλυψαν μία βιομιμητική ουσία σε μορφή γέλης, που επιτρέπει την αναγέννηση του κατεστραμμένου σμάλτου (αδαμαντίνης) των δοντιών. Το επίτευγμα μπορεί στο μέλλον να καταστήσει περιττά πολλά από τα σφραγίσματα.

Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Τζετζάνγκ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science Advances», σύμφωνα με το New Scientist και τη βρετανική «Ιντιπέντεντ», δοκίμασαν την ουσία σε δόντια που είχαν αφαιρεθεί από ασθενείς και τα οποία διατηρούνταν σε ένα διάλυμα. Η ουσία κατάφερε να αναδημιουργήσει το κατεστραμμένο σμάλτο μέσα σε μόνο 48 ώρες.

Όμως, υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος βελτίωσης, καθώς δημιουργήθηκε ένα νέο στρώμα σμάλτου πάχους μόνο τριών μικρομέτρων (εκατομμυριοστών του μέτρου), περίπου 400 φορές πιο λεπτό από το φυσικό σμάλτο των δοντιών ενός ανθρώπου. Όπως λένε οι επιστήμονες, αν και πολύ λεπτό το αναγεννώμενο στρώμα του σμάλτου, η γέλη είναι δυνατό να εφαρμοστεί σε διαδοχικές στρώσεις και έτσι τελικά να δημιουργηθεί μία πολύ παχύτερη επιφάνεια.

Προς το παρόν οι ερευνητές δοκιμάζουν τη γέλη σε τρωκτικά και ελπίζουν να προχωρήσουν σε επόμενο στάδιο τις δοκιμές σε φυσικές συνθήκες σε ανθρώπους. Πρέπει να βεβαιώσουν ότι η ουσία είναι ασφαλής για την ανθρώπινη υγεία και ότι όντως είναι δυνατό να αναδημιουργήσει το σμάλτο στο πραγματικό περιβάλλον του στόματος ενός ανθρώπου που τρώει και πίνει.

Η αδαμαντίνη (σμάλτο), η οποία καλύπτει και προστατεύει την εξωτερική επιφάνεια των δοντιών, είναι ο σκληρότερος βιολογικός ιστός στο ανθρώπινο σώμα. Σχηματίζεται βιολογικά και δεν έχει δυνατότητα αυτο-ανανέωσης σε περίπτωση καταστροφής. Διάφορες ουσίες (ρητίνες, κεραμικές, αμαλγάματα κ.ά.) μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως σφραγίσματα για να αποκαταστήσουν τις φθορές των δοντιών, αλλά δεν επιτυγχάνουν μόνιμη αποκατάσταση και μπορούν στην πορεία να αποκολληθούν από το δόντι ως ξένο σώμα.

Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες έχουν αποτύχει να μιμηθούν τεχνητά τη φυσική δομή της αδαμαντίνης. Η νέα ουσία περιέχει ασβέστιο και φωσφορικά άλατα, τους δομικούς λίθους του φυσικού σμάλτου, δημιουργώντας μόνη της κρυστάλλους που μοιάζουν πολύ με εκείνους της αδαμαντίνης.

Διαβάστε περισσότερα

Μάνος Κατράκης: «…στο μπόι σου παίρνει μέτρο η ανθρωπιά και η τέχνη…»

 
«Σύντροφε Μάνο, κρητικόπουλο, Ερωτόκριτέ μας άξιε γιε της Ρωμιοσύνης

Ερωτας είσαι και ομορφιά και λεβεντιά και αγάπη

στο μπόι σου παίρνει μέτρο η ανθρωπιά και η τέχνη

μες στη φωνή σου ακέριος ο λαός βρίσκει την πιο σωστή φωνή του

μες στη φωνή σου πέντε αηδόνια, τρεις αητοί κι ένα λιοντάρι δένουν τη φιλία του κόσμου.

Σύντροφε Μάνο εσένανε σου πρέπουν αψηλόκορφοι ύμνοι σαν τον πάππο σου τον ψηλορείτη…»

Κάθε φορά που θέλει κάποιος να μιλήσει για τον Μάνο Κατράκη , αυτοί οι στίχοι του Γιάννη Ρίτσου έρχονται και διεκδικούν την πρώτη θέση στη σκιαγράφηση αυτής της πολυδιάστατης προσωπικότητας, διεκδικούν την πρώτη θέση για να μνημονεύσουν τον άνθρωπο, τον αγωνιστή και καλλιτέχνη, που πάντα βρίσκεται στην καρδιά και στη μνήμη μας, κι ας έχουν περάσει (…) χρόνια από τότε που έφυγε (2/9/1984). Τα λόγια αυτά του Ρίτσου ήταν το δώρο του για τον εορτασμό των 50 χρόνων στο Θέατρο του Μάνου Κατράκη , με τον οποίο πρώτα απ’ όλα μοιράστηκαν τα βάσανα της εξορίας, στη συνέχεια βρέθηκαν πλάι – πλάι στους αγώνες για την ειρήνη και το σοσιαλισμό, χτίζοντας έτσι μια βαθιά φιλία.

«Αν ο Μάνος Κατράκης μεσουρανούσε στη θεατρική ζωή του τόπου μας, δεν το χρωστάει μονάχα στο λεβέντικο παράστημα και στο συναρπαστικό φωνητικό όργανο, μα στην απόλυτη ψυχική του αφοσίωση στην Τέχνη» επισημαίνει ο κορυφαίος σκηνοθέτης και συγγραφέας Αλέξης Σολομός, προλογίζοντας το λεύκωμα που κυκλοφορεί από τη «Σύγχρονη Εποχή» με τίτλο «Μάνος Κατράκης (Στη ζωή, στη σκηνή και την οθόνη)». Και συνεχίζει ο Αλέξης Σολομός: «Δίχως συμφεροντολογικά κίνητρα, δίχως συμβιβασμούς και αυτοθαυμασμούς, μας πρόσφερε παραστάσεις με πνευματικό μήνυμα, πατριωτικό αίσθημα και ανθρώπινη πνοή. Οσο παράξενο κι αν φαίνεται, η “υποκριτική τέχνη” δε στηρίζεται στην υποκρισία, αλλά στην ψυχική ειλικρίνεια. Και την ειλικρίνεια αυτή – που χαρακτήριζε τον Κατράκη σαν ηθοποιό και σαν άνθρωπο – τη συνδυάζω με κάτι που μου είπε, όταν ετοιμάζαμε μια παράσταση: “Θα προτιμούσα να μην τονίσω τη φράση αυτή όπως τη θέλεις, γιατί, αν την πω έτσι, δε θα είμαι εγώ”»…

Αδάμαστος και ευαίσθητος

Η ζωή του αρχίζει από το Καστέλι Κισσάμου, όπου ξαναγύριζε όποτε μπορούσε για να ξαναθυμηθεί τον πατέρα του, Χαράλαμπο, από τον οποίο ορφάνεψε νωρίς, τα άλλα τέσσερα αδέρφια του και την κυρα-Ειρήνη, τη μάνα του, που τη λάτρευε και της έμοιαζε όχι μόνο στην εμφάνιση, αλλά και στον πεισματικό χαρακτήρα και την αδάμαστη ψυχή. Θυμίζουμε έναν, καταγραμμένο, σχεδόν δύο δεκαετίες πριν στο «Ρ», διάλογό του με τη μάνα του, ως δείγμα του χαρακτήρα και των δυο. Η κυρα-Ειρήνη, όπως όλες οι μανάδες των κρατουμένων αγωνιστών, υπέφερε με τον εγκλεισμό του παιδιού της. Σε μια συνάντησή τους στην εξορία, ο Κατράκης δοκίμασε την ψυχική αντοχή της μάνας του: -«Τι είναι Μανόλη;» -«Θες να ‘ρθω στο σπίτι, μάνα;» -«Πώς θα ‘ρθεις;» -«Ε… θα υπογράψω και θα ‘ρθω»- «Ιντα να υπογράψεις;» -«Δήλωση» -«Ιντα δήλωση;» -«Οτι δεν είμαι αυτό που είμαι…» -«Και δεν είσαι;» -«Είμαι» -«Μην υπογράψεις, κερατά, μην υπογράψεις…».

Οσοι τον γνώρισαν μιλούν για την παλικαριά του Μάνου Κατράκη να αγαπά και να μοχθεί για τη ζωή, τον αγώνα, την τέχνη. Δυνατός, εργατικός, σεμνός και αταλάντευτος, επέλεξε το δύσκολο δρόμο και στη ζωή και στην τέχνη. Οι προσωπικές του αγωνίες ήταν οι αγωνίες του λαού και η ανησυχία του ήταν η ανησυχία του παθιασμένου εργάτη της τέχνης.

Ο Μάνος Κατράκης από την πρώτη του κιόλας εμφάνιση στο θέατρο το 1928, φανέρωσε το υποκριτικό του ταλέντο και ανέβηκε γρήγορα την κλίμακα της θεατρικής ιεραρχίας, για να καταλάβει μια δεσπόζουσα θέση ανάμεσα στους κορυφαίους ηθοποιούς μας.

Η κριτική αντιμετωπίζει με ενθουσιασμό την πρώτη κιόλας παρουσία του στο θέατρο (στο ρόλο του Χαρίδημου, στον Ερωτόκριτο). Ο Αλκης Θρύλος έγραψε: «Υπήρξε μια αποκάλυψη. Ο κ. Κατράκης γέμισε τη σκηνή μόλις παρουσιάστηκε, χόρεψε με χάρη γοητευτική και μια εξαιρετική ευλυγισία και έπαιξε σαν δοκιμασμένος ηθοποιός». Ενώ ο Μιχαήλ Ροδάς τον χαρακτήρισε «λεβέντη στην όψη και στο κορμί», «ελπίδα του νεωτέρου μας θεάτρου, ένα καλλιτεχνικό αστέρι λαμπρό», για το οποίο πίστευε ότι «η Κρήτη που τον έβγαλε έπρεπε να υπερηφανεύεται».

«Διάλεξα να είμαι κομμουνιστής»

Στα δύσκολα χρόνια της γερμανικής κατοχής και στα τραγικά χρόνια του εμφυλίου, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης. Απολύεται από το Εθνικό Θέατρο για τις ιδέες του, συλλαμβάνεται, του ζητούν να υπογράψει δήλωση, αρνείται και εξορίζεται στην Ικαρία, τη Μακρόνησο και τον Αϊ-Στράτη, μέχρι το 1952. Αλλά και αργότερα, ήταν πάντα από τους πρώτους, σε όλους τους λαϊκούς αγώνες και πάντα μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ, μέχρι το θάνατό του. Σε εποχές γενικού ξεπουλήματος ο Μάνος Κατράκης , είτε με το λόγο του «Προμηθέα», είτε με τη συμμετοχή του στην Αντίσταση, στο συνδικαλιστικό κίνημα, στις διεκδικήσεις του ΚΚΕ, τίποτε άλλο δεν επιζητούσε από το να υπηρετήσει τον άνθρωπο.

Χαρακτηριστικό είναι ένα επεισόδιο που έχουν διηγηθεί, τόσο ο Γιάννης Ρίτσος, όσο και η Ρούλα Κουκούλου, όταν οι Αλφαμίτες τον βασάνιζαν: «Γονάτισε Κατράκη » – του έλεγαν – «αλλιώς θα πεθάνεις». «Οχι, ρε παιδιά, τέτοια χάρη δε σας την κάνω». «Τι παριστάνεις, ρε;» – συνέχιζαν – «Τον Μαρίνο Κοντάρα;» (τον ήρωα της ομώνυμης ταινίας που είχε ενσαρκώσει τον ατρόμητο ήρωα). Κι ο Κατράκης αποκρίθηκε «…όχι ρε παιδιά, δεν παριστάνω τον Μαρίνο Κοντάρα, απλά τον άνθρωπο».

Οι ιδέες, η ειλικρίνεια, το ανυπότακτο του χαρακτήρα, η ανθρώπινη και κοινωνική ευαισθησία, η καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία, αλλά και η κρητική ποιητική φύση του Κατράκη αντανακλώνται και σε ποιήματά του, τα οποία παρατίθενται στο βιβλίο και που έμειναν μια προσωπική υπόθεση που μοιράστηκε μόνο με τους πολύ κοντινούς του ανθρώπους και όχι με το αναγνωστικό κοινό κάποιας έκδοσης. Μέσα από αυτά τα ποιήματα φαίνεται πως στην ψυχή του ζει πάντα η ελπίδα για τον καινούργιο κόσμο: «Στ’ ακροθαλάσσι του Αϊ-Στράτη/ κρυφά από του Θεού το μάτι/ Ζουν άνθρωποι και ωριμάζουν/ καινούριο κόσμο ετοιμάζουν».

Οι δυσκολίες της εξορίας, τα βασανιστήρια, η αλληλεγγύη ανάμεσα στους δοκιμαζόμενους συναγωνιστές καταγράφονται από τον Κατράκη με ποιητικό τρόπο:

«Κείνο το βράδυ στη χαράδρα…/ Δεν το ξεχνάω φίλε/ Είχανε σπάσει δυο μπαμπού/ στα κόκαλά μου…/ Η ανανδρία θυμάμαι/ τα ‘βαλε με τη λεβεντιά/ κείνο το βράδυ/ Μα το νεράκι πού το βρήκες/ σύντροφέ μου;/ Τώρα που πέρασαν οι πόνοι/ σε βλέπω αδύνατο κι ωχρό/ να σεργιανάς/ Κι είπα να σου ‘δινα το χέρι/ για να ξοφλήσω τη δροσιά/ κείνης της νύχτας/ Μα το νεράκι πώς το βρήκες/ το νεράκι/ σ’ εκείνο τ’ άνυδρο το ρέμα».

«Η ζωή άρχισε από τότε που μπήκα στο Κόμμα μου», είχε πει ο ίδιος. «Διάλεξα να είμαι κομμουνιστής. Αισθάνομαι υπερηφάνεια για το κόμμα, για τις εκατοντάδες χιλιάδες τους συντρόφους, που αποτελούν τον κορμό του μεγάλου δέντρου του μέλλοντος. Από αυτό αντλούμε όλη τη δύναμη για την τελική δικαίωση των αγώνων και θυσιών του λαού μας. Από τη ζωοδότρα πηγή αυτού του λαού παίρνουμε εμείς οι καλλιτέχνες το υλικό, που το κάνουμε λόγο, εικόνα, ποίηση, μουσική, θέατρο και ό,τι άλλο βοηθά στην καλυτέρευση του νου και της ψυχής».

Με τη γλώσσα της καρδιάς

Ο Μάνος Κατράκης που στη διάρκεια του βίου του στη χώρα αυτή πληγώνεται, βασανίζεται, καταδιώκεται, εξορίζεται έρχεται ο καιρός που τιμάται όχι μόνο με πολιτειακές και κοινωνικές διακρίσεις εντός της χώρας του αλλά και εκτός.

Το Μάρτη του 1981 διοργανώνεται στο Παρίσι τιμητική εκδήλωση από τον σκηνοθέτη Γιάννη Ιορδανίδη. Στην εναρκτήρια βραδιά της εκδήλωσης ο Μάνος Κατράκης απευθύνεται στους παρευρισκόμενους με τη γλώσσα της καρδιάς όπως έκανε πάντα:

«Και να γνώριζα τη γλώσσα του Ρακίνα και του Μολιέρου πάλι θα σας μίλαγα ελληνικά. Δεν θέλω τίποτα να ψευτίσει τη συγκίνησή μου και την ευγνωμοσύνη μου για την τιμή που μου κάνετε. Γι’ αυτό χρησιμοποιώ τις λέξεις της γλώσσας μου που ταυτίζονται με την ψυχή μου. Είναι λέξεις που κρύβουν μέσα τους την καθαρότητα του ελληνικού ουρανού και του ασίγαστου πόντου. Εσείς τιμάτε τα 50 χρόνια της καλλιτεχνικής μου δραστηριότητας. Σας ευχαριστώ. Εγώ όμως θέλω να σας πω ποιος είμαι. Θέλω να με γνωρίσετε σωστά. Θέλω να σας πω πως γεννήθηκα στην Κρήτη. Μεγάλωσα ξυπόλητο παιδί στις αμμουδιές της πατρίδας μου, που έβαζα στ’ αυτιά μου τα κοχύλια της θάλασσας να ακούσω τη βουή του ωκεανού. Δεν ήξερα να αποζητώ την ομορφιά, μα η ομορφιά ξεδιπλωνόταν ολόγυρά μου. Δεν ήξερα να αποζητώ τη λεβεντιά. Μα η λεβεντιά με συνέπαιρνε μέσα μου από τις ιστορίες του παππού μου. Αφήστε να παινέψω την πατρίδα μου. Το αξίζει. Εγινα ηθοποιός όπως θα μπορούσα να γίνω και σιδηρουργός. Ηθελα να ξοδιάσω όσες δυνάμεις κρύβαν τα μπράτσα μου και η ψυχή μου»…

Πηγή: Ριζοσπάστης – Του πρέπουν «αψηλόκορφοι ύμνοι»… (Σοφία Αδαμίδου) 

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΣΔΕ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ 2019-2020

Δημόσιο καινοτόμο σχολείο ενηλίκων για την απόκτηση Απολυτηρίου Γυμνασίου

Η φοίτηση διαρκεί 2 χρόνια

Το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας είναι ένα Δημόσιο καινοτόμο σχολείο, που δίνει την ευκαιρία σε ενήλικες να αποκτήσουν Απολυτήριο Γυμνασίου απαραίτητη προϋπόθεση για το Κοινωνικό Επίδομα Αλληλεγύης (ΚΕΑ).

Η φοίτηση διαρκεί 2 εκπαιδευτικά έτη, χωρίς γραπτές εξετάσεις ή διαγωνίσματα. Το εβδομαδιαίο πρόγραμμα φοίτησης διαρκεί 25 ώρες και τα μαθήματα γίνονται απογευματινές ώρες (16:30-20:30)
Βασικός στόχος είναι η απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων ενίσχυσης της προσωπικότητας και διαμόρφωσης θετικής στάσης προς τη μάθηση, αλλά και να δώσει δυνατότητες πρόσβασης στην αγορά εργασίας. Εκδίδεται Μαθητικό Δελτίο για τη δωρεάν μετακίνηση στο σχολείο με το Αστικό ή το Υπεραστικό ΚΤΕΛ. Δυνατότητα μετακίνησης με ΤΑΧΙ.

Απαραίτητα δικαιολογητικά:

• Ταυτότητα ή Διαβατήριο
• Απολυτήριο Δημοτικού
• Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια διατροφική κρίση είναι εδώ

Μοιραστείτε στο twitter

Το ζήτημα παραπέμπει στο γνωστό ερώτημα για την κότα και το αυγό. Αλλά με τραγικό περιεχόμενο. Διότι ενώ η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την απόδοση της παγκόσμιας γεωργίας, η γεωργία καταστρέφει επίσης το κλίμα.
Φαύλος κύκλος. Οι συνέπειες του οποίου, ωστόσο, δεν είναι προφανείς στους περισσότερους, παρά το γεγονός ότι τις υφίσταται ένα τεράστιο ποσοστό του πληθυσμού του πλανήτη.
Έτσι, στο ερώτημα για τους μεγαλύτερους κινδύνους που συνεπάγεται η κλιματική αλλαγή, οι περισσότεροι άνθρωποι θα απαντήσουν με την απαρίθμηση ακραίων καιρικών φαινομένων, από τυφώνες, μέχρι πλημμύρες και πυρκαγιές. Αυτή η προσέγγιση δεν εκπλήσσει, δεδομένου του τρόπου με τον οποίο τα ΜΜΕ καλύπτουν την κλιματική κρίση. Διότι, τα ακραία καιρικά φαινόμενα συμβαίνουν σε πραγματικό χρόνο και τεκμηριώνουν τον κίνδυνο. Άσε που αποτελούν «κελεπούρι» για τις ακροαματικότητες.
Όμως, ενώ όντως οι ακραίες καιρικές συνθήκες αποτελούν πραγματική απειλή για τις κοινωνίες - κυρίως τις φτωχές, ως είθισται σε αυτές τις περιπτώσεις… - μερικές από τις πιο ανησυχητικές πτυχές της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ λιγότερο προφανείς. Σχεδόν αόρατες.
Μια νέα έκθεση 1.400 σελίδων από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC) έρχεται να ρίξει φως σε αυτές τις πτυχές, εξετάζοντας τις επιπτώσεις της κλιματικής ζημιάς στο πιο θεμελιώδες και οικείο χαρακτηριστικό του ανθρώπινου πολιτισμού: Το σύστημα παραγωγής τροφίμων.
Το Foreign Policy φέρνει ένα διαδεδομένο παράδειγμα μιας συνέπειας της κλιματικής αλλαγής, με «αόρατα» αποτελέσματα: Την εξαφάνιση των παγετώνων. Στη θέα ενός τεράστιου παγετώνα να λιώνει με εκκωφαντικό τρόπο, θρηνούμε και οργιζόμαστε για την απώλεια ενός θαύματος της φύσης και ανησυχούμε για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Δεν  φανταζόμαστε καν τη σχέση αυτής της διαδικασίας με τα τρόφιμα. Αλλά εκεί βρίσκεται η πραγματική κρίση.
Ο μισός πληθυσμός της Ασίας εξαρτάται από το νερό που ρέει από τους παγετώνες των Ιμαλαϊων. Όχι μόνο για να το πίνει και για την ατομική και οικιακή καθαριότητα, αλλά, κυρίως, για τη γεωργία.
Για χιλιάδες χρόνια, η φύση αναπληρώνει τον χειμώνα, το νερό των παγετώνων που λιώνει το καλοκαίρι. Το σύστημα δούλευε «ρολόι». Η επιτομή της αειφορίας. Μέχρι τώρα. Διότι πλέον, οι πάγοι στα βουνά λιώνουν με πολύ ταχύτερο ρυθμό από ό,τι αναπληρώνονται.  Αν οι κυβερνήσεις δεν καταφέρουν να επιτύχουν ριζικές μειώσεις εκπομπών αερίων, οι περισσότεροι από αυτούς τους παγετώνες θα εξαφανιστούν κατά τη διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής. Αυτό θα έχει σαν συνέπεια να καταστρέψει την «καρδιά» του συστήματος παραγωγής τροφής της περιοχής, αφήνοντας 800 εκατομμύρια ανθρώπους να λιμοκτονούν.
Και αυτό δεν θα συμβεί μόνο στην Ασία. Στο Ιράκ, στη Συρία και σε μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Μέσης Ανατολής, οι ξηρασίες και η ερημοποίηση θα καταστήσουν ολόκληρες περιοχές αφιλόξενες για γεωργική εκμετάλλευση. Η Νότια Ευρώπη θα μετατραπεί σε επέκταση της Σαχάρας. Οι μεγάλες ζώνες καλλιέργειας τροφίμων στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες θα υποστούν επίσης ένα σοβαρό χτύπημα.
Σύμφωνα με προειδοποιήσεις της NASA, οι εντατικές ξηρασίες θα μπορούσαν να μετατρέψουν τις αμερικανικές πεδιάδες και τα νοτιοδυτικά της χώρας, σε ένα γιγάντιο δοχείο σκόνης. Σήμερα όλες αυτές οι περιοχές είναι αξιόπιστες πηγές τροφίμων. Χωρίς επείγουσα δράση για το κλίμα, αυτό θα αλλάξει.
Όπως αναφέρει ο Ντέιβιντ Γουάλας Γουέλς (David Wallace-Wells) στο βιβλίο «Ακατοίκητη Γη», οι επιστήμονες υπολογίζουν, ότι για κάθε βαθμό που θερμαίνουμε τον πλανήτη, οι αποδόσεις των βασικών σιτηρών θα μειωθούν κατά μέσο όρο περίπου 10%.
Το κυρίαρχο βιομηχανικό αγροτικό μοντέλο απέτυχε
Υπό κανονικές συνθήκες, η έλλειψη τροφίμων σε μια περιοχή, μπορεί να καλυφθεί από πλεονάσματα από άλλα μέρη του πλανήτη. Αλλά τα μοντέλα υποδεικνύουν ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, πως η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να προκαλέσει ελλείψεις σε πολλές ηπείρους ταυτόχρονα. Σύμφωνα με την έκθεση της IPCC, η αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου είναι πιθανό να προκαλέσει «διαρκείς διαταραχές στην παροχή τροφίμων παγκοσμίως».
Η αλλαγή του κλίματος θα οδηγήσει στην ποσοτική αύξηση της πείνας, στον ποιοτικό υποσιτισμό και στην υπανάπτυξη των παιδιών. Θα έχει επίσης σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια πολιτική σταθερότητα. Οι περιοχές που πλήττονται από έλλειψη τροφίμων θα δουν μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, καθώς οι άνθρωποι θα μεταναστεύουν σε πιο καλλιεργήσιμες περιοχές του πλανήτη ή θα αναζητούν σταθερό εφοδιασμό σε τρόφιμα. Στην πραγματικότητα, αυτό συμβαίνει ήδη. Πολλοί από τους ανθρώπους που φεύγουν από μέρη όπως η Γουατεμάλα και η Σομαλία τώρα, το κάνουν επειδή τα χωράφια τους δεν είναι πλέον βιώσιμα.
Το δυτικό πολιτικό σύστημα ήδη δοκιμάζεται από κάποιες από τις πολιτικές συνέπειες της προσφυγικής κρίσης - έστω και ως αφορμή - με την ενίσχυση των φασιστικών κινημάτων και με την αρχή της διάσπασης διεθνών συμμαχιών. Αν σε αυτό προστεθεί ο παράγοντας της απώλειας του 40% των παγκόσμιων γεωργικών αποδόσεων, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί.
Κάπου εδώ υπεισέρχεται αυτό που το δημοσίευμα χαρακτηρίζει ως «ανησυχητική ειρωνεία»: Η αλλαγή του κλίματος υπονομεύει τα παγκόσμια συστήματα διατροφής, αλλά ταυτόχρονα τα συστήματα διατροφής μας αποτελούν σημαντική αιτία για την κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με την IPCC, η γεωργία συμβάλλει σχεδόν στο ένα τέταρτο του συνόλου των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Φυσικά, δεν είναι η γεωργία αυτή καθεαυτή το πρόβλημα εδώ. Είναι συγκεκριμένα το βιομηχανικό μοντέλο που έχει έρθει να κυριαρχήσει στη γεωργία το τελευταίο μισό του περασμένου αιώνα.

Η προσέγγιση αυτή τεκμηριώνεται, όχι μόνο με την επιθετική αποψίλωση των δασών για να δοθεί η δυνατότητα για μονοκαλλιέργεια μεγάλης κλίμακας - η οποία παράγει από μόνη της το 10% των παγκόσμιων αερίων θερμοκηπίου - αλλά και με το υπερεντατικό όργωμα του εδάφους και τη κατάχρηση βαριών χημικών λιπασμάτων, η οποία υποβαθμίζει γρήγορα τα εδάφη του πλανήτη, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και κατά την παραγωγή τους.
Αυτό μπορεί να φαίνεται ως ένα είδος «αναπόφευκτης» «παράπλευρης απώλειας» στον, κατά τα άλλα, ευγενή αγώνα για την τροφοδοσία του παγκόσμιου πληθυσμού και η εντατική γεωργία φαίνεται να είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να γίνει αυτό. Και αν ισχύει αυτό, φαίνεται σχεδόν αδύνατο να εκπληρώσουμε τους κλιματικούς στόχους μας παράλληλα με την παραγωγή αρκετών τροφίμων για να τροφοδοτήσουμε τον κόσμο. Ωστόσο, δεδομένου ότι περίπου ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι εξακολουθούν να υποσιτίζονται, το παραπάνω επιχείρημα καταρρίπτεται. Ευτυχώς, υπάρχει μια  λύση. Βασίζεται, σύμφωνα με το Foreign Policy, στην αναγνώριση, ότι μια σημαντική ποσότητα βιομηχανικής γεωργίας στην πραγματικότητα δεν είναι απαραίτητη για τις ανθρώπινες ανάγκες.
Σύμφωνα με την IPCC, περίπου το 30% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων χάνεται κάθε χρόνο, κυρίως σε χώρες υψηλού εισοδήματος. Βάζοντας τέλος στο πέταγμα τροφίμων στα σκουπίδια και με σωστότερη κατανομή των πλεονασμάτων τροφίμων, μπορούμε να τερματίσουμε την πείνα μειώνοντας στην πραγματικότητα την παγκόσμια γεωργική παραγωγή. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό θα μπορούσε να ελευθερώσει αρκετά εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια γης και να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατά 8 - 10%, μειώνοντας σημαντικά την πίεση στο κλίμα.
Αυτό δεν είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Στη Νότια Κορέα, τα νοικοκυριά υποχρεούνται να πληρώνουν ένα τέλος για κάθε κιλό τροφής που πετάνε. Η Γαλλία και η Ιταλία απαγόρευσαν τα σκουπίδια τροφίμων από τα σούπερ μάρκετ. Το ίδιο θα μπορούσε να γίνει και για τα αγροκτήματα.
Κόκκινο κρέας... ο «εξολοθρευτής»

Η αντιμετώπιση των απορριμμάτων τροφίμων είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα για να καταστούν τα γεωργικά συστήματα περισσότερο κλιματικώς ορθολογικά. Αλλά υπάρχει μια άλλη, ίσως και πιο απλή, παρέμβαση που επίσης πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι. Σχεδόν το 60% της παγκόσμιας γεωργικής γης χρησιμοποιείται για ένα μόνο προϊόν διατροφής: το βόειο κρέας. Ωστόσο, το βόειο κρέας αντιπροσωπεύει μόνο το 2% των θερμίδων που καταναλώνουν οι άνθρωποι.
Η παραγωγή του είναι η πιο αναποτελεσματική και οικολογικώς καταστροφική στον πλανήτη και η πίεση για εξεύρεση νέων εκτάσεων για βοσκότοπους και ζωοτροφές είναι ο πρώτος και μεγαλύτερος παράγοντας αποψίλωσης των δασών. Όσον αφορά το συνολικό αντίκτυπο στο κλίμα, κάθε κιλό βόειου κρέατος συνεπάγεται καθαρές εκπομπές ρύπων που ισοδυναμούν με μία υπερατλαντική πτήση μετ’ επιστροφής.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Climatic Change», η μείωση της κατανάλωσης βοδινού κρέατος υπέρ άλλων κρεάτων ή φυτικών πρωτεϊνών, όπως τα όσπρια, θα μπορούσε να απελευθερώσει σχεδόν 11 εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια γης, δηλαδή το μέγεθος των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και της Κίνας, μαζί.
Αυτή η απλή αλλαγή στη διατροφή θα μας επέτρεπε να επιστρέψουμε τεράστιες εκτάσεις του πλανήτη στο φυσικό περιβάλλον, στα δάση και στην άγρια πανίδα, δημιουργώντας νέους φυσικούς αποθετήρες άνθρακα και μειώνοντας τις καθαρές εκπομπές αερίων έως και 8 γιγατόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, σύμφωνα με την IPCC. Αυτό είναι περίπου το 20% των σημερινών ετήσιων εκπομπών.
Πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτό; Ένα πρώτο βήμα θα ήταν να σταματήσουμε τις επιδοτήσεις που δίνουν οι περισσότερες χώρες υψηλού εισοδήματος στην βιομηχανοποιημένη παραγωγή βόειου κρέατος. Υπάρχουν επίσης προτάσεις για επιβολή φόρου επί του κόκκινου κρέατος, εκτιμώντας ότι αυτό θα περιορίσει τις εκπομπές και θα επιφέρει ένα ευρύ φάσμα από οφέλη για τη δημόσια υγεία, μειώνοντας και τις ιατρικές δαπάνες.
Μια πιο φιλόδοξη προσέγγιση θα ήταν η σταδιακή κατάργηση των προϊόντων με βάση το βόειο κρέας, ακριβώς όπως επιδιώκουμε τη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα και άλλων ορυκτών καυσίμων. Υπάρχει ένα προηγούμενο για μια τέτοια κίνηση: Φάλαινα και πτερύγιο καρχαρία είναι εκτός μενού για περιβαλλοντικούς λόγους. Ουσιαστικά, θα πρόκειται για μια επέκταση της απαγόρευσης των ναρκωτικών και των όπλων, στο πεδίο των επικίνδυνων, περιβαλλοντικά, τροφών.
Εκτός από τις διατροφικές αλλαγές και τη μείωση των απορριμμάτων τροφίμων, η IPCC διαπιστώνει ότι η ταχεία απομάκρυνση από τις συμβατικές μεθόδους βιομηχανικής καλλιέργειας προς νέες τεχνικές - αγροτικά δάση, πολυκαλλιέργεια κ.ά - θα επιτάχυνε κατά πολύ την αποκατάσταση των εδαφών και την απομάκρυνση του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, βελτιώνοντας, ταυτόχρονα, τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις και καθιστώντας τις καλλιέργειες πιο ανθεκτικές στην αλλαγή του κλίματος.
Εκτός εάν οι μεγάλες πολυεθνικές των τροφίμων αποφασίσουν να κερδοσκοπήσουν και από την αποκατάσταση της ζημιάς που προκάλεσαν. Ίσως τότε, η υπόθεση της παραγωγής ποιοτικής τροφής για όλους, με σεβασμό στο περιβάλλον, θα πρέπει να περάσει στα χέρια της κοινωνίας.

Διαβάστε περισσότερα

Το επόμενο top model θα μπορούσα να είμαι…

Έχω μάθει να κερδίζω με το σπαθί μου και την ομορφιά μου, όχι με τρικλοποδιές και μπουνίδια.

Ελένη Γερασιμίδου
 

Αν γελάσατε με τη δήλωσή μου «στα μούτρα σας» και «όποιος γελάει με τους άλλους…».

Ο λόγος που δεν δηλώνω συμμετοχή έχει να κάνει με το διαφημιστικό που είδα στην τηλεόραση και όπου οι διαγωνιζόμενες απαιτείται να διαθέτουν προσόντα μπράβων της νύχτας για να βγάζουν εν ριπή οφθαλμού – τις υπόλοιπες – έξω από την αρένα. Κι έτσι ενώ διαθέτω όλες τις προδιαγραφές δεν δύναμαι να συμμετάσχω μια και η ευγενής άμιλλα δεν μου επιτρέπει να φέρομαι σαν αιμοσταγής δολοφόνος.

Έχω μάθει να κερδίζω με το σπαθί μου και την ομορφιά μου, όχι με τρικλοποδιές και μπουνίδια. Επιπλέον με τρομάζει η συμμορία στην άκρη του νήματος. Τόσοι σπουδαίοι  ειδικοί, τόσο αυστηροί κριτές του τίποτα, αγριεύτηκα!…

Τι θρίλερ κι αυτό που φόρεσαν τα αδιάβροχα πάνω από τα στριγκάκια και περπατάνε με βήμα στραβό για το θριαμβευτικό τέρμα στο «Δρόμο με τις λεύκες».

Διαβάστε περισσότερα

Το ρίσκο της στροφής Ερντογάν στη Ρωσία

Όσο πλησίαζε η ημέρα για την εκπλήρωση της τουρκικής παραγγελίας για το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, τόσο πιο ηχηρές γίνονταν οι προειδοποιήσεις προς τον Ταγίπ Ερντογάν. Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές προειδοποιούσαν πως εάν γινόταν η παράδοση, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα είχε άλλη επιλογή από το να επιβάλει κυρώσεις που θα κατέστρεφαν την εύθραυστη τουρκική οικονομία. Τριάντα αεροπλάνα γεμάτα ραντάρ, εκτοξευτές πυραύλων και βοηθητικά οχήματα προσγειώθηκαν σε μια αεροπορική βάση κοντά στην Άγκυρα, όμως οι επαπειλούμενες κυρώσεις δεν υλοποιήθηκαν.

«Κανένας δεν περίμενε αυτό το αποτέλεσμα» λέει η Ασλί Αϊντιντασμπάς, συνεργάτης του Think Tank ECFR (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων). «Ο Ερντογάν έπαιξε ένα μεγάλο στοίχημα και το κέρδισε, προς το παρόν». Τώρα οι αναλυτές αναρωτιούνται κατά πόσον η Τουρκία, που είναι μέλος του ΝΑΤΟ, τη γλίτωσε παρά την παράτολμη απόφασή της να κλείσει μια συμφωνία ύψους 2,5 δισ. δολαρίων με τον ιστορικό εχθρό της συμμαχίας ή αν οι συνέπειες θα φανούν στο μέλλον.

Η συνολική εικόνα είναι θολή εξαιτίας της χαοτικής πολιτικής, που αποτελεί το σήμα κατατεθέν της διακυβέρνησης Τραμπ. Το περασμένο καλοκαίρι ο Αμερικανός Πρόεδρος ενεπλάκη, μέσω Twitter, σε μια διαμάχη με την Άγκυρα για τον Αμερικανό πάστορα Άντριου Μπράνσον, τότε κρατούμενο στην Τουρκία, που οδήγησε τη χώρα στο χείλος της οικονομικής κρίσης. Ένα χρόνο μετά, ο Τραμπ υποστήριξε την απόφαση του Ερντογάν να αγοράσει τους S-400, επειδή οι ΗΠΑ δεν θα πωλούσαν στην Άγκυρα το δικό τους σύστημα, τους πυραύλους Patriot. Όμως, ακόμα και αν ο Ερντογάν έχει τον Τραμπ στο πλευρό του, αυτό ίσως να μην είναι αρκετό για να προφυλάξει την Τουρκία από τις συνέπειες αυτού που κάποιοι στην Ουάσιγκτον φοβούνται ότι είναι η αρχή μιας στρατηγικής στροφής προς τη Μόσχα.

Το Πεντάγωνο έχει ήδη πετάξει την Άγκυρα έξω από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35, κάτι που θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και για τη μελλοντική συνεργασία τους με το ΝΑΤΟ. Επίσης, παραμένει ο κίνδυνος το αμερικανικό Κογκρέσο, που παραδόξως είναι ενωμένο στην αντιπάθειά του προς τον Τούρκο Πρόεδρο, να κινητοποιηθεί ώστε να διασφαλίσει πως οι συναλλαγές του με τη Ρωσία δεν θα μείνουν ατιμώρητες. «Ο Ερντογάν κατάφερε να αναβάλει την κρίση, αλλά δεν πιστεύω πως η κρίση πέρασε» λέει η Ασλί Αϊντιντασμπάς.

«Νομίσαμε πως μας έκαναν πλάκα»

Τα σχέδια της Τουρκίας να αγοράσει το ρωσικό σύστημα S-400 Triumf ήλθαν στο φως της δημοσιότητας το φθινόπωρο του 2016, μετά την απόπειρα του πραξικοπήματος. Ο Ερντογάν, που υποψιαζόταν ότι οι ΗΠΑ έπαιξαν ρόλο στην απόπειρα ανατροπής του, ήλθε πιο κοντά στον Ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν, παρά τις βαθιές διαφορές τους για την κρίση της Συρίας. Μέσα σε λίγους μήνες, υπέγραψαν μυστικά μια συμφωνία με τη οποία ο τουρκικός στρατός -ο δεύτερος σε μέγεθος στο ΝΑΤΟ- θα αποκτούσε δύο συντάγματα S-400 που κατασκευάστηκαν για να καταρρίπτουν αμερικανικά πολεμικά αεροπλάνα.

«Νομίσαμε πως μας έκαναν πλάκα», λέει ένας Αμερικανός αξιωματούχος που ασχολήθηκε με το θέμα. «Η αρχική έκπληξη και η σύγχυση μετατράπηκαν σε οργή όσο περισσότερο επέμενε ο Ερντογάν». Το Πεντάγωνο φοβόταν ότι η απόκτηση των S-400 από την Τουρκία θα αποτελούσε απειλή για τα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35, τα οποία θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά των αεροπορικών επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ. Αξιωματούχοι του υπουργείου Άμυνας έσπευσαν να διασφαλίσουν ότι η Τουρκία δεν θα παραλάμβανε αεροσκάφη stealth («αόρατα») της Lokheed Martin εφόσον αγόραζε το ρωσικό σύστημα. Υπήρχε ακόμα ένας σοβαρός λόγος ανησυχίας. Το 2017 το Κογκρέσο ψήφισε τον νόμο CAATSA, που προβλέπει την επιβολή κυρώσεων σε χώρες εχθρικές προς τις ΗΠΑ. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ καθώς ο Τραμπ αντιμετώπιζε κατηγορίες για συνεργασία με τη Μόσχα. Το μέτρο αποσκοπούσε στο να δέσει τα χέρια του Αμερικανού Προέδρου έναντι της Ρωσίας.

Σύντομα όμως άρχισαν να φαίνονται οι επιπτώσεις για τις χώρες που κάνουν αμυντικές συμφωνίες με τη Μόσχα. «Διάολε, σκέφτηκα, η Τουρκία θα τσακιστεί από τις κυρώσεις», λέει ο Άαρον Στάιν, διευθυντής του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο Ινστιτούτο Έρευνας για την Εξωτερική Πολιτική, που εδρεύει στην Καλιφόρνια. «Η επιτροπή στρατιωτικών υποθέσεων της Γερουσίας, ο αείμνηστος Τζον Μακέιν, όλοι έλεγαν πόσο σοβαρό είναι το θέμα». Μια σειρά από Αμερικανούς γερουσιαστές και άλλους, ανεπίσημους μεσολαβητές, προειδοποιούσαν τον Ερντογάν για τις πιθανές συνέπειες εφόσον προχωρούσε με τη συμφωνία.

Αλλά ο Τούρκος ηγέτης δεν άλλαζε πορεία. Η Ρωσία, βλέποντας την ευκαιρία να κερδίσει έναν χρήσιμο σύμμαχο και να προκαλέσει αναταραχή στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, επέσπευσε το χρονοδιάγραμμα παράδοσης, θέτοντας την τουρκική παραγγελία σε προτεραιότητα έναντι της αντίστοιχης κινεζικής. «Γιατί όχι; Έχουμε ρόλο στην περιοχή και πρέπει να θέτουμε προτεραιότητες», λέει ανώτερος Ρώσος αξιωματούχος.

Καθώς πλησίαζε η ώρα για τις πρώτες παραδόσεις, μεγάλωνε η νευρικότητα των ξένων επενδυτών, που στηρίζουν την τουρκική οικονομία. Η Τουρκία είχε ήδη χτυπηθεί από τη νομισματική κρίση του 2018, κατά την οποία η λίρα έχασε σχεδόν το 30% της αξίας της. Οι επενδυτές φοβόντουσαν ότι ένας νέος γύρος κυρώσεων θα προκαλούσε μια νέα, ακόμα πιο οδυνηρή κρίση. Οι διαχειριστές των hedge funds και οι οίκοι αξιολόγησης πιστωτικού κινδύνου έκαναν φύλλο και φτερό τον νόμο CAATSA προσπαθώντας να προβλέψουν τις κινήσεις του Τραμπ, ο οποίος βάσει του νόμου πρέπει να επιλέξει τουλάχιστον 5 από 12 πιθανές κυρώσεις κατά εκείνου που «θα επιδοθεί σε αξιοσημείωτη συναλλαγή» με τους ρωσικούς τομείς άμυνας ή κατασκοπείας. Επιχειρούσαν να προβλέψουν αν ο Τραμπ θα αποφάσισε ελαφρές κυρώσεις, όπως η άρνηση χορήγησης βίζας, ή μέτρα που θα γονάτιζαν την τουρκική οικονομία.

Kούφια λόγια οι αμερικανικές απειλές;

Ο Ερντογάν επέμενε πάντοτε ότι ο Τραμπ δεν θα επέβαλλε κυρώσεις στην Τουρκία εξαιτίας της γεωστρατηγικής σημασίας της, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή. Λίγο πριν από τη σχεδιαζόμενη παράδοση του ρωσικού συστήματος, είπε πως απλώς θα ζητούσε από τον Αμερικανό Πρόεδρο να μην επιβάλει τιμωρητικά μέτρα. «Είναι τόσο απλό, αφού είμαστε φίλοι και στρατηγικοί εταίροι», είπε.

Η δήλωση Ερντογάν αντιμετωπίστηκε με χλευασμό. Όμως, κατά τη συνάντηση των δύο ανδρών, στη σύνοδο των G-20 στην Οζάκα στα τέλη Ιουνίου, ο Αμερικανός Πρόεδρος φάνηκε να δικαιώνει τον Ερντογάν. Ο Τραμπ υιοθέτησε τη διαμαρτυρία του Ερντογάν -την οποία αμφισβητούν Αμερικανοί αξιωματούχοι-, ότι η κυβέρνηση Ομπάμα τον μεταχειρίστηκε «πολύ άδικα» όταν η Άγκυρα επιχείρησε, πριν από αρκετά χρόνια, να αγοράσει αμερικανικούς πυραύλους Patriot. «Χρειαζόταν [ένα πυραυλικό σύστημα] για άμυνα», είπε ο Τραμπ. «Έτσι, πήγε στη Ρωσία, αγόρασε το S-400, γιατί δεν μπορούσε να αποκτήσει, να αγοράσει (Patriot)». Την επόμενη ημέρα, η φιλοκυβερνητική εφημερίδα “Sabah” διακήρυξε στο πρωτοσέλιδό της : «Όχι κυρώσεις». Αμερικανοί αξιωματούχοι τρόμαξαν. Ο Άαρον Στάιν λέει πως το Πεντάγωνο «αιφνιδιάστηκε» από τη δραματική στροφή του Προέδρου. «Ο Τραμπ αποτρελάθηκε στη συνέντευξη Τύπου με τον Ερντογάν», λέει.

Μετά από ένα δεκαπενθήμερο -λίγες ημέρες πριν από την Τρίτη επέτειο της απόπειρας πραξικοπήματος-, άρχισε η μεταφορά των S-400 σε μια βάση κοντά στην Άγκυρα. Ο Ερντογάν έκανε λόγο για την «πιο σημαντική συμφωνία στην ιστορία μας». Έχει περάσει πάνω από ένας μήνας και δεν διαφαίνονται κυρώσεις στον ορίζοντα. Η λίρα ανέβηκε περίπου 6% έναντι του δολαρίου, τις πρώτες εβδομάδες μετά την παράδοση του πρώτου φορτίου στις 12 Ιουλίου. Ορισμένοι αναλυτές αποδίδουν την απροθυμία του Τραμπ να επιβάλει κυρώσεις στο γεγονός ότι οι δυο πλευρές προσπαθούσαν να καταλήξουν σε μια συμφωνία για να αποτραπεί επίθεση στους Κούρδους συμμάχους της Ουάσιγκτον στη βόρεια Συρία.

«Οι αμερικανικές απειλές αποδείχθηκαν κούφια λόγια», λέει ο Σολί Οζέλ, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο πανεπιστήμιο Kadir Has της Κωνσταντινούπολης. «Η Τουρκία πόνταρε ακόμα μια φορά στη στρατηγική σημασία της και φαίνεται πως αυτό απέδωσε».

Το κόστος των κυρώσεων στην Τουρκία

Παρά την έξαρση της εθνικής περηφάνιας για το θάρρος της Τουρκίας απέναντι στην απειλή κυρώσεων, η χώρα ήλθε αντιμέτωπη με άλλες επιπτώσεις. Μέσα στην πρώτη εβδομάδα από την έναρξη παράδοσης των S-400, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι η Άγκυρα δεν θα παραλάβει τα 100 αεροσκάφη F-35 που είχε παραγγείλει. Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν ότι οι Τούρκοι κατασκευαστές θα απομακρυνθούν από την παραγωγή τμημάτων, όπως πτερύγια στροφίου, στοιχεία του συστήματος προσγείωσης και πιλοτηρίου, καταφέρνοντας ισχυρό χτύπημα στον αναπτυσσόμενο αμυντικό κλάδο της Τουρκίας. «Μακροπρόθεσμα, η τουρκική αμυντική βιομηχανία προσδοκούσε από αυτά τα συμβόλαια δουλειές αξίας 12-15 δισεκατομμυρίων δολαρίων», λέει ο Αρντά Μεβλούτογλου, σύμβουλος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. «Τώρα αυτός ο αριθμός θα είναι 0 (μηδέν)».

Ακόμα πιο σημαντικές θα είναι οι συνέπειες για την τουρκική πολεμική αεροπορία, η οποία θα στερηθεί το αεροσκάφος που υποτίθεται πως θα αποτελούσε τον πυρήνα των μελλοντικών επιχειρήσεών της. Το αεροσκάφος θα ενίσχυε «όχι μόνο τον κλάδο της αεροπορίας, αλλά το σύνολο των ενόπλων δυνάμεων», σύμφωνα με τη μελέτη της δεξαμενής σκέψης Edam, που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη.

Η απώλεια του F-35 και η απόκτηση του S-400 θέτει επίσης μια σειρά από ερωτήματα για την ικανότητα της Τουρκίας να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ. Η συμμαχία «θα προσπαθήσει να βρει δρόμο για μια δημιουργική σχέση, όπου είναι εφικτό», δήλωσε η Ρέιτσελ Έλεχους, πρώην ανώτερο στέλεχος του Πενταγώνου. «Σε ό,τι αφορά τις πρακτικές επιπτώσεις, όπως η διαλειτουργικότητα ή η ικανότητά μας να ανταποκριθούμε σε συλλογικές αμυντικές υποχρεώσεις, η ανταλλαγή πληροφοριών ή οι επιχειρήσεις από την αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ, μια καλή σχέση εργασίας ίσως να γίνει εφικτή». Ακόμα και αν το επιθυμεί ο Τραμπ, παραμένει ασαφές το κατά πόσο θα καταφέρει να προστατεύσει την Τουρκία μακροπρόθεσμα. Σύμφωνα με τον νόμο CAATSA, για να καθυστερήσει την επιβολή των κυρώσεων ο Λευκός Οίκος θα πρέπει να υποβάλλει κάθε έξι μήνες έκθεση στο Κογκρέσο, με την οποία θα επικυρώνει ότι η Τουρκία «περιορίζει σημαντικά» τις δουλειές της με τη Ρωσία.

Διακομματική οργή στο Κογκρέσο

Το πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ είναι πως στο Κογκρέσο υπάρχει μεγάλη, διακομματική οργή απέναντι στην Τουρκία. Η οργή αυτή φουντώνει επί χρόνια εξαιτίας μιας σειράς από διαμάχες - από την φυλάκιση υπαλλήλων του αμερικανικού προξενείου μέχρι τη σκληρή γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Τούρκος Πρόεδρος εναντίον του Ισραήλ. Ταυτόχρονα, πολλοί Αμερικανοί βουλευτές θέλουν να στείλουν προειδοποιητικό μήνυμα σε άλλες χώρες -ανάμεσά τους η Ινδία και η Σαουδική Αραβία- που σχεδιάζουν να αγοράσουν S-400.

Η γερουσιαστής των Δημοκρατικών Τζιν Σαχίν, που πρωτοστάτησε στις προσπάθειες να τιμωρηθεί η Άγκυρα, όχι μόνο για την αγορά των S-400 αλλά και για τη φυλάκιση του πάστορα Μπράνσον, καθώς για μια σειρά από άλλα θέματα αμερικανικού ενδιαφέροντος, θεωρεί πως η απόκτηση του ρωσικού πυραυλικού συστήματος από την Τουρκία αποτελεί «κρίσιμο σημείο για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ». Ζητάει από τον Τραμπ να επιβάλει «κλιμακωτές κυρώσεις» και εκτιμά ότι «ο Πρόεδρος θα πρέπει να θέσει ορόσημα και να ενημερώσει το Κογκρέσο για τους τρόπους με τους οποίους θα αποτρέψει την Τουρκία και άλλες χώρες από το να αποκτήσουν περαιτέρω ρωσικά οπλικά συστήματα που υπονομεύουν τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ».

Πολλοί σημαίνοντες Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες, ανάμεσά τους ο Τζιμ Ριτς, Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, και ο Τζιμ Ινχόφε, Πρόεδρος της Επιτροπής Στρατιωτικών Υποθέσεων.

Στο ψυγείο οι S-400;

Η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται να αναζητεί ένα νέο συμβιβασμό. «Θα μπορούσαν να ακολουθήσουν και άλλες κυρώσεις, αλλά, ειλικρινά, αυτό που αληθινά θα θέλαμε είναι μην τεθούν σε επιχειρησιακή λειτουργία οι S-400», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο στα τέλη Ιουλίου. Ο Πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε πως η τεχνολογία δεν θα ενεργοποιηθεί πριν από τον Απρίλιο του 2020, αφήνοντας περιθώριο για περαιτέρω διαπραγμάτευση.

Ωστόσο, υπάρχει διακομματική συναίνεση για την κατάθεση ξεχωριστού νόμου, που θα επιβάλει στον Πρόεδρο να τιμωρήσει την Τουρκία, μετά το τέλος των καλοκαιρινών διακοπών και τη συνεδρίαση του Κογκρέσου στις αρχές Σεπτεμβρίου. Εάν εγκριθεί ένα τέτοιο νομοσχέδιο με πλειοψηφία δύο τρίτων, θα είναι αδύνατον για τον Τραμπ να προβάλει βέτο.

Υπάρχουν και άλλες πιθανές παγίδες. Μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις φαίνεται πως απετράπη -τουλάχιστον προσωρινά- μια αναμέτρηση μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας για τη Συρία, ωστόσο παραμένουν οι μεταξύ τους σοβαρές διαφωνίες για το μέλλον της περιοχής που ελέγχεται από τους Κούρδους.

Με δεδομένη τη βαθιά αντιπάθεια που υπάρχει στην Ουάσιγκτον απέναντι στην Τουρκία, ορισμένοι αναλυτές αναρωτιούνται αν έπραξε έξυπνα η Άγκυρα βάζοντας όλα τα αυγά της σε ένα καλάθι - αυτό που ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ Έρικ Έντελμαν χαρακτήρισε ως «ένα βρόμικο αυταρχικό ρομάντζο» μεταξύ των Ερντογάν και Πούτιν.

Η Ασλί Αϊντιντασμπάς πιστεύει πως οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2020, όπου ο Τραμπ θα διεκδικήσει ακόμα τέσσερα χρόνια παραμονής στον Λευκό Οίκο, συνιστούν μεγάλο ρίσκο για την Τουρκία. «Η Άγκυρα έχει επενδύσει τα πάντα στον Τραμπ», λέει. «Ποιος μπορεί να πει τι θα γίνει στην Αμερική; Θα μπορούσε να χάσει».

Πηγή: Financial Times. Των Laura Pitel (Άγκυρα), Aime Williams (Ουάσιγκτον) και Henry Foe (Μόσχα) / Μετάφραση: Αυγή

Διαβάστε περισσότερα

Μου­ντο­μπά­σκετ – Κίνα: Όλο το πρό­γραμ­μα με­τα­δό­σε­ων από την ΕΡΤ

Η δη­μό­σια τη­λε­ό­ρα­ση ανέ­λα­βε να με­τα­δώ­σει μια ακόμα με­γά­λη διορ­γά­νω­ση στην οποία θα δώσει το “παρών” η Εθνι­κή Ελ­λά­δας στο μπά­σκετ.

Η διορ­γά­νω­ση θα διαρ­κέ­σει από τις 31 Αυ­γού­στου έως και 15 Σε­πτεμ­βρί­ου και λόγω των πολ­λών αγώ­νων στην πρώτη φάση των οκτώ ομί­λων η ΕΡΤ θα επιο­στρα­τεύ­σει τις υπό­λοι­πες συ­χνό­τη­τες της (ΕΡΤ Sports, ΕΡΤ 2 και ΕΡΤ3) αλλά και το δια­δί­κτυο!

Όσον αφορά τους αγώ­νες της Εθνι­κής Ελ­λά­δας, θα κα­λυ­φθούν τη­λε­ο­πτι­κά, όλες από το κα­νά­λι ΕΡΤ Sports.

Όλοι οι αγώ­νες της Εθνι­κής θα διε­ξα­χθούν 15:00 ώρα Ελ­λά­δος: την Κυ­ρια­κή 1 Σε­πτεμ­βρί­ου κό­ντρα στο Μαυ­ρο­βού­νιο, την Τρίτη 3 Σε­πτεμ­βρί­ου κό­ντρα στη Βρα­ζι­λία και την Πέμ­πτη 5 Σε­πτεμ­βρί­ου με αντί­πα­λο τη Νέα Ζη­λαν­δία.

Το πρό­γραμ­μα των με­τα­δό­σε­ων της ΕΡΤ

Σάβ­βα­το 31 Αυ­γού­στου

10.30: Αν­γκό­λα – Σερ­βία, ΕΡΤ 2

11.00: Πο­λω­νία – Βε­νε­ζου­έ­λα, ert.​gr

11.30: Ρωσία – Νι­γη­ρία, ΕΡΤ SPORTS

11.30: Ιράν – Πόρτο Ρίκο, ert.​gr

14.30: Φι­λιπ­πί­νες – Ιτα­λία, ΕΡΤ 3

15.00: Ακτή Ελε­φα­ντο­στού – Κίνα, ΕΡΤ SPORTS

15.30: Ισπα­νία – Τυ­νη­σία, ΕΡΤ 2

15.30: Αρ­γε­ντι­νή – Νότια Κορέα, ert.​gr

Κυ­ρια­κή 1 Σε­πτεμ­βρί­ου

10.30: Κα­να­δάς – Αυ­στρα­λία, ert.​gr

11.00: Νέα Ζη­λαν­δία – Βρα­ζι­λία, ΕΡΤ SPORTS

11.30: Δο­μι­νι­κα­νή Δη­μο­κρα­τία – Ιορ­δα­νία, ert.​gr

11.30: Τουρ­κία – Ια­πω­νία, ΕΡΤ 2

14.30: Σε­νε­γά­λη – Λι­θουα­νία, ert.​gr

15.00: Ελ­λά­δα – Μαυ­ρο­βού­νιο, ΕΡΤ SPORTS

15.30: Τσε­χία – ΗΠΑ, ΕΡΤ 2

15.30: Γαλ­λία – Γερ­μα­νία, ΕΡΤ 3

Δευ­τέ­ρα 2 Σε­πτεμ­βρί­ου

10.30: Ιτα­λία – Αν­γκό­λα, ΕΡΤ 2

11.00: Βε­νε­ζου­έ­λα – Ακτή Ελε­φα­ντο­στού, ert.​gr

11.30: Νι­γη­ρία – Αρ­γε­ντι­νή, ΕΡΤ SPORTS

11.30: Τυ­νη­σία – Ιράν, ert.​gr

14.30: Σερ­βία – Φι­λιπ­πί­νες, ΕΡΤ 3

15.00: Κίνα – Πο­λω­νία, ΕΡΤ 2

15.30: Πόρτο Ρίκο – Ισπα­νία, ΕΡΤ SPORTS

15.30: Νότια Κορέα – Ρωσία, ert.​gr

Τρίτη 3 Σε­πτεμ­βρί­ου

10.30: Αυ­στρα­λία – Σε­νε­γά­λη, ert.​gr

11.00: Μαυ­ρο­βού­νιο – Νέα Ζη­λαν­δία, ΕΡΤ SPORTS

11.30: Ια­πω­νία – Τσε­χία, ΕΡΤ 2

11.30: Γε­ωρ­γία – Δο­μι­νι­κα­νή Δη­μο­κρα­τία, ert.​gr

14.30: Λι­θουα­νία – Κα­να­δάς, ΕΡΤ 3

15.00: Βρα­ζι­λία – Ελ­λά­δα, ΕΡΤ SPORTS

15.30: ΗΠΑ – Τουρ­κία, ΕΡΤ 2

15.30: Ιορ­δα­νία – Γαλ­λία, ert.​gr

Τε­τάρ­τη 4 Σε­πτεμ­βρί­ου

10.30: Αν­γκό­λα – Φι­λιπ­πί­νες, ΕΡΤ 2

11.00: Ακτή Ελε­φα­ντο­στού – Πο­λω­νία, ert.​gr

11.30: Πόρτο Ρίκο – Τυ­νη­σία, ΕΡΤ SPORTS

11.30: Νότια Κορέα – Νι­γη­ρία, ert.​gr

14.30: Ιτα­λία – Σερ­βία, ΕΡΤ 2

15.00: Βε­νε­ζου­έ­λα – Κίνα, ert.​gr

15.30: Ρωσία – Αρ­γε­ντι­νή, ΕΡΤ SPORTS

15.30: Ισπα­νία – Ιράν, ert.​gr

Πέμ­πτη 5 Σε­πτεμ­βρί­ου

10.30: Κα­να­δάς – Σε­νε­γά­λη, ert.​gr

11.00: Βρα­ζι­λία – Μαυ­ρο­βού­νιο, ΕΡΤ SPORTS

11.30: Τουρ­κία – Τσε­χία, ΕΡΤ 2

11.30: Γερ­μα­νία – Ιορ­δα­νία, ert.​gr

14.30: Λι­θουα­νία – Αυ­στρα­λία, ΕΡΤ 3

15.00: Ελ­λά­δα – Νέα Ζη­λαν­δία, ΕΡΤ SPORTS

15.30: ΗΠΑ – Ια­πω­νία, ΕΡΤ 2

15.30: Δο­μι­νι­κα­νή Δη­μο­κρα­τία – Γαλ­λία, ert.​gr

Πα­ρα­σκευή 6 Σε­πτεμ­βρί­ου

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 3

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

15.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

Σάβ­βα­το 7 Σε­πτεμ­βρί­ου

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

10.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

14.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 3

15.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

Κυ­ρια­κή 8 Σε­πτεμ­βρί­ου

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 3

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

15.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

Δευ­τέ­ρα 9 Σε­πτεμ­βρί­ου

10.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

11.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

11.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

14.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ert.​gr

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 2

15.00: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ 3

15.30: Αγώ­νας 2ης φάσης ομί­λων, ΕΡΤ SPORTS

Τρίτη 10 Σε­πτεμ­βρί­ου

14.00: Προη­μι­τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

16.00: Προη­μι­τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

Τε­τάρ­τη 11 Σε­πτεμ­βρί­ου

14.00: Προη­μι­τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

16.00: Προη­μι­τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

Πέμ­πτη 12 Σε­πτεμ­βρί­ου

14.00: Αγώ­νας κα­τά­τα­ξης 5-8, ΕΡΤ SPORTS

16.00: Αγώ­νας κα­τά­τα­ξης 5-8, ΕΡΤ SPORTS

Πα­ρα­σκευή 13 Σε­πτεμ­βρί­ου

11.00: Ημι­τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

15.00: Ημι­τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

Σάβ­βα­το 14 Σε­πτεμ­βρί­ου

11.00: Αγώ­νας κα­τά­τα­ξης 7-8, ΕΡΤ SPORTS

15.00: Αγώ­νας κα­τά­τα­ξης 5-6, ΕΡΤ SPORTS

Κυ­ρια­κή 15 Σε­πτεμ­βρί­ου

11.00: Μι­κρός τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

15.00: Τε­λι­κός, ΕΡΤ SPORTS

Διαβάστε περισσότερα