Πεδίο μάχης κατά του καπιταλισμού το Αμβούργο.

Φωτιές, πέτρες, καδρόνια, μολότοφ, βρισιές από τη μια πλευρά και γκλοπ, αντλίες νερού, υδροφόρες, δακρυγόνα, χειροβομβίδες κρότου λάμψης και χειροπέδες από την άλλη. Ακτιβιστές που με πάθος τάσσονται κατά του Τραμπ, της παγκοσμιοποίησης, του καπιταλιστικού συστήματος και υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των λιγότερων προνομιούχων αυτής της γης αλλά και οργανωμένες ομάδες αντιεξουσιαστών συγκρούονται ξανά με τις δυνάμεις της αστυνομίας σε πλατείες, δρόμους και πάρκα του Αμβούργου όπου διεξάγεται η η σύνοδος των ηγετών των 20 ισχυρότερων οικονομιών του πλανήτη, η G20.

Η κατάσταση στην πόλη που βιώνει για τρίτο συνεχές 24ωρο πρωτοφανείς ταραχές που θυμίζουν κάτι από τη Γένοβα του 2001 κινδύνεψε αρκετές φορές να φύγει τελείως από τον έλεγχο της αστυνομίας που έφτασε στο σημείο να ζητήσει τελικά ενισχύσεις και από άλλα αστυνομικές αρχές της χώρας. Υπήρξαν δε αναφορές και για τεθωρακισμένα οχήματα αλλά και για συμβολή του στρατού για την καταστολή των διαδηλωτών αλλά η γερμανική αστυνομία το διέψευσε.

Οι τραυματίες που μετρούν και οι δύο πλευρές εκτιμάται πως είναι πολλοί αλλά δεν υπάρχει ακριβής αριθμός ενώ πολλοί επικρίνουν την αστυνομία για τη χρήση υπερβολικής βίας ενώ ο μεγαλύτερος φόβος των αρχών πως όσο περνούν οι ώρες αυξάνει η ανησυχία πως μπορεί ακόμη και να υπάρξει κάποιος θανατηφόρος τραυματισμός.
Είναι χαρακτηριστικό πως ένας αστυνομικός, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων, έριξε «προειδοποιητική βολή» προκειμένου να ξεφύγει από διαδηλωτές που του επιτέθηκαν. «Ένας αστυνομικός δέχθηκε επίθεση από πρόσωπα με βίαιες διαθέσεις στη συνοικία Σαντσενφέρτελ και έριξε μια προειδοποιητική βολή» ανέφερε η αστυνομία του Αμβούργου στον λογαριασμό της στο Twitter.

Ο αστυνομικός «κατάφερε τελικά να ξεφύγει μπαίνοντας σε ένα κατάστημα και να βρεθεί σε ασφάλεια» σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Στο μεταξύ στην πόλη, υπάρχουν πολλές εστίες φωτιάς, κατεστραμμένα οχήματα και σπασμένες τζαμαρίες καταστημάτων ενώ ακόμη και η πλάκες από δρόμους έχουν ξηλωθεί. Η κυκλοφορία συρμών έχει διακοπεί σε αρκετά σημεία στο κέντρο του Αμβούργου.
Μέχρι αργά το βράδυ της Παρασκευής είχαν γίνει 49 προσαγωγές.
Θύματα της εμπόλεμης κατάστασης που έχει δημιουργηθεί είναι όμως και όσοι διαδηλώνουν ειρηνικά αφού στα μέσα κοινωνικά δίκτυα έχουν αναρτηθεί φωτογραφίες που δείχνουν την αστυνομία να απομακρύνει σηκωτούς ακόμη και όσους κάνουν καθιστικές διαμαρτυρίες.
Ακόμη και η σύζυγος του Ντόνταλντ Τραμπ, Μελάνια αποκλείστηκε για κάποια ώρα στο ξενοδοχείο όπου διαμένει αφού η αστυνομία έκρινε πως δεν ήταν ασφαλές να μετακινηθεί. Επίσης το πρόγραμμα των συζύγων των ηγετών της G20 άλλαξε για λόγους ασφαλείας και ενώ αρχικά θα επισκέπτονταν ίδρυμα για την κλιματική αλλαγή οι παρουσίαση από το επιστημονικό προσωπικό θα γίνει σε κλειστό ξενοδοχειακό χώρο).

• Fabrizio Bensch / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Leon Neal via Getty Images
• Fabian Bimmer / Reuters
• Pawel Kopczynski / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• BORIS ROESSLER via Getty Images
• Hannibal Hanschke / Reute
• Leon Neal via Getty Images
•   Fabrizio Bensch / Reuters
• Fabrizio Bensch / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Fabrizio Bensch / Reuters
• Fabrizio Bensch / Reuters
• RONNY HARTMANN via Getty Images
• CHRISTOF STACHE via Getty Images
• Hannibal Hanschke / Reuters
• BORIS ROESSLER via Getty Images
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• ODD ANDERSEN via Getty Images
• ODD ANDERSEN via Getty Images
• Fabian Bimmer / Reuters
•   Pawel Kopczynski / Reuters
•   RONNY HARTMANN via Getty Images
• CHRISTOF STACHE via Getty Images
• Fabrizio Bensch / Reuters
•   Fabrizio Bensch / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• ODD ANDERSEN via Getty Images
• CHRISTOF STACHE via Getty Images
• Fabrizio Bensch / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Fabian Bimmer / Reuters
• Pawel Kopczynski / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Hannibal Hanschke / Reuters
• Kai Pfaffenbach / Reuters
• Fabrizio Bensch / Reuters
• Fabrizio Bensch / Reuters
• Fabian Bimmer / Reuters
• Thomas Lohnes via Getty Images

Πηγές: Guardian, BBC, AFP, ΑΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η τελευταία «Σοβιετία» της Ευρώπης

του Δημήτρη Κούλαλη - nostimonimar.gr

«Η τελευταία κομμουνιστική χώρα της Ευρώπης… είναι η Ελλάδα! Δεν το πιστεύετε; Ρίξτε μια ματιά στους πίνακες που ακολουθούν και θα το ξανασκεφθείτε»….

Τάδε έφη Αριστείδης Χατζής, Αν. Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σκεφτήκαμε να ακολουθήσουμε την προτροπή του κ. Καθηγητή  και να… ρίξουμε μια ματιά, όχι στους πίνακές του, μα στα επίσημα στοιχεία.

Βρισκόμαστε στην Ελλάδα, λοιπόν, του κομμουνιστικού ολέθρου.

Τι συμβαίνει σ’ αυτή την τάλαινα χώρα;

• Τα μεσαία και χαμηλά εισοδήματα συρρικνώθηκαν κατά 70% από τα πρώτα μνημονιακά μέτρα, το 2010, ενώ η φορολογική επιβάρυνση μισθωτών, συνταξιούχων και ελεύθερων επαγγελματιών εξακοντίστηκε πάνω από 500%.
• Σύμφωνα με την έρευνα των Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών για την αγορά ειδών διατροφής περιορίστηκε σε 293,3€(<356 span="">
• Σύμφωνα με την Έκθεση του ΙΕΛΚΑ, ενώ το 2009 η μέση μηνιαία δαπάνη για διατροφή και εστίαση ανερχόταν σε 646,28€, το 2015 υποχώρησε στα 495,36€, ήγουν 23,4% μείωση.
• Το 4,7% του πληθυσμού παραδέχεται ότι πάσχει από κατάθλιψη.
• Στο ερώτημα «αν θα ήταν καλύτερα να μη ζει κάποιος ή να βλάψει τον εαυτό του;» το 3,3% των συμμετεχόντων απάντησε θετικά.

Aκόμη, βάσει των στοιχείων της Έρευνας Εισοδήµατος και Συνθηκών ∆ιαβίωσης των Νοικοκυριών 2016 που διενήργησε η ΕΛΣΤΑΤ και δόθηκαν στην δημοσιότητα στις 23/6/2017:

• Το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή και κοινωνικού αποκλεισμού ανέρχεται σε 35,6% του συνόλου της χώρας.
• Ο κίνδυνος φτώχειας ή και κοινωνικού αποκλεισµού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των ατόµων ηλικίας 18-64 ετών (39,7%) .
• Τα άτομα ηλικίας 18-64 ετών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή και κοινωνικού αποκλεισµού εκτιµάται ότι αγγίζουν για τους ημεδαπούς το 38,0% και για τους αλλοδαπούς που διαµένουν στην Ελλάδα το 59,7%.
• Το ποσοστό του πληθυσµού, που ενώ δε βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας, διαβιεί σε νοικοκυριά µε υλική στέρηση, αλλά χωρίς χαµηλή ένταση εργασίας ανέρχεται σε 8,4% .
• Το ποσοστό του πληθυσμού, που δε βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας και διαβιεί σε νοικοκυριά χωρίς υλική στέρηση, αλλά µε χαµηλή ένταση εργασίας ανέρχεται σε 4,9%.
• Το ποσοστό του πληθυσµού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας αλλά διαβιεί σε νοικοκυριά χωρίς υλική στέρηση και χωρίς χαµηλή ένταση εργασίας ανέρχεται σε 6,7% .
• Το 21,2% του πληθυσµού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας (έπειτα από τις κοινωνικές µεταβιβάσεις), το 22,4% σε υλική στέρηση και το 17,2% του πληθυσµού ηλικίας 0-59 ετών διαβιεί σε νοικοκυριά µε χαµηλή ένταση εργασίας.
• Το 2016, το 21,2% του συνολικού πληθυσµού της χώρας βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας.
• Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ανέρχονται σε 832.065 σε σύνολο 4.168.784 νοικοκυριών και τα µέλη τους σε 2.262.808 στο σύνολο των 10.651.929 ατόµων του πληθυσµού της χώρας.
• Ο κίνδυνος φτώχειας για τα παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 26,3% .
• Ο κίνδυνος φτώχειας για τους πολίτες άνω των 65 ετών ανέρχεται σε 12,4% .
• «Για το 2016, το χάσµα κινδύνου φτώχειας ανήλθε σε 31,9% του κατωφλιού του κινδύνου φτώχειας, σηµειώνοντας αύξηση σε σχέση µε το προηγούµενο έτος. Με βάση το ποσοστό αυτό, εκτιµάται ότι το 50% των φτωχών κατέχουν εισόδηµα µικρότερο από το 68,1% του κατωφλιού του κινδύνου φτώχειας (το οποίο ανέρχεται σε 4.500 ευρώ), δηλαδή κάτω από 3.064 ευρώ, ετησίως, ανά άτοµο». Ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 2005 που ήταν 23,9%.
• Το βάθος κινδύνου φτώχειας για τα παιδιά ηλικίας 0-17 ετών εκτιµάται ότι φτάνει το 33,3%, ενώ για τα άτοµα ηλικίας 65 ετών και άνω ανέρχεται σε 18,7%, παρουσιάζοντας αύξηση της τάξεως του 1,4% σε σχέση µε το 2015 .

Είναι, επίσης, στην «κομμουνιστική» Ελλάδα, (εκεί που δεν υπάρχει αστική τάξη), όπου, σύμφωνα με την Ελληνική Εθνική Επιτροπή της UNICEF, η οποία  παρουσίασε πρόσφατα την ετήσια Έκθεση «Η Κατάσταση των Παιδιών στην Ελλάδα 2017 – Τα παιδιά της κρίσης»:

• Ο κίνδυνος σχετικής φτώχειας των παιδιών, από το 23% που ήταν το 2009 έφτασε στο 26,6% το 2014. Αυτό σημαίνει ότι μισό εκατομμύριο παιδιά στη χώρα ζουν σε φτωχές οικογένειες.
• «Με βάση το όριο φτώχειας του 2007 (έρευνα 2008) το ποσοστό παιδικής φτώχειας από 22,6% το 2008 μειώνεται στο 20,7% το 2009. Στη συνέχεια όμως αυξάνεται με δραματικά γρήγορους ρυθμούς και ανέρχεται στο 55,1% το 2014. Ενώ, το 2015 σχεδόν ένα στα δύο παιδιά στην Ελλάδα ζουν σε συνθήκες υλικής αποστέρησης. Με ποσοστό 45% η Ελλάδα με μεγάλη διαφορά είναι η χώρα όπου τα παιδιά αντιμετωπίζουν την υψηλότερη υλική αποστέρηση μεταξύ των 14 παλαιοτέρων χωρών-μελών της ΕΕ» (η υπογράμμιση δική μας).

Κι επειδή, η UNICEF δεν μασάει τα λόγια της απέναντι στο εγχώριο αιμοσταγές, ολοκληρωτικό καθεστώς  που έφτασε μάλιστα «στο ανώτατο στάδιο του σοσιαλισμού, δηλαδή στη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ» ας ακούσουμε μερικά από τα συμπεράσματα και τις προτάσεις της που απορρέουν από την Έκθεσή της:

«Την περίοδο της κρίσης», λέει η UNICEF, «και της εφαρμογής των πολιτικών λιτότητας στην Ελλάδα, επιδεινώνεται σημαντικά το ποσοστό των παιδιών που ζουν σε συνθήκες “φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού”. Επιπρόσθετα την περίοδο αυτή διαφοροποιείται σημαντικά ο κίνδυνος «φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού» που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στην Ελλάδα από τον αντίστοιχο μέσο όρο του συνόλου της  ΕΕ-27. (…) Η βίωση της φτώχειας κατά την παιδική ηλικία οδηγεί σε συσσώρευση μειονεκτημάτων που θα επηρεάσουν αρνητικά τα μελλοντικά τους επιτεύγματα κατά την ενήλικη ζωή, συμβάλλοντaς έτσι στην αναπαραγωγή της φτώχειας και των ανισοτήτων. Το γεγονός αυτό θα έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην οικονομία της χώρας μέσω της επίδρασης στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του εργατικού της δυναμικού. Η επιδείνωση της φτώχειας και της αποστέρησης κάνει επιτακτική την ανάγκη σχεδιασμού και εφαρμογής κατάλληλων πολιτικών για την υποστήριξη και ενίσχυση των οικογενειών με παιδιά».

Τώρα, βέβαια, που το σκεφτόμαστε ξανά, μήπως ρέπει επικινδύνως προς τον κομμουνισμό η UNICEF μ’ αυτές τις αντιπαραγωγικές προτροπές;…

***

Να φανταστούμε, λοιπόν, ότι όλοι όσοι σήμερα- από τις Βρυξέλλες μέχρι την Ουάσινγκτον- επιχαίρουν την ελληνική κυβέρνηση (ναι, την σοσιαλιστική κυβέρνηση του κ. Τσίπρα) διακατέχονται από κάποιο είδος κομμουνιστικής επαναστατικότητας που προσπαθεί να διαβρώσει και, εν τέλει, να κατατροπώσει τον καπιταλισμό «από μέσα».

Γιατί, δεν γίνεται από τη μία να βαφτίζουμε «μπολσεβίκους» τους κ.κ. Τσακαλώτο και Καμμένο κι απ’ την άλλη εκείνους που τους συγχαίρουν για τις «μεταρρυθμίσεις» να μην τους αγγίζουμε.

***

Κάτι τελευταίο.

Στο κείμενο που προκάλεσε τόσο ντόρο, γράφεται ότι: «Αφού σύγκρινα την Ελλάδα με τις πρώην κομμουνιστικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, σκέφτηκα να τη συγκρίνω και με το άντρο του νεοφιλελευθερισμού: τη Σκανδιναβία. Όπως βλέπετε εκεί ο νεοφιλελευθερισμός τους έχει διαβρώσει απολύτως. Υποθέτω ότι η ζωή τους θα είναι μια σκέτη κόλαση».

Κομματάκι ειρωνικό μάς κάνει το τελευταίο. Θα ήταν, όμως, τρομερά ενδιαφέρον, αν μπορούσε να μας απαντήσει κάποιος, πώς, ο «καλός» νεοφιλελευθερισμός, οδήγησε, με βάση τα στοιχεία της Εurostat :

• Το 2015, 119εκ. ανθρώπους, ήτοι το 23,7%(> 23,3% -2009) του πληθυσμού της ΕΕ, στο όριο της φτώχειας ή και του κοινωνικού αποκλεισμού;
• Το 17,3% των Ευρωπαίων πολιτών το 2015 στο κατώφλι της φτώχειας εξαιτίας των κοινωνικών μεταβιβάσεων, πράγμα που σημαίνει ότι το διαθέσιμο εισόδημά τους ήταν κάτω από το συνολικό όριο της φτώχειας;
• Έναν στους δώδεκα Ευρωπαίους πολίτες στη στέρηση σοβαρών υλικών μέσων (κατάσταση ένδειας) για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του;
• Τέλος, ένα στα δέκα νοικοκυριά στην Ευρώπη να παρουσιάζει χαμηλή εργασιακή ένταση; (Για να είμαστε ακριβείς: το 10,5% του πληθυσμού ηλικίας 0-59 ετών στην ΕΕ ζουν σε νοικοκυριά στα οποία οι ενήλικοι εργάστηκαν 20% λιγότερο από την περασμένη χρονιά).

Επιπλέον, τη στιγμή που ο Κόκκινος Στρατός παρελαύνει στους ελλαδικούς δρόμους:

• Πώς γίνεται, ενώ οι εργαζόμενοι και οι άνεργοι συμπιέζονται από την μνημονιακή μέγγενη, οι 500 πιο κερδοφόρες ελληνικές εταιρείες να βελτιώνουν εντυπωσιακά την κερδοφορία τους το 2015;
• Πώς είναι δυνατόν , την ώρα που η δαμόκλειος σπάθη του ΕΝΦΙΑ βαραίνει τα κεφάλια των φορολογουμένων, να επιτρέπεται, με βάση την ΠΟΛ 1138/30-6-2015, σε αλλοδαπές εταιρείες-κατόχους ακινήτων στην Ελλάδα να εντάσσουν τα εισοδήματα από την εκμίσθωση ή την ιδιόχρηση των ακινήτων αυτών σε ευμενέστερο φορολογικό καθεστώς έχοντας  έτσι τη δυνατότητα οι εμφανιζόμενες δαπάνες για τα ακίνητα να εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημα και ως εκ τούτου να μην φορολογούνται;
• Πώς γίνεται, ενώ κόβονται οι δαπάνες από την Παιδεία και την Υγεία, το ελληνικό κράτος να συνεχίζει να καταβάλλει το 2,32% του ΑΕΠ( κατά κεφαλήν δαπάνη $457) στο ταμείο του ΝΑΤΟ;
• Πώς γίνεται να ζητείται πάλι από το λαό, που επιβαρύνεται με επιπρόσθετους φόρους επί ήδη δηλωθέντων εισοδημάτων, να βάλει το χέρι βαθιά στην τσέπη, όταν στις λίστες των ελβετικών τραπεζών φιγουράρουν τα ονόματα 576 συμπατριωτών μας ,η συνολική περιουσία των οποίων ξεπερνά τα 80δις $;

Αλήθεια, πώς γίνονται όλα αυτά;

«Αν οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι», γράφει στο τελευταίο του βιβλίο ο Πρέσβης Βασίλης Κασκαρέλης, «γνώριζαν τα σχετικά ακριβή οικονομικά στοιχεία, θα είχαμε επαναστάσεις που μπροστά της η Σοβιετική θα ωχριούσε»*.

Ίσως αυτή, είναι μια καλή απάντηση.

*Η Τελευταία καταιγίδα, Μεταίχμιο, 2017

Πηγή: nostimonimar.gr

Διαβάστε περισσότερα

Δείτε τα ονόματα των νέων αγροτών της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας

 

Αποτελέσματα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας

Αναρτήθηκαν τα αποτελέσματα αξιολόγησης για το Υπομέτρο 6.1 «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών» του ΠΑΑ 2014-2020 και από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος.
Ειδικότερα, δημοσιεύεται ο πίνακας με τους 1210 δικαιούχους, με συνολικό ποσό δαπάνης τα 23,8 εκ. ευρώ. Οι εν δυνάμει δικαιούχοι είναι 43, για τους οποίους απαιτείται η προσκόμιση επιπλέον δικαιολογητικών. Παράλληλα, αναρτήθηκε ο πίνακας με τους 428 επιλαχόντες και ο πίνακας με τους 140 απορριπτόμενους.

Δείτε αναλυτικά τα αποτελέσματα όπως δημιοσιεύτηκαν στην Διαύγεια 

Όσοι κρίνονται εν δυνάμει δικαιούχοι πρέπει να προσκομίσουν επιπλέον δικαιολογητικών σε διάστημα ενός μήνα από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης τα οποία κατά περίπτωση αφορούν:

α. Τη διακοπή της μόνιμης εξωγεωργικής απασχόλησης.

β. Την αναστολή του επιδόματος ανεργίας.

γ. Την απόδειξη της ιδιοκτησίας των αγροτεμαχίων που έχουν δηλωθεί στο ΟΣ∆Ε του έτους 2016 ως μισθωμένα και των οποίων την ιδιοκτησία ο υποψήφιος απέκτησε στη συνέχεια.

Η υποβολή των δικαιολογητικών γίνεται από τους ενδιαφερομένους στη ΔΑΟΚ του τόπου μόνιμης κατοικίας τους. Τα δικαιολογητικά υποβάλλονται σε δύο αντίγραφα. Μη υποβολή ή ελλιπής υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών στο προβλεπόμενο διάστημα για τις περιπτώσεις α. και β. καθιστά τον υποψήφιο απορριπτόμενο. Για την περίπτωση γ. θα απαιτηθεί αναβαθμολόγηση.

Ενστάσεις

Όταν εκδίδονται οι πίνακες, ανοίγουν αυτόματα και οι διαδικασίες ενστάσεων που θα έχουν διάρκεια 15 ημερών. Μετά θα ακολουθήσει η πληρωμή της 1ης δόσης που είναι ίση με το 70% του συνολικού ποσού.

Συγκεκριμένα:

Σε ενδεχόμενη ένσταση ο υποψήφιος πρέπει να προσβάλει το σύνολο των στοιχείων της αξιολόγησης με τα οποία διαφωνεί (επιλεξιμότητα, βαθμολογία, ποσό ενίσχυσης). Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στις καταστάσεις επιλαχόντων και απορριπτόμενων εμφανίζονται βαθμολογία και ποσό ενίσχυσης. Συνεπώς η εμφάνιση αυτών των στοιχείων (βαθμολογία – ποσό στήριξης) στις καταστάσεις επιλαχόντων και απορριπτόμενων δεν δημιουργεί υποχρέωση καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης.

Διαβάστε περισσότερα

Το δίλημμα της μαριονέτας: η ελεύθερη βούληση και τα δεινά της

Πόσο ελεύθερες και συνειδητές είναι οι καθημερινές επιλογές μας; Από τη φιλοσοφία μέχρι την κβαντική φυσική και από τη βιοκυβερνητική μέχρι τη νευροψυχολογία, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα απεργάζεται μια ιδιαίτερα περίεργη και ανοίκεια εικόνα του ανθρώπου: όχι ως ενός ενσυνείδητου δράστη ικανού να επιλέγει ελεύθερα αυτό που επιθυμεί, αλλά ως μιας θλιβερής βιολογικής μαριονέτας η οποία κινείται από τα αόρατα νήματα των γονιδίων και των ασυνείδητων εγκεφαλικών επιταγών.

Για να καταλήξω στον τίτλο και στην οριστική δομή του σημερινού άρθρου έπρεπε να διαλέξω ανάμεσα σε πολλές εναλλακτικές «λύσεις» οι οποίες, ενώ αναδείκνυαν ορισμένες πληροφορίες, απέκρυπταν κάποιες άλλες. Έπρεπε δηλαδή να κάνω μια σειρά από επιλογές.

Ορισμένες από αυτές τις επιλογές ήταν συνειδητές αφού, κατά τη γνώμη του γράφοντος, εξυπηρετούσαν καλύτερα τις νοηματικές και τις αισθητικές ανάγκες του κειμένου. Πολλές όμως από τις λεκτικές, συντακτικές ή σημασιολογικές επιλογές ήταν ημιαυτόματες και, εν πολλοίς, μη συνειδητές. Και ευτυχώς! Διότι αν έπρεπε να δικαιολογηθεί πλήρως κάθε μία από αυτές τις επιλογές, τότε το κείμενο δεν θα τελείωνε ποτέ.

Μέχρι πρόσφατα διαθέταμε μόνο υπερφυσικές και μεταφυσικές απαντήσεις στο πανάρχαιο αλλά θεμελιώδες ερώτημα: από τι εξαρτάται η τυπικά ανθρώπινη ικανότητά μας να επιλέγουμε συνειδητά και να δρούμε ελεύθερα; Κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, ωστόσο, άρχισαν να εμφανίζονται δειλά δειλά ορισμένες πιο ρεαλιστικές και κυρίως εμπειρικά ελέγξιμες επιστημονικές εξηγήσεις σχετικά με το πώς αναδύεται η «ελεύθερη βούληση».

Ανατέμνοντας τη βουλητική μηχανή

Πιο πρόσφατα, μάλιστα, η εντυπωσιακή ανάπτυξη των τεχνικών απεικόνισης των δομών και των λειτουργιών του εγκεφάλου φαίνεται να ανοίγει τον δρόμο για μια αμιγώς φυσιοκρατική προσέγγιση: οι εκδηλώσεις της ανθρώπινης ελευθερίας βουλήσεως εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό και ίσως καθορίζονται από τη λειτουργία του εγκεφάλου μας!

Πράγματι, ολοένα και συχνότερα οι έρευνες των νευροεπιστημόνων και των γνωσιακών ψυχολόγων αποκαλύπτουν ότι πίσω και κάτω από τις συνειδητές και φαινομενικά προσωπικές επιλογές μας κρύβονται κάποιες αδιαφανείς -και άρα μη συνειδητές- εγκεφαλικές διεργασίες οι οποίες προκαθορίζουν αυτό που εμείς, εκ των υστέρων, θεωρούμε ότι έχουμε επιλέξει.

Αν όμως ορισμένες εγκεφαλικές δομές επιλέγουν πράγματι για μας και πριν από εμάς, τότε η ανθρώπινη ελευθερία βουλήσεως δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια ψευδαίσθηση που δημιουργεί ο νους μας: ένα καθησυχαστικό κατασκεύασμα που διασφαλίζει και επιβεβαιώνει την ενότητα του «εαυτού» μας.

Οι πρώτες σαφείς νευροψυχολογικές ενδείξεις υπέρ αυτής της μάλλον δυσάρεστης υποψίας προέκυψαν από τα περίφημα πειράματα του Benjamin Libet στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Με σειρά πειραμάτων, που θεωρούνται πλέον κλασικά, ο B. Libet παρακολούθησε μέσω ενός ηλεκτροεγκεφαλογράφου την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου πολλών εθελοντών, το κρανίο των οποίων είχε συνδέσει μέσω ηλεκτροδίων στον ηλεκτροεγκεφαλογράφο (EEG). Ζήτησε λοιπόν από τους εθελοντές να κουνήσουν, όποτε αυτοί το αποφάσιζαν, τα δάκτυλα ενός χεριού, τους μυς των οποίων παρακολουθούσε ταυτόχρονα μέσω ενός ηλεκτρομυογράφου (EMG).

Ετσι κατάφερε να δείξει ότι η εγκεφαλική δραστηριότητα, που καταγραφόταν από τον EEG, προηγείτο σαφώς από την εσκεμμένη κίνηση του χεριού, που καταγραφόταν από τον EMG. Για την ακρίβεια, τα εγκεφαλικά κέντρα που αποφασίζουν την κίνηση του χεριού ενεργοποιούνται μισό δευτερόλεπτο (550 χιλιοστά του δευτερολέπτου) προτού ο εθελοντής αποφασίσει «συνειδητά» αυτήν την κίνηση. Με άλλα λόγια, οι δομές του εγκεφάλου μας που είναι υπεύθυνες για την οποιαδήποτε σωματική κίνηση ενεργοποιούνται προτού εμείς το «αποφασίσουμε» συνειδητά και δώσουμε εντολή γι’ αυτήν την εκούσια κίνηση!

Μετέπειτα εντοπιστικές μελέτες, τόσο σε φυσιολογικά άτομα όσο και σε άτομα που έπασχαν από κάποια νευρολογική κινητική διαταραχή, έδειξαν ότι το εγκεφαλικό υπόστρωμα των διεργασιών της ελεύθερης βούλησης, μολονότι είναι αρκετά ευρύ, εντοπίζεται κυρίως στον κατώτερο βρεγματικό φλοιό των εγκεφαλικών ημισφαιρίων, ενώ περιλαμβάνει και βαθύτερες προκινητικές δομές. Αυτές οι εγκεφαλικές δομές προάγουν τις μη συνειδητές διεργασίες που καθορίζουν, κατόπιν εορτής, τις συνειδητές «επιλογές» ή τις κινητικές «αποφάσεις» μας.

Βέβαια, αυτά τα νέα πειραματικά δεδομένα δεν είναι άμοιρα κριτικής. Πολλοί ειδικοί είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί στο να αποδεχτούν ως απλή «ψευδαίσθηση» όλες τις εκδηλώσεις της ελεύθερης βούλησης. Ακόμη και ο πρωτοπόρος νευροψυχολόγος B. Libet, σε ένα δοκίμιο που δημοσίευσε το 1999, κάνει λόγο για μια «ημι-ελεύθερη βούληση», όπου οι μη συνειδητές εγκεφαλικές δομές προτείνουν ενώ ο ανθρώπινος νους, στο σύνολό του, καθιστά επιλογές μας ορισμένες αποφάσεις του.

Πανανθρώπινη νοητική ικανότητα ή ψευδαίσθηση;

Πάντως οι περισσότερες από τις πιο πρόσφατες μελέτες σχετικά με το εγκεφαλικό υπόστρωμα και τους βιοψυχολογικούς μηχανισμούς της ανθρώπινης «ελεύθερης βούλησης» βασίστηκαν κυρίως στις απεικονιστικές τεχνικές της λειτουργικής Μαγνητικής Τομογραφίας (fMRI). Στο πεδίο αυτό πρωτοποριακές είναι οι μελέτες του Jon-Dylan Haynes και των συνεργατών του, στο Κέντρο Μπερνστάιν για την υπολογιστική νευροεπιστήμη στο Βερολίνο.

Σε μια έρευνα του 2014, ο Haynes ζήτησε από αρκετούς εθελοντές να επιλέξουν συνειδητά είτε να προσθέσουν είτε να αφαιρέσουν δύο αριθμούς, ενώ όλες οι εγκεφαλικές διεργασίες της επιλογής τους καταγράφονταν από έναν ισχυρό λειτουργικό τομογράφο. Ετσι, διαπίστωσε ότι στον εγκέφαλο των εθελοντών εμφανίζονταν πρότυπα ενεργοποίησης νευρωνικών κυκλωμάτων, τα οποία του επέτρεπαν να προβλέπει επακριβώς αν οι εθελοντές θα επέλεγαν να κάνουν πρόσθεση ή αφαίρεση. Αυτά τα πρότυπα νευρωνικής ενεργοποίησης εμφανίζονταν απαρέγκλιτα 4 δευτερόλεπτα πριν οι εθελοντές επιλέξουν συνειδητά τη μαθηματική πράξη που θα εκτελούσαν!

Σχολιάζοντας αυτά τα εντυπωσιακά δεδομένα, ο Haynes γράφει σε σχετικό άρθρο του στο επιστημονικό περιοδικό «New Scientist»: «Οι αποφάσεις μας καθορίζονται σε ένα υποσυνείδητο επίπεδο πολύ πριν μπει στο παιχνίδι η συνείδηση». Και καταλήγει: «Απ’ ό,τι φαίνεται, τις αποφάσεις τις παίρνει ο εγκέφαλος πριν από το πρόσωπο».

Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες, βασιζόμενοι σε αυτές τις μελέτες, οδηγήθηκαν σε ακόμη πιο ακραίες θέσεις. Για παράδειγμα, ο εξελικτικός βιολόγος Jerry Coyne υποστήριξε ότι «το ίδιο ισχύει για όλες τις επιλογές μας· ούτε μία από αυτές δεν προκύπτει από μια ελεύθερη και συνειδητή επιλογή από μέρους μας». Ενώ ένας άλλος επιφανής νευροεπιστήμονας, ο Sam Harris, θεωρεί πως αυτές οι ανακαλύψεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν είμαστε τίποτε περισσότερο από «βιοχημικές μαριονέτες».

Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, οι οπαδοί του βιολογικού ντετερμινισμού θεωρούν ότι η οποιαδήποτε δυνατότητα για ελευθερία βουλήσεως είναι όχι απλώς απίθανη, αλλά κυριολεκτικά αδιανόητη μέσα σε ένα νομοκρατούμενο και αιτιοκρατικό Σύμπαν. Ετσι, όμως, οι πιο φανατικοί ντετερμινιστές αποδεικνύονται εξίσου απλοϊκοί και δογματικοί με τους δυϊστές και τους οπαδούς της δημιουργίας, οι οποίοι, προκειμένου να δικαιολογήσουν την παρουσία της ανθρώπινης ελεύθερης βούλησης, καταφεύγουν στο «θαύμα» της θεϊκής δημιουργίας μιας άυλης και ασώματης ψυχής, η οποία είναι εκ φύσεως ελεύθερη.

Αραγε, οι έρευνες που αναφέραμε αποδεικνύουν ότι όλες ανεξαιρέτως οι συνειδητές επιλογές ή οι αποφάσεις μας είναι απλώς τα «υποπροϊόντα» μιας μη συνειδητής και εντελώς ανόητης εγκεφαλικής διεργασίας;

Ασφαλώς όχι. Αυτό που συχνά παραβλέπεται είναι οι εγγενείς γνωσιακοί περιορισμοί τόσο των πειραματικών δεδομένων όσο και των επιστημονικών τους εξηγήσεων: τα νοητικά φαινόμενα είναι εξαιρετικά πολύπλοκα για να μπορεί να ελπίζει κανείς ότι θα μπορούσαν να εξηγηθούν από ένα απλοϊκό -δηλαδή γραμμικό και αιτιοκρατικό- εξηγητικό σχήμα.

Επιπλέον, υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να ισχυρίζεται κανείς ότι υπάρχουν κάποια εγγενή νευροβιολογικά ή και κοινωνικά όρια στις εκάστοτε επιλογές μας και στο να πιστεύει ακράδαντα στην ανυπαρξία της ανθρώπινης βούλησης.

Σε ό,τι αφορά την ύπαρξη ή όχι της ελευθερίας βουλήσεως, η σύγχρονη επιστημονική έρευνα, εστιάζοντας στις νευροβιολογικές και άρα τις φυσικές προϋποθέσεις της, φαίνεται να επιβεβαιώνει τον ορισμό της ελευθερίας που έδωσε (ήδη από το 1677!) ο Σπινόζα στην περίφημη «Ηθική» του: «Ελεύθερο λέγεται το πράγμα που υπάρχει από μόνη την αναγκαιότητα της φύσης του και καθορίζεται να ενεργεί από μόνο τον εαυτό του» (μετάφραση Ε. Βανταράκης, εκδ. «Εκκρεμές»).

Τρεις παρανοήσεις σχετικά με το πανανθρώπινο δικαίωμα στην ψευδαίσθηση

Η ελεύθερη βούληση είναι άραγε συμβατή -και σε ποιο βαθμό- με τα όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για τη Φύση; Όλες οι μέχρι στιγμής παρατηρήσιμες φυσικές διεργασίες είναι είτε αιτιοκρατικές είτε τυχαίες. Και σε ό,τι αφορά τα πιο πολύπλοκα φυσικά συστήματα, όπως π.χ. ο ανθρώπινος εγκέφαλος, αυτά προκύπτουν και συντηρούνται από έναν «ευτυχή» συνδυασμό τύχης και αναγκαιότητας, από ένα δημιουργικό μείγμα αιτιοκρατίας και τυχαιότητας.

Και η ελεύθερη βούληση, αν όντως υπάρχει, θα πρέπει αναμφίβολα να είναι μια πολύπλοκη λειτουργία του εγκεφάλου μας. Από αυτές τις βασικές επιστημονικές παραδοχές προκύπτουν μια σειρά από παρανοήσεις σχετικά με την ελευθερία βουλήσεως:

1. Ελεύθερη βούληση δεν μπορεί να υπάρχει σε ένα νομοκρατούμενο και αιτιοκρατικό Σύμπαν. Κάθε άλλο παρά απαραίτητο (και νόμιμο!) είναι αυτό το συμπέρασμα. Μπορεί κάλλιστα να σκεφτεί κανείς απολύτως φυσικούς νόμους που όχι μόνον επιτρέπουν αλλά και επιβάλλουν στα επαρκώς πολύπλοκα συστήματα την ανάδυση και την ύπαρξη μη γραμμικών αιτιοκρατικών διεργασιών και πολλαπλών «επιλογών» όσον αφορά τις μελλοντικές τους καταστάσεις.

2. Αν δεν διαθέτουμε ελεύθερη βούληση, τότε οι πράξεις μας είναι πάντοτε προβλέψιμες. Δυστυχώς ή ευτυχώς, ακόμη κι αν οι περισσότερες εγκεφαλικές διεργασίες ήταν θεωρητικά προβλέψιμες (κάτι που θα πρέπει να αποδειχθεί) είναι εξαιρετικά απίθανο να καταφέρναμε κάποτε να τις προβλέπουμε εξαρχής.

Επιπλέον, σε όλες ανεξαιρέτως τις εγκεφαλικές διεργασίες υπεισέρχεται μια σημαντική, μη ντετερμινιστική ή και τυχαία μεταβλητή, η οποία λειτουργεί απαγορευτικά σε κάθε προσπάθεια πρόβλεψης και προκαθορισμού των μελλοντικών καταστάσεων και επιλογών του συστήματος.

3. Αν δεν υπάρχει ελευθερία βουλήσεως, τότε δεν έχουμε καμία προσωπική ευθύνη για τις πράξεις μας. Πρόκειται για την αρχαιότερη και πιο ανησυχαστική κοινωνικά και ηθικά παρανόηση. Η άρρητη παραδοχή που υπάρχει σε αυτό το επιχείρημα είναι ότι αποδέχεται κανείς ως πρόδηλη τη δυϊστική διάκριση της ψυχής από το σώμα ή του νου από τον εγκέφαλο. Μόνο αν οι συνειδητές επιλογές ή οι πράξεις σου δεν λαμβάνουν χώρα εντός του εαυτού σου δεν έχεις την παραμικρή ευθύνη γι’ αυτές. Και το ίδιο ασφαλώς ισχύει και για τους άλλους ανθρώπους. Σε αυτή την περίπτωση, η κοινωνικότητα θα ήταν αδύνατη και στις πολιτείες μας θα επικρατούσε μόνο το δίκαιο του ισχυρότερου. Μήπως αυτό σας θυμίζει αυτό που συμβαίνει τα τελευταία χρόνια στις σχέσεις της χώρας μας με τους «εταίρους» της;

***

 Σπύρος Μανουσέλης 
 Πηγή: efsyn

Διαβάστε περισσότερα